1619472 Bijlage 1 Evenementenvisie Schouwen Duiveland

Evenementenvisie Schouwen-Duiveland:

Ontmoeting is de motor van onze samenleving 2026 – 2035 December 2025

1

Voorwoord Een eiland leeft van ontmoeting. Op Schouwen-Duiveland weten we dat als geen ander. Van de dorpsfeesten en kermissen die generaties verbinden tot de festivals aan de kust waar we samen trots op zijn, overal zie je hoe evenementen de ziel van ons eiland laten spreken. In de afgelopen jaren hebben we gezien hoe sterk die kracht van samen zijn is. Hoe een kleine groep vrijwilligers een dorpsplein tot leven brengt, hoe jongeren nieuwe vormen van beleving bedenken, en hoe bezoekers zich thuis voelen in onze kernen. Tegelijk voelen we de grenzen van groei: drukte in de zomer, minder vrijwilligers, hogere kosten en de wens om de rust en ruimte van ons eiland te bewaren. Met deze evenementenvisie kiezen we koers voor de toekomst. We geven ruimte aan kwaliteit, aan betekenisvolle evenementen die passen bij het verhaal van Schouwen-Duiveland. Evenementen die niet alleen iets brengen voor bezoekers, maar vooral iets betekenen voor onze inwoners. Een eiland dat leeft met de getijden van het jaar, vol energie, in evenwicht en met trots op wie we zijn. Alwijn ten Cate Wethouder Recreatie, Toerisme en watersport Gemeente Schouwen-Duiveland

2

Samenvatting Schouwen-Duiveland leeft van ontmoeting. Evenementen vormen de momenten waarop inwoners, ondernemers en bezoekers elkaar ontmoeten en samen betekenis geven aan het eiland. Ze dragen bij aan leefbaarheid, identiteit, trots en brede welvaart. Met deze visie kiest de gemeente voor kwaliteit boven kwantiteit: niet méér evenementen, maar betere – duurzaam, inclusief en in balans met hun omgeving. Evenementen moeten passen bij de schaal van het eiland, bijdragen aan spreiding over seizoenen en kernen, en de gemeenschap versterken. De veranderende maatschappelijke context – minder vrijwilligers, stijgende kosten en toenemende druk in de zomer – vraagt om een nieuwe koers. De focus verschuift van groei naar balans tussen rust en reuring, met evenementen die waarde toevoegen voor zowel inwoners als bezoekers. De koers wordt samengevat in vier strategische lijnen: 1.⁠ ⁠Lokaal initiatief – Versterken van sociale cohesie door dorps- en wijkinitiatieven, samenwerking

tussen

organisaties

en

betrokkenheid

van

jongeren.

2.⁠ ⁠Van piek naar balans – Betere spreiding van evenementen over seizoenen, kernen en doelgroepen;

vermindering

van

druk

op

de

zomerperiode.

3.⁠ ⁠Klein beginnen, groot worden – Ruimte en ondersteuning voor startende en kleinschalige

organisatoren

via

kennis,

netwerk

en

praktische

middelen.

4.⁠ ⁠Echt Schouwen-Duivelands – Evenementen die het verhaal van het eiland vertellen, geworteld in natuur, tradities en vindingrijkheid. De uitvoering vindt plaats via een meerjarig uitvoeringsprogramma met duidelijke kaders voor samenwerking, subsidiëring, duurzaamheid en toegankelijkheid. Zo bouwt SchouwenDuiveland aan een toekomst waarin ontmoeting, balans en trots de kern vormen van een levendig en veerkrachtig eiland.

3

Definitie van evenementen en festivals De definitie van een evenement staat beschreven in de Algemene plaatselijke verordening van Schouwen-Duiveland. Onder een evenement wordt verstaan: “elke voor publiek toegankelijke verrichting van vermaak”. Veelal is voor (de grotere) evenementenvergunning vereist en in enkele gevallen ook een omgevingsvergunning. Deze visie heeft betrekking op publieksevenementen en festivals binnen de gemeentegrenzen van Schouwen-Duiveland. Het gaat om alle openbaar toegankelijke activiteiten die geheel of gedeeltelijk plaatsvinden in de openbare ruimte en onderdeel zijn van de jaarlijkse evenementenkalender. Voor deze evenementen is doorgaans een vergunning vereist. Ze kunnen gratis toegankelijk zijn of werken met ticketverkoop. De meeste evenementen en festivals zijn cultureel en/of sociaal-maatschappelijk van aard, zoals dorpsfeesten, kermissen, jaarmarkten of lichtjesoptochten. Ook sportieve evenementen in de openbare ruimte, zoals hardloopwedstrijden, wielertochten of watersportevenementen, kunnen hieronder vallen wanneer zij impact hebben op leefbaarheid, openbare ruimte of veiligheid. Onder een festival verstaan we een evenement met een samenhangend programma van activiteiten, vaak op meerdere plekken of podia, met een mix van bijvoorbeeld livemuziek, foodtrucks, straattheater en kunstinstallaties.

Zulke festivals vinden doorgaans buiten plaats, op een particulier terrein of in de openbare ruimte, zoals een dorpsplein, park, strand of havengebied. Evenementen die onderdeel uitmaken van de vaste programmering van theaters, musea, sporthallen, sportvelden of muziekpodia, vallen niet direct binnen de scope van deze visie. Hetzelfde geldt voor demonstraties en politieke manifestaties. Daarentegen kan het wel voorkomen dat voor deze evenementen een evenementenvergunning nodig is. Leeswijzer en totstandkoming In deze visie op evenementen en festivals in Schouwen-Duiveland worden de waarde, het belang, de behoeften en de ontwikkelingen van evenementen beschreven. Het document schetst de koers voor de komende jaren en geeft richting aan de keuzes die we samen maken. Voor het opstellen van deze visie is gesproken met een brede vertegenwoordiging van de samenleving: inwoners, organisatoren, ondernemers, verenigingen en experts. Er zijn enquêtes uitgezet onder zowel organisatoren, inwoners als ondernemers en er zijn gesprekken gevoerd met belanghebbenden. Daarnaast is een klankbordgroep ingericht met vertegenwoordigers uit verschillende geledingen van de gemeenschap. Ook vond er een brede bijeenkomst plaats met organisatoren van zowel grote als kleine evenementen.

