20210202 Raadsbrief PvA draagvlak opvang asielzoekers Zeeland (384053)

Raadsbrief

Portefeuillehouder Afdeling Behandelend ambtenaar Nummer Datum Onderwerp

: : : : : :

J.G. Smit Werken, Wonen en Leven (WWL) Peter Kooiman 384053 2 februari 2021 Plan van aanpak draagvlak opvang asielzoekers Zeeland

Inleiding Op 14 mei 2020 is de Uitvoeringsagenda Flexibilisering Asielketen vastgesteld door de Landelijke Regietafel Migratie en Integratie. In deze Uitvoeringsagenda zijn zowel een perspectief voor de asielopvang op de middellange termijn als een opgave voor de korte termijn geformuleerd. Het uitgangspunt hierbij is om door middel van samenwerking tussen de gezamenlijke overheden te komen tot een opvangcapaciteit die flexibeler meebeweegt met veranderingen in de in- en uitstroom en een verbetering van de overgang van asielopvang naar huisvesting en integratie. In juni jl. heeft de Minister van BZK alle CdK’s en burgemeesters aangeschreven om via een Provinciale Regietafel hier een nadere invulling aan te geven. Na overleg met de Zeeuwse Regietafel is door de CdK op 16 juli 2020 een brief gericht aan de colleges van B&W met het verzoek om medewerking en het vormen van een regionaal verband een antwoord te formuleren op de vraag van het Rijk. Hiervoor is op 6 oktober 2020 in onderling Zeeuws verband (OZO) een themabijeenkomst georganiseerd. Hierbij is een volledig draagvlak verkregen voor het ontwikkelen van een gezamenlijk aanbod en daardoor een werkgroep in te stellen. De ingestelde werkgroep kreeg als opdracht om een gezamenlijk plan van aanpak te ontwikkelen. Dit plan van aanpak is op 27 november 2020 in de provinciale regietafel en 1 december jl.

in het OZOoverleg besproken. In laatstgenoemd overleg is besloten het plan door te leiden naar de colleges van B&W van de Zeeuwse gemeenten met het verzoek om hierover uiterlijk in januari 2021 een standpunt te bepalen en de gemeenteraden te informeren. In het plan van aanpak vindt u een nadere toelichting op deze ontwikkeling en een planning.

Kernboodschap Om in Zeeland de opgaven het hoofd te kunnen bieden en kansen optimaal te kunnen benutten, dienen de Zeeuwse gemeenten gezamenlijk op te trekken, en is er gekozen voor een Zeeuwsbrede aanpak. Het uitgangspunt is dat elke gemeente, passend bij haar mogelijkheden, bijdraagt. Met als doel een voortvarende match van de kansrijke statushouder aan woning en werk in Zeeland, wordt gestreefd naar regie op Zeeuwse schaal met flexibele concepten en maatwerk als middelen, ook vanuit het Rijk. Zo combineren we de opgaven en creëren we kansen voor de statushouder, de gemeenten en de samenleving. In de Zeeuwse aanpak wordt gekeken naar: • Arbeidsmarkt: Matching van de potentiële statushouders en de vraag op de Zeeuwse arbeidsmarkt is een belangrijk uitgangspunt. Dit aspect levert tevens een belangrijke bijdrage in de mate van integratie van statushouders en daarmee aan het doel van de nieuwe Wet inburgering • Huisvestingscombinaties: Door de huidige krapte op de woningmarkt is het voor alle doelgroepen lastig om een plek te vinden binnen de reguliere woningmarkt. Vanuit dit oogpunt is te overwegen om voor specifieke groepen als statushouders, arbeidsmigranten, studenten en spoedzoekers de mogelijkheden van nieuwe vormen van huisvestingscombinaties te bezien • Integratie: Gemeenten worden verantwoordelijk voor de inburgering van asielzoekers per 1 januari 2022.

