1542932 Bijlage 2 - Advies ASD Breed sociaal domein

Aan het College van B&W Zierikzee, 6 augustus 2025 Betreft: [1539060] gevraagd advies Beleidskader breed sociaal domein

Geacht college, Het voorliggende beleidsstuk: Concept beleidskader breed sociaal domein ademt de nieuwe werkwijze van de gemeente uit. De visie richt zich op een inclusieve, zorgzame en veerkrachtige samenleving waarin iedereen zich thuis voelt en gelijke kansen krijgt op een gezond, veilig en gelukkig leven. Dit gebeurt door het versterken van de sociale basis: buurten, verenigingen, netwerken en gezinnen die elkaar ondersteunen en samen activiteiten ondernemen. In samenwerking met inwoners, vrijwilligers, professionals en partners wordt ingezet op ontmoeting, sociale cohesie en laagdrempelige voorzieningen. De gekozen werkwijze heeft vele inzichten opgeleverd en heel veel goodwill gekweekt bij de partners in dit domein die op de bijeenkomsten aanwezig waren, de ASD was hier ook bij aanwezig. Dit wekt wel verwachtingen en het is te hopen dat u de partners in het sociale domein blijft betrekken bij de uitwerking en uitvoering. De komende vijf jaar richt de gemeente zich op vier hoofdthema’s: 1. 2. 3.

Bestaanszekerheid Opgroeien en opvoeden Mentale en fysieke gezondheid 4. Geïndiceerde zorg

Een integrale aanpak moet leiden tot sterke buurten waar inwoners actief bijdragen aan elkaars welzijn. Het is een krachtige visie die om een cultuuromslag vraagt van professionals, organisaties, de overheid in de inwoners Het beleid slaagt als er krachtig wordt ingezet op die omslag in denken en handelen van alle partijen. Ad 1) Bestaanszekerheid Bestaanszekerheid is de basis voor een gelukkig en productief leven; ieder op zijn eigen niveau en omgeving. Ondanks een lage werkloosheid op Schouwen-Duiveland en een krappe arbeidsmarkt, ervaren veel inwoners, waaronder ook eenoudergezinnen, werkenden en zelfstandigen met lage inkomens, toenemende financiële onzekerheid door stijgende kosten van levensonderhoud en energie. De Participatiewet biedt een vangnet en de gemeente heeft meerdere regelingen om mensen te ondersteunen. De ADS weet dat de gemeente inzet om de regelingen onder de aandacht van de doelgroep te brengen. Misschien is een onorthodoxe manier nodig: gemeente ga eens met een kraampje op de weekmarkt staan om mensen te spreken! Op een laagdrempelige manier kunnen mensen kennismaken met de aanvraagprocedures. Schaamte is vaak belangrijke reden om geen aanvraag in te dienen.

Rond de 2 anderen thema’s in dit blokje: Laaggeletterdheid en de Zelfstandigheid van jongvolwassenen heeft de ASD al eerder geadviseerd, we verwijzen naar die twee adviezen: Onderwijsachterstandsbeleid 2019-2022 en Het Bouwdepot (ongevraagd advies juni 2025). We spreken de wens uit dat met deze thema’s in de uitwerking bijdragen aan de kans voor mensen op volwaardig deel te nemen aan de samenleving. Ad 2) Opgroeien en opvoeden

Het doel is dat kinderen opgroeien in een omgeving waarin zij zich optimaal kunnen ontwikkelen, veerkracht opbouwen en zich verbonden voelen met Schouwen-Duiveland. Een veilige en kansrijke omgeving is daarbij essentieel voor de gezonde ontwikkeling van kinderen en jongeren. De gemeente werkt al meerdere jaren met het concept OKO (Opgroeien in Kansrijke Omgevingen), waarin wordt ingezet op het signaleren van veiligheidsrisico’s bij kinderen, het bevorderen van gelijke ontwikkelkansen door samenwerking met onderwijs en kinderopvang, het vroegtijdig signaleren van achterstanden, en het versterken van een positief opvoedklimaat in gezinnen, buurten, scholen en kinderopvang. De ASD heeft echter geen inzicht in de resultaten van de interventies die bijdragen aan deze doelen. Het zou dan ook wenselijk zijn als de betreffende beleidsambtenaar de raad informeert over de opbrengsten van het gevoerde beleid en de inzet op jeugd en opvoeding. Ad 3) Mentale en fysieke gezondheid Gezond leven in de brede zin van het woord wordt door de gemeente serieus opgepakt. De gemeente streeft naar een vitale samenleving waarin inwoners veerkrachtig zijn en regie kunnen voeren over hun eigen leven. Er is een groep mensen die niet vanzelfsprekend aan activiteiten mee kunnen doen. De gemeente stimuleert ontmoeting en verbinding, onder andere door laagdrempelige opvang en-of ondersteuning.