Hierdoor hebben we inzicht gekregen in de wensen en behoeften die er leven, en in de knelpunten en kansen die zich voordoen.

4

De visie is als volgt opgebouwd: • In hoofdstuk 1 lichten we toe waarom een nieuwe visie op evenementen nodig is. • Hoofdstuk 2 beschrijft de waarde van evenementen en festivals • In hoofdstuk 3 bevat een evaluatie van de vorige visie, een analyse van het aanbod en schetsen we de landelijke ontwikkelingen • In hoofdstuk 4 laten zien hoe inwoners, organisatoren en andere betrokkenen hebben meegedacht bij het opstellen van deze visie. • In hoofdstuk 5 beschrijven we onze ambities • In hoofdstuk 6 laten we zien hoe we de ambities gaan realiseren Evenementen zijn een van de instrumenten die we inzetten om de gewenste positionering en profilering over te brengen naar de beoogde doelgroepen. We hebben in 2018 een Beleidsnota evenementen opgesteld waarin de meer juridisch-technische eisen staan die gelden voor evenementen en vergunning aanvragers. Dit document blijft bestaan. We maken nu een visie op de gewenste uitstraling die Schouwen-Duiveland wil bereiken met haar evenementen.

5

1. Inleiding 1.1 Aanleiding voor actualisatie Sinds de vorige evenementenvisie (2014) en de daaropvolgende beleidsnota evenementen (2018) is er veel veranderd op ons eiland. De oprichting van de Stichting Eilandmarketing Schouwen-Duiveland (SESD) in 2022 heeft de rol van evenementen in de positionering van ons eiland versterkt. Waar het toerisme voorheen vooral werd gezien vanuit de vakantiefunctie, verschuift de blik in de nieuwe Strategische Visie 2025–2040 naar een bredere balans: leven, wonen en werken in balans. Er zijn hele mooie evenementen in de gemeente zoals bijvoorbeeld Straô, Concert at Sea, Visserijdagen Bruinisse, Burghse Dag, Havenfeesten Zierikzee, Zeelicht: samen zorgen ze voor een levendig eiland en een sterk gemeenschapsgevoel. Tegelijkertijd verandert de wereld om ons heen. Organisatoren kampen met vrijwilligerstekorten, kosten stijgen, toenoemde wet-/en regelgeving en de behoefte aan spreiding, kwaliteit en verbinding groeit. Deze visie geeft richting aan hoe we met evenementen blijven bijdragen aan een leefbaar, aantrekkelijk en veerkrachtig Schouwen-Duiveland. 1.2 Doel van de evenementenvisie Met deze visie geven we richting aan de rol van evenementen op ons eiland in de periode tot 2035.

Evenementen zijn geen doel op zich, maar een middel om maatschappelijke waarde te vergroten: ze brengen mensen samen, versterken de identiteit van Schouwen-Duiveland en dragen bij aan een aantrekkelijk en levendig eiland. We kiezen voor kwaliteit boven kwantiteit, voor spreiding boven piekdrukte, en voor evenementen die bijdragen aan brede welvaart. Daarbij kijken we niet alleen naar economisch gewin, maar ook naar aspecten als gezondheid, milieu, onderwijs, veiligheid en sociale cohesie. De visie draagt bij aan: • Met evenementen een bijdrage te leveren aan de gewenste positionering en profilering op het eiland; • Keuzes te maken welke evenementen we wel en niet (of minder) ondersteunen met subsidie; • Versterken samenwerking tussen gemeente, organisatoren, inwoners en partners; • Spreiding in tijd en ruimte: een gevarieerd en evenwichtiger aanbod door het jaar en over de kernen; 1.3 Voor wie doen we het? Evenementen zijn in de eerste plaats voor de inwoners van Schouwen-Duiveland. Ze vergroten het plezier om hier te wonen en versterken de binding met de eigen kern. Tegelijk dragen ze bij aan een aantrekkelijker eilandproduct voor dagjesmensen en toeristen.

We streven naar: • Laagdrempeligheid: evenementen zijn bereikbaar en betaalbaar voor iedereen; • Inclusiviteit: evenementen zijn toegankelijk voor mensen met een beperking, met ruimte voor diversiteit in publiek en programma; • Jong talent: jongeren en lokale makers krijgen kansen om zich te ontwikkelen en door te groeien. 6

Evenementen voegen waarde toe aan de gemeenschap. Ze dragen bij aan saamhorigheid, aan lokale economie, aan trots op het eiland en aan het besef dat we dit samen doen. 1.4 Wat voor evenementengemeente willen we zijn? Schouwen-Duiveland wil een gastvrije en levendige evenementengemeente zijn. Een eiland waar inwoners zich herkennen in het aanbod, waar bezoekers zich welkom voelen en waar organisatoren de ruimte krijgen om te creëren. We stimuleren diversiteit in vorm en inhoud, maar altijd met de kernvraag: wat voegt dit toe aan het eiland? Evenementen die “landen en weer verdwijnen” zonder verbinding met de gemeenschap, passen niet bij de koers van Schouwen-Duiveland. Elk evenement draagt iets bij aan de plek waar het plaatsvindt, door samenwerking, lokale inzet of zichtbaarheid van eigen talent. 1.5 Relatie met andere kaders Deze evenementenvisie staat niet op zichzelf, maar is verweven met andere koersdocumenten van onze gemeente: • De Strategische Visie 2025–2040 schetst het toekomstbeeld van een eiland in balans, waarin evenementen bijdragen aan leefbaarheid, cultuur en duurzame economie. • De Cultuurvisie benadrukt de waarde van cultuur en erfgoed als dragers van identiteit en ontmoeting. Evenementen zijn hier een vanzelfsprekend onderdeel van.

