20210330 Raadsbrief kansrijk wonen bijlage 1 evaluatie Emergis

sociaal domein en forensische zorg

sociaal domein en forensische zorg Postbus 253 4460 AR Goes Bezoekadres Vrijlandstraat 33e Middelburg

Kansrijk Wonen Evaluatie 2020 Een project van Zeeuwland en Emergis

Telefax 0118 68 69 91

Versie December 2020

E-mail en internet sociaaldomein@ emergis.nl www.emergis.nl

Evaluatiedatum

Datum Opsteller

Telefoon 0113 26 72 50

Januari 2021 Krista Rijnhart en Jedidja de Rijke

Samen werken aan een goede geestelijke gezondheid van alle mensen in Zeeland

Versie December 2020 December 2020 Blad 2/9

Inhoud Vooraf

3

Het Project Kansrijk Wonen

3

Voortgang 2020

4

Prestaties en verantwoording

5

Bevindingen en vooruitblik

Kansrijk Wonen Evaluatie 2020

Versie December 2020 December 2020 Blad 3/9

Vooraf In 2017 heeft Zeeuwland in 2017 in samenwerking met Emergis een kleinschalige voorziening ontwikkeld in een bestaande portiekflat aan de Plevierstraat in Zierikzee. De aanleiding hiervoor was een toename van huurders die hun woning dreigden te verliezen in verband met ernstige overlast. In dit evaluatieverslag nemen we u graag mee in de ontwikkelingen van 2020 binnen het project. Voordat we dat doen gaan we kort terug naar de aanvang van het project. Waartoe is Kansrijk wonen in het leven geroepen, wat zijn de doelstellingen en voor wie is het bedoeld? In dit verslag nemen we u mee naar de ontwikkeling van het project, van begin tot eind, van het heden naar de toekomst. Van project naar voorziening?

Het project Kansrijk wonen – de basis Kansrijk Wonen is een driejarig project dat in samenspraak tussen Zeeuwland, Emergis en de Gemeente tot stand is gekomen. Het project betreft een kleinschalig woonvoorziening die ruimte biedt voor 6 één- of tweepersoonshuishoudens. De appartementen bevinden zich in de Plevierstraat van Zierikzee waar, bij de aanvang van het project, reeds 3 appartementen bewoond werden door mensen die bekend waren met forse overlastproblematiek. De woonvoorziening is bedoeld als semipermanente huisvesting voor mensen die zodanig ernstig overlast gevend woongedrag vertonen dat Zeeuwland genoodzaakt is het huurcontract in een reguliere woning te beëindigen. Doelstellingen van het project zijn: 1. Het terugdringen van woonoverlast in woonbuurten 2. Het voorkomen van dakloosheid 3. Een stabiele woonsituatie voor de doelgroep 4. Het terugdringen van overlast door dakloze mensen 5. Vergroten van het perspectief en levenskwaliteit van de beoogde doelgroep 6. Het aantal ontruimingen op basis van woonoverlast verminderend. Mensen die voor het project in aanmerking komen zijn veelal potentieel daklozen: Gemarginaliseerde personen die (al dan niet) zelfstandig wonen en een particulier huishouden voeren, maar een reëel risico op huisuitzetting kennen. Het gaat veelal om mensen die zorg mijdend of zorgmoe zijn, ook wel zorgwekkende zorgmijders genoemd.

Het gaat nadrukkelijk om inwoners die al langere tijd op SchouwenDuiveland woonachtig zijn. De bewoners van Kansrijk wonen accepteren een verplichte laagdrempelige vorm van begeleiding en dienen zich te houden aan de afspraken met de begeleider. De begeleiding wordt in basis geboden door Emergis en indien wenselijk worden andere partners betrokken voor aanvullende zorg of ondersteuning Instroom van nieuwe kandidaten voor het project gaat in onderling overleg tussen Zeeuwland en Emergis en in samenspraak met het OGGZ netwerk. Inmiddels draait het project nu 3 jaar en mogen we met elkaar terugkijken op de resultaten van het 3e jaar Kansrijk Wonen. Door middel van dit evaluatieverslag

Kansrijk Wonen Evaluatie 2020

Versie December 2020 December 2020 Blad 4/9

willen we samen met u in gesprek over het maatschappelijke belang en het continueren van dit woonconcept.