De stichting HerstelTalent is hiervan een treffend voorbeeld. De ASD vraagt specifiek aandacht voor het versterken van een gezonde leefomgeving. De openbare ruimte in de dorpen en de twee steden wordt vooral gebruikt voor vervoersbewegingen. Een herinrichting en het autoluw maken van enkele straten in een wijk kan bijdragen aan meer ontmoeting en gezond bewegen. We zijn benieuwd of dorpsraden zich in zo’n voorstel kunnen vinden. Ook vragen wij ons af of de dorpsraden in hun huidige vorm toegerust zijn voor de hun toebedachte rol. Ad 4) Geïndiceerde zorg De gemeente werkt samen met haar partners aan een zorglandschap dat toegankelijk, efficiënt en duurzaam is. Een omgeving waarin zorg beschikbaar blijft voor wie het écht nodig heeft, waarin samenwerking wordt versterkt en onnodige drempels worden weggenomen. In dit kader worden drie regionale teams ontwikkeld die zorgvragen integraal zullen beantwoorden. Hoewel deze teams nog niet operationeel zijn, hoopt de ASD dat deze vorm van dienstverlening spoedig wordt gerealiseerd, zodat inwoners met hun zorgvragen terechtkunnen bij één centraal loket. Een belangrijk aandachtspunten blijft de druk op de geïndiceerde zorg. De ASD vraagt in het bijzonder aandacht voor de negatieve effecten van marktwerking.

Niet de goedkoopste aanbieder zou leidend moeten zijn in het aanbestedingsproces, maar diegene die aantoonbaar in staat is de kosten beheersbaar te houden in relatie tot de kwaliteit van zorg en het vermogen om te innoveren in zorgproducten. Tot zover de reactie van de ASD op de vier thema’s. Onder het kopje Interne doelen wordt terecht benoemd wat er binnen de organisatie moet veranderen om maatschappelijke opgaven effectief aan te pakken. Het vraagt een cultuuromslag: schotten doorbreken en beleidsvelden overstijgen. De ASD vindt het echter opvallend dat genoemde doelen, die al jaren bekend zijn, opnieuw worden gepresenteerd als nieuwe ambities. Wat is er de afgelopen jaren werkelijk bereikt op het gebied van integraal werken? Zijn de doelen geëvalueerd en aangepast op basis van praktijkervaringen? Een open houding en oog voor de samenleving ontstaan niet achter een bureau. De ASD pleit daarom voor kritische reflectie: sluiten deze interne doelen echt aan bij wat de samenleving nodig heeft? En hoe wordt gewaarborgd dat er nu wél zichtbare resultaten worden geboekt?

Terecht wordt in de nota gesteld dat een integrale blik op beleid niet persé leidt tot een effectieve uitwerking van de gestelde doelen. De ASD onderschrijft dan ook de initiatieven die al in gang zijn gezet, zoals BLOEI, OKO en de aangekondigde speerpunten uit de Woonzorgvisie. Wij gaan ervan uit dat waar krachten gebundeld, dit daadwerkelijk leidt tot positieve ontwikkelingen die bijdragen aan het doel: het bieden van goede en passende zorg en diensten aan onze inwoners. Een speciaal woord voor de samenwerking met inwoners. Burgerparticipatie kent verschillende vormen en niveaus, variërend van informeren tot meebeslissen. Elke vorm van participatie vraagt om een duidelijke positionering binnen het beleidsproces en heeft consequenties voor de ambtelijke en bestuurlijke werkwijze. Daarom is het essentieel om vooraf helder te beschrijven wat de rol en invloed van inwoners is binnen een participatietraject. Gaat het alleen om informeren, raadplegen, meedenken of daadwerkelijk meebeslissen? En op welk moment vervult de gemeenteraad hierin haar kaderstellende of controlerende rol? Wanneer deze uitgangspunten vooraf niet transparant zijn, ontstaat het risico dat inwoners afhaken of teleurgesteld raken in het proces. Daarmee ondermijn je het vertrouwen én de effectiviteit van participatie en ‘span je het paard achter de wagen’.

De ASD pleit voor het opzetten van een pilotproject dat van begin tot eind volledig participatief wordt vormgegeven, met vooraf vastgestelde participatiedoelen en een evaluatie op basis van die doelen. Dit kan waardevolle inzichten opleveren in wat werkt en waar verbetering nodig is binnen de gemeentelijke participatiepraktijk. In de paragraaf Het Samen Sturen-model komen de voorgenomen doelen samen in een cyclisch proces waarin gemeente, inwoners en zorgorganisaties samenwerken. De visualisatie laat zien wie welke rol en verantwoordelijkheid heeft. Het succes van dit model hangt sterk af van de bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen én om een echte cultuurverandering in gang te zetten, zodat zorg en ondersteuning terechtkomen bij de meest kwetsbare inwoners. Het is daarbij wenselijk dat de partners in de samenwerking meer bevoegdheden krijgen tot het nemen van besluiten om overbodige administratieve stappen te verminderen, immers zij hebben de expertise en kennis. De gemeente houdt daarbij de controle op het systeem en signalen. De gewenste bredere maatschappelijke omslag, waarbij mensen naar elkaar omkijken en actief helpen, vraagt tijd en overstijgt een generatie. Een tijdelijke, kleinschalige denktank zou kunnen bijdragen door ideeën te ontwikkelen en deze in een beperkte setting uit te testen.

Al met al is ASD blij met deze integrale nota en we wensen ons allen succes bij de uitwerking van deze beleidsdoelen. Verder hoop de ASD betrokken te blijven bij de verdere ontwikkeling en uitwerking.

Met vriendelijke groet, Ada Overwater voorzitter

Coby van Haasteren secretaris