Document · PDF

1562123 Bijlage 1 Energieagenda Schouwen-Duiveland 2025-2030

Gemeenteraad 25 september 2025, gemeente Schouwen-DuivelandBij agendapunt: RVS Energieagenda Schouwen Duiveland 2025 2030 (1562123)14.790 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Doelstelling van deze subsidieregeling is dat deze subsidieregeling bijdraagt aan het terugdringen van netcongestie door lokale en tijdelijke opslag van PV-elektriciteit voor later (eigen) gebruik. Congestie van het elektriciteitsnetwerk wordt mede veroorzaakt door invoeding van door PV panelen (zonnepanelen) opgewekte elektriciteit, op momenten dat er veel zon-aanbod is bij relatief weinig gebruik. Ter voorkoming van netcongestie kan lokaal (per huishouden of bedrijf) elektriciteit opgewekt door PV panelen worden opgeslagen voor later gebruik (wanneer er minder aanbod is). De opgeslagen elektriciteit kan worden benut als elektriciteit of warmte. Voor collectieve projecten zoals een energie hub of een kleinschalig warmtenet is een innovatiefonds energieopslag beschikbaar. Binnen het plan van aanpak verduurzaming bedrijven hebben we voor Bedrijvenpark Zierikzee Zuid en Renesse een energievisie opgesteld. Hierin hebben we de mogelijkheden voor een Energie Hub onderzocht. Energie hubs zijn een lokale samenwerking tussen gebruikers en producenten van energie. Overige activiteiten voor het thema Duurzame Energieopwekking hebben we weergegeven in tabel 11.

Tabel 11. Activiteiten duurzame energieopwekking Doelgroep

Activiteit

Planning

Verantwoordelijke

Wonen

Informatie over duurzame

2025-2030

Gemeente/ NME SD/

energieopwekking en opslag Uitvoeren subsidieregeling

Duurzaam Bouwloket 2025-2028

Gemeente

2025- 2028

Gemeente, Denktank

zonnepanelen en (hybride) warmtepompen Uitvoeren subsidieregeling kleinschalige energieopslag

Energietransitie

Buurtaanpak

Doorlopend

Stedin

Stimuleren energiedelen via

Doorlopend

Gemeente / energie-

energiegemeenschappen Bij nieuwbouw goede zon oriëntatie en

gemeenschappen Doorlopend

dak geschikt maken voor zonnepanelen

Projectontwikkelaars/ projectleiders

– koppelkansen met andere klimaatadaptatie, biodiversiteit en circulaire economie Bij Werken/

Faciliteren projecten duurzame

recreëren

energieopwekking en opslag Toekomstbestendig maken van

Doorlopend

Initiatiefnemers

Doorlopend

Gemeente/ Stedin/

Energienetwerk door 150 kV station en

Tennet/ Provincie/

ondergrondse tracé.

Impuls Zeeland

Netcongestie / congestiemanagement/

Doorlopend

Stedin, provincie,

Uitvoeren energievisies. Onderzoek

Taskforce

naar Energy hubs

netcongestie, Denktank

Bij nieuwbouw van bedrijven dak

Doorlopend

geschikt maken voor zonnepanelen en

Projectontwikkelaars/ projectleiders

goede zon oriëntatie. Innovatiefonds collectieve

Doorlopend

energieopslag

Initiatiefnemers klein collectieve energieopslag

Innovatieve oplossingen

Doorlopend

Denktank

Eigen

Actualiseren Ruimtelijk beleid

2028

Gemeente met

organisatie

duurzame energie Jaarlijkse energiebalans

partijen 2025-2030

Gemeente

3.3. Warmtetransitie In de Transitievisie Warmte die de gemeenteraad in 2021 heeft vastgesteld hebben we op hoofdlijnen een tijdpad gegeven voor de ontwikkeling van een alternatieve energievoorziening en het geleidelijk vervangen van aardgas. De landelijke ambitie is dat in 2050 de gebouwen in Nederland niet meer met aardgas verwarmd worden. Dit betekent dat we in 2050 naar 0% aardgas willen. In Schouwen-Duiveland willen we al in 2040 naar 0% aardgas. In de Regionale Energie Strategie hebben partijen als doelstelling opgenomen om het aardgasgebruik in 2030 tot 50% te reduceren. Wij sluiten aan bij deze doelstelling.

3.3.1. Waar staan we nu? Het aardgasgebruik van de woningen, commerciële dienstverlening en publieke dienstverlening over de jaren 2017 tot en met 2023 zijn te zien in tabel 12. Tabel 12. Aardgasverbruik woningen en in TJ (bron: www.klimaatmonitor.database.nl) Omschrijving

Nul meting

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Woningen (TJ)

775

738

750

747

750

746

649

528

Commerciële

272

276

293

280

223

269

240

244

dienstverlening (TJ)

(182)

(188)

(209)

(201)

(162)

(196)

(179)

(185)

103

1150

1098

1125

1113

1044

1103

962

848

(horeca) Publieke dienstverlening (TJ) Totaal (TJ)

Het hoogste aardgasverbruik vindt plaats bij woningen, daarna gevolgd door commerciële dienstverlening en publieke dienstverlening. Het grootste deel van het aardgasverbruik bij de commerciële dienstverlening wordt veroorzaakt door de horeca. Vergeleken bij de nulmeting is het totale aardgasverbruik in 2023 met 26% afgenomen. Voor woningen is dit 32%, voor de commerciële dienstverlening is dit 10% en voor de publieke dienstverlening is dit 26%.

3.3.2. Wat willen we bereiken? In de Regionale Energie Strategie is als doelstelling opgenomen om in 2030 het aardgasgebruik tot 50% te reduceren. Landelijke doelstelling is om in 2050 helemaal geen aardgas meer te gebruiken. In de Transitievisie Warmte hebben we voor Schouwen-Duiveland als doelstelling opgenomen dat we al in 2040 geen aardgas meer willen gebruiken. Op basis hiervan zijn onze doelstellingen met betrekking tot de Warmtetransitie als volgt: - In 2030 reduceren we het aardgasverbruik met 50% ten opzichte van 2017. - In 2040 gebruiken we geen aardgas meer. Op basis van bovengenoemde doelstellingen hebben we een prognose van het aardgasgebruik voor Schouwen-Duiveland voor de jaren 2030 tot en met 2050 hebben we weergegeven in tabel 13.

