20210420 Raadsbrief Vaststellen nota VTH Beleid Zeeland 2021 bijlage 5 zienswijze a

Stichting Gezond Water Lange Geer 11 4417 AK Hansweert Nederland T +31 (0)113 381340 info@stichtinggezondwater.nl www.stichtinggezondwater.nl

Gemeente Noord Beveland College van burgemeester en wethouders Postbus 3 4490 AA Wissenkerke

HANSWEERT, 10 januari 2021

Ons kenmerk: SGW-2021004 Betreft: zienswijze ZZS Ontwerpnota VTH beleid Zeeland 2021

Geacht college van burgemeester en wethouders van Noord Beveland,

Op uw verzoek doet Stichting Gezond Water u een zienswijze toekomen op de daarvoor tot 11 januari 2021 voorliggende Ontwerpnota VTH beleid Zeeland 2021 onderdeel A, B, C en D.

Wat is SGW? De vrijwilligers van Stichting Gezond Water (SGW) zetten zich in voor de gezondheid van het water en de mens. Momenteel is de inzet vooral gericht op het onnodig verspreiden van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) en zware metalen door sportvissers. Bij breuk van de vislijn of bij gebruik van loodlossystemen. SGW probeert door inzet van kennis, promotie, voorlichting en verzoeken sportvissers van het gebruik van Zeer Zorgwekkende Stoffen en zware metalen af te krijgen. Ook benadert SGW bevoegde gezagen hierover. Op uw verzoek doet SGW u deze zienswijze toekomen over de onnodige verontreiniging met ZZS en zware metalen die sportvissers veroorzaken.

Waar gaat het over? Sportvissen is niet zo onschuldig als het lijkt. In 2013 heeft Deltares, in de Emissie van lood naar de Nederlandse zoete en zoute wateren door verlies van vislood in de sportvisserij, aangegeven dat sportvissers met hun hobby de grootste bron van loodverontreiniging zijn in het oppervlaktewater. Volgens Deltares laten sportvissers 524.000 kilo lood per jaar in Nederland in het water achter. Dat is ruim 30 % van de totale loodimmissie. Het inbrengen van lood is makkelijker dan het er uithalen. Praktisch overal wordt gevist en dus overal ligt lood van sportvissers in het water. Dat kunnen verantwoordelijke instanties er nooit meer uithalen (zonder gigantische kosten.) CE Delft heeft de kosten voor het verwijderen van een kilo lood in beeld gebracht, 4500 tot 6000 euro per kilo. Over de hoeveelheid die sportvissers kwijtraken is discussie. Er is ook onderzoek (WUR) dat aangeeft dat het over 30 ton per jaar gaat maar er zijn ook onderzoeken (ECHA) met grotere hoeveelheden. Maar lood is een Zeer Zorgwekkende Stof (ZZS) waarvoor sinds januari 2016 de minimalisatieplicht geldt. Dat betekent dat emissies alleen zijn toe te laten als er geen alternatieven zijn en dat nulemissie bereikt moet worden. Alternatieven zijn er en veel, ECHA/REACH geeft aan dat er meer dan 1000 alternatieven voor vislood zijn.

Als u door Zeeland rijdt, ziet u overal sportvissers hun hobby uitvoeren. Vraag maar eens aan zo’n visser wat aan het eind van de lijn zit en hoeveel hij of zij daarvan per jaar kwijtraakt. Sportvisserij Nederland geeft aan dat in Nederland 1,2 miljoen sportvissers zijn. Het aantal sportvissers is door Covid-19 toegenomen met circa 25 % in 2020. En de loodemissie daardoor dus ook.

Stichting Gezond Water zet zich in om verontreiniging van watersystemen te voorkomen en verminderen. Doel is het aquatisch milieu te beschermen en nadelige gezondheidseffecten voor de mens en fauna & flora te voorkomen. KvK: 73282804 - Rekeningnr.: NL20SNSB0773213279

SGW-2021004, pagina 1 van 4

Stichting Gezond Water Lange Geer 11 4417 AK Hansweert Nederland T +31 (0)113 381340 info@stichtinggezondwater.nl www.stichtinggezondwater.nl

