1583313 RVS Actualisatie archeologiebeleid Schouwen-Duiveland

Raadsvoorstel Urgentie

Onderwerp Zaaknummer Datum Openbaarheid Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Middel, Er geldt een wettelijke noodzaak voor actualisatie van het archeologiebeleid door de invoering van de Omgevingswet. Daarnaast is het huidige beleid ook inhoudelijk niet meer actueel door recente onderzoeksresultaten en het ontbreken van de thema's WOII en maritieme archeologie. Het huidige beleid functioneert echter wel. Actualisatie archeologiebeleid Schouwen-Duiveland 1583313 16 september 2025 Actief openbaar Werken, Wonen en Leven (WWL) A.M.J. van Burg Afdelingshoofd WWL

Voorstel

1. Het geactualiseerde archeologiebeleid met de bijbehorende archeologische beleidskaart en de landschappelijke periodenkaarten (bijlagen1, 2 en 3) vast te stellen en ons college opdracht te geven dit beleid uit te werken in het Omgevingsplan. 2. Als overgangsregeling te bepalen dat het oude archeologiebeleid van toepassing blijft indien dit nieuwe beleid voor lopende initiatieven betekent dat alsnog onderzoek moet worden uitgevoerd naar de archeologische waarden. Inleiding In 2008 zijn voor Schouwen-Duiveland archeologische verwachtings- en beleidskaarten opgesteld en is het Beleidsplan Archeologie gemeente Schouwen-Duiveland vastgesteld. De verwachtingskaarten geven weer waar wat de kans is op de aanwezigheid van archeologische vindplaatsen in een bepaald gebied. De kaarten zijn gebaseerd op de landschappelijke ondergrond en specifiek per historische periode. De beleidskaart is een vertaling van de verwachtingskaarten naar beleid. Daarin zijn gebieden met vrijstellingen, ruime en strengere regimes bepaald, afhankelijk van de verwachte aan- of afwezigheid van archeologische vindplaatsen. De beleidskaart is opgenomen in het omgevingsplan (voorheen bestemmingsplannen). De kaarten zijn sindsdien gebruikt als basis voor de toetsing van ruimtelijke plannen en initiatieven. Daarbij wordt bepaald of archeologisch onderzoek wel of niet vereist is.

Beoogd resultaat Een actueel en juridisch houdbaar archeologiebeleid dat archeologische waarden zorgvuldig beschermt en initiatiefnemers duidelijkheid geeft over hun verplichtingen bij ruimtelijke ontwikkelingen. Argumenten 1.1 Er is een wettelijke noodzaak het beleid te actualiseren. De Omgevingswet stelt nieuwe eisen aan het gemeentelijke archeologiebeleid, vooral aan de onderbouwing daarvan. Archeologische verwachtingen moeten worden opgenomen in het Omgevingsplan. Het amendement Ronnes bij de Omgevingswet bepaalt dat alleen aantoonbare verwachtingen beschermd mogen worden. Het geactualiseerde beleid sluit aan bij deze wettelijke eis en zorgt voor juridische houdbaarheid. 1.2 Archeologisch onderzoek heeft nieuwe archeologische en landschappelijke inzichten opgeleverd. Sinds 2008 zijn ruim 200 onderzoeken uitgevoerd. Deze leveren nieuwe kennis op over de aanwezigheid en spreiding van archeologische resten. Dit is verwerkt in de nieuwe kaarten. Daarnaast hebben de recente onderzoeken de landschappelijke ontwikkeling en bodemgesteldheid van Schouwen-Duiveland nader in beeld gebracht. Dit versterkt de onderbouwing van de archeologische verwachting en verhoogt de betrouwbaarheid.