• Het Subsidiebeleidskader 2024 geeft de kaders voor financiële ondersteuning: subsidie is een middel, geen doel, en moet bijdragen aan maatschappelijke resultaten. • De Agenda Toerisme 2018–2026 en het Strategisch Marketingplan SESD leggen de nadruk op spreiding, verduurzaming en profilering van Schouwen-Duiveland. SESD heeft twee hoofddoelstellingen: - Draagvlak voor toerisme onder bewoners verhogen; - Spreiding van toerisme over het seizoen en eiland realiseren. • De Omgevingswet bevat regels en procedures voor evenementen, waarbij gemeenten verantwoordelijk zijn voor het waarborgen van de impact op de fysieke leefomgeving. • De Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en de Beleidsnota Evenementen 2018 vormen het juridische en uitvoeringskader voor vergunningverlening en veiligheid. • De Algemene Subsidieverordening (ASV) is een wettelijk voorschrift dat door de gemeenteraad is vastgesteld. De ASV stelt grenzen over het beleid en het budget voor subsidieverstrekking. Ook legt de gemeenteraad met de ASV de belangrijkste spelregels vast. Het college moet zich hieraan houden bij de subsidieverstrekking.

7

2. Waarde van festivals en evenementen op Schouwen-Duiveland Op Schouwen-Duiveland vinden jaarlijks ruim driehonderd evenementen plaats, waarvan het merendeel kleinschalig en gedragen door vrijwilligers. Een klein aantal grotere evenementen heeft een bovenregionale aantrekkingskracht. Samen vormen ze een waardevolle mix die bijdraagt aan levendigheid, identiteit en trots. “Evenementen gaan verder dan het versterken van imago en de economie; de maatschappelijke waarde die het toevoegt is niet in cijfers uit te drukken!” – Ruurt van der Wel, Eilandmarketing Schouwen-Duiveland

2.1 Sociaal-maatschappelijke waarde Evenementen en festivals hebben als unieke eigenschap dat ze in het moment worden beleefd, op plekken die ontmoeting en verbinding mogelijk maken. Ze brengen inwoners van het eiland en bezoekers van buiten samen en zorgen voor nieuwe contacten en versterken sociale netwerken. Voor velen zijn evenementen ook een uitlaatklep, een moment van plezier en ontspanning. Vrijwilligerswerk biedt inwoners bovendien de kans om actief mee te doen, bij te dragen en trots te ervaren. 2.2 Culturele waarde Evenementen en festivals dragen bij aan de culturele en maatschappelijke ontwikkeling van Schouwen-Duiveland. Ook doelgroepen die minder snel naar traditionele instellingen gaan, maken via evenementen kennis met cultuur en raken geïnspireerd. Het aanbod van festivals en evenementen is tegelijk een uitdrukking van de identiteit van het eiland. Het laat zien dat Schouwen-Duiveland tradities koestert, maar ook ruimte biedt aan vernieuwing. Of het nu gaat om kleinschalige dorpsfeesten of festivals aan het water: ze tonen de veelzijdigheid en verbondenheid van het eiland. Voor jongeren zijn festivals bovendien een belangrijk onderdeel van hun leefwereld en uitgaanscultuur. Evenementen bieden een veilige plek om jezelf te zijn, anderen te ontmoeten en je te laten onderdompelen in een gedeelde bijzondere ervaring.

2.3 Diversiteit en aantrekkingskracht Voor zowel inwoners van Schouwen-Duiveland als bezoekers uit binnen- en buitenland is er een breed aanbod aan festivals en evenementen. Het eiland kent een rijke traditie en kan rekenen op publieke belangstelling en waardering. Evenementen vinden plaats in de kernen, in havens, op pleinen of aan het strand. Zo komen ondernemerschap, creativiteit en publieke betrokkenheid samen. Naast de grotere festivals zijn er ook kleinschalige evenementen die sterk lokaal gericht zijn, zoals ringrijden, buurtfeesten of sportieve activiteiten. 2.4 Economische waarde Meerdere evenementen op Schouwen-Duiveland trekken bezoekers van binnen en buiten de regio, met name tijdens de zomermaanden. Ze zorgen voor bestedingen in horeca, winkels en verblijfsaccommodaties en dragen zo direct bij aan werkgelegenheid en economische vitaliteit. Inkomsten uit evenementen zorgen ervoor dat voorzieningen jaarrond kunnen blijven bestaan.

8

2.5 Evenementen als broedplaats voor creativiteit, experiment en talent Evenementen zijn meer dan vermaak: ze zijn een podium en proeftuin. Lokale artiesten, makers en vrijwilligers krijgen er de kans om ervaring op te doen en door te groeien. Veel organisatoren beginnen met kleine initiatieven in hun dorp of wijk, die kunnen uitgroeien tot grotere festivals. Festivals zijn daarnaast plekken voor experiment: nieuwe vormen van programmering, innovatieve ideeën of duurzame oplossingen krijgen hier een kans. Denk aan circulaire materialen, duurzaam vervoer of samenwerking met lokale producenten. Op die manier dragen evenementen bij aan innovatie, vernieuwing en toekomstbestendigheid. De sector levert bovendien een belangrijke bijdrage aan het creatieve en culturele ecosysteem van het eiland. 2.6 Sportieve waarde Sportieve evenementen brengen beweging, beleving en verbondenheid samen. Hardloopwedstrijden, wielertochten en watersportevenementen laten zien hoe het landschap van Schouwen-Duiveland mensen uitnodigt om actief buiten te zijn. Deze evenementen versterken niet alleen de vitaliteit van inwoners, maar dragen ook bij aan het imago van het eiland als sportieve bestemming aan zee. Sport is daarmee niet alleen inspanning, maar ook ontmoeting, een manier om elkaar te vinden en de omgeving te ervaren.

2.7 Waardering inwoners en ondernemers Inwoners van Schouwen-Duiveland waarderen het brede en herkenbare aanbod aan evenementen op het eiland. De algemene waardering voor evenementen is positief: inwoners zien ze als onmisbaar voor de leefbaarheid en levendigheid. Uit de enquête onder inwoners blijkt verder dat vooral de kleinschalige en lokale evenementen het meest worden gewaardeerd. Dorpsfeesten, jaarmarkten en tradities zoals de Straô worden gezien als belangrijke pijlers van de eilandcultuur. Grotere evenementen trekken belangstelling, maar inwoners geven aan dat het ‘eigen karakter’ van het eiland behouden moet blijven.