Naast de meest gebruikte ZZS lood, zetten sportvissers ook andere zware metalen aan de lijn zoals zink, koper, tin of RVS. Deze zware metalen blijven ook in het water achter als de lijn breekt. Recent is het gebruik van het zware metaal wolfraam door sportvissers. Wolfraam is verdacht carcinogeen en visgewichten van wolfraam bevatten circa 5 % sintermateriaal van nikkel of kobalt, beiden ook ZZS. Het combineren van edele met minder edele metalen zoals in een visgewicht leidt tot galvanische roest, het versneld in oplossing gaan van het onedele metaal. Bijvoorbeeld een gewicht van lood met een oogje van koperdraad geeft versnelling van het in oplossing gaan van het lood in het water. Dit is bekender van de ondergrondse tanks, kathodische bescherming. Voor lood is nog van belang dat dit door veel sportvissers zelf gegoten wordt in de tuin, keuken of schuur. Veiligheidsvoorzieningen voor gieters, omstanders, omwonenden of omgeving worden daarbij niet getroffen. Hierdoor verontreinigen thuisgieters niet alleen hun eigen omgeving maar ook het gebied waar de loodrook neerslaat. Met name voor daar spelende kinderen is dit een risico. Jonge kinderen en zwangere vrouwen zijn extra gevoelig voor lood. Kinderen nemen ook meer lood op, met levenslang IQ verlies en gedragsstoornissen als gevolg. Opname van lood gaat via hand mond contact.

GGD Zeeland adviseert daarom net als andere GGDen op de website geen lood zelf te gieten. Een folder van SGW daarover is bijgesloten. Het bij gieten van lood vrijkomende loodslak verdwijnt meestal in de kliko. Dat is geen gevaarlijk afval afvoeren zoals het behoort. Bovendien komt hierdoor ZZS in het huisvuil. Samengevat:   

Sportvissers zijn de grootste bron van ZZS lood naar het water, ook zijn sportvissers bronnen voor ZZS nikkel, kobalt en zware metalen naar het water. Sportvissers laten ZZS en zware metalen achter in het water, de natuur de bodem en het huisvuil. De gezondheid van sportvissers, winkelpersoneel en omwonenden wordt door (thuis gieten van) lood geschaad.

Helaas is er bij het verantwoordelijke bevoegde gezag geen aandacht voor het sportvissen, in ieder geval is er geen overheid die de sportvissers aangeeft het gebruiken en achterlaten van ZZS en/of zware metalen te staken en te vervangen door niet waterbezwaarlijke materialen zoals ijzer of beton. Het is niet dat het bevoegde gezag niets kan doen. Voor vissen met lood is bijvoorbeeld een Waterwetvergunning noodzakelijk, het bewust vissen zonder zo’n vergunning is een misdrijf van de vijfde categorie WED. De Wet milieubeheer kent een zorgplicht voor het milieu, geeft aan hoe met gevaarlijk afval om te gaan en verbiedt het verkopen van producten die schade toe kunnen brengen aan de gezondheid of het milieu. De Wet bodembescherming geeft aan dat het verboden is de bodem te verontreinigen. De Wet Natuur bescherming geeft aan dat het niet toegestaan is schade toe te brengen aan de natuur. De Keur geeft aan het watersysteem niet te beschadigen. Voor ZZS geldt minimalisatieplicht en het toepassen van BBT enz enz. Visrecht wordt voor zoet water uitgegeven door de eigenaar van de waterbodem. In dit visrecht kunnen voorwaarden voor het loodgebruik worden opgenomen. Staatbosbeheer geeft alleen visrecht uit met een verbod op het gebruik van lood, VBC Roerdal doet dit ook.

Waarom deze zienswijze op de Ontwerpnota?

In het BOB, het Bestuurlijk Omgevingsberaad op 25 april 2018, hebben provincies toegezegd de ZZS-uitvraag voor alle ZZS emissies naar lucht en water te hebben voltooid op 1 januari 2021. Maar in die ZZS-uitvraag is het vislood, de grootste bron van lood naar het water, niet meegenomen! Een plan van aanpak voor ZZS emissies, en zeker een plan voor de aanpak van ZZS emissies van sportvissers, ontbreekt in de Ontwerpnota. Dat is gezien de afspraken met de staatssecretaris over beperken van ZZS emissies en de prioriteitstellingscriteria verbazingwekkend. De overtredingen van alle wet- en regelgeving door de sportvisserij zijn al jaren bij de bevoegde gezagen bekend. De ZZS immissie van sportvissers is in 2020 groter in plaats van kleiner geworden. Voor het gebruik van vislood is een Waterwetvergunning noodzakelijk. Of een Wet natuurbescherming Stichting Gezond Water zet zich in om verontreiniging van watersystemen te voorkomen en verminderen. Doel is het aquatisch milieu te beschermen en nadelige gezondheidseffecten voor de mens en fauna & flora te voorkomen. KvK: 73282804 - Rekeningnr.: NL20SNSB0773213279

