20210302 Bijlage 6 Aanbevelingenrapport openbare ruimte centrum Renesse

Aanbevelingenrapport openbare ruimte centrum Renesse In de winter van 2019/2020 hebben we de Hogezoom deel 1 en 2 (gedeelte tussen Kerkring en kruising Jan van Renesseweg) heringericht. Tevens heeft het college in het voorjaar van 2020 besloten een pilot afsluiting Hogezoom uit te voeren in de maanden juli en augustus. Vanwege de coronaperikelen is de afsluiting van de Hogezoom voor gemotoriseerd verkeer eind mei 2020 al ingesteld en verlengd tot 1 november. Bevoorrading van bedrijven in het afgesloten deel van de Hogezoom was dagelijks mogelijk van 06.00 uur tot 12.00 uur. Gedurende en na afloop van de pilot afsluiting Hogezoom hebben we diverse meldingen ontvangen van bewoners van de omliggende straten over hinder en overlast van de gewijzigde verkeerssituatie aan de Hogezoom. Tussentijds is daarom al eenrichtingsverkeer in de Zeeanemoonweg ingesteld om de hinder en overlast te beperken. Wij willen in beeld brengen wat inwoners, ondernemers en bezoekers van deze afsluiting vinden en hoe we de situatie (mede voor omliggende straten) kunnen verbeteren. Daarbij hebben we ook aandacht voor bevoorrading van bedrijven en de positie van motoren en fietsers op het afgesloten gedeelte van de Hogezoom. Tevens vinden wij het prettig te weten wat de inwoners, ondernemers en bezoekers vinden van de herinrichting van de Hogezoom, alsmede ook eerder heringerichte centrumdelen.

Wij merken dat er veel enthousiasme is over de nieuwe inrichting van de Hogezoom en andere centrumdelen, maar graag willen wij waar mogelijk nog een optimalisatieslag doorvoeren en/of onveilige situaties oplossen. Op basis van het voorgaande hebben we in de laatste maanden van 2020 een evaluatie openbare ruimte centrum Renesse uitgevoerd. Daarbij hebben we drie sporen gevolgd. Ten eerste hebben we een evaluatie uitgevoerd met dorpsraad en ondernemersvereniging (bijlage 1) en ook KuiperCompagnons, als ontwerpers van de openbare ruimte, om input gevraagd. Ten tweede hebben we een analyse gemaakt van telgegevens voor gemotoriseerd verkeer in en rond het centrum (2019 en 2020, zie bijlage 2). Tot slot hebben we een enquête op masterplanrenesse.nl gepubliceerd, die maar liefst 233 keer is ingevuld. De beschikbare gegevens geven een goed en betrouwbaar beeld van de noodzakelijke aandachtspunten in en rond het centrumgebied en hebben uiteindelijk geleid tot een analyse (bijlage 3). Dit alles vormde input voor het concept aanbevelingenrapport, waarbij een splitsing is gemaakt tussen verkeerstechnische zaken, de inrichting van de openbare ruimte in het algemeen of het snijvlak van beiden. Op 5 januari 2021 heeft het college van burgemeester en wethouders het concept aanbevelingenrapport openbare ruimte centrum Renesse vastgesteld (bijlage 4).

Van 11 tot en met 31 januari 2021 is er de mogelijkheid geweest om hierop te reageren. Tevens hebben we nog een aantal ambtshalve aanpassingen doorgevoerd op basis van overleggen met onder meer het uitvoeringsbedrijf van de gemeente. Dit alles is terug te lezen in de antwoordnotitie (bijlage 5). Tot slot hebben wij Bureau Juust gevraagd om enkele specifieke verkeerskundige aspecten, voortkomende uit de diverse evaluatiedocumenten, nader te beoordelen. Die zijn op een enkele aanbeveling na in de evaluatie verwerkt. Waar nodig verwijzen we voor nadere onderbouwingen naar de rapportage van Juust (bijlage 6). Verkeer Hieronder volgen de aanbevelingen die direct samenhangen met verkeerstechnische aspecten: Bewegwijzering De bebording die wijst op de afsluiting van het centrum (Hogezoom) is niet voldoende duidelijk, vooral niet op de toegangswegen richting het centrum, zoals de Stoofweg en de Roelandsweg. Actiepunt: de gemeente stelt voor 15 maart 2021 een ‘bordenplan’ op, met aandacht voor (de situering van) bebording in en naar het centrum ten tijde van de afsluiting van de Hogezoom, waarbij in principe wordt gekozen voor een tekst als ‘Centrum afgesloten’. De afsluiting door middel van de ‘hekjes’ bij de ingang Oude Moolweg en Jan van Renesseweg wordt niet door iedereen als even netjes ervaren.

