1709942 CVS Ambitie participatie voor participatiebeleid

Commissievoorstel

Urgentie

Onderwerp Zaaknummer Datum Openbaarheid Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Middel, Het participatiebeleid en de participatieverordening moeten voor 1 januari 2027 zijn vastgesteld. Dit specifieke commissievoorstel is van belang omdat de participatieambitie richting geeft aan de verdere uitwerking van het participatiebeleid deze zomer. Ambitie participatie voor participatiebeleid 1709942 16 juni 2026 Bestuursstaf H.L.K. Canters Gemeentesecretaris

Voorstel Het college vraagt de commissie 1. Het commissievoorstel met de notitie ‘Participatie ambities voor de commissie S&B’ te bespreken, aan de hand van de vragen die in de notitie vermeld staan. 2. Te reageren op de voorkeursambitie van het college voor het participatiebeleid, te weten: ‘Participatie is het vertrekpunt, tenzij’ 3. Een voorkeur uit te spreken voor een ambitie als basis voor het participatiebeleid. Inleiding De gemeente Schouwen-Duiveland werkt aan participatiebeleid en een participatieverordening in het kader van de bestuursopdracht Kaders en spelregels voor inwoners- en overheidsparticipatie, die in 2025 is vastgesteld. Dit gebeurt mede naar aanleiding van de Wet participatie op decentraal niveau en de Omgevingswet, die gemeenten vragen om duidelijke keuzes te maken over participatie. Uit het rekenkameronderzoek van 2022 bleek dat onze gemeente al veel doet, maar dat het ontbreekt aan duidelijke kaders en spelregels. Wetgeving verplicht gemeenten om voor 1 januari 2027 een participatieverordening vast te stellen. Inwoners, ondernemers, organisaties, medewerkers, college en raad hebben inbreng gegeven via enquêtes, gesprekken, straatinterviews en themabijeenkomsten. Deze inbreng leidde tot drie mogelijke ambities voor participatie, waarvan de eerste afkomstig is uit het voorgaande raadsakkoord: 1. 2. 3.

We maken beleid en plannen samen Participatie is het vertrekpunt, tenzij… Altijd participatie bij grote impact

Het college vraagt de commissie nu om richting te geven, over welke ambitie het beste past bij SchouwenDuiveland. Het college beargumenteert in dit voorstel de eigen voorkeursambitie. Na de bespreking in de commissie werken we het participatiebeleid en de verordening op basis daarvan verder uit. Beoogd resultaat De commissie spreekt een voorkeur uit voor een ambitie voor het participatiebeleid, zodat het college deze kan uitwerken in concreet participatiebeleid en een participatieverordening, ter besluitvorming door de raad in het najaar van 2026. Argumenten 1.1 De vragen helpen de commissie om de ambities vanuit verschillende perspectieven te bespreken De vragen in de notitie maken inzichtelijk wat de verschillende ambities betekenen voor inwoners, gemeenteraad, organisatie en samenwerking met de samenleving. Hierdoor kan een bredere afweging gemaakt worden.

Pagina 1 van 3

1.2 De bespreking biedt context voor het verder uitwerken van het participatiebeleid Door de ambities en de bijbehorende dilemma’s met de commissie te bespreken, ontstaat inzicht in de voorkeuren en aandachtspunten van de raad. Deze input kan worden gebruikt bij het opstellen van het participatiebeleid en de participatieverordening. 2.1 Participatie als vertrekpunt biedt duidelijkheid en voorkomt willekeur Door participatie als vertrekpunt te nemen bij het ontwikkelen (en evalueren) van beleid en projecten ontstaat voor inwoners, bestuur en organisatie duidelijkheid over wat zij van elkaar mogen verwachten. Tegelijk blijft ruimte bestaan om gemotiveerd af te wijken. 2.2 De ambitie sluit goed aan bij de geest van de wetgeving De Wpdn (Wet participatie op decentraal niveau) en de Omgevingswet stimuleren vroegtijdige en structurele participatie; deze ambitie geeft hier een duidelijke invulling aan. 2.3 Deze ambitie combineert ambitie met praktische uitvoerbaarheid door maatwerk Participatie wordt een vanzelfsprekend onderdeel bij ontwikkeling (en evaluatie) van beleid en projecten, terwijl de vorm en intensiteit kunnen verschillen per onderwerp. Hierdoor blijft maatwerk mogelijk en wordt voorkomen dat participatie onnodig zwaar of complex wordt.