Voortgang 2020 Inmiddels evalueren we voor het 3e jaar de bevindingen bij Kansrijk Wonen. Het eerste jaar (2018) stond vooral in het teken van pionieren en stabiliseren. Het tweede jaar 2019 kenmerkt zich door groei in ervaring, door mooie resultaten, optimalisering van de samenwerking tussen Zeeuwland en Emergis en verfijning van het woonconcept ‘Kansrijk Wonen’. Verfijning van instroomafspraken, van onderlinge samenwerking, van cliëntprofiel en van visie. Het 3e jaar stond in het teken van enerzijds meer stabiliteit, maar ook van vooruit kijken naar wat er nodig is voor de huidige bewoners aan toekomstperspectief en/of uitstroommogelijkheden. Onder de bewonerspopulatie zijn er weinig mutaties geweest. De bezettingsgraad op dit moment is geen 100%. Zoals in het evaluatieverslag van 2019 al genoemd werd, is niet alleen het cliëntprofiel belangrijk maar ook de onderlinge match tussen de bewoners. Op dit moment is er één bewonerskoppel dat een prominente rol heeft in de portiekflat. Dit is van invloed op de toegankelijkheid in goede matches met potentiële nieuwe kandidaten. Emergis is samen met Zeeuwland bezig om deze twee bewoners uit te laten stromen. Zij zijn zelf ook blij met deze ontwikkeling. De dynamiek van dit koppel heeft voor de nodige onrust in de portiek gezorgd in het afgelopen jaar.

Door een intensieve samenwerking tussen Zeeuwland en Emergis, het intensiveren van de begeleiding en het voeren van gezamenlijke gesprekken is de situatie gestabiliseerd. Het bieden van perspectief aangaande uitstroom is hierin van groot belang gebleken. De verwachting is dat wanneer dit koppel uitstroomt de instroom voor nieuwe kandidaten toegankelijker wordt. Cijfers 2019 Bewoners per 01-01-2019 Aanmeldingen Instroom nieuwe bewoners Uitstroom

:3 :7 :3 :3

Cijfers 2020 Instroom bewoners Aanmeldingen Uitstroom

:0 :2 :0

In 2020 was de bewonerspopulatie stabiel. Er zijn geen bewoners bijgekomen of weggegaan. We hebben 5 bewoners in vier appartementen in de flat. Twee appartementen zijn nog beschikbaar. Zowel op bewonersniveau als op procesniveau zijn er diverse resultaten behaald in het afgelopen jaar. We lichten er enkelen uit: -

Zeeuwland kijkt naar uitstroom mogelijkheden voor het koppel. Er wordt gekeken of er misschien een pand aangekocht kan worden Cliënten nemen deel aan een dagbesteding Sterk verbeterde leefomgeving Korte lijnen tussen betrokken hulpverlening (ook politie)

Begin 2018 was de portiekflat aanstootgevend te noemen. Gaten in de ramen, openstaande deur met veel ‘bezoek’ die naar binnen en buiten liep. Het beneden appartement was zwaar verwaarloosd. Drie jaar later spreken we van een portiekflat die op gaat in de vergelijkbare buurtportieken. Waar cliënten wonen bij wie in basis

Kansrijk Wonen Evaluatie 2020

Versie December 2020 December 2020 Blad 5/9

wordt geïnvesteerd op harm reduction. Mensen die doorgaans als ‘anders’ of soms zelfs asociaal worden ervaren, maar die op deze manier een geaccepteerde plek vinden in de samenleving. Er is sprake van een primaire insteek op basisbehoeften en langdurige stabilisatie. Zeeuwland heeft geïnvesteerd in de renovatie van de appartementen en Emergis heeft begeleiding ingezet om de appartementen leefbaar te houden, en het aangezicht van de flat voor omwonende netjes te houden. Voor sommige bewoners vraagt dit meer inzet dan voor andere, maar uiteindelijk levert dit een mooi resultaat op. Bij drie appartementen blijft het onderhouden van de appartementen een fors aandachtspunt, de begeleiding zet hier zo intensief als nodig op in. Het afgelopen jaar is er weinig in- en uitstroom geweest, en heeft de komst of vertrek van een nieuwe bewoner dus niet voor extra dynamiek gezorgd bij de huidige bewoners. Wel is er 1 bewoner die het afgelopen jaar psychisch instabiel te noemen was. Dit zorgde voor overlast zowel binnen de flat als voor omwonenden. De begeleiding is in deze periode geïntensiveerd voor de gehele portiek. Gemiddeld is er ( van alle bewoners in 2020) per cliënt per maand 14,5 uur begeleiding geboden. Waarvan er twee bewoners relatief meer begeleiding per maand krijgen dan de twee andere bewoners.