Tabel 13 .Prognose aardgasverbruik in TJ Omschrijving

Nul meting

2023

Energieverbruik (TJ)

4000

3297

3200

3000

2800

2600

2400

Aardgasverbruik (TJ)

1150

848

575

288

Aardgas reductie %

2030

2035

2040

2045

2050

3.3.3. Wat gaan we daarvoor doen? De Transitievisie Warmte moet in 2026 zijn geactualiseerd in een Warmteprogramma. We pakken dit regionaal op in samenspraak met de andere 13 Zeeuwse gemeenten. De gemeenten hebben de verplichting om wijkgericht wijkuitvoeringsplannen (WUP) op te stellen. Een wijkuitvoeringsplan geeft aan hoe een gemeente van plan is haar wijken aardgasvrij te maken door over te stappen naar duurzame manieren van verwarmen, koken en eventueel koelen. In de energievisie Zeeland is voor de gebouwde omgeving opgenomen dat eerst onderzoek naar collectieve oplossingen wordt gedaan voorafgaand aan keuze voor individuele all-electric oplossingen in wijken. Digitalisering speelt hierbij ook een rol. Ook kijken we naar de mogelijkheden voor energiecoöperaties of energiegemeenschappen. In de RES 2.0 hebben we afgesproken dat iedere gemeente voor 2030 voor de helft van haar wijken een wijkuitvoeringsplan gaat opstellen. In de wijk Malta hebben we onderzoek gedaan naar de mogelijkheden van een warmtenet op basis van aquathermie. Dit onderzoek is met een no-go afgerond. Voor Malta hebben we alternatieve aardgasvrije opties onderzocht onder andere een collectieve lucht-water warmtepomp en miniwarmtenetten met bodemlussen. Ook hebben we individuele opties en collectieve opties met elkaar vergeleken.

In Brouwershaven hebben we in samenspraak met de stadsraad de mogelijke duurzame energie- en warmteopties onderzocht. De uitkomsten van deze wijkgerichte onderzoeken werken we in 2025 verder uit in een wijkuitvoeringsplan. In de wijkuitvoeringsplannen worden de koppelkansen met andere beleidsvelden zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit en circulaire economie meegenomen. Een belangrijk aandachtspunt is het op een natuurlijke manier tegengaan van hittestress. Binnen het plan van aanpak verduurzaming bedrijven hebben we voor Bedrijvenpark Zierikzee Zuid en Renesse een energievisie opgesteld waarbij ook de mogelijkheden voor alternatieven voor aardgas zijn onderzocht. Voor bedrijven en de recreatiesector zullen we een plan van aanpak opstellen voor aardgasvrij. De activiteiten in het kader van het thema Warmtetransitie hebben we weergeven in tabel 13.

Tabel 13. Activiteiten thema Warmtetransitie Doelgroep

Activiteit

Planning

Verantwoordelijke

Wonen

Wijkgericht onderzoek naar duurzame

2025-2026

Gemeente/ Dorps- stad- en

energie en warmteopties Opstellen wijkuitvoeringsplannen

wijkraden/ Zeeuwland Stedin 2025 - 2030

Gemeente/ Dorps- stad- en

(onderzoek collectieve maatregelen,

wijkraden/ Zeeuwland/

energiecoöperaties of

Stedin

energielandschappen en koppelkansen met klimaatadaptatie, biodiversiteit en circulaire economie) Aardgasvrije nieuwbouw – onderzoek

2025- 2030

naar collectieve mogelijkheden Werken/

Opstellen / uitvoeren energievisies

Projectontwikkelaars / projectleiders

2025 - 2026

recreëren

Gemeente/ Ondernemersverenigingen Stedin, EWSD, NME SD/ Provincie

Onderzoek naar innovatieve

Doorlopend

aardgasvrije oplossingen

Denktank/ Impuls Zeeland, ondernemersverenigingen / Platform toerisme

Eigen

Opstellen Warmteplan

2025-2026

Gemeente en partijen

organisatie

Aardgasvrij maken eigen gemeentelijke

DMJOP

Gemeente

gebouwen

3.4. Duurzame mobiliteit In 2022 heeft de gemeenteraad de Integrale laadvisie Schouwen-Duiveland Elektrische vastgesteld. In de Integrale laadvisie is de doelstelling opgenomen om tijdig een dekkende, toegankelijke, betaalbare, betrouwbare en veilige netwerk van laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen te realiseren.

3.4.1. Waar staan we nu? In de Integrale laadvisie maakten we een onderscheid in de volgende doelgroepen: • Personenvervoer (inwoners, werkenden en bezoekers) • Licht logistieke voertuigen als bestelwagens • Specifieke doelgroepen o Doelgroepenvervoer, deelmobiliteit en Mobility As A Service (MAAS) o Elektrische vaartuigen (zowel binnenvaart als recreatie) o Licht Electrische Voertuigen als (brom)fietsen en scooters Voor wat betreft type laadpunten onderscheiden we publieke laadpunten, semipublieke laadpunten en private laadpunten. Voor wat betreft soorten laadpunten onderscheiden we regulier laden (vermogen tot 22 kW), snelladen (vermogen 22 – 350 kW) en ultrasnelladen (vermogen > 350 kW). Het energieverbruik voor verkeer en vervoer in TJ over de jaren 2017 en 2023 hebben we weergegeven in tabel 14.