SGW-2021004, pagina 2 van 4

Stichting Gezond Water Lange Geer 11 4417 AK Hansweert Nederland T +31 (0)113 381340 info@stichtinggezondwater.nl www.stichtinggezondwater.nl

vergunning voor vissen met ZZS nodig is, is nog nooit beoordeeld. Rijkswaterstaat durft zelfs bij de bestuursrechter aan te geven dat het niet vaststaat dat tijdens wedstrijden met lood wordt gevist. De volksgezondheid wordt onnodig in gevaar gebracht, contact met lood is een risico voor met name jonge kinderen en vrouwen die zwanger (willen) worden, maar ook voor winkelpersoneel en sportvissers zelf. Lood brengt schade toe aan het water en de bodem, het hoopt zich op in de voedselketen. Deze risico’s van sportvissen zijn niet betrokken in uw handhaving en of toezicht beleid of programma’s. Volgens SGW scoort de sportvisserij hoog op basis van de interventiematrix uit de Ontwerpnota. De inschaling verschilt van geval tot geval maar loodverlies is onomkeerbaar, voor ZZS lood zijn sportvissers de grootste bron naar het water, voor nikkel en kobalt gaat het ook over serieuze hoeveelheden ZZS, evenals voor andere zware metalen. Voor een individuele visser geldt misschien dat hij onwetend is, alhoewel de berichtgeving over de giftigheid van lood weinigen kan zijn ontgaan. Maar bij Sportvisserij Nederland is er sprake van bewust overtreden van de vergunningplicht uit de Waterwet en dus van een misdrijf (C/D 3). Wat winkels en thuisgieters betreft is sprake van bewust belasting ontduiken en gebrek aan voorzorgsmaatregelen (C/D 3/4).

Gebruik van vislood is niet legaliseerbaar, er zijn meer dan 1000 alternatieven voor deze onnodige ZZS emissie. Aangevraagde Waterwetvergunningen voor vislood zijn in 2018 door 21 waterkwaliteitsbeheerders geweigerd vanwege de schade voor het watersysteem. Waterschap Brabantse Delta heeft in deze procedure een BBT beoordeling gedaan en toegekend aan visgewichten. Daarom deze zienswijze. Wat wil SGW dat de gemeente Noord Beveland doet op basis van deze zienswijze?

Omdat het achterlaten van vislood in strijd is met alle vigerende wet- en regelgeving en er verschillende gezagen in betrokken zijn (water, natuur, bodem, lucht, volksgezondheid, veiligheidsvoorschriften voor winkelpersoneel) vraagt SGW uw college om:   



In de Nota VTH beleid Zeeland 2021 gepaste aandacht voor ZZS preventie, en dan vooral voor die van de sportvisserij, te hebben (reikwijdte) en vervolgens ook uit te voeren in VTH. Voor de wateren waarvoor de gemeente Noord Beveland visrecht uitgeeft daarin een verbod voor het gebruik van vislood op te nemen en het uitgegeven visrecht in deze aan te passen. (Staatsbosbeheer en VBC Roerdal doen dit ook.) Aan hengelsportverenigingen, Sportvisserij Nederland en Federatie ZuidWest Nederland kenbaar te maken dat bij viswedstrijden in de gemeente Noord Beveland het gebruik van ZZS en zware metalen bij wedstrijden per direct niet meer wordt toegelaten. (Sportvisserij Nederland geeft aan al meer dan 100 loodvrije viswedstrijden te hebben georganiseerd.) Aan hengelsportverenigingen en Sportvisserij organisaties aan te geven dat het gebruik van ZZS en zware metalen in strijd is met alle bestaande wet- en regelgeving en dat daarom het gebruik hiervan niet langer wordt geaccepteerd. En daarom binnen een half jaar een plan van aanpak in te laten dienen bij de gemeente Noord Beveland om hier binnen een jaar na het verzoek voor dit plan een eind aan te maken. (De Green Deal Sportvisserij loodvrij hanteert daarvoor een termijn van 10 jaar wat vanwege de minimalisatieplicht, de omvang en de relatief eenvoudige oplosbaarheid van de problematiek bespottelijk is.)