Deze oplossing blijft in ieder geval van toepassing, zolang er geen sprake is van een definitieve verkeersoplossing in het centrum van Renesse, aangezien verzinkbare palen of dergelijke oplossingen een grote investering vergen. Juust bevestigt deze keuze in hun rapportage (zie bijlage 6, bladzijde 4).

1

Duur afsluiting Hogezoom Het overgrote deel van de respondenten (86,7%) en de dorpsraad en ondernemersvereniging zijn voorstander van afsluiting van de Hogezoom. Een prettigere ervaring en betere beleving van het centrum en een veiligere situatie worden als voornaamste redenen genoemd. Tevens is een aanzienlijk deel van de respondenten en dorpsraad en ondernemersvereniging zelfs voorstander van jaarrond afsluiting. Graag wil de gemeente eerst nog een jaar bezien welke gevolgen de afsluiting heeft voor het omliggende gebied en daarvoor maatregelen treffen. Actiepunt: de gemeente neemt uiterlijk 15 maart 2021 een verkeersbesluit om de Hogezoom van 1 april 2021 tot 1 november 2021 af te sluiten voor gemotoriseerd verkeer. Vervolgens kunnen we in de loop van 2021 beoordelen of een jaarrond afsluiting van de Hogezoom voor 2022 tot de mogelijkheden behoort. Fietsers op de Hogezoom Als de Hogezoom is afgesloten, willen iets meer mensen wel (49%) dan niet (41%), dat fietsers moeten afstappen ter hoogte van de afsluiting. De overige respondenten geven andere suggesties mee, zoals de oplossing dat de afsluiting voor fietsers alleen zou moeten gelden in het toeristenseizoen of op drukke tijden. Op basis van alle input stellen wij voor om van de Hogezoom, bij wijze van ‘pilot’ en onder nadere voorwaarden, in de maanden juli en augustus een voetgangerszone te maken.

Dit zijn in principe de drukste maanden van het jaar. De voetgangerszone geldt dan van 10.00 uur tot 22.00 uur, aangezien het voor en na die tijd qua drukte wel mogelijk is verantwoord door de Hogezoom te fietsen. Het blijft uiteraard wel mogelijk met de fiets aan de hand de zone te betreden en je fiets te stallen. Actiepunt: de gemeente neemt uiterlijk 1 april 2021 een verkeersbesluit om van het afgesloten deel van de Hogezoom een voetgangerszone te maken in de periode juli en augustus (dagelijks van 10.00 uur tot 22.00 uur). In lijn met het advies van Juust (zie bijlage 6, bladzijde 5) nemen we de Zeeanemoonweg op als vast onderdeel van het (hoofd)fietsroutenetwerk, ter vervanging van dit deel van de Hogezoom. Fietsers die aan de hand van bebording, kaart of gps vastgestelde routes volgen, leiden we dan automatisch langs het centrum. Actiepunt: aanpassing van de (hoofd)fietsroutenetwerk door aanpassing van (digitale) kaarten en bebording door de gemeente voor 1 april 2021. Een fietser geniet meer vrijheid dan een automobilist. Ongeacht de regels pakt de fietser vaak ook deze vrijheid. Een bord voetpad zal dan ook niet altijd afdoende blijken om een fietser te weren of te laten afstappen. Ten aanzien van het aanbieden van fietsparkeerplaatsen moeten we zoveel mogelijk het gewenste gedrag benadrukken.

