1682700 IVS Effectief bestrijden en beheersen Aziatische hoornaar

Initiatiefvoorstel

Portefeuillehouder

: J.G. Smit

Afdeling

: Griffie

Behandelaar

: R Raaijmakers

Datum

: 2 februari 2026

Kenmerk

: 1682700

Onderwerp

: Effectief bestrijden en beheersbaar houden Aziatische hoornaar

Voorstel 1. De bestrijding van de Aziatische hoornaar substantieel te intensiveren vanaf begin maart 2026. Daarvoor in ieder geval samen te werken met de imkervereniging Schouwen-Duiveland (IVSD) en een bedrijf dat deskundig is in, en ervaring heeft met, de bestrijding van de Aziatische hoornaar. 2. Daarvoor in 2026 € 700.000 beschikbaar te stellen en dat te dekken uit de algemene reserve. 3. In de programmabegroting 2027-2030 de kosten op te nemen voor effectieve bestrijding van de Aziatische hoornaar in de jaren 2027 t/m 2030. Inleiding De Aziatische hoornaar is een invasieve soort die in ons land nog niet echt natuurlijke vijanden heeft en die een bedreiging vormt voor bijen en andere insecten en daarmee ook voor alle gewassen die bestuiving nodig hebben en onze biodiversiteit. De Aziatische hoornaar staat er bovendien om bekend dat ze hun nesten zeer agressief verdedigen. Ze kunnen daarbij gif spuiten in de ogen van mensen die hun nesten bedreigen en ook hun steken zijn veel gevaarlijker voor mensen dan de steek van een bij of wesp. Het college heeft de bestrijding van de Aziatische hoornaar in samenwerking met de IVSK voortvarend opgepakt. We worden landelijk gezien als een koploper.

Ondanks die inzet groeit de populatie Aziatische hoornaar explosief en is die populatie inmiddels zo omvangrijk en robuust dat het niet meer mogelijk is om deze invasieve soort volledig uit te roeien. De laatst bij ons bekende cijfers gaan voor 2025 uit van 791 gebouwde nesten waarvan er 168 gevonden en verwijderd zijn en er dus 623 overblijven. De IVSD gaat voor 2026 uit van 1.040 gebouwde nesten. Doordat het college en de IVSK al een paar jaar intensief samenwerken aan de bestrijding van de Aziatische hoornaar én omdat we omringd worden door water kunnen we de populatie nog wel terugbrengen tot een beheersbare omvang. Daarvoor is het nodig dat we de bestrijding van de Aziatische hoornaar verder professionaliseren en substantieel intensiveren vanaf maart 2026 tot en met eind 2029. Als we er in slagen om in die periode 90% van de gebouwde nesten op te sporen en te verwijderen dan hebben we de populatie Aziatische hoornaar vanaf 2030 teruggebracht tot een beheersbaar niveau. Als ons dat niet lukt dan is de strijd verloren: het aantal nesten zal dan explosief blijven toenemen met alle gevolgen van dien. Denk bij die gevolgen aan verlies van biodiversiteit, het verdwijnen van nuttige insectensoorten, verlies van bestuifcapaciteit en dus de teelt van alle gewassen die van bestuiving afhankelijk zijn.

Het zal ook betekenen dat we structureel hoge kosten moeten maken om de Aziatische hoornaar te bestrijden. Dit initiatiefvoorstel heeft tot doel om het college zo snel mogelijk het budget te geven om vanaf maart 2026 een ultieme poging te doen om dat te voorkomen. Beoogd resultaat Verdere professionalisering en vanaf 2026 tot en met 2029 een substantiële intensivering van de bestrijding van de Aziatische hoornaar op Schouwen-Duiveland, zodat de populatie Aziatische hoornaar in 2030 is teruggebracht tot een beheersbare omvang. Argumenten 1.1 De Aziatische hoornaar is een grote bedreiging De Aziatische hoornaar is een invasieve soort die hier geen natuurlijke vijanden heeft en zich zeer snel vermenigvuldigt. De Aziatische hoornaar eet grote hoeveelheden nuttige (bestuivende) insecten die daardoor op ons eiland met uitsterven worden bedreigd. Dit heeft grote gevolgen voor onze biodiversiteit, de bestuifcapaciteit en de toekomst van de teelt van gewassen die van bestuiving afhankelijk zijn. De