2.4 De gemeente geeft het goede voorbeeld Van initiatiefnemers verwachten wij dat zij participatie altijd overwegen en deze passend vormgeven. Dit is uitgewerkt in een participatiehandreiking voor initiatiefnemers. Door participatie ook voor gemeentelijke plannen als vertrekpunt te nemen, laat de gemeente zien dat zij minimaal dezelfde uitgangspunten toepast als die zij van initiatiefnemers vraagt. 3.1 Een duidelijke ambitie is nodig voor de verdere uitwerking van het participatiebeleid De gekozen ambitie bepaalt de uitgangspunten, werkwijze en spelregels voor inwoners- en overheidsparticipatie. Daarmee kan het participatiebeleid doelgericht worden uitgewerkt. 3.2 De ambities leiden tot verschillende keuzes voor inwoners, bestuur en organisatie De drie ambities verschillen in de mate van invloed, de rol van de gemeenteraad, de organisatorische gevolgen en de samenwerking met de samenleving. Een voorkeur van de commissie helpt om hierover tijdig richting te geven. Kanttekeningen 1.1 De denkrichtingen overlappen deels De drie ambities bevatten deels overlappende elementen. Daardoor kan de discussie leiden tot een combinatie van uitgangspunten uit meerdere ambities. Dat vraagt bij de verdere uitwerking om duidelijke keuzes en prioriteiten.

2.1 De ambitie ‘participatie is het vertrekpunt, tenzij’ vraagt inzet van de organisatie Deze ambitie vraagt om structurele inzet, vaardigheden en capaciteit bij medewerkers. Tegelijkertijd past deze ontwikkeling bij het gemeente zijn in deze tijd en blijkt uit de interne enquête dat medewerkers deze ambitie goed vinden passen bij Schouwen-Duiveland. We beperken het risico door verschillende participatievormen (licht ↔ zwaar) te kiezen, passend bij het onderwerp (maatwerk). Ook het aantal betrokkenen / belanghebbenden kan per traject verschillen. Duidelijke kwaliteitscriteria helpen hierbij. 2.2 Risico op afvinkgedrag bij de ambitie ‘participatie is het vertrekpunt, tenzij’ Als participatie de standaard is, bestaat het risico dat het soms een stap ‘voor de vorm’ wordt, in plaats van een weloverwogen keuze. Wij beperken het risico door het belang van participatief werken in onze organisatieontwikkeling en werkprocessen te verankeren. Ook moeten we duidelijke kwaliteitscriteria opstellen en toepassen, waarop getoetst wordt door college en raad. 2.3 De ambitie ‘altijd participatie bij grote impact’ sluit ook aan op de wetgeving Deze ambitie geeft invulling aan het principe van “passende participatie”. Dat geldt echter ook voor de ambitie ‘participatie is ons vertrekpunt, tenzij’, en die ambitie biedt meer duidelijkheid aan inwoners en organisatie.

Overigens betekent kiezen voor de ambitie ‘participatie is ons vertrekpunt, tenzij’ ook kiezen voor altijd participatie bij impact. 2.4 De ambitie ‘we maken beleid en plannen samen’ stimuleert eigenaarschap en is opgenomen in het raadsakkoord 2022-2026

Pagina 2 van 3

Deze ambitie bevordert eigenaarschap en samenwerking met de samenleving. Dit is echter lang niet altijd haalbaar, en schept hoge verwachtingen over de mate van invloed op de besluitvorming. Er kan teleurstelling ontstaan als de raad toch anders besluit. Deze ambitie stelt de hoogste eisen als het gaat om tijd en vaardigheden van medewerkers, wat realistisch gezien niet werkbaar is als standaard. We adviseren daarom deze ambitie niet als vaste basis. Wel kan het als aanvullend principe worden toegepast waar passend. 3.1 De ambities sluiten elkaar niet volledig uit Elementen uit de andere ambities kunnen ook binnen de voorkeursambitie een plek krijgen. Zo kan binnen de ambitie "Participatie is het vertrekpunt, tenzij" nog steeds gekozen worden voor intensievere samenwerking bij bepaalde onderwerpen of voor extra aandacht bij onderwerpen met grote impact.

Communicatie Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties dachten mee via enquêtes, straatinterviews en gesprekken. Medewerkers, college en raad deden mee via themabijeenkomsten. Deelnemers kregen ook een terugkoppeling via e-mail, de website, Denk Mee, de gemeentepagina in WereldRegio en een bijeenkomst met de SDW-raden. Alle groepen vinden participatie belangrijk. Zij vinden ook terugkoppeling belangrijk en willen weten wat er met hun inbreng in participatietrajecten gebeurt. Hun inbreng is gebruikt voor de uitwerking van de ambities. We gebruiken deze inbreng ook bij opstellen van het beleid. Uitvoering Na een richtinggevende uitspraak van de commissie wordt: 1. De gekozen ambitie uitgewerkt in participatiebeleid 2. De participatieverordening opgesteld 3. Beide documenten in het najaar van 2026 ter besluitvorming aan de raad voorgelegd

Bijlagen

1. Notitie participatie ambities voor de commissie S&B Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland hebben op 16 juni 2026 besloten, S.J.A. Bronsveld

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 3 van 3