20210330 Raadsbrief eindrapportage Zld en herijking gemeentefonds bijlage 3 persbericht

PERSBERICHT

Geen oplossing voor de zorgwekkende financiële positie gemeenten in Zeeland door de herverdeling van het gemeentefonds In opdracht van het OZO is onderzoek gedaan naar de zorgwekkende financiële situatie van de 13 gemeenten in Zeeland. Op dinsdag 9 maart is het eindrapport ‘Zeeland en het gemeentefonds’ overhandigd. De Zeeuwse gemeenten krijgen hun begroting nauwelijks rond. Als gevolg daarvan hebben de gemeenten forse bezuinigingen doorgevoerd, waardoor er aanzienlijk gekort moet worden op het voorzieningenniveau. Naast het sociaal domein ook op gebieden zoals sport, cultuur, infrastructuur en het onderhoud van openbare ruimten. Veel gemeenten zijn ook genoodzaakt de belastingdruk te verhogen om financieel overeind te blijven. De oplossing voor deze gevolgen is het structureel aanvullen van de enorme tekorten door het rijk, vastgelegd in het regeerakkoord van het nieuwe kabinet. Maar tegelijkertijd ook een mogelijke aanpassing/tegemoetkoming voor Zeeland bij de invoering van de nieuwe verdeelmethodiek van het gemeentefonds per 1 januari 2023, waardoor er rekening wordt gehouden met de bijzondere geografische en demografische kenmerken van Zeeland. Dat is waar OZO zich de komende tijd voor in gaat zetten.

Een aantal belangrijke punten uit het rapport voor Zeeland zijn: Kostenverhogende regionale factoren in Zeeland Voorzieningen hebben in Zeeland qua maatvoering en bezetting met een andere schaal te maken dan in de meeste andere Nederlandse gemeenten. De dertien Zeeuwse gemeenten en de provincie moeten in hun beleidsontwikkeling rekening houden met specifieke kostenverhogende regionale factoren vanwege bijzondere geografische en demografische kenmerken. Toenemende scheefgroei tussen inkomsten en de uitgaven De uitgaven in het sociaal domein worden voor een groot deel gefinancierd vanuit het gemeentefonds. In de periode 2017-2019 is er sprake van een toenemende scheefgroei tussen de inkomsten uit de sociaal domein clusters van het gemeentefonds en de netto lasten van de Zeeuwse gemeenten. In 2017 was er een tekort van € 16,8 miljoen. In 2019 is dit tekort opgelopen tot € 56 miljoen.

Negatief herverdeeleffect bij artikel-12 status Aparte aandacht verdient de achteruitgang van de gemeenten in Zeeland met een centrumfunctie met als uitschieter de gemeente Vlissingen. Het is zeer opmerkelijk dat een artikel-12 gemeente die al jarenlang onder toezicht staat van het ministerie van BZK wordt geconfronteerd met een (fors) negatief herverdeeleffect, zowel in het sociaal domein als in het klassieke deel. Het perspectief voor de gemeente Vlissingen om op korte termijn financieel weer op eigen benen te staan komt op die manier nog verder weg te liggen. Oplopende tekorten worden bij de herverdeling niet gehonoreerd In de voorgestelde herverdeling van het sociaal domein wordt geen rekening gehouden met de oplopende tekorten. Niet in 2017 en nog minder in latere jaren. De verschillen tussen uitgaven en inkomsten nemen in Zeeland juist toe door de negatieve herverdeeleffecten en de steeds groter wordende tekorten. Bij een analyse naar de oorzaken van deze toenemende tekorten, zijn de belangrijkste bevindingen dat de kleinschaligheid en de eilandenstructuur tot hogere vaste kosten leiden. Dit wordt in het nieuwe verdeelmodel niet gehonoreerd. Door de herverdeling gaan de meeste Zeeuwse gemeenten er in het sociaal domein verder op achteruit.

Naast de problemen rondom de grote tekorten bij Jeugd, gaan de meeste Zeeuwse gemeenten er bij de Wmo en de Particpatiewet op achteruit. Alle Zeeuwse gemeenten leveren behoorlijk in, in afwijking van wat er landelijk bij andere gemeenten gebeurt. Financiering openbare orde en veiligheid in financieel gedrang Op het gebied van Openbare Orde en Veiligheid gaan nagenoeg alle Zeeuwse gemeente er bij de nieuwe verdeling op achteruit. Dat is opmerkelijk, want Zeeland is de 2e risico regio van Nederland door de kerncentrale in Borsele, de drukbevaren Westerschelde met gevaarlijke stoffen en de grote oppervlakte van de regio. Daar is in het model geen rekening mee gehouden. Publicatie van het rapport Op dinsdag 9 maart is het rapport openbaar. Het rapport vindt u hier.

Binnen het OZO is de heer Herselman, wethouder gemeente Kapelle, de bestuurlijk voorzitter. Voor eventuele reacties van de heer Herselman kunt u contact opnemen met: Regiobureau Zeeland / Ingrid Hildenbrant i.hildenbrant@regiobureauzld.nl / 06 – 2287 5206