Stichting Gezond Water zet zich in om verontreiniging van watersystemen te voorkomen en verminderen. Doel is het aquatisch milieu te beschermen en nadelige gezondheidseffecten voor de mens en fauna & flora te voorkomen. KvK: 73282804 - Rekeningnr.: NL20SNSB0773213279

SGW-2021004, pagina 3 van 4

Stichting Gezond Water Lange Geer 11 4417 AK Hansweert Nederland T +31 (0)113 381340 info@stichtinggezondwater.nl www.stichtinggezondwater.nl



 

Aan de sportvissers duidelijk te maken dat toezicht en handhaving zal worden benut om het gebruik van vislood actief te monitoren en te beëindigen. Het gebruik van vislood is in strijd met alle bestaande wet- en regelgeving. Vissen met lood zonder een Waterwetvergunning daarvoor is een overtreding of een misdrijf van de vijfde categorie WED. Hiervoor kan een pv worden opgemaakt. Voor ZZS geldt een minimalisatieplicht en het toepassen van Best Beschikbare Technieken om emissies te beperken. Er zijn BBT voor sportvissers. Het schade toebrengen aan de natuur is niet toegestaan. De bodem verontreinigen is niet geoorloofd. Voor het afvoeren van gevaarlijk afval zijn voorwaarden en voorzieningen. Een beoordeling voor de vergunningplicht ingevolge de Wet natuurbescherming voor het achterlaten van ZZS door het sportvissen uit te laten voeren door de Provincie Zeeland. Het standpunt van uw college over het achterlaten van ZZS en zware metalen door de sportvisserij uit te dragen naar andere betrokken verenigingen, organisaties en ngo’s.

Toelichting op “wat wil SGW dat”. Het is geenszins de bedoeling van SGW de overheid te belasten met het verlenen van Waterwet of Wet natuurbescherming vergunningen. Dat kost zowel de overheid als de sportvissers onnodig veel geld en voegt weinig toe. SGW is ook niet tegen sportvissen als zodanig. Wel is SGW tegen het onnodig gebruik van ZZS en zware metalen door sportvissers. Daarom vraagt SGW middels dit verzoek de sportvisserij haar verantwoordelijkheid in deze te laten opnemen door een plan van aanpak op te stellen en uit te voeren. De vergunningplicht kan daarbij als pressiemiddel worden ingezet bij het uitblijven van plannen of uitvoering. Deze plannen kunt u zien als een herstelactie zoals opgenomen in de Ontwerpnota. Bij uitblijven van plannen of uitvoering daarvan kan op basis van de vergunningplicht handhaving worden ingezet, contact worden opgenomen met het OM en proces-verbaal worden opgemaakt. SGW hoopt dat dit allemaal niet nodig zal zijn en gaat er van uit dat de overheid en de sportvisserij hun verantwoordelijkheid nemen en het onnodig achterlaten van ZZS en zware metalen snel (doen) stoppen. SGW deelt graag haar kennis en kunde en biedt deze hierbij aan aan de gemeente Noord Beveland. Projecten in de Roer, met de Erasmus Universiteit, het VLIZ, het BUAS, het Waddenfonds en de WUR tonen de meerwaarde van SGW in deze. Met vriendelijke groet,

Ton de Jonge Voorzitter

P.S. Met medewerkers van de gemeente Noord Beveland is contact geweest over het probleem van de sportvisserij, dat dus bekend is bij uw organisatie. Onder andere schriftelijk in oktober 2017 en in februari 2020 en telefonisch met Ton Vermin. Ook met Ton Vermin is samengewerkt bij de loodvrije (vis)activiteiten in de Oosterscheldeweek in 2017.

Stichting Gezond Water zet zich in om verontreiniging van watersystemen te voorkomen en verminderen. Doel is het aquatisch milieu te beschermen en nadelige gezondheidseffecten voor de mens en fauna & flora te voorkomen. KvK: 73282804 - Rekeningnr.: NL20SNSB0773213279

SGW-2021004, pagina 4 van 4