Dit doen we door op locaties waar we graag willen dat de fietsen geplaatst worden de juiste voorzieningen aanbieden. Deze plaatsen moeten zonder dat een fietser hoeft te zoeken herkenbaar zijn. Daarnaast moet het aanbod aan stallingsmogelijkheden uitstralen dat het daar ook de bedoeling is de fiets te laten staan. Actiepunt: er worden voor 1 juni 2021 extra fietsvoorzieningen (voor stalling van minimaal 200 fietsen) geplaatst aan de ‘randen’ van de afgesloten zone: • Aan de achterzijde van de Kruidvat en de Marlijn (zie bijlage 6, bladzijde 6/7) • Op de hoek van de Zeeanemoonweg/Jan van Renesseweg (zie bijlage 6, bladzijde 6/7) • Op de groenstrook tegenover horecavoorziening Helder Actiepunt: we doen voor 1 juni 2021 onderzoek naar de mogelijkheid om zogenaamde ‘fiets parkeerverbod zones’ op en rondom de Hogezoom instellen te stellen. Actiepunt: gedurende de pilot in juli en augustus dient er regelmatig handhavend opgetreden te worden, in eerste instantie door fietsers daarop aan te spreken. Tijdslot bevoorrading en pakketdiensten Het tijdslot voor de bevoorrading aan de Hogezoom (6.00 tot 12.00 uur) blijft aan de orde en wordt ook ingesteld voor de Zeeanemoonweg, Oude Moolweg (tussen Zeeanemoonweg en Hogezoom), Jan van Renesseweg (tussen Zeeanemoonweg en Hogezoom) en de Hogezoom deel 3 (tussen de kruising Jan

2

van Renesseweg en rotonde Helder), zodat de doorstroming van het verkeer in deze straten ook zoveel mogelijk wordt geborgd. Dit tijdslot geldt niet voor de pakketdiensten, omdat dit simpelweg niet handhaafbaar is. Wel is het ook voor pakketdiensten verboden om de Hogezoom tijdens de afsluiting met een bestelbus in te rijden. Actiepunt: de gemeente zorgt ervoor dat voor de gehele Hogezoom (tot rotonde Helder), de Zeeanemoonweg, de Oude Moolweg (tussen Zeeanemoonweg en Hogezoom) en de Jan van Renesseweg (tussen Zeeanemoonweg en Hogezoom), voor 1 april 2021 een tijdslot voor bevoorrading is ingesteld dat begint om 6.00 uur en eindigt om 12.00 uur. Actiepunt: de gemeente stelt een standaard brief op voor de meest voorkomende pakketdiensten om ze te wijzen op het feit dat de Hogezoom gedurende 7 maanden is afgesloten en bij voorkeur ook voor de overige straten in het tijdslot wordt bezorgd. Taxistandplaats en mindervalide plaatsen In het af te sluiten deel van de Hogezoom zijn momenteel parkeerplaatsen aangewezen voor mindervaliden en taxi’s. Gelet op de afsluiting van de Hogezoom en het voornemen in een deel van 2021 dit gebied als voetgangerszone aan te duiden, is het de vraag of deze parkeerplaatsen behouden dienen te blijven. Die vraag hebben we ook aan Juust voorgelegd (zie bijlage 6, bladzijde 17). Ten aanzien van mindervaliden is dit in principe niet wenselijk.