9

3. Analyse en landelijke ontwikkelingen 3.1 Evaluatie van de vorige evenementenvisie (2014) In de vorige evenementenvisie (2014) waren een aantal doelstellingen geformuleerd: • Versterken van de positionering van Schouwen-Duiveland als waterrijk vakantieeiland. • Verhogen van de totale bestedingen van de bezoekers door het aantrekken van meer bezoekers, het verlengen van hun verblijfsduur en het verhogen van hun bestedingen per bezoek. • Koesteren van de huidige water gerelateerde evenementen (zoals Concert At Sea, de Havendagen, cetera) en deze aanvullen met nieuwe water gerelateerde evenementen die passen bij de geformuleerde criteria voor Schouwen-Duiveland. • Betere spreiding van evenementen over het jaar om zo het hele jaar een interessant aanbod te bieden voor bewoners en bezoekers. Uit het evenementenbeleid van 2012 kwam ook een doelstelling die in de evenementenvisie van 2014 was overgenomen: • Leefbaarheid in de kernen bevorderen, door evenementen die door eilandelijke nietcommerciële organisaties worden georganiseerd te stimuleren. Sinds het gereedkomen van de vorige Evenementenvisie (2014) is er veel veranderd. De belangrijkste ontwikkeling is de oprichting van Stichting Eilandmarketing SchouwenDuiveland (SESD). SESD is grotendeels verantwoordelijk voor de promotie en marketing van het eiland. Evenementen zijn hier een wezenlijk onderdeel van.

De doelstellingen van SESD sluiten niet meer aan bij de doelen zoals die in de Evenementenvisie van 2014 staan beschreven. Daarnaast is in 2025 de nieuwe strategische visie voor de gemeente Schouwen-Duiveland vastgesteld. Hierin is de focus verlegd van vakantie-eiland naar leven, wonen en werken duurzaam in balans. Omdat het draagvlak voor toerisme onder de bevolking onder druk staat, is het belangrijk dat we de nieuwe evenementenvisie hierop aanpassen. Spreiding is daarbij weer een belangrijk uitgangspunt. Het bevorderen van de leefbaarheid en levendigheid in de dorpen is nog steeds een belangrijk beleidsspeerpunt. Daar zullen we ook in de komende beleidsperiode aan blijven werken. Qua positionering en profilering verschuift de focus van ‘waterrijk vakantie-eiland’ met focus op water gerelateerde evenementen naar het onderscheidende vermogen in eilandgebruiken, -tradities en -karakter. 3.2 Analyse van het huidige evenementenaanbod De analyse van het evenementenaanbod is gebaseerd op de gemeentelijke evenementenkalenders van 2023, 2024 en 2025, zodat trends en ontwikkelingen over meerdere jaren zichtbaar worden. De gegevens van de gemeente zijn op verschillende onderdelen vergeleken met de resultaten uit de enquêtes onder bewoners, organisatoren en belanghebbenden.

Zo konden feitelijke cijfers worden gespiegeld aan de ervaringen en meningen van betrokkenen, wat een compleet en betrouwbaar beeld geeft van het huidige evenementenaanbod op SchouwenDuiveland. 10

Schouwen-Duiveland kent een duidelijk herstel van het evenementenaanbod in de jaren na corona. Het jaar 2023 valt nog wat uit de toon, maar in 2024 en 2025 laat het aanbod een krachtig herstel zien. Het aantal evenementen per 1000 inwoners ligt op 11,4, ruim boven het landelijk gemiddeld (2,4) en dat cijfer is ook hoger dan in sommige andere toeristische kustgemeenten zoals Terschelling en Zandvoort. Het evenementenaanbod bestaat voor 70% uit kleine evenementen (tot 500 bezoekers) die door vrijwilligers worden georganiseerd. Op Schouwen-Duiveland vinden een aantal grote (>5000 bezoekers) evenementen plaats. Concert at Sea is het grootste evenement en enige festival met landelijke uitstraling. De evenementenkalender van Schouwen-Duiveland laat een breed en gevarieerd aanbod zien, maar het aandeel (toeristische) markten is wel hoog. Daarnaast zijn er vele kleine lokale evenementen, waaronder opvallend veel buurtbarbecues. Evenementen vinden verdeeld over het eiland plaats, maar Zierikzee, Renesse en Burgh-Haamstede zijn het drukst. Bijna de helft van alle evenementen vinden in de maanden juli en augustus plaats, daarmee is de verdeling over het jaar behoorlijk uit balans. Bijna een derde van de inwoners en ondernemers vindt dat er te weinig evenementen op Schouwen-Duiveland plaatsvinden.

Ze vinden echter dat dat vooral voor de maanden buiten het zomerseizoen geldt, in het zomerseizoen is er genoeg aanbod. Veel inwoners vinden dat buiten de zomermaanden meer evenementen moeten plaatsvinden, zodat het eiland ook in het voor- en najaar levendig blijft. Daarnaast is er behoefte aan meer activiteiten voor jongeren en gezinnen. Uit de gesprekken blijkt dat inwoners kritisch zijn over de kwaliteit van het huidige aanbod en vinden dat dit verbeterd moet worden. Ondanks dat de meeste evenementen in Zierikzee, Renesse en Burgh-Haamstede plaatsvinden, vinden inwoners dat de locaties van activiteiten door het jaar heen redelijk zijn verdeeld. Er is bij de inwoners echter een duidelijke wens voor meer evenementen in de kleinere kernen, zodat er voor inwoners meer te beleven is. Er zijn verschillende subsidieregelingen waarlangs subsidieaanvragen worden beoordeeld. De huidige evenementenvisie biedt geen mogelijkheid voor subsidie aan bestaande evenementen. Om dit toch mogelijk te maken is de beleidsregel ‘subsidie voor nietcommerciële bestaande evenementen’ gepubliceerd. Op Schouwen-Duiveland ontvangen momenteel zo’n 40 organisatoren subsidie van de gemeente voor de evenementen die zij organiseren. Veel lopende subsidies zijn voor bestaande evenementen, ongeveer de helft wordt meerjaarlijks ondersteund.

De huidige evenementenvisie biedt geen mogelijkheid voor subsidie aan bestaande evenementen. Om dit toch mogelijk te maken is de beleidsregel 'subsidie voor niet-commerciële bestaande evenementen' gepubliceerd. Daarnaast had de gemeente in het verleden met een vijftal grote evenementen, zoals Concert at Sea, Kustmarathon, etc. een sponsorovereenkomst. Deze zijn in 2019 afgerond.