Tabel 14. Energieverbruik verkeer en vervoer in TJ (bron: www.klimaatmonitor.database.nl) Omschrijving

Nul meting

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Wegverkeer

1000

947

973

972

1107

1118

917

954

Mobiele werktuigen

250

237

252

239

276

206

216

224

Binnen en

140

135

107

105

Visserij

Totaal

1400

1333

1338

1324

1481

1426

1222

1261

recreatievaart

Het energieverbruik van verkeer en vervoer is in 2023 in met 10% afgenomen vergeleken met de nulmeting. Mogelijke reden voor deze afname is de elektrificeren van de mobiliteit. Het aantal en type laadpunten wat we tot 2023 op Schouwen-Duiveland hebben gerealiseerd hebben we weergegeven in tabel 15. Tabel 15. Oplaadpunten op Schouwen-Duiveland (Bron: Nationale Agenda Laadinfrastructuur) Type oplaadpunten

2023

Doelstelling 2025

Publieke oplaadpunten

189

473

Semi publieke laadpunten

368

Snellader

Oplaadpunten voor vaartuigen

Naast het faciliteren van publieke oplaadpunten voor personenvervoer en licht logistiek vervoer hebben we gewerkt aan: • Faciliteren 2 oplaadpunten voor elektrische vaartuigen in de haven van Brouwershaven en Zierikzee. • Faciliteren van 5 deelauto’s waarvan 4 bij het gemeentehuis in Zierikzee en 1 deelauto op de parkeerplaats Kriekenmeet in Burgh-Haamstede. • Onderzoek naar de mogelijkheden voor een Clean Energy Hub op Bedrijvenpark Zierikzee. Een Clean Energy Hub is een tank-, laad- of bunkerstation minimaal 2 alternatieve duurzame energiebronnen en is vooral gericht op zwaar goederenvervoer. • Verduurzaming eigen gemeentelijk wagenpark: o 4 deelauto’s bij het gemeentehuis o Elektrische deelauto’s bij UOR en Reinigingsdienst. • Er is een start gemaakt met het opstellen van een logistieke laadvisie.

3.4.2. Wat willen we bereiken? Op basis van de prognoses werken we verder aan het realiseren van een dekkende laadinfrastructuur voor publieke oplaadpunten voor personenvervoer en licht logistiek vervoer. We houden onze programmatische laadkaart actueel. Daarnaast willen we ook een dekkende laadinfrastructuur voor vaartuigen, zwaar vervoer en fietsen en scooters. Tot slot willen we duurzame mobiliteit zoals autodelen, openbaar vervoer (OV) en fietsen stimuleren en inzetten op minder en kleinere voertuigen (modaliteiten switch). Zie tabel 16.

Tabel 16. Prognose publieke laadpunten voor elektrisch personen- en licht logistiek vervoer. Omschrijving

Nul meting

2023

2025

189

473

1204

1677

Publieke laadpunten Snelladers Oplaadpunten

2030

2035

2040

vaartuigen Oplaadpunten voor fietsen en scooters Oplaadpunt zwaar verkeer Autodeel locaties

Het uiteindelijke doel is het reduceren van de voertuigbrandstoffen. Doelstelling is: - Reduceren van de voertuigbrandstoffen met 20% in 2030 - In 2040 en 2050 willen we respectievelijk 60 en 100% minder voertuigbrandstoffen gebruiken. - Stimuleren van alternatieve duurzame mobiliteit zoals autodelen, Openbaar Vervoer, fietsen en modaliteitenswitch (kleinere en minder voertuigen). De prognoses voor het energieverbruik van verkeer en vervoer hebben we weergeven in tabel 17. Tabel 17. Prognose energieverbruik verkeer en vervoer in TJ Omschrijving

Nul meting

2023

2030

2035

2040

2045

2050

Energieverbruik (TJ)

4000

3297

3200

3000

2800

2600

2400

Voertuigbrandstoffen (TJ)

1400

1261

1120

840

560

280

10%

20%

40%

60%

80%

100%

Reductie brandstoffen %

3.4.3. Wat gaan we daarvoor doen? Op basis van de prognoses in de laadvisie werken we verder aan het realiseren van een dekkende laadinfrastructuur voor publieke oplaadpunten voor personenvervoer en licht logistiek vervoer. We houden onze programmatische laadkaart actueel. We nemen hiervoor deel aan de concessie van Zuid-Holland-Zeeland. We maken afspraken met Chargepoint Operators (CPO’s) over het uitbaten van de al bestaande publieke laadpunten. Daarnaast werken we verder aan het realiseren van laadpunten voor vaartuigen en fietsen en scooters. Daarnaast willen we alternatieve duurzame mobiliteit zoals autodelen, openbaar vervoer (OV) en fietsen stimuleren en inzetten op minder en kleinere voertuigen (modaliteiten switch). Dit komt samen in de ontwikkeling van mobiliteit hubs, waarbij de verschillende mobiliteitsvormen bij elkaar worden geclusterd voor toegankelijke overstapmogelijkheden. Hiermee verduurzamen en verminderen we het autoverkeer. Hiervoor werken we samen met SD op Weg. SD op Weg helpt projecten rondom mobiliteit op SchouwenDuiveland (verder) op weg en zoekt daarbij naar verbindingen, gemeenschappelijke oplossingen en nieuwe kansen, om al werkend te komen tot een ‘eilandelijk mobiliteitsnetwerk’. Momenteel loopt er een project waarbij inwoners gebruik kunnen maken voor gratis gebruikerstegoed voor autodelen.

Binnen de samenwerking van de Regionale Agenda Laadinfrastructuur stellen we een logistieke laadvisie op. Samen met ondernemers onderzoeken we de mogelijkheden voor een Clean Energy Hub op bedrijvenpark Zierikzee Zuid. Emissieloos bouwen is de transitie van diesel- naar uitstootvrij materieel in bouwprojecten. We faciliteren het solar carports door dit mogelijk te maken in het Ruimtelijk beleid duurzame energie. Door het ondertekenen van het Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) kunnen gemeenten praktische en financiële ondersteuning ontvangen. We zullen dit verder onderzoeken. De activiteiten in het kader van het thema Duurzame mobiliteit hebben we weergeven in tabel 18. Tabel 18. Activiteiten duurzame mobiliteit Doelgroep

Activiteit

Planning

Verantwoordelijke

Wonen

Realiseren dekkende

Doorlopend

Gemeente/ Charge Point

oplaadinfrastructuur voor openbaar

Operator (CPO)

laden Stimuleren autodelen, fietsen en OV

Doorlopend

SD op Weg

Stimuleren projecten duurzame

Doorlopend

SD op Weg

Faciliteren snellaad infrastructuur

Doorlopend

Marktpartijen

Onderzoek Clean Energy Hub

2024-2025

Gemeente,

mobiliteit Werken

ondernemersverenigingen, EWSD/ NME SD Ontwikkeling mobiliteit hubs

Doorlopend

Gemeente, CPO

Verduurzamen Transferium

2025-2026

Gemeente

Realiseren oplaadinfrastructuur

2025-2026

Gemeente, CPO, Stedin

Opstellen logistieke laadvisie

2025 -2026

RAL, Zeeuwse gemeenten

Eigen

Verder verduurzaming eigen

2025

Gemeente

organisatie

wagenpark 2025

Gemeente

elektrische vaartuigen

Ondertekenen Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB)

4. Uitvoeringsaspecten 4.1. Organisatie & samenwerking Verschillende partijen werken samen aan de uitvoering van de Energieagenda zoals het team duurzaamheid en milieu, de denktank energietransitie, samenwerkingspartijen en de 13 Zeeuwse gemeenten.