Zeker voor deze doelgroep geldt dat de parkeerplaatsen eenvoudig bereikbaar dienen te zijn. In een druk voetgangersgebied te benaderen via een smalle doorgang is dat niet het geval. Enige reden om de vakken te behouden is dan de korte afstand tot voorzieningen. Gelet op alternatieven in de directe nabijheid, waaronder de Zeeanemoonweg, is hier in voorliggend geval voor onze gemeente geen noodzaak toe. Voordat we hierover een besluit (laten) nemen, treden we in overleg met het Platform voor mensen met een beperking Schouwen-Duiveland. De taxistandplaatsen kennen uiteraard een andere doelgroep. We zetten in op parkeren op afstand. Een taxi is dan een goed alternatief om toch in het centrum te geraken zonder voor parkeeroverlast te zorgen. Vanuit het gebruik van taxi’s is zichtbaarheid dan weer belangrijk. Indien een taxi door potentiële gebruikers wordt gezien is de kans groter dat er daadwerkelijk gebruik van gemaakt wordt. Daar komt bij dat gedurende de periode dat het druk is met voetgangers het taxigebruik beperkt is. Dit is meestal later op de avond, indien er minder voetgangers op straat zijn en dus de combinatie met autoverkeer minder hinder veroorzaakt. Actiepunt: de aanduiding en het gebruik als taxistandplaats in stand houden en met het Platform voor mensen met een beperking Schouwen-Duiveland in overleg over de mindervalide parkeerplaatsen.

Doorstroming en verkeersveiligheid omliggende wegen De doorstroming en de verkeersveiligheid op de omliggende straten wordt, indien de Hogezoom is afgesloten, door een groot deel van de respondenten als matig of slecht ervaren:

% matig of slecht Zeeanemoonweg Hogezoom deel 3 Oude Moolweg Jan van Renesseweg Kerkring Stoofweg Roelandsweg

70% 65% 70% 45% 60% 50% 10%

Aangezien de ervaren problematiek gecompliceerd is en eventuele aanpassingen in de verkeerssituatie in een van de straten direct gevolgen heeft voor andere straten is een simpel actiepunt niet aan de orde. Gedurende de afsluiting van de Hogezoom is in 2020 een omleidingsroute ingesteld. In de rijrichting naar de Kerkring (Korte Reke) toe vervulde de Zeeanemoonweg het alternatief voor de Hogezoom. In omgekeerde richting hebben we in 2020 gekozen voor een alternatieve route via de Oude Moolweg en de Jan van Renesseweg. De Oude Moolweg kent jaarrond een éénrichtingsregime (uitgezonderd fietsers)

3

richting Jan van Renesseweg. De Zeeanemoonweg kende alleen ten tijde van de afsluiting Hogezoom een éénrichtingsregime (uitgezonderd fietsers) richting de Kerkring. Wij hebben Juust gevraagd na te gaan of de gekozen route een logische is en/of er sprake is van mogelijke alternatieven (zie bijlage 6, bladzijde 2). Het huidige wegennet in en om het centrum van Renesse biedt echter geen andere mogelijkheden. De keuze voor de rijrichtingen is ook logisch. Het sluit aan bij de rijrichting die reeds van kracht is op de Oude Moolweg en is ook zoals normaal gebruik vraagt, tegen de klok in. Tweede ontsluiting Transferium Bijna 2/3 van de respondenten ziet de tweede ontsluiting naar het Transferium aan de Stoofweg niet als een oplossing om de verkeersdruk te verminderen in het centrum. Zij geven vooral aan dat de Stoofweg minder aantrekkelijk moet worden voor verkeer, de bebording naar het Transferium moet worden verbeterd en de GPS route naar het centrum aangepast moet worden. De raad heeft de investering in de tweede ontsluiting ook uit de begroting gehaald. Op dit punt ondernemen we geen actie, maar we wijzigen in het 1e kwartaal van 2021 wel de bebording vanaf de Recreatieverdeelweg. Parkeervakken Zeeanemoonweg Bij de herinrichting van de Zeeanemoonweg zijn haaksparkeervakken aangebracht.