Aziatische hoornaar verdedigt zijn nesten zeer agressief en kan daarbij gif in de ogen van mensen spuiten die hun nesten bedreigen. De steek van de Aziatische hoornaar is voor mensen bovendien veel gevaarlijker dan de steek van een bij of wesp. Ook voor de sector recreatie en toerisme is dit een bedreiging. 1.2 Door de bestrijding substantieel te intensiveren vanaf maart 2026 kunnen we het tij nog keren Als we vanaf 2026 de bestrijding van de Aziatische hoornaar verder professionaliseren en substantieel intensiveren en er in slagen om 90% van de nesten te vinden én verwijderen dan kunnen we de populatie in de periode 2026-2030 terugdringen tot een beheersbaar niveau, dat we vanaf 2030 tegen overzienbare kosten onder controle kunnen houden. 1.3 Effectieve bestrijding vraagt om een intensieve en rigoureuze aanpak en strakke regie gemeente Nodig is in ieder geval: • Het opzetten van een taskforce specifiek voor de bestrijding van de Aziatische hoornaar onder regie van de gemeente; • Inzetten van ter zake kundige projectleiding, dit betekent formatie-uitbreiding met 0,5 fte bovenop de huidige 0,2 fte.

• Het opstarten van een doorlopende voorlichtingscampagne gericht op inwoners, ondernemers, gasten en grondbezitters/terreinbeheerders; • In overleg treden met relevante partijen zoals het waterschap, de provincie, Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten om ook hun commitment te krijgen; • Aanschaf en/of inrichting effectief meld- en registratiesysteem voor de Aziatische hoornaar; • Aantrekken/inhuren en inzetten van 2 deskundige coördinatoren die samen 7 dagen per week beschikbaar zijn; • Het inzetten van een speurteam bestaande uit vrijwilligers (van de lokale imkervereniging) die nesten opsporen en primaire nesten (mits verantwoord) bij vinden ook gelijk verwijderen; • Coördinatoren aanstellen en zo nodig opleiden die de uitvoering van de opsporing en bestrijding 7 dagen per week kunnen coördineren/begeleiden; • Het aanschaffen van voldoende materialen en middelen nodig voor opsporing en bestrijding; • Het (laten) bestrijden van secundaire nesten. 2.1

Voor de verdere professionalisering en substantiële intensivering van de bestrijding is in 2026 maximaal een extra budget van € 700.000 budget nodig. Als de gemeente alle kosten van opsporing en verwijdering van nesten binnen onze gemeentegrenzen voor zijn rekening neemt, is in 2026 naar schatting een extra budget van € 700.000 nodig. Dit is gebaseerd op het ingeschatte aantal gebouwde nesten van 1.040. 2.2 Het budget moet vanaf begin maart 2026 beschikbaar zijn, dat lukt alleen met een initiatiefvoorstel Vanaf eind februari/begin maart vliegen de koninginnen uit en moet er effectief bestreden kunnen worden. Door dit initiatiefvoorstel heeft het college vanaf begin maart het budget om effectief te kunnen bestrijden. De uitvoering is verder aan het college. 3.1 Kosten van de bestrijding in de jaren na 2026 zijn afhankelijk van de ontwikkelingen in 2026 De kosten van de effectieve bestrijding zullen in de periode 2027 t/m 2029 naar verwachting jaarlijks afnemen, maar hangen af van de ontwikkelingen en het succes van de aanpak in 2026. We verwachten van het college dat de kosten van de effectieve bestrijding van de Aziatische hoornaar voor de jaren na 2026 in de begroting 2027-2030 worden opgenomen.