4.1.1. Team duurzaamheid en milieu Het team duurzaamheid en milieu van de gemeente Schouwen-Duiveland werkt aan de vijf sporen van het spoorboekje duurzaamheid en milieu. De uitvoering van de Energieagenda valt onder het spoor Energietransitie. Het team bestaat momenteel uit 8 personen waarvan 4 personen aan het thema energietransitie werken. Het team Duurzaamheid en milieu voert de regie uit op de uitvoering van de Energieagenda.

4.1.2. Denktank energietransitie Tijdens de uitvoering van de Energie-Agenda was de denktank Energietransitie actief. Partijen die deelnamen in de denktank waren: Hogeschool Zeeland, Energieke Regio, Zeeuwland, Coöperatie Energie Werkt Schouwen-Duiveland (EWSD), vertegenwoordiger van inwoners en diverse beleidsvelden van de gemeente Schouwen-Duiveland. De denktank energietransitie kwam diverse keren bijeen. Ook nam de tanktank deel aan projecten o.a. CO 2 budget en als jurylid bij de Duurzaam Ondernemen Prijs. Tijdens de evaluatie van de Energieagenda gaf de denktank aan dat er verbetering mogelijk is: de rol van de denktank is niet duidelijk en eigenaarschap miste. Naar aanleiding hiervan is de denktank geprofessionaliseerd. De denktank ziet de volgende rol voor zich namelijk: 1. Denktank als klankbordgroep (geven van gevraagd en ongevraagd advies) 2. Denktank als initiatiefnemer of opdrachtnemer voor uitwerking specifieke projecten of onderzoeken Belangrijk hierbij is dat de denktank onafhankelijk is. De denktank heeft aangegeven dat zij met name actief wil zijn op het spoor Energietransitie. De denktank komt vier tot zes keer per jaar bij elkaar. Doel van dit overleg is klankborden en initiëren van onderzoeken en innovaties. Jaarlijks stelt de denktank een globaal actieplan opgesteld dat flexibel wordt uitgevoerd.

Specifieke onderwerpen die de denktank oppakt worden uitgewerkt in werkgroepen. Tijdens het regulier overleg koppelen de leden van de werkgroep de resultaten terug aan de denktank. Voor het organiseren van de overleggen en het aanjagen van de werkgroepen is een procesbegeleider aangesteld. De denktank is uitgebreid met een afgevaardigde van de Agrarisch Schouwen-Duiveland, ondernemersverenigingen en de recreatiesector.

4.1.3. Samenwerkingspartijen Tijdens de uitvoering van de Energieagenda zal nadrukkelijk samenwerking worden gezocht met andere partijen zoals Dorps- stad- en wijkraden, Ondernemersverenigingen, Agrarisch SchouwenDuiveland, Hiswa Recron, Natuur en Milieueducatiecentrum Schouwen-Duiveland (NME SD), Schouwen-Duiveland op Weg (SD op weg), Future Search, Erfgoed platform, Stichting Energiek Zeeland, Energie coöperatie Zeeuwind, Woningbouwcorporatie Zeeuwland, de netbeheerders Stedin en Tennet, Provincie, RES-Zeeland, Impuls Zeeland, RUD-Zeeland, VRZ en het waterschap Scheldestromen.

4.1.4. Zeeuwse samenwerking energietransitie De 13 Zeeuwse gemeenten werken sinds 2017 samen bij de uitvoering van de energiestrategie. Deze samenwerking is in 2024 geprofessionaliseerd. Om de samenwerking te faciliteren en te versterken zal een vaste basisorganisatie met een flexibele projectenorganisatie worden opgezet. De gemeente Terneuzen is de coördinerende gemeente. Vanuit de samenwerking zijn de gemeente vertegenwoordigd in landelijke overleg organen en de Regionale Energie Strategie Zeeland. Daarnaast werken de Zeeuwse gemeenten samen in de uitvoering van regionale projecten. Het organigram hebben we weergegeven in figuur 8.

Figuur 8: Organigram samenwerking gemeenten.

4.2. Communicatie & Participatie Voor de communicatie hebben wij een communicatieplan opgesteld en een logo “SchouwenDuiveland Energieneutraal 20240” ontwikkeld. Communicatie over de Energieagenda vond plaats door middel van bijeenkomsten, informatie via de gemeentelijke website, de maandelijkse Duurzaam Doen Pagina in de Wereldregio, folders met subsidies en regelingen, banners en andere uitingen. We hebben twee keer een klimaatmarkt georganiseerd. Ook sloten we geregeld aan bij vergaderingen van dorps-, stads- en wijkraden. Gedurende de Corona periode (2020 en 2021) organiseerden we digitale bijeenkomsten. Bij het opstellen van beleid betrokken we inwoners, ondernemers en andere organisaties door middel van bijeenkomsten en het participatieplatform “Denk-Mee Schouwen-Duiveland”. Voor de uitvoering van de tweede Energieagenda zullen we het communicatie plan actualiseren en zullen we gebruik blijven maken van de al ontwikkelde communicatiematerialen, deze actueel houden en indien nodig uitbreiden met nieuwe materiaal. Om de subsidies en regelingen onder de aandacht te brengen van inwoners zullen we wijkgerichte acties uitvoeren met huis aan huis flyers en inloopbijeenkomsten. Voor gerichte ondersteuning aan inwoners zetten we het Energiehuis Schouwen-Duiveland, het energieteam Schouwen-Duiveland en de monumentencoach in.