11

3.3 Landelijke ontwikkelingen in Schouws perspectief Schaarste aan ruimte De openbare ruimte van Schouwen-Duiveland is kwetsbaar en wordt intensief gebruikt door zowel bewoners als toeristen. Stranden, natuurgebieden en historische kernen zijn aantrekkelijke plekken, maar ook gevoelig voor druk en verstoring. Door woningbouw, klimaatmaatregelen en de vergroening van binnensteden en dorpspleinen is het aantal beschikbare locaties voor evenementen afgenomen. Waar pleinen, parken en straten vroeger vanzelfsprekende podia waren, concurreren ze nu met andere maatschappelijke opgaven zoals wonen, verkeer en recreatie. Daardoor is het vinden van geschikte locaties voor evenementen steeds complexer. Een heldere afweging van welke evenementen waar en wanneer passen, is noodzakelijk. Het is op basis van de Omgevingswet een vereiste om gebruiksregels op te nemen in het Omgevingsplan. Bij het actualiseren van ‘Beleidsnota Evenementen 2018’ zullen we de ruimtelijke kaders bepalen. Draagvlak Evenementen dragen bij aan levendigheid, maar kunnen ook overlast veroorzaken. Inwoners hechten veel waarde aan rust, veiligheid en leefbaarheid. Het behouden van draagvlak vraagt om balans tussen beleving en bescherming van de woonomgeving. Transparante communicatie, goede afstemming met omwonenden en het zorgvuldig plannen van evenementen zijn essentieel om dit draagvlak te behouden.

Match tussen behoefte en aanbod Het huidige aanbod kent sterke bezoekersaantallen, maar sluit niet altijd even goed aan bij de wensen van alle inwoners. Bepaalde doelgroepen worden goed bediend, terwijl andere minder herkenning vinden. Er is behoefte aan nieuwe initiatieven die ook jongeren, jonge gezinnen of ouderen bedienen. Tegelijkertijd ervaren nieuwe organisatoren vaak hoge drempels bij het opzetten van een evenement. Ook zijn de risico's groot voor het organiseren van evenementen in het laagseizoen. Hogere kosten Kleinere en middelgrote evenementen staan onder druk door stijgende kosten voor veiligheid, mobiliteit, faciliteiten en vergunningen. Vooral gratis evenementen en buurtgerichte initiatieven hebben een kwetsbare basis. Omdat zij geen inkomsten uit kaartverkoop hebben, zijn zij afhankelijk van horeca-inkomsten en subsidies. Dit beperkt hun ontwikkelkracht. Drempels voor vernieuwing en regeldruk Beginnende organisatoren ervaren de regels en vereisten voor vergunningverlening als complex en soms onevenredig zwaar. Veiligheid en leefbaarheid moeten altijd gegarandeerd zijn, maar de balans tussen uitvoerbaarheid en regeldruk vraagt aandacht, zeker voor kleinschalige evenementen die grotendeels draaien op vrijwilligers. Overlast Een deel van de inwoners ervaart overlast door evenementen, vooral geluid en parkeerdrukte.

Voor de meesten weegt dit niet op tegen de waarde die evenementen hebben voor het eiland, maar de balans tussen levendigheid en rust blijft een belangrijk aandachtspunt. 12

Duurzaamheidsmaatregelen De verduurzaming van evenementen is volop in ontwikkeling. Veel organisatoren willen stappen zetten, zoals afvalscheiding, lokaal voedsel of duurzame energie. Tegelijkertijd zijn de kosten en organisatorische eisen voor kleine evenementen vaak hoog. Het risico bestaat dat juist die evenementen, die voor saamhorigheid en lokale cultuur belangrijk zijn, hierdoor onder druk komen te staan. Diversiteit & inclusie Landelijk groeit de aandacht voor diversiteit en inclusie bij evenementen. Organisatoren worden gestimuleerd om programma’s, locaties en communicatie beter af te stemmen op een breder publiek. Dat vraagt bewustzijn, kennis en extra inzet. Evenementen trekken een steeds gemengder publiek, van jonge gezinnen tot nieuwe inwoners en bezoekers met uiteenlopende achtergronden. Dat betekent dat organisatoren meer aandacht moeten besteden aan toegankelijkheid, taalgebruik en representatie, en dat samenwerking met maatschappelijke organisaties steeds belangrijker wordt. Veiligheid De veiligheid van bezoekers, omwonenden en organisatoren staat altijd voorop. De eisen op het gebied van evenementenveiligheid zijn de afgelopen jaren aanzienlijk verzwaard. Er wordt meer gevraagd op het gebied van voorbereiding, risicobeheersing en afstemming met hulpdiensten.

Dat betekent dat organisatoren meer mensen moeten inzetten voor veiligheid en crowd control, en dat daardoor de kosten voor beveiliging en toezicht fors zijn gestegen.

4. Participatieproces: wat vinden onze stakeholders? Voor het opstellen van de Evenementenvisie Schouwen-Duiveland is een breed participatieproces doorlopen. Doel van dit proces was om vanuit verschillende perspectieven – inwoners, organisatoren, ondernemers en maatschappelijke partners – een gedeeld toekomstbeeld te ontwikkelen. De opbrengsten uit de gesprekken en enquêtes vormen samen de inhoudelijke basis van deze visie. 4.1 Fasering en aanpak Het participatieproces vond plaats in de periode van november 2024 tot oktober 2025 en bestond uit de volgende onderdelen:

a. Enquête onder organisatoren Een online vragenlijst is verspreid onder organisatoren van zowel kleine dorpsactiviteiten als grotere evenementen. De vragen richtten zich op samenwerking met de gemeente, spreiding in tijd en ruimte, inzet van vrijwilligers, regelgeving, duurzaamheid en toegankelijkheid. De resultaten geven inzicht in de belangrijkste kansen en knelpunten binnen de huidige praktijk van organiseren op SchouwenDuiveland. b. Klankbordgroep 13