Hiervoor is het van belang dat statushouders zo vroeg mogelijk een aanvang kunnen maken met het inburgeringsproces. Hiervoor is het nodig dat opvang- en/of huisvestingsmogelijkheden zich in de nabijheid van of binnen de gemeente beschikbaar zijn 1

• Maatwerk opvang: De omstandigheden van statushouders kennen vaak een grote diversiteit, waardoor de behoefte aan vormen opvang en huisvesting ook kan variëren. De verschillende mogelijkheden van (tijdelijke) voorzieningen in opvang en huisvesting dienen flexibel hierop aan te sluiten eventueel in combinatie met andere specifieke doelgroepen Naast deze kwalitatieve thema’s spelen ook de kwantitatieve aspecten een duidelijke rol. Daarbij spelen de volgende zaken een rol: Duurzame opvang Momenteel is er in Zeeland alleen een AZC beschikbaar in Middelburg met een capaciteit van 330 plaatsen. Na 2024 moet hiervoor een alternatief gevonden worden. Het COA streeft hierbij naar een Gemeenschappelijke Vreemdelingen Locatie (GVL)/ Satellietlocatie van 250-280 plaatsen en een Regionale Opvang Locatie (ROL) van 180-190 plaatsen. In de Zeeuwse situatie kent het begrip nabijheid, mede door de eilandenstructuur en de beperkte mobiliteit (openbaar vervoer) tussen de gemeenten en een afzonderlijke kernen, een duidelijk andere invulling dan in de rest van het land.

In dat perspectief ligt het in de rede om in Zeeland uit te gaan van meerdere kleinschalige opvanglocaties, waarbij de huidige landelijke norm (van minimaal 150 opvangplekken indien Zeeland in aanmerking komt als één van de landelijke pilotprojecten) wordt losgelaten om aldus te komen tot een zo gelijkmatige spreiding in de regio en zoveel mogelijk gekoppeld aan de grotere kernen van de te onderscheiden sub regio’s. Het streven van het COA blijft hierbij wel het realiseren van een locatie met minimaal 150 opvangplekken, maar mogelijk dat meerdere kleinere locaties in Zeeland een goede oplossing zouden kunnen zijn. Indien het geheel van de vraag naar duurzame opvang wordt bezien op basis van de inwonertallen van de Zeeuwse gemeenten bedraagt het aandeel van Schouwen – Duiveland 42 duurzame opvangplaatsen. Tijdelijke opvang Op korte termijn heeft het COA een capaciteitsvraag van 417 personen voor geheel Zeeland. Het gaat hierbij om een vraag bovenop het reeds bestaande AZC in Middelburg. Insteek is dat deze opvang binnen een jaar gerealiseerd kan worden voor de termijn van 1 tot 2 jaar. Indien het geheel van de vraag naar tijdelijke opvang wordt bezien op basis van de inwonertallen van de Zeeuwse gemeenten bedraagt het aandeel van Schouwen – Duiveland 42 tijdelijke opvangplaatsen.

Alternatieve voorzieningen Momenteel spelen de gemeenten op het gebied van inburgering nog een beperkte rol. Met de invoering van de Wet inburgering per 1 januari 2022 wordt deze rol aanmerkelijk verruimd. Vanuit dit perspectief heeft de gemeente hierbij ook een grotere verantwoordelijkheid bij een integrale aanpak van (taal)onderwijs, integratie, participatie en arbeidsmarkttoeleiding. Voorwaarde hierbij is een snelle huisvesting van de statushouders in de gemeente om een aanvang te kunnen maken met dit proces. Op dit moment stagneert de huisvesting nog vaak door verschillende oorzaken. Mogelijke oplossingen hiervoor zijn te vinden in tijdelijke huisvestingsvoorzieningen eventueel in combinatie met andere doelgroepen.

Consequenties De concrete invulling van de mogelijkheden komt tot uiting in een aantal vragen aan c.q. keuzen voor de individuele gemeenten: • Een duurzame opvanglocatie en het aantal plaatsen (vanaf 1 januari 2023); • Een tijdelijke opvanglocatie en het aantal plaatsen (voor de jaren 2021 en 2022); • Het aantal statushouders dat extra opgevangen kan worden (vanaf 1 januari 2021 i.v.m. de verhoogde taakstelling); • Een bijdrage in een regiodeal om de (duurzame) opvang van het benodigde aantal asielzoekersmogelijk te maken.

Vervolg Vanuit de regionale aanpak is volgende tijdslijn voorgesteld: 1. Januari 2021 besluitvorming colleges over het plan van aanpak + informeren gemeenteraden. 2. Februari 2021 zullen Regiobijeenkomsten plaats vinden. 3. April 2021 besluitvorming in de Raden

2

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, M.K. van den Heuvel Secretaris

J.Chr. van der Hoek MBA Burgemeester

3