Kanttekeningen 1.1 De doelstelling is ambitieus en wordt alleen gehaald als iedereen meedoet, succes niet gegarandeerd Om succesvol te kunnen bestrijden moet iedereen meewerken, bijvoorbeeld de terreinbeheerders zoals Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en waterschap. Ook als iedereen meewerkt is het niet zeker dat het ons nog gaat lukken om de populatie Aziatische hoornaar terug te dringen tot een beheersbare omvang. Gezien de grote gevolgen als het ons niet lukt moeten we deze ultieme poging wel wagen. 2.1 De kosten van de intensivering van de bestrijding van de Aziatische hoornaar zijn hoog De extra kosten van de intensivering van de bestrijding van de Aziatische hoornaar ad € 700.000 zijn hoog, maar de structurele kosten als we het niet doen zijn op de lange termijn nog hoger. Voor de dekking van de extra incidentele lasten in 2026 zetten we de algemene reserve in. Hierdoor daalt onze reservepositie. Wij zijn ons ervan bewust dat er nog veel grote uitdagingen en opgaven binnen de gemeente zijn waar we onze reserves hard voor nodig hebben. We moeten als raad daarom kritisch blijven op de inzet ervan. De bestrijding van de Aziatische hoornaar is op dit moment echter een belangrijke prioriteit waar we vol op moeten inzetten, ook om te voorkomen dat de lasten in de toekomst alleen maar hoger zullen worden.

2.2 De effectieve bestrijding van de Aziatische hoornaar is ook organisatorisch een uitdaging Om effectieve bestrijding mogelijk te maken is het substantiële extra budget van € 700.000 in 2026 nodig. Dat neemt niet weg dat, ook als er over voldoende budget beschikt kan worden, het organisatorisch een uitdaging blijft om deze klus te klaren. Om de benodigde extra slagkracht te bereiken, zijn wellicht creatieve oplossingen nodig. Deze uitdaging zullen we met elkaar aan moeten gaan. 3.1 De budgettaire ruimte wordt negatiever Op dit moment is nog niet duidelijk hoeveel structureel budget nodig is. De budgettaire ruimte voor de komende jaren is negatief. In de programmabegroting worden de integrale afwegingen gemaakt over de inzet van de financiële middelen. Indien nu wordt besloten om structureel budget toe te kennen voor de bestrijding van de Aziatische hoornaar, wordt de budgettaire ruimte nog negatiever. Dit moet meegenomen worden in de kerntakendiscussie en bij de begroting zullen stevige keuzes gemaakt moeten worden om de budgettaire ruimte weer positief uit te laten komen. Financiën In 2026 is voor de bestrijding van de Aziatische hoornaar een budget beschikbaar van ca. € 65.000. Dit is niet voldoende om de volle inzet te plegen die nodig is. De extra kosten voor de bestrijding van de Aziatische hoornaar in 2026 worden geschat op € 700.000.

Dit incidentele budget dekken we uit de algemene reserve. De structurele lasten van de bestrijding moeten worden opgenomen in de programmabegroting 20272030. De budgettaire ruimte wordt hierdoor negatiever. Bij de begroting moet een integrale afweging gemaakt worden van de inzet van de financiële middelen. Communicatie Na vaststelling van dit voorstel zullen de betrokken partijen worden geïnformeerd. Daarnaast moet een voorlichtingscampagne worden opgestart over de bestrijding. De gemeenteraad wordt periodiek geïnformeerd over de voortgang. Uitvoering De uitvoering is aan het college. Met het ter beschikking gestelde budget kan het college vanaf begin maart extra formatie inhuren en samen met de imkervereniging, de gecontracteerde ongedierte bestrijder en eventuele andere relevante partijen effectief de Aziatische hoornaar bestrijden om zo de populatie beheersbaar te krijgen en te houden. Bijlagen 1. 20260202 Initiatiefvoorstel Raadsbreed Effectief bestrijden en beheersbaar houden Aziatische hoornaar_getekend 2. 20260226 Raadsbrief College Reactie op initiatiefvoorstel Aziatische hoornaar

R. Brink, Leefbaar Schouwen-Duiveland R. Punt, CDA L. de Bruine, SGP M. Lemsom, VVD R. van de Laar, GroenLinks C. van der Vliet, PvdA J. Schoon, SP E. Kater, CU J. van Doorenmalen, D66