20210105 Raadsbrief bloemenranden akkers 2020 (368981)

Raadsbrief

Portefeuillehouder Afdeling Behandelend ambtenaar Nummer Datum Onderwerp

: : : : : :

J.G. Smit Openbare Werken (OW) Cockie de Wilde 368981 5 januari 2021 Bloemenranden akkers 2020

Inleiding In november 2018 is door u budget beschikbaar gesteld voor het stimuleren van biodiversiteit in het buitengebied door het inzaaien van akkerranden. Deze akkerranden zijn enerzijds gericht op bestuivende insecten en anderzijds op de belevingswaarde. In een projectgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van Stichting Zonnestraal/ASD, de imkervereniging Schouwen-Duiveland en de gemeente zijn voorwaarden uitgewerkt, waaraan de deelnemers moeten voldoen. De regeling voorziet in het inzaaien van akkerranden met een bloemenmengsel dat voldoet aan de eisen van de agrariërs, geschikt is voor bestuivende insecten en een aantrekkelijk beeld biedt. Vooralsnog is uitgegaan van een incidenteel budget voor 3 jaar. Na 3 jaar vindt een eindevaluatie plaats aan de hand waarvan een besluit over de jaren daarna kan worden genomen. Dit project is in 2019 opgestart, waarbij door 14 deelnemers bijna 20 km akkerranden zijn aangelegd. 2020 is het tweede jaar van dit akkerrandenproject. Op basis van evaluatie met alle deelnemers zijn dit jaar de voorwaarden en het toe te passen bloemenmengsel aangepast. Er was opnieuw veel belangstelling, wat resulteerde in ca. 25 km akkerranden in 2020. We informeren u over de actuele stand van zaken; we hebben nu ervaringen met een- en meerjarige randen en de eerste aanscherpingen hebben we verwerkt.

Daarbij focussen we ons op de mogelijkheden om de akkerranden duurzaam in stand te houden. We sorteren voor op 2021, wanneer dit project wordt geëvalueerd en een besluit over voortzetting van dit project wordt genomen.

Kernboodschap Het akkerrandenproject, dat in 2019 gestart is en gefinancierd wordt door de gemeente, is een succesvol project. Over een periode van 3 jaar is jaarlijks een budget van € 50.000 beschikbaar. Dit komt geheel ten goede aan het realiseren van akkerranden. De belangrijkste voorwaarden zijn dat de locaties van de akkerranden aan de openbare weg liggen en dat het door de gemeente beschikbaar gestelde bloemenmengsel toegepast wordt. Vanuit biodiversiteitsoogpunt streven we naar overblijvende randen. Dit zijn randen waarbij ook in de winterperiode beschutting en voedsel geboden wordt. De akkerranden liggen verspreid over het eiland, waarbij 80% van de deelnemers ook het tweede jaar deelneemt. De reacties van de deelnemers zijn positief; diegenen die in 2020 afgehaakt zijn deden dit met name omdat de randen dit jaar niet passen in het teeltplan. De reacties van voorbijgangers zijn veelal zeer positief en dragen bij aan de motivatie om mee te doen aan dit project. Het bloemenmengsel is op maat samengesteld en bestaat uit een twintigtal soorten. Geschikt voor zowel een- als meerjarige randen, een lange bloeiboog en geen voor de landbouw schadelijke soorten. Dit waren belangrijke uitgangspunten. In de praktijk blijkt er veel variatie in de diverse randen, hoewel ze met hetzelfde mengsel ingezaaid zijn.

Het tijdstip van zaaien, de grondslag en grondbewerking en de weersomstandigheden zijn van invloed geweest op de ontwikkeling van de randen. Aan de hand van de evaluatie aan het einde van het groeiseizoen worden de voorwaarden bijgesteld. De monitoring van de akkerranden is nog in ontwikkeling. De diversiteit aan plantensoorten is in de randen veel groter dan in de aangrenzende gewassen, wat leidt tot meer bestuivende insecten en overige diersoorten. Daarbij bieden de randen beschutting en voedsel aan o.a. kleine zoogdieren en vogels. De specifieke toename van de biodiversiteit is wat betreft bestuivende insecten lastig te meten. Vanaf 1

september 2020 is een groep 4e jaar studenten toegepaste biologie van de HAS in Den Bosch bezig met een studie naar de akkerranden op Schouwen-Duiveland. In februari 2021 start een tweede groep studenten, die deze studie voortzet met een praktijkonderzoek. Hierbij worden ook de ervaringen met het Partridgeproject (o.a. Burghsluis) en strokenteelt betrokken. Biodiversiteit bevorderen is een lange termijn proces. De ervaringen van de eerste twee jaar zijn zodanig dat ook na 2021 behoefte is aan het duurzaam voortzetten van akkerranden op Schouwen-Duiveland. Door de projectgroep en in de studentenprojecten wordt gezocht naar verdienmodellen om ook op de lange termijn de bloemenranden te realiseren. In 2021 willen we onder andere insteken op een plukbonnensysteem, zoals dat op bijvoorbeeld Noord-Beveland en Walcheren al diverse jaren toegepast wordt.

Consequenties Het mogelijk maken van het driejarig akkerrandenproject door de raad is zeer gewaardeerd, zowel door agrariërs, als door inwoners en gasten. Bloeiende akkerranden blijken ook zeer in trek voor fotomomenten. Voor de gemeente betekent het ondersteunen van dit akkerrandenproject een investering in geld en tijd. Daar staan (niet in geld uit te drukken) opbrengsten tegenover: bevordering van biodiversiteit, waarde in vernieuwende landbouw, landschappelijke waarde, recreatieve/toeristische waarde, waarde in het imago van de agrarische bedrijfsvoering. Het akkerrandenproject geeft vorm aan de zorg voor het landelijk gebied. Waarbij de schaal recht doet aan een wezenlijke bijdrage aan de biodiversiteit en is een aansprekende promotie voor het polderland op Schouwen-Duiveland. Akkerranden bieden goede mogelijkheden om het bevorderen van de biodiversiteit in het buitengebied vorm te geven. Volgend jaar gaan we samen met de partners kijken op welke wijze de opbrengst van het project zou kunnen worden geborgd na 2021.

Communicatie Bijlagen 1. 2.

Overzichtskaart randen 2020 Foto's akkerranden 2020

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, M.K. van den Heuvel Secretaris

J.Chr. van der Hoek MBA Burgemeester

2