Pagina 1 van 3

1.3 Met de nieuwe methodiek staat aantoonbaarheid centraal. In plaats van globale waarderingen per gebied (laag, middelhoog, hoog), is nu gekozen voor een feitelijke onderbouwing per soort landschap. Daarmee wordt helder gemaakt waarom in bepaalde zones specifieke archeologische resten in de bodem kunnen worden verwacht. 1.4 Het beleid dekt nu ook actuele thema’s. De beleidskaart is uitgebreid met maritiem erfgoed en conflictarcheologie (bijlage 3, kaart 7). Beide thema’s krijgen op internationaal, nationaal, provinciaal en lokaal niveau jaren de laatste jaren meer aandacht en geven een completer beeld van het erfgoed in de gemeente. 1.5 Beleidsmatige doorwerking. De beleidskaart vertaalt de verwachtingszones naar beleidscategorieën en regimes (bijlage 3, kaart 7). Deze kunnen vervolgens worden opgenomen in het Omgevingsplan. Sommige regimes worden aangescherpt en andere versoepeld. Dit is afgestemd op het provinciale rapport Dynamische Delta (2022) dat de archeologische kennislacunes voor Zeeland beschrijft. 2.1 Dit voorkomt vertraging en extra kosten voor lopende initiatieven. Het nieuwe beleid geldt voor elk ruimtelijk initiatief. Voor lopende initiatieven waarvoor nog geen vergunning is verleend, kan het zijn dat archeologisch onderzoek uitgevoerd moet worden, terwijl dat onder het oude beleid niet vereist was.

Tegelijk kan in andere gebieden het nieuwe beleid tot gevolg hebben dat juist geen archeologisch onderzoek meer nodig is. We willen voorkomen dat lopende ontwikkelingen door het nieuwe beleid vertraging oplopen en dat alsnog onderzoekskosten gemaakt moeten worden. Door het opnemen van de overgangsregeling blijft het oude beleid gelden voor lopende initiatieven als dat betekent dat alsnog onderzoek naar de archeologische waarden gedaan zou moeten worden. Kanttekeningen 1.1 De periodenkaarten hebben een beperkt detailniveau. De landschappelijke periodenkaarten (bijlage 3, kaart 1 t/m 6) geven een breed verwachtingsbeeld per soort landschap (landschappelijke eenheid). Dit betekent dat er geen uitspraken kunnen worden gedaan over specifieke vindplaatsen (zoals nederzettingen, grafvelden of infrastructuur). Voor concrete plannen en vergunningaanvragen blijft daarom archeologisch (voor)onderzoek noodzakelijk om de feitelijke aanwezigheid, omvang en aard van archeologische resten vast te stellen. 1.2 Er is nog geen gemeentelijke onderzoeksagenda archeologie. Dit betekent dat de komende jaren nieuwe inzichten en prioriteiten kunnen ontstaan, bijvoorbeeld naar aanleiding van het provinciale rapport Dynamische Delta en toekomstige archeologische vondsten.

Dit kan leiden tot aanvullende beleidskeuzes of bijstellingen van het huidige archeologiebeleid, zodat het beleid flexibel kan inspelen op nieuwe kennis. Communicatie Het geactualiseerde archeologiebeleid wordt gedeeld met het Erfgoedplatform en andere betrokken organisaties. Daarnaast wordt het beleid toegankelijk gemaakt voor inwoners en initiatiefnemers via de gemeentelijke website en door opname in het Omgevingsplan. Hiermee wordt de transparantie vergroot en is duidelijk welke regels van toepassing zijn. Uitvoering Dit beleid vormt de basis voor toetsing bij ruimtelijke initiatieven, met inachtneming van de overgangsregeling. Indien nodig kan archeologisch (voor)onderzoek worden verlangd, maar alleen indien dit onderbouwd is op basis van de nieuwe kaarten. Hiermee wordt onnodige onderzoekslast voor initiatiefnemers voorkomen en wordt tegelijk het archeologisch erfgoed van Schouwen-Duiveland beschermd. Na vaststelling door de gemeenteraad worden de beleidskaart en periodenkaarten opgenomen in het Omgevingsplan. Dit zal naar verwachting stapsgewijs gebeuren gedurende de transitiefase van de oude bestemmingsplannen naar het 'nieuwe' Omgevingsplan. 1. 2. 3. •

Bijlagen Rapport Actualisatie archeologiebeleid gemeente Schouwen-Duiveland. Bijlage 2 t/m 7 bij rapport. Kaartbijlagen: Kaart 1 t/m 6: periodenkaarten Pagina 2 van 3

•

Kaart 7: archeologische beleidskaart

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, S.J.A. Bronsveld

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 3 van 3