Een vaste klankbordgroep van circa twaalf vertegenwoordigers uit de samenleving is tweemaal bijeengekomen. De groep bestond uit vertegenwoordigers van cultuur, sport, horeca, winkeliers, evenementenorganisaties en bewoners. • Eerste bijeenkomst: ophalen van ideeën, wensen en aandachtspunten voor de visie. • Tweede bijeenkomst: bespreken en aanscherpen van de conceptuitgangspunten. De bijeenkomsten boden ruimte voor dialoog, reflectie en het delen van persoonlijke ervaringen. De inbreng is verwerkt in de strategische lijnen van de visie. c. Enquête onder inwoners Een online vragenlijst stond open voor alle inwoners van de gemeente. De vragen gingen over waardering van evenementen, ervaren meerwaarde, eventuele overlast, spreiding, locaties, bereikbaarheid en duurzaamheid. De enquête laat zien dat inwoners evenementen vooral waarderen vanwege saamhorigheid en levendigheid, maar ook aandacht vragen voor balans, rust en spreiding. d. Enquête onder belanghebbenden Naast inwoners en organisatoren is een tweede online vragenlijst uitgezet onder andere betrokkenen, zoals winkeliers, horeca, culturele instellingen en verenigingen. Deze enquête richtte zich op de economische en maatschappelijke waarde van evenementen, de kwaliteit en kwantiteit van het aanbod, samenwerking met de gemeente en spreiding over het eiland. e.

Collectieve sessie met organisatoren Een brede interactieve bijeenkomst met zowel grote als kleine organisatoren vormde een belangrijk moment in het proces. Tijdens deze sessie deelden deelnemers hun ervaringen, behoeften en knelpunten, en formuleerden zij samen suggesties voor de toekomst van het evenementenbeleid. De thema’s “ruimte”, “vrijwilligers” en “afstemming” kwamen hier nadrukkelijk naar voren.

f. Validatiebijeenkomst Klankbordgroep In de afrondende fase is de conceptvisie opnieuw besproken met de klankbordgroep en vertegenwoordigers van betrokken organisaties. Tijdens deze validatiebijeenkomst zijn de conceptuitgangspunten getoetst, aangescherpt en voorzien van praktische aandachtspunten voor uitvoering. Dit waarborgde een breed draagvlak en herkenbaarheid van de visie in de samenleving. 4.2 Resultaat Het participatieproces heeft geleid tot een breed gedragen beeld van wat evenementen betekenen voor Schouwen-Duiveland en welke richting gewenst is voor de toekomst.

14

De input uit deze trajecten vormt de inhoudelijke basis van de strategische lijnen in hoofdstuk 5: Ons kompas – strategische lijnen voor de toekomst.

5. Ons kompas: strategielijnen voor de toekomst De evenementenvisie van Schouwen-Duiveland staat niet op zichzelf, maar is verweven met andere beleidsterreinen die samen de koers van het eiland bepalen: cultuur, toerisme, sport, economie, leefbaarheid, duurzaamheid en veiligheid. Evenementen verbinden deze domeinen en dragen bij aan de identiteit van het eiland én aan de vitaliteit van onze kernen. De ambitie in deze visie bouwt voort op de visies van inwoners, organisatoren, ondernemers en instellingen. Hun ervaringen en ideeën geven richting aan de keuzes die we de komende jaren maken. We sluiten daarbij ook aan op eerder vastgestelde beleidskaders zodat de evenementenvisie onderdeel is van één samenhangend verhaal over de toekomst van Schouwen-Duiveland. Door hier gericht op te sturen, leggen we de basis voor een toekomstbestendige en onderscheidende evenementenvisie die ruimte geeft aan vernieuwing, samenwerking en kwaliteit met het eiland als podium en de samenleving als middelpunt. Daarbij moeten we ook durven te kiezen voor evenementen die bijdragen aan saamhorigheid, aan spreiding van toerisme, aan duurzaamheid en aan trots op Schouwen-Duiveland. Met duidelijke kaders, maar ook ruimte voor initiatief. Met oog voor draagvlak, maar ook met lef om te vernieuwen. We kiezen voor vier strategielijnen die samen het kompas voor de evenementenvisie vormen.

Op basis van het participatietraject zijn de strategielijnen gevormd vanuit de volgende uitgangspunten: • • • •

Ontmoeting als motor van gemeenschap. Balans in tijd en ruimte. Groei vanuit kleinschaligheid, innovatie en vindingrijkheid Kwaliteit: Niet per se méér, maar vooral betere evenementen

Zo bouwen we met toewijding en zonder opsmuk aan een evenementenlandschap dat levendig, duurzaam en betekenisvol is, in lijn met de identiteit en toekomst van SchouwenDuiveland. Nieuwe definitie van succes Tot nu toe werd het succes van evenementen vaak gemeten aan bezoekersaantallen of media-aandacht. In 2035 meten we niet op basis van het aantal mensen, maar dan staat de waarde van ontmoeting centraal. Een evenement is succesvol wanneer het iets toevoegt aan het eiland, of dat nu sociale verbinding, trots, creativiteit of zichtbaarheid is. We hanteren een bredere maatstaf waarin maatschappelijke, culturele en economische effecten met elkaar in balans zijn. Dat betekent dat een kleinschalig evenement in een dorp even waardevol kan zijn als een groot festival aan de kust, zolang het bijdraagt aan de identiteit en vitaliteit van Schouwen-Duiveland. Op die manier groeit de kwaliteit van het aanbod, en daarmee ook de betekenis van evenementen voor inwoners én bezoekers.

15

5.1 Strategielijn 1: Lokaal initiatief Ontmoeting is het hart van elk evenement. In de komende jaren geven we extra ruimte aan initiatieven die mensen samenbrengen, binnen dorpen, tussen generaties en over grenzen van sectoren heen. Evenementen zijn plekken waar gemeenschap zichtbaar wordt: waar inwoners elkaar ontmoeten, vrijwilligers samenwerken en bezoekers het verhaal van het eiland beleven. De gemeente Schouwen-Duiveland kenmerkt zich door een hechte gemeenschap waar inwoners zich sterk betrokken voelen bij elkaar en bij het eiland. De sociale structuur is stevig geworteld in het verenigingsleven, actieve dorpsraden en vrijwilligerswerk. Evenementen spelen daarbij een belangrijke rol in het versterken van de gemeenschapszin. Saamhorigheid is de waarde die inwoners en organisatoren het belangrijkst vinden. Evenementen versterken dat gevoel wanneer ze uitnodigen tot meedoen. We stimuleren initiatieven die mensen betrekken die nu minder vanzelfsprekend deelnemen, zoals jongeren, ouderen en nieuwe inwoners. We zetten in op: • Het versterken van ontmoeting via dorps- en wijkinitiatieven. • Het ondersteunen van evenementen die sociale cohesie en inclusiviteit vergroten. • Het koppelen van cultuur, sport en maatschappelijke thema’s (zoals gezondheid, het gezin of zorg). • Het stimuleren van samenwerking tussen scholen, verenigingen, ondernemers en organisatoren.