Voor de bewoner die het afgelopen jaar onstabiel was heeft een toetsing Wvggz plaats gevonden, waarvoor echter onvoldoende grond bleek te zijn. Uiteindelijk heeft meneer op 29-10-2020 een officiële en laatste waarschuwing ontvangen vanuit Zeeuwland voor wat betreft de overlast. Sindsdien is het rustig en zijn er geen overlastmeldingen meer geweest vanuit de buurt. De andere vier bewoners zijn stabiel. Emergis zet in op blijvende harm reduction en verdere stabilisatie van het begeleidingstraject door middel van het behouden van dagbesteding of werk, bemiddelen naar externe instanties , de leefomgeving leefbaar houden (zowel in als om de flat), vergroten van (professioneel ) netwerk, inzetten op een goed leefklimaat binnen de flat, samen onderzoeken naar (de timing van) specifieke uitstroom mogelijkheden.

Prestaties en verantwoording De doelstellingen zijn vertaald in enkele prestaties die door de inzet van Kansrijk wonen geleverd worden. Onderstaand een schematisch overzicht.

Prestaties

Stand van zaken

Woonsituatie Stabiliseert Bewoners zijn naar reguliere zorg en ondersteuning begeleid

Zichtbaar resultaat. Twee bewoners nemen deel aan dagbesteding/werk .Twee bewoners (waarvan 1 koppel), denkt na over uitstromen.

Maatschappelijk Perspectief verbeterd

Herstel in familie contacten bij 3 bewoners, 2 bewoners met dagbesteding, 1 met betaald werk, er lopen regelingen voor schulden,

Kansrijk Wonen Evaluatie 2020

Versie December 2020 December 2020 Blad 6/9

Overlast voor buurtbewoners afgenomen

Aantal huisuitzettingen verminderd Duurdere zorg en maatschappelijke lasten voorkomen

financiële stabiliteit bij alle bewoners en bij goed woongedrag nu de ervaring dat dit kan lonen in doorstromen naar reguliere huisvesting. Diverse (politie) overlast meldingen. In dit geval zijn er korte lijnen tussen Zeeuwland, politie en Emergis om te kijken wat we kunnen doen om de overlast terug te dringen/ voorkomen. Sinds officiële waarschuwing oktober 2020 geen nieuwe overlast meldingen. Geen enkele huisuitzetting op grond van overlast heeft plaats gevonden Geen opvang, geen handhaving , en bewoners die voorheen veel in aanraking kwamen met politie nu geen justitiële contacten.

In totaal zijn er sinds de start van Kansrijk wonen 9 bewoners (in 7 appartementen) ingestroomd. Van deze bewoners zijn er 3 uitgestroomd waarvan 2 succesvol naar zelfstandige woonruimte. De andere uitgestroomde bewoner heeft een verbetervoorstel gekregen waarbij hij na een half jaar goed woongedrag alsnog in aanmerking komt voor eigen huisvesting. De cliënt heeft hier geen gebruik van gemaakt. In de tussentijd wordt deze cliënt nog wel begeleid door MJD Emergis, maar niet meer in het kader van Kansrijk Wonen. Twee bewoners, die voorheen bekend stonden als extreme overlast veroorzakers, zijn doorgestroomd naar dagbesteding of betaald werk. Zij denken voor het eerst aan verhuizen en het opbouwen van een nieuw leven, waar ook hun dochter deel van uit kan maken. Alle bewoners zijn van een langdurig uitzichtloze situatie naar een situatie gegaan waarbij ze weer nadenken over hun toekomst, hun dromen en hun kwaliteiten. Niet in alle gevallen is Kansrijk Wonen de best passende oplossing. Zo is er op dit moment 1 bewoner die dusdanig psychisch kwetsbaar is, dat zelfstandig wonen voor hem haast niet haalbaar lijkt. Kansrijk wonen biedt echter voor deze man wel de kans om vanuit een langdurige overlast situatie met een dreigende huisuitzetting, nu op zijn tempo in samenwerking met begeleiding te kijken naar de best passende woonsituatie.