Daarnaast werken we samen met Energiek Zeeland voor individuele energieadviezen. Voor ondernemers werken we gebiedsgericht samen met de ondernemersvereniging door middel van de Routekaart verduurzaming bedrijventerreinen. Ook hiervoor zetten we een gerichte communicatiestrategie op. Hiervoor werken we samen met Eilandmarketing.

4.3. Monitoring & Evaluatie Ieder jaar evalueren we het spoorboekje duurzaamheid en milieu en daarmee ook het thema Energietransitie. Ieder jaar stellen we een energiebalans op. De huidige energiebalans was met name gericht op de thema’s energiebesparing en duurzame energieopwekking. Deze zullen we uitbreiden voor de vier thema’s: Energiebesparing, Duurzame Energieopwekking, Warmtetransitie en Duurzame mobiliteit.

4.4. Risico’s en knelpunten Bij de uitvoering van de Energieagenda voorzien we de volgende risico’s en knelpunten: Onzekerheid van technieken Veel technieken (alternatieven voor aardgas, opslag, waterstof e.d.) zijn nog in ontwikkeling. Keuzes kunnen achteraf minder passend blijken wat vertraging kan opleveren en extra kosten. We beperken deze risico’s door: • In te zetten op no-regret maatregelen zoals isolatie en hybride warmtepompen. • Sturen op doelen (energiebesparing of CO2 reductie) in plaats van één vaste techniek. • Pilots en gefaseerd opschalen. • Onzekerheden helder communiceren. Netcongestie (teruglevering én afname) Door netcongestie op teruglevering is er weinig of geen ruimte op het net om duurzaam opgewerkt energie terug te leveren. Hierdoor gaan grote duurzame energieprojecten ‘op slot’. Door netcongestie op afname kunnen nieuwe grootverbruiksaansluitingen niet aangesloten worden en komen op de wachtlijst. Daarnaast is het net op buurtniveau nog niet klaar voor elektrificatie. We beperken deze risico door: • Pieken spreiden: slim laden/verwarmen buiten piekuren. • Eerst besparen: isolatie en hybride warmtepompen. • Lokale buffers: (buurt)batterij, warmtebuffer/WKO. • Vroegtijdig afstemmen met de netbeheerder.

Uitvoeringscapaciteit (installateurs, bouw, isolatie) Schaarste aan mensen en materialen zorgen voor langere wachttijden, hogere prijzen, risico op kwaliteit en bewonersoverlast. We beperken deze risico door: • Wijkgerichte planning en collectieve inkoop. • Flexibiliteit bij subsidies (langere oplevertijden) • Scholing/instroom stimuleren (o.a. via RES Zeeland en regionale partners). Veranderende wet- en regelgeving Wijzigingen (bijv. afbouw saldering, nieuwe Warmtewet) beïnvloeden businesscases We beperken dit risico door: • Scenario’s (optimistisch/realistisch/pessimistisch) en gevoeligheidsanalyses. • Opties openhouden: technieken/contracten met uitstap- of aanpasclausules. • Starten met no-regret. • Juridische check & monitoring van beleidsupdates. • Transparant communiceren met bewoners en partners

4.5. Financiën Voor het thema Energietransitie zijn verschillende budgetten beschikbaar gesteld. Deze hebben we weergegeven in tabel 18. Tabel 18. Budgetten energietransitie Budget

Bedrag per jaar (€)

Structureel / incidenteel

Energieagenda

42.474

Structureel voor kleine (educatieve) projecten

Transitievisie Warmte (wijk

100.000

2022-2026

50.000

Structureel

uitvoeringsplannen) Plan van aanpak verduurzaming bedrijven Duurzaam Bouwloket

Tot en met 2026

Isolatiesubsidie

150.000

2022 -2026

Intensivering isolatie subsidie

150.000

Structureel

Subsidie Doe-Het-Zelver

100.000

Structureel

Innovatiefonds Energieopslag

150.000

2025

Regionale samenwerking

32.160

Structureel

Regionale Energie Strategie

14.834/ 18543/ 24106

2025 - 2027

Lening Duurzaam en Langer thuis

1.000.000

Revolverend via SVn

Stimuleringslening Duurzaamheid bedrijven

1.000.000

Revolverend via SVn

en verenigingen

Vanuit het Rijk zijn er een aantal regelingen namelijk: • Middelen voor Energiearmoede (tot 31 december 2027) • Nationaal Isolatieprogramma (NIP) (tot 31 december 2028) • capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) (tot 31 december 2027).

Bijlage 1. Monitoringsdata Tabel 1.1. Energieverbruik op Schouwen-Duiveland naar verbruiksvorm 2017 tot en met 2023 (bron: www.klimaatmonitor.database.nl) Omschrijving

Nul meting

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Elektriciteit (TJ)

600

579

574

568

560

583

597

578

Warmte (incl. aardgas) (TJ)

2000

1924

1976

2045

1966

2045

1599

1457

Voertuigbrandstoffen (TJ)

1400

1333

1338

1323

1481

1426

1222

1261

Totaal (TJ)

4000

3836

3888

3936

3740

4054

3418

3297

4,1

1,6

6,5

-1,4

14,8

17.6

Besparing t.o.v. nulmeting (%)

Tabel 1.2. Energieverbruik per sector (in TJ) (bron: www.klimaatmonitor.database.nl) Omschrijving

Nul meting

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Gebouwde omgeving (TJ)

1700

1518

1551

1542

1455

1545

1417

1252

Verkeer en Vervoer (TJ)

1400

1333

1338

1323

1481

1426

1222

1261

Landbouw, bosbouw en

750

741

757

576

258

545

317

408

150

143

141

131

110

130

122

115

101

364

436

408

341

261

3836

3888

3936

3740

4054

3418

3297

veehouderij (TJ) Industrie, Energie, Afval en Water (TJ) Warmte (TJ) en overig Totaal

4000

Tabel 1.3. CO2 uitstoot (scope 1 en 2 emissies) op Schouwen-Duiveland in Kton (bron: www.klimaatmonitor.database.nl) Omschrijving

Nul meting

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

CO2 uitstoot (Kton)

290

278

274

251

227

249

210

197

4,1%

5,5%

13,4%

21,7%

14,1%

27,6%

32,1%

Besparing t.o.v. nulmeting (%)