• Ontzorgen van lokale organisatoren o.a. met faciliteiten en advies • Promoten van lokale initiatieven via de uitagenda van Eilandmarketing (opschouwenduiveland.nl/agenda). “De Giro di Schouwen-Duiveland stimuleert inwoners en bezoekers om op een toegankelijke manier in beweging te komen. Door routes die het unieke karakter van het eiland tonen, verbindt het evenement sport, recreatie en gezondheid, en draagt het bij aan een vitaal en samenhangend Schouwen-Duiveland.” — Toon Wandel, secretaris Giro Schouwen-Duiveland

5.2 Strategielijn 2: Van piek naar balans De druk op de zomermaanden is groot, zeker omdat een drukke stranddag feitelijk ook als evenement kan worden gezien. Evenementen worden beter gespreid over seizoenen, kernen en doelgroepen. Dat vergroot de leefbaarheid, versterkt de economie en maakt beter gebruik van de mogelijkheden op het eiland. Ruim 40% van de inwoners en meer dan de helft van de ondernemers vindt dat de spreiding over het jaar beter kan, vooral met meer aanbod buiten de zomer. De warme maanden zijn vol; daarbuiten is ruimte voor nieuwe initiatieven of het verplaatsen van bestaande activiteiten. Voor gevestigde evenementen als de Havendagen, Visserijdagen en Burghse Dag ligt verplaatsing echter niet voor de hand, deze zijn sterk verbonden met traditie, seizoen en locatie. Ruimte als randvoorwaarde Evenementen maken vanzelfsprekend deel uit van de openbare ruimte. Pleinen, parken en 16

straten zijn plekken waar mensen elkaar ontmoeten, vieren en herdenken. Daarom kijken we niet alleen hoe evenementen zich kunnen aanpassen aan beschikbare ruimte, maar ook hoe de openbare ruimte zélf ruimte blijft bieden aan evenementen. Met name door herinrichting van pleinen zijn diverse evenementen (o.a. markten en kermissen) onder druk komen te staan. Bij herinrichting en gebiedsontwikkeling houden we daarom beter rekening houden met het tijdelijke gebruik van de ruimte. Een plein met een vaste plantenbak of hoogteverschillen kan ontmoeting beperken; een flexibel ingerichte ruimte nodigt juist uit. We streven daarom naar multifunctionele en aanpasbare inrichting van pleinen en straten, zodat deze plekken het hele jaar door kunnen meebewegen. Koers naar balans Als toeristische gemeente is een piek in de zomermaanden en topdrukte rond de plaatsen Zierikzee, Renesse en Burgh-Haamstede een gegeven. We nemen die uitdaging serieus, het signaal vanuit onze inwoners over overlast is duidelijk. We zetten daarom in op: • • • • • •

Een gevarieerde evenementenkalender met gerichte actie op de rustige perioden (voorjaar, najaar, winter). Stimulering van nieuwe initiatieven in de winter, zoals Zeelicht Zierikzee en de Winterfair in Brouwershaven. Meer evenementen (buiten het seizoen) voor doelgroepen waar nu nog te weinig voor is (o.a. jongeren en gezinnen). Een betere spreiding van evenementen over de kernen, met ruimte voor initiatieven buiten Zierikzee, Renesse en Burgh-Haamstede. Evenementen die duurzaam zijn in organisatie én effect. Dat betekent: minder afval, circulair materiaalgebruik, bewuste mobiliteitskeuzes, en meer gebruik van lokale producten en leveranciers. Dit moet resulteren in minder overlast voor de omgeving. Aandacht voor ruimtelijke kwaliteit en flexibiliteit bij inrichting van de openbare ruimte.

Nieuwe initiatieven in drukke perioden worden alleen (financieel) ondersteund als ze aantoonbaar waarde toevoegen. Zo werken we toe naar een eiland waar levendigheid en rust elkaar versterken, niet verdringen. 5.3 Strategielijn 3: Klein beginnen, groot worden Veel van wat het eiland bijzonder maakt, begint klein. Een dorpsfeest dat uitgroeit tot een regionaal evenement; een jongerengroep die een nieuw festival bedenkt; een samenwerking tussen horeca en kunstenaars die een traditie wordt. We willen ruimte geven aan die groei, stap voor stap, met begeleiding en vertrouwen. Driekwart van de kleine evenementen op het eiland wordt georganiseerd door vrijwilligers. Door vergrijzing en strengere regels staat met name dit aanbod onder druk. Deze ontwikkeling vormt een potentieel gevaar voor deze ambitielijn. Daarom ondersteunen we deze organisatoren met kennis, netwerk en praktische hulp in natura, zoals materialen of vergunningsbegeleiding. 17

We stimuleren: • Startende organisatoren met subsidie, advies, faciliteiten, praktische ondersteuning en netwerk. • Doorontwikkeling van succesvolle kleinschalige evenementen naar duurzame, (grotere) terugkerende edities. • Vernieuwing in de manier van organiseren, met aandacht voor duurzaamheid, samenwerking en slim gebruik van middelen. • Betrokkenheid van jongeren en nieuwe makers, met aandacht voor talentontwikkeling. 5.4 Strategielijn 4: Kiezen voor echt Schouwen-Duivelands Elk evenement, groot of klein, draagt bij aan het gezamenlijke verhaal van SchouwenDuiveland. Maar bepaalde evenementen kunnen bovengemiddeld bijdragen aan de positionering van het eiland. “De Visserijdagen in Bruinisse zijn meer dan een halve eeuw oud en zijn ontstaan als viering van met name de mosselvisserij. Heden ten dage zijn de Visserijdagen uitgegroeid tot het een na grootste evenement van Schouwen-Duiveland waarbij de traditie zeker niet vergeten wordt.” – Henk Gravestijn, organisator Visserijdagen Bruinisse De positionering van Schouwen-Duiveland is door Eilandmarketing (SESD) als volgt beschreven. “Schouwen-Duiveland is meer dan een plek op de kaart. Het is een gemeenschap. Een samenkomst van mensen die met vindingrijkheid en toewijding en zonder opsmuk van dit Eiland, hun thuis hebben gemaakt”.