Waarbij ook aandacht is voor de situatie met zijn kinderen en zijn toekomstwensen. In 2020 is er sprake geweest van een toename in het aantal overlastmeldingen bij de politie en Zeeuwland. Deze meldingen hadden vrijwel allemaal te maken met de psychisch kwetsbare man die door zijn psychische toestand overlast veroorzaakte. Na een officiële waarschuwing zijn er geen meldingen meer binnen gekomen. Het aantal begeleidingsuren bij deze bewoner zijn structureel fors. Kortom in alle trajecten kan gezegd worden dat overlast gereduceerd is, dure zorgkosten vermeden zijn, politie inzet minimaal is geweest, maatschappelijk

Kansrijk Wonen Evaluatie 2020

Versie December 2020 December 2020 Blad 7/9

perspectief sterk is toegenomen en dat hun leven is veranderd van uitzichtloos naar toekomstperspectief.

Bevindingen en voortuitblik Vanuit de opgedane ervaringen in de afgelopen drie jaar nemen we u graag mee in de succeservaringen en onze leermomenten in onderstaand overzicht.

Wat gaat goed/ krachten van Kansrijk Wonen

Leerinzichten vanuit 2019/2020



Uitzichtloze situaties kunnen wel degelijk perspectief krijgen



Mismatchen tussen bewoners onderling, kunnen het volledige groepsproces doen wankelen en ‘oud gedrag’ bij medebewoners oprakelen. Daarnaast heeft een ‘mismatch’ forse invloed op de inzet van (meer) begeleidingsuren.



Cliëntcontact en begeleiding:



Wanneer 1 van beide partijen (Zeeuwland of Emergis) twijfel of zorgen heeft bij een aanmelding, wordt het standpunt van diegene gevolgd wanneer er geen consensus komt. Nieuwe aanmeldingen worden nu breder besproken binnen Zeeuwland en Emergis.

De basis in de begeleiding is vanuit de verbinding met de cliënt bouwen aan het heden en een toekomst die bij hem of haar past. Creatief, laagdrempelig, respectvol en outreachend zijn woorden die de begeleiding kenmerken.  Groei van autonomie, zelfstandigheid en eigenwaarde



Wonen in een reguliere woonomgeving



Samenwerking Zeeuwland en Emergis, kent korte lijnen en goed op elkaar afgestemd.

Kansrijk Wonen Evaluatie 2020

 

Kansrijk wonen kan zelfs wanneer deze voorziening niet geschikt is een kans zijn om tot inzicht te komen tot een passend perspectief  Mogelijk bij vertrek bewoner kijken of er bepaalde bewoners een rol/functie kunnen krijgen binnen de flat. Om zo het verantwoordelijkheidsgevoel te vergoten en het wonen leefklimaat te verbeteren.  Daar waar Kansrijk Wonen bedoeld was als langdurige woonvoorziening, zien we ook bij een aantal mensen het verlangen ontstaan om door te stromen naar andere huisvesting. Het concept prikkelt om maatschappelijk te participeren.  Er moet meer ingezet worden op uitstroom, meer mogelijkheden gecreëerd worden (denk aan Skaeve Huse/ maatwerkoplossingen) om een aantal huidige bewoners uit te laten stromen zodat we nieuwe bewoners kunnen laten instromen. Blijvende ondersteuning is belangrijk. Patronen blijken diep in gesleten en bij enige impact in de privésituatie vervallen mensen snel terug in oud gedrag, zoals het vervuilen van de woning. Een voortdurend contact is essentieel en belangrijk waarbij wel op- en afgeschaald kan en zal blijven worden in frequentie. Als er geen perspectief is op andere huisvesting, kan dit druk geven op de begeleidingsrelatie. Het is daarom belangrijk dat Zeeuwland en Emergis goed afstemmen met elkaar