Tabel 1.4. Duurzame Energieopwekking (in TJ) per techniek (Bron: www.klimaatmonitor.database.nl) Omschrijving

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Wind op land (TJ)

249

781

1260

1389

1212

1192

1356

Zon (TJ)

147

138

201

215

Biomassa (TJ)

259

315

291

220

139

Ondiepe

Houtkachels (TJ)

Totaal (TJ)

372

914

1702

1946

1737

1709

1807

Bodemenergie (TJ)

Tabel 1.5. Duurzame energieopwekking (in TJ) Schouwen-Duiveland (bron: lokale data) Omschrijving

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Windpark Krammer

547

1181

1321

1073

1071

1202

Windpark

106

102

117

119

176

212

105

108

121

102

116

Zonnepark Zierikzee

50,8

Zon op dak > 15 kW

Zon op dak < 15 kW

104

Biomassa Sirjansland

179

203

214

181

134

1651

1903

1665

1688

1841

Roggenplaat Windpark Zierikzee

Totaal (TJ)

232

792

Tabel 1.6. Energieverbruik (in TJ) en Duurzame Energieopwekking (in TJ en %) (Bron: www.klimaatmonitor.database.nl en lokale data Windpark Krammer) Omschrijving

2017

2018

2019

2020

Energieverbruik (in TJ)

3846

3888

3936

3740

Duurzame energie opwekking

372

367

521

372

914

2021

2022

2023

4054

3407

3297

625

664

538

605

1702

1946

1737

1709

1807

zonder windpark Krammer (in TJ) Duurzame energie opwekking met windpark Krammer (in TJ) Percentage duurzame energieopwekking (in %) zonder windpark Krammer Percentage duurzame energieopwekking (in %) met windpark Krammer

Tabel 1.7. Aardgasverbruik woningen en in TJ (bron: www.klimaatmonitor.database.nl) Omschrijving

Nul meting

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Woningen (TJ)

775

738

750

747

750

746

649

528

Commerciële

272

276

293

280

223

269

240

244

dienstverlening

(182)

(188)

(209)

(201)

(162)

(196)

(179)

(185)

103

1150

1098

1125

1113

1044

1103

962

848

(TJ) (horeca) Publieke dienstverlening (TJ) Totaal

Tabel 1.8 Energieverbruik verkeer en vervoer in TJ (bron: www.klimaatmonitor.database.nl) Omschrijving Wegverkeer (benzine,

Nul meting

2017

2018

2019

2020

904

947

973

972

1107

237

252

239

143

135

107

1293

1333

2021

2022

2023

1118

917

954

276

206

216

224

105

1338

1324

1481

1426

1222

1261

LPG, diesel, aardgas) Mobiele werktuigen (benzine en LPG) Binnen en recreatievaart (diesel en benzine) Visserij (diesel) Totaal

Bijlage 2. Overzicht uitgevoerde activiteiten 2018-2023 2.1. Subthema Energiebesparing Doel groep

Activiteit

Wat hebben we gedaan?

Met wie hebben we samengewerkt?

Wonen

Informatie en

•

Digitaal duurzaam bouwloket

Duurzaam Bouwloket;

(www.duurzaambouwloket)

Zeeuwse gemeenten.

•

Energiehuis Schouwen-Duiveland

Stichting Natuur en

•

Energieteam Schouwen-Duiveland

Milieueducatie

•

Informatie via gemeentelijke website (schouwen-

Schouwen-Duiveland

duiveland.nl/duurzaamheid-en-milieu)

(NME SD); Stichting

•

Infograhpic Energietransitie

Energiek Zeeland,

•

Folder Duurzame regelingen en subsidies voor

Zeeuwland, SMWO, De

advies

inwoners

Zuidhoek en

•

Maandelijkse Duurzaam Doen Pagina in Wereldregio

Wereldregio.

•

Klimaatmarkt (2021 en 2024)

Subsidies en

•

Gemeentelijke isolatiesubsidie

Zeeuwse gemeenten,

regelingen

•

Subsidie Doe-Het-Zelvers

Duurzaam Bouwloket,

•

Gratis isolatiemaatregel voor inwoners met

SVn.

energietoeslag

Collectieve

•

Lening duurzaam en langer thuis

•

Monumentencoach

•

Collectieve inkoop acties: Ouwerkerk en Malta,

Energiek Zeeland,

Zieirkzee

Bewonerscollectief

acties

Energietransitie Werken

Wettelijke

•

Handhaving energiebesparingsplicht en

Regionale Uitvoerings

informatieplicht energiebesparing

Dienst (RUD); Zeeuwse

•

Inventarisatie Label C plicht kantoorgebouwen

gemeenten.

•

Gebiedsgerichte aanpak verduurzaming bedrijven

Coöperatie Energie

taken Plan van aanpak

Bedrijvenpark Zierikzee Zuid

Werkt op Schouwen-

verduurzami

Renesse

Duiveland (EWSD);

ng bedrijven/

Burgh-Haamstede

NME SD; Impuls

recreatie

•

Innovatievouchers recreatie

Zeeland

Subsidies en

•

Gratis startabonnement milieubarometer

Stichting Stimular;

regelingen

•

Duurzaamheidsscans

EWSD; NME SD;

•

Stimuleringslening verduurzaming bedrijven en

Energieke Regio

verenigingen •

Ondersteuningsprogramma stichtingen en verenigingen.

Eigen

Verduurzami

organisat

ng vastgoed

•

Routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed o

Team Vastgoed

Energieprestatieadviezen UOR en reinigingsdienst

Monumentenpaspoort monumentale panden

Duurzaamheidsscans gemeentelijke havens

•

Duurzaam Meerjaren Onderhoudsplan (DMJOP)

•

Versneld verduurzamen van gemeentehuis, kantoor Uitvoeringsdienst, kantoor reinigingsdienst en drie gemeentelijke havens.

Monitoring

•

Monitoring energieverbruik

Stichting Stimular,

milieubelasti

•

Milieubarometer gemeentelijke gebouwen

Energy Circle

(gemeentehuis, UOR en Reinigingsdienst)

2.2. Subthema: Duurzame energieopwekking Doel groep

Activiteit

Wat hebben we gedaan?