Vanuit Eilandmarketing is daar nog de volgende toelichting op gegeven: “wat de natuur ons biedt daar maken we op Schouwen-Duiveland het beste van. Vanuit tegenslagen en de elementen ontstaan vanuit toewijding en vindingrijkheid mooie dingen, zoals het bos op de Kop van Schouwen en het Watersnood Museum. In de cultuurvisie is daar nog aan toegevoegd: • •

Schouwen-Duiveland onderscheidt zich door een unieke combinatie van natuur en cultuur. Schouwen-Duiveland is trots op de eilandgebruiken en -tradities. We willen deze initiatieven, zoals Straô, in leven houden en uitdragen.

We concluderen dat het verhaal (narratief) van Schouwen-Duiveland nog beter uitgewerkt kan worden om meer houvast te bieden om evenementen te kunnen beoordelen. In ieder geval gaan we inzetten op: • Evenementen die vanuit de elementen (vroeger of nu) iets hebben neergezet, en zo het verhaal van SD vertellen. Dat soort evenementen ondersteunen we. • Stimuleren van concerten, festivals en andere evenementen die natuur en cultuur op bijzondere wijze met elkaar combineren. • Stimuleren van evenementen die inzetten op typische eilandgebruiken en -tradities • In de etalage zetten van evenementen die bovengemiddeld bijdragen aan onze positionering. 18

Wij zijn eilanders. We zijn trots, maar wars van borstklopperij. Gevormd door de elementen, omgeven door water. En We bekijken de wereld Geheel op onze eigen manier. We maken van de nood een deugd. We Zien wat er is en wat de natuur ons geeft. En wat ons eiland ons brengt. Wij maken Schouwen-Duiveland. - Merkverhaal Schouwen-Duiveland

6. Van visie naar actie Ons kompas is de stip op de horizon voor de komende jaren. In dit hoofdstuk beschrijven we hoe we onze ambities waarmaken. De richting is gezet, maar het werk begint nu pas. Deze visie is een kompas; de daadwerkelijke stappen worden vastgelegd in het uitvoeringsprogramma, dat jaarlijks wordt geactualiseerd en concrete maatregelen, afspraken en evaluatiemomenten bevat. 6.1 Randvoorwaarden voor succes Om de evenementenvisie tot een succes te maken zijn er een aantal aspecten randvoorwaardelijk: • Schep heldere kaders en zorg voor voldoende middelen Ambities vragen om randvoorwaarden die op orde zijn. Voor uitvoering van de Evenementenvisie worden de huidige subsidieregelingen geactualiseerd en/of nieuwe subsidieregelingen opgesteld. Voor dorpen, wijken en buurtschappen komt een lokaal budget voor initiatieven die identiteit en tradities versterken. Vernieuwing stimuleren we met een innovatiebudget wat voor meerdere gemeentelijke beleidsterreinen kan worden ingezet. • Stimuleer samenwerking en partnerschap Versterk de samenwerking tussen organisatoren met Eilandmarketing, ondernemers, verenigingen en inwoners. Organiseer twee keer per jaar een overleg met organisatoren en stakeholders om voortgang en knelpunten te bespreken.

• Geef initiatieven de ruimte en verlaag drempels Verlaag drempels voor kleine en nieuwe organisatoren, met eenvoudige procedures en experimenteerruimte. Geef jongeren en lokale makers kansen om door te groeien. • Geef prioriteit aan duurzame en toegankelijke evenementen Stimuleer circulaire en klimaatbewuste organisatievormen. Ontwikkel een kennisnetwerk om goede voorbeelden te delen en innovatie te versnellen. • Zet in op monitoring en evaluatie Meet jaarlijks de impact van evenementen op draagvlak, economie, toerisme en leefbaarheid. Gebruik de resultaten om beleid en uitvoeringsprogramma bij te sturen.

19

6.2 Meerjarig uitvoeringsprogramma De ambities uit deze visie worden stap voor stap gerealiseerd via een meerjarig uitvoeringsprogramma. Dit programma vertaalt het kompas naar concrete acties, benodigde investeringen in capaciteit en financiële middelen, en een beoogde fasering. Het biedt richting aan de gemeentelijke inzet en maakt zichtbaar wat nodig is om de ambities te realiseren. Om de acties die voortvloeien uit de strategielijnen uit te kunnen voeren overwegen we om een accounthouder evenementen aan te stellen. Ook herzien we de huidige subsidieregelingen voor evenementen, zodat de evenementensubsidies in te toekomst volgens de strategielijnen van de evenementenvisie kunnen worden verdeeld.

Beknopt overzicht acties per strategielijn: ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------Strategielijn 1: Lokaal initiatief Acties: • • •

Ambtelijke uitvoering regelen voor afstemming gemeentelijke beleidsthema’s Ambtelijke uitvoering regelen voor tot stand brengen/verbetering samenwerking tussen organisatoren en belanghebbenden (scholen, verenigingen, ondernemers) Onderzoeken of een accounthouder evenementen zinvol is

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------Strategielijn 2: Van piek naar balans Acties: • •

Ondersteunen nieuwe initiatieven buiten de drukke zomerperiode, buiten de drukke locaties en bij voorkeur gericht op de doelgroepen jongeren en gezinnen. Locaties ruimtelijk beter borgen

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------Strategielijn 3: Klein beginnen, groot worden Acties: • • • •

Inregelen ondersteuning startende evenementenorganisatoren (met o.a. informatie, kennis, contacten) Organiseren kennis- en netwerkbijeenkomsten Ruimte bieden aan initiatieven van jongeren We zetten een eilandbreed netwerk op waarin organisatoren ervaringen, kennis en eventueel ook materialen (gezamenlijke inkoop of huur) kunnen delen.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------Strategielijn 4: Kiezen voor echt Schouwen-Duivelands Acties: • •

Verder uitwerken van het verhaal/narratief van Schouwen-Duiveland Extra communicatie rondom etalage-evenementen (o.a. citydressing, social mediacampagne, etc.). 20