Versie December 2020 December 2020 Blad 8/9



Zorg- en begeleiding worden opgeschaald indien nodig



Het is een overlast reducerend concept



Goede afstemming met OGGZ partners



Beschikbaarheid van begeleiding in geval van crisis of onrust



Bij uitstroom goede nazorg of warme overdracht. Toename in maatschappelijke participatie





Kansrijk wonen biedt geen oplossing voor alle overlast veroorzakende mensen;

Mensen die ernstige psychiatrische problematiek vertonen, of dusdanig buurt ontwrichtend zijn in gedrag en/of de veiligheid van direct omwonenden in gevaar brengen zijn niet geschikt voor het wonen in een portiekflat. Voor hen zou een zelfstandige woonruimte op een iets meer afgelegen plek wenselijk zijn. (bijv. zoals een Skaeve Huse concept). Wanneer er sprake is van een psychische stoornis, is het inzetten op overlastreductie een grotere uitdaging. Met name wanneer een cliënt wanneer een cliënt geen (vrijwillige) behandeling wil ondergaan en er onvoldoende grond is voor een zorgmachtiging. Door Corona en alle getroffen maatregelen zien we elkaar niet meer maandelijks tijdens het OGGZ overleg. Dit vraagt van iedereen meer inzet om het contact met elkaar te onderhouden De afgelopen jaren is steeds gebleken dat in geval van crisis of onrust de begeleiding direct opgeschaald kan worden om de onrust of crisis terug te dringen en de samenwerking tussen Zeeuwland en Emergis korte lijntjes heeft.

Deze krachten en leermomenten vormen de basis om vooruit te kijken naar de toekomst. Hoe ziet kansrijk wonen 2021 eruit? De lijn die we uit willen zetten is dat het concept in basis blijft. De aanpak door begeleiding blijft gecontinueerd en de samenwerking wordt gehandhaafd. Daarnaast zijn er een aantal punten waar we extra aandacht aan willen besteden of die we anders doen : 

   

Het uitgangspunt voor nieuwe bewoners is dat het om huurders van Zeeuwland gaat, tenzij er zwaarwegende redenen zijn om hiervan af te wijken. Daarnaast wordt bij nieuwe bewoners het standpunt ingevoerd dat bij blijvende zorg en/of twijfel van Zeeuwland of Emergis er niet geplaatst wordt en dat er meegewogen wordt dat er een match is met de andere bewoners. Vaker evalueren met politie/wijkagent of er van hun uit bijzonderheden zijn. In gesprek blijven met gemeente over een woonconcept met vrijstaande wooneenheden voor extreem onaangepaste mensen. Met elkaar vooruitblikken op het naderende einde van het project per april 2021. Inzetten op groepsdynamica door bewoners een rol te geven in het onderlinge (samen) wonen. Naar aanleiding van de onrust die ontstaan is

Kansrijk Wonen Evaluatie 2020

Versie December 2020 December 2020 Blad 9/9



zien we dat dit langdurig onrust geeft. Door mensen eigenaar van die onrust te maken, maken we een proces constructief. Kijken naar mogelijkheden voor activering en zo ja op welke (passende) wijze voor de lang zittende cliënten die nog geen dagbesteding hebben.

Bovenal ervaren wij Kansrijk Wonen als een zeer succesvol concept, dat schitterende resultaten oplevert voor een zeer lastig begeleidbare doelgroep, bij wie daadwerkelijk verschil in gedrag zichtbaar is. De levenskwaliteit van bewoners en omwonenden neemt toe, overlastmeldingen zijn sterk gereduceerd. Kortom laten we vooral blijven doen wat we doen! Een goed werkend woonconcept bieden en daarbij open blijven staan voor maatwerk situaties en – oplossingen. Wij kijken samen met u, uit naar 2021; het formaliseren van de woonvoorziening Kansrijk Wonen!

Kansrijk Wonen Evaluatie 2020