Wonen

Subsidies en

•

regelingen Werken

Met wie hebben we samengewerkt?

Subsidieregeling zonnepanelen en (hybride) warmtepompen.

Faciliteren

•

Windpark Roggenplaat met 6 turbines (17,8 MW)

Zeeuwind, E-

duurzame

•

Windpark Krammer met 34 turbines (102 MW)

Connection, Saman,

energie

•

Windpark Zierikzee met 3 windturbines (10,2 MW)

EWSD.

projecten

•

Zonnepark Zierikzee (14,1 MW)

•

Postcoderoos Bruinisse

•

Postcoderoos Brouwershaven

•

Biomassacentrale Sirjansland

•

Grootschalige energieopslag in voorbereiding

•

150 KV station / 20 kV hoogspanningsstation

Tennet; Stedin;

(uitwerking van de definitieve locatie)

Provincie

Energie netwerk

•

Buurtaanpak (midden en laagspanningsnet)

•

Opstellen Meerjarenplan Infrastructuur Energie en Klimaat (pMIEK)

Eigen

Verduurzami

organi-

ng vastgoed

satie

Monitoring

•

Zonnepanelen op daken van gemeentelijke

Team vastgoed

gebouwen (Zie onder energiebesparing) •

Opstellen jaarlijkse energiebalans

2.3. Subthema: Warmtetransitie Doel groep

Activiteit

Wat hebben we gedaan?

Met wie hebben we samengewerkt?

Wonen

Wijkuitvoerin

•

Zeeuwind, Zeeuwland,

Wijkgericht onderzoek naar alternatieven voor aardgas

gsplannen

o o

•

Werken

Eigen

Verduurzami

organi-

ng vastgoed

Onderzoek aquathermie Malta (met een no-

Stedin, Stadsraad

go voor aquathermie)

Brouwershaven,

Onderzoek alterantieve aardgasvrije opteis

klankbordgroep Malta,

Malta (individuele opties versus collectieve

Zeeuwse gemeenten,

opties en miniwarmtenetten

Stichting Zeeuwse

Brouwershaven (onderzoek duurzame

Publieke Belangen,

energie en warmteopties

Provincie.

Opstellen energievisies o

Bedrijvenpark Zierikzee Zuid

Renesse

•

Onderzoek aardgasvrije opties recreatie

•

Aardgasvrij maken eigen gebouwen

satie

Gemeentehuis

UOR / Reinigingsdienst

EWSD; NME SD; Zeeuwse gemeenten

Gebouwbeheerders

2.4. Subthema: Duurzame mobiliteit Doel groep

Activiteit

Wat hebben we gedaan?

Met wie hebben we samengewerkt?

Wonen

Oplaad-

•

Opstellen Integrale laadvisie en

•

Elektrische deelauto Burgh-Haamstede

SD op Weg, Onze Auto

•

Onderzoek Clean Energy Hub bedrijvenpark Zierikzee

EWSD, NME SD

infrastructuur Stimuleren deel mobiliteit Werken

Zuid •

Start opstellen logistieke laadvisie

Realiseren

•

Verduurzaming Transferium

mobiliteithub

•

Onderzoek slimladen Transferium

•

Verduurzaming gemeentelijk wagenpark

Agrisnellaad, Stedin

s Eigen organisatie •

Elektrische deelauto’s gemeentehuis

Elektrische fietsen gemeentehuis

Onze Auto, UOR, Reinigingsdienst

Aanbesteding elektrische mobiliteit UOR en Reinigingsdienst

Bijlage 3. Prognoses 2030 - 2050 Tabel 3.1. Prognoses energieverbruik voor variant nadruk op alternatieven (Bron: Provincie Zeeland, 2024) Jaar

Totaal

Gebouwde omgeving

Mobiliteit

Land- en glastuinbouw

Bedrijvigheid

2022

3.297

1.513

1.261

408

115

2030

3.150

1.674

1.060

283

133

2035

2.961

1.615

943

262

141

2040

2.772

1.556

826

241

148

2045

2.583

1.497

709

220

156

2050

2.393

1.438

593

199

164

Tabel 3.3. Prognoses energieverbruik voor variant nadruk op elektrificatie (Bron: Provincie Zeeland, 2024) Jaar

Totaal

Gebouwde omgeving

Mobiliteit

Land- en glastuinbouw

Bedrijvigheid

2022

3.453

1.768

1.246

317

121

2030

3.124

1.674

1.035

283

132

2035

2.918

1.615

903

262

138

2040

2.713

1.556

770

241

145

2045

2.507

1.497

683

220

152

2050

2.302

1.438

506

199

159

Tabel 3.3. Prognose energievraag Schouwen-Duiveland voor de jaren 2030 en 2050 in TJ. Omschrijving

Nul meting

2022

2030

2035

2040

2045

2050

Energieverbruik

4000

3297

3200

3000

2800

2600

2400

18%

20%

25%

30%

35%

40%

Reductie t.o.v. nulmeting (%)

Tabel 3.4. Prognose CO2 uitstoot (scope 1 en 2 emissies) op Schouwen-Duiveland in Kton Omschrijving

Nul meting

2023

2030

CO2 uitstoot (Kton) Besparing t.o.v.

2035

2040

2045

2050

290

197

130,5

101,5

72,5

25,5

14,5

32%

55%

65%

75%

85%

95%

nulmeting (%)

Tabel 3.5. Prognose duurzame energieopwekking op Schouwen-Duiveland in TJ Omschrijving Energieverbruik (TJ)

Nulmeting

2023

2030

2035

2040

2045

2050

4000

3297

3200

3000

2800

2600

2400

1807

1920

2400

2800

100

Totale duurzame energieopwekking (TJ) Totaal

Tabel 3.6.Prognose aardgasverbruik in TJ Omschrijving

Nul meting

2023

Energieverbruik (TJ)

4000

3297

3200

3000

2800

2600

2400

Aardgasverbruik (TJ)

1150

848

575

288

Aardgas reductie %

2030

2035

2040

2045

2050

Tabel 3.7. Prognose publieke laadpunten voor elektrisch personenvervoer en licht logistiek vervoer (Bron: Gemeente Schouwen-Duiveland, 2023) Omschrijving Publieke laadpunten

Nul meting

2023

2025

189

473

1204

1677

Snelladers Oplaadpunten

2030

2035

2040

vaartuigen Oplaadpunten voor fietsen en scooters Oplaadpunt zwaar verkeer Autodeel locaties

Bijlage 4. Energievisie Zeeland 4.1. Hoofdsysteemkeuzes

Hoofdsysteem

Hoofdkeuzes

Elektriciteit

•

Inzet op realisatie van robuuste elektriciteitsinfrastructuur. Investeringen in hoogspanningsinfrastructuur zo veel mogelijk concentreren in de Kanaalzone en het Sloegebied. Inzetten op laag- en middenspanning en decentrale oplossingen buiten deze concentratiegebieden.