Een aantal hiervan zijn aangewezen voor mindervaliden of als laadplaats voor elektrische voertuigen aangeduid. Met de afsluiting van de Hogezoom en als gevolg daarvan extra (fiets)verkeer door de Zeeanemoonweg is het de vraag of parkeren hier, en meer specifiek haaks parkeren, wenselijk is. Juust concludeert dat een investering om nu het parkeren om te zetten naar langsparkeren niet opweegt tegen de ‘winst’ ten aanzien van verkeersveiligheid. We verliezen bij langsparkeren een substantieel aantal parkeerplaatsen. Het advies is dan ook beperkt tot het voorstel om de functie van het parkeren hier nog meer af te stemmen op de behoefte van kort parkeren. Doordat er al een parkeertijd van maximaal 1 uur wordt gehanteerd en betaald parkeren onze voorkeur heeft, veranderen we niets in de bestaande situatie. Parkeerterrein Oude Moolweg Dit terrein is centraal gelegen in Renesse en openbaar toegankelijk (betaald). Vanuit de filosofie ten aanzien van bereikbaarheid van Renesse is dit verkeerskundig bezien onlogisch. We willen parkeerders aan de rand opvangen, bijvoorbeeld bij het Transferium. Dit terrein ligt echter in het centrum en vormt een aantrekkelijker alternatief. Bijstellen van het tarief zal niet voor de gewenste sturing zorgen, aldus Juust (zie bijlage 6, bladzijde 17).

Vanuit verkeerskundig oogpunt is het dan ook gewenst dit terrein niet voor een ieder toegankelijk te houden. Het kan bijvoorbeeld een prima locatie zijn waar, al dan niet aan de hand van een vergunning, bewoners en werknemers/-gevers uit het centrum hun voertuig kunnen parkeren. Er is echter een bredere afweging nodig rondom het gebruik van dit parkeerterrein. Actiepunt: het regime voor betaald parkeren aan de Oude Moolweg in 2021 nader onderzoeken en op basis daarvan besluiten over het eventueel beëindigen van betaald parkeren en omzetten naar parkeren voor bewoners en werknemers/werkgevers in en rond het centrumgebied. Verkeer en openbare ruimte Hieronder volgen de aanbevelingen op het snijpunt van verkeer en openbare ruimte: Kruispunt Jan van Renesseweg en Hogezoom Bij de herinrichting van de Jan van Renesseweg is er voor gekozen om ter hoogte van dit kruispunt de rijloper te onderbreken. Er is met gele veelhoekige tegels een pleinsfeer (verkeerskundig) gevormd. Het Shared Space principe. Ook de beide zijstraten eindigen op deze pleinvorm, waardoor in theorie een gelijkwaardige situatie ontstaat. Opvallend is wat dat betreft de keuze om de voetgangerszone wel als duidelijke lijn in te straten en de materialisering gewoon door te trekken. Dit versterkt juist weer de doorgaande functie van de Jan van Renesseweg en suggereert indirect een voorrangssituatie.

Van gedeelde ruimte (Shared Space) is voor de voetganger kennelijk geen sprake. Tevens zorgt het ervoor dat de herkenbaarheid van de Zeeanemoonweg als zijstraat verzwakt. Op deze locatie is het pleinidee (gelijkwaardigheid) niet goed uitgevoerd, waardoor een verkeerskundig ongewenste situatie ontstaat. De onduidelijkheid hier zorgt voor een versterking van het idee dat de Jan van Renesseweg een doorgaande route is en zet aan tot het nemen van voorrang. Er zijn meerdere oplossingen denkbaar om gelijkwaardigheid te versterken, maar we houden hier wel vast aan de ontwerpkeuze: een pleintje.

4

Actiepunt: in de winter van 2021/2022 herstellen van het oorspronkelijke pleinidee door een ‘volledig plein’ aan te leggen (zie bijlage 6, bladzijde 12, linker afbeelding) Kruispunt Jan van Renesseweg en Oude Moolweg Ook op dit kruispunt is er voor gekozen om de rijloper van de Jan van Renesseweg te onderbreken. Met de gele veelhoekige tegels die ook op het kruispunt met de Zeeanemoonweg zijn gebruikt is een Shared Space plein gevormd. Ook hier komt het plein wat betreft gelijkwaardigheid niet geheel tot zijn recht, niet in de laatste plaats vanwege het doorgetrokken voetpad. Doordat de aansluiting van de Oude Moolweg zeer smal oogt, is hier het effect van een gelijkwaardige zijstraat nog verder weg. Op deze locatie is het pleinidee (gelijkwaardigheid) niet goed uitgevoerd, waardoor een verkeerskundig ongewenste situatie ontstaat. De onduidelijkheid hier zorgt voor een versterking van het idee dat de Jan van Renesseweg een doorgaande route is en zet aan tot het nemen van voorrang. Er zijn meerdere oplossingen denkbaar om gelijkwaardigheid te versterken, maar we houden hier wel vast aan de ontwerpkeuze: een pleintje.

Actiepunt: in de winter van 2021/2022 herstellen van het oorspronkelijke pleinidee door een ‘volledig plein’ aan te leggen (zie bijlage 6, bladzijde 12, linker afbeelding) Actiepunt: de Jan van Renesseweg wordt meegenomen tijdens de telmomenten die we in 2021 organiseren in en rond het centrum van Renesse. Openbare ruimte Hieronder volgen de aanbevelingen die direct samenhangen met de inrichting van de openbare ruimte: Algemeen De heringerichte deelgebieden kunnen in het algemeen op veel waardering rekenen. De volgende punten behoeven in ieder geval verbetering. Actiepunt: met het uitvoeringsbedrijf in overleg over het gericht en zo nodig frequenter ledigen van de afvalbakken in het centrumgebied in combinatie met de signaalfunctie van de ondernemersvereniging Actiepunt: uiterlijk in het voorjaar van 2022 een extra gratis drinkwatervoorziening realiseren bij herinrichting van de kerkring Het toevoegen van extra fietsenstallingen is al eerder benoemd als actiepunt. Hogezoom deel 1 en 2 Er zijn meer openbare toiletvoorzieningen gewenst en de bebording naar de bestaande openbare toiletten, alsmede de pinautomaat, is onvoldoende. Ons inziens zijn er wel voldoende openbare toiletvoorzieningen aanwezig. Actiepunt: bebording openbare toiletten en pinautomaat verbeteren.

Jan van Renesseweg, Zeeanemoonweg, de Zoom en Tuin van Renesse In het algemeen geven respondenten aan dat ook hier fietsenstallingen, groenelementen en vuilnisbakken ontbreken. Concreet koppelen we hier de volgende acties aan, met dien verstande dat de ‘dichtheid’ aan vuilnisbakken in orde is (uitgaande van frequente lediging). Actiepunt: Nadrukkelijker kenbaar maken dat voetpad Jan van Renesseweg niet mag worden gebruikt om te fietsen door ‘voetgangerspoppetjes’ op het voetpad te schilderen (er is er nu 1 geschilderd). Actiepunt: Er zijn een aantal houten palen aan de Jan van Renesseweg kapot. Deze paaltjes gaan we vervangen.

5

Overige punten We eindigen hieronder met een aantal algemene aandachtspunten, die we op korte termijn oppakken: Actiepunt: onderzoek naar betaald parkeren (in combinatie met vergunning parkeren) op het parkeerterrein aan de Laone, waarbij in ieder geval 24 parkeerplaatsen specifiek voor bewoners van tiny houses worden gerealiseerd. Actiepunt: we passen de bebording op de toegangswegen, meer in het bijzonder om en nabij de rotondes, naar het centrum van Renesse definitief aan in overleg met de Nederlandse Bewegwijzeringsdienst en provincie Zeeland. Tot slot Voorgaande actiepunten zijn allen gericht op de korte termijn (voorjaar 2021). Het is aanbevelenswaardig om het jaar 2021 te gebruiken om het verkeersplan Renesse te updaten en om te zetten naar een verkeerscirculatieplan, rekening houdend met de huidige omstandigheden en met een doorkijk naar de situatie op het moment dat de Jumbo uit het centrum van Renesse wordt geplaatst.

6