•

Bij opstellen van provinciaal beleid voor batterijopslag rekening houden met uitgangspunten vanuit het energiesysteem: batterijen plaatsen nabij hoogspanningsstations, grote zonne- en/of windparken, niet onder hoogspanningstracé ’s en niet op de locatie van een toekomstig station.

•

Bewust omgaan met schaarse netcapaciteit door planologische sturing op vestiging van eventuele nieuwe energie-intensieve gebruikers. Invoering van energietoets om hierop te sturen.

•

Zorg ervoor dat extra opwek na 2030 in lijn is met de Zeeuwse vuistregels met aandacht voor systeemintegratie.

Warmte

•

Inzetten op interconnectie met Vlaanderen.

•

Inzet op onderlinge uitwisseling en hergebruik van hoogwaardige restwarmte in de industrie en op bedrijventerreinen.

•

Eerst onderzoeken collectieve oplossingen voorafgaand aan keuze voor individuele allelectric oplossingen voor wijken in de gebouwde omgeving.

•

Hanteren van uitgangspunten voor warmtenetten: bronnendiversificatie, duurzame warmtebronnen, maatschappelijke kosten/baten verhouding, verbetering draagvlak, buurtaanpak en isolatie.

Waterstof /

•

Ruimte reserveren voor warmteopslag bij toekomstige warmtenetten.

•

Inzet op aftakkingen op Waterstofnetwerk Nederland in Kapelle en waar mogelijk

Groen gas

Reimerswaal, met bijbehorende regionale waterstofnetwerken. •

Decentrale waterstofproductie onder randvoorwaarden, waaronder bewust omgaan met schaarse netcapaciteit door planologische sturing op vestiging elektrolysers.

•

Inzet van groen gas op de lange termijn alleen daar waar geen alternatief is.

4.2. Agenderende keuzes per sector Sector

Hoofdkeuzes

Gebouwde

•

omgeving

Collectieve oplossingen voorafgaand aan keuze voor individuele all-electric oplossingen in wijken. Groen gas gebruiken waar echt geen alternatief is (historische kernen, piekvoorziening warmtenetten). Altijd in combinatie met isolatie.

•

Nieuwe ontwikkelingen in ieder geval netbewust, en waar mogelijk netneutraal.

•

Hanteren van uitgangspunten van warmtenetten: bronnendiversificatie, duurzame warmtebronnen, maatschappelijke kosten/baten verhouding, verbetering draagvlak, buurtaanpak en isolatie.

Mobiliteit

•

Concentratie van walstroom en laadinfrastructuur voor zee- en binnenvaart in Kanaalzone Terneuzen en Sloegebied, aanvullende locaties voor de pleziervaart.

•

Bewust omgaan met schaarse netcapaciteit door planologische sturing op vestiging van eventuele nieuwe energie-intensieve transportbedrijven. Invoering van energietoets om hierop te sturen.

•

Concentratie van walstroom en laadinfrastructuur voor zee- en binnenvaart in Kanaalzone Terneuzen, Sloegebied en Schelde Rijnkanaal, aanvullende locaties voor de pleziervaart.

Industrie en

•

Verschillende energiedragers voor verschillende typen bedrijventerreinen.

bedrijven

•

Individuele aanpak voor verspreid liggende grote energieverbruikers.

terreinen

•

Bewust omgaan met schaarse netcapaciteit door planologische sturing op vestiging van eventuele nieuwe energie-intensieve industrieën en bedrijven. Invoering van energietoets om hierop te sturen.

•

Warmte zo veel mogelijk hergebruiken op industrieterreinen zelf, overige restwarmte uitkoppelen naar gebouwde omgeving en glastuinbouw.

Landbouw

•

Inzetten op de ontwikkeling van energy hubs.

•

Eerst onderzoeken collectieve oplossingen voorafgaand aan keuze voor individuele allelectric oplossingen voor glastuinbouw. Niet inzetten op groen gas en waterstof voor de glastuinbouw op de lange termijn.

•

Slimme elektrificatie voor overige landbouw om de piekbelasting op het net te minimaliseren.

•

In samenwerking met de verspreid liggende energie-intensieve bedrijven zoeken naar individuele oplossingen.

•

Bewust omgaan met schaarse netcapaciteit door planologische sturing op vestiging van eventuele nieuwe energie-intensieve bedrijven. Invoering van energietoets om hierop te sturen.

Bijlage 5. Beslisboom Duurzame energie Figuur 5.1. Beslisboom duurzame energie Schouwen-Duiveland

Bijlage 6. Zonneladder Schouwen-Duiveland Figuur 6.1. Zonneladder Schouwen-Duiveland

Bijlage 7. Scope 1,2 en 3 emissies SchouwenDuiveland Figuur 7.1. CO2 uitstoot Schouwen-Duiveland voor scope 1 en 2 als scope 3 emissies in kton CO2.

700 600 500 400 300 200 100 0 2017

2018

Co2 uitstoot scope 1 en 2

2019

2020

Co2 uitstoot scope 3

2021

CO2 uitstoot overige emmisies

Figuur 7.2. Verloop CO2 budget Schouwen-Duiveland bij gelijkblijvende emissies (2019) 14000 12000

8000 6000 4000 2000

2040

2039

2038

2037

2036

2035

2034

2033

2032

2031

2030

2029

2028

2027

2026

2025

2024

2023

2022

2021

2020

Kton CO2

10000

CO2-Verbruik (CE delft) CO2-Verbruik (Na verekenen van de hernieuwbare energie) CO2-budget 1,5 graden CO2-budget 2 graden

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15869746/1