1484619 RVS Kaders en spelregels voor inwoners- en overheidsparticipatie

Raadsvoorstel

Urgentie

Onderwerp Zaaknummer Datum Openbaarheid Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Middel, Gelet op de eerder aangegeven wens vanuit de raad om nu aan te sturen op een vaststelling van beleid en verordening in het 3e kwartaal van 2026 is de urgentie niet hoog. Het is wel wenselijk om de uitvoering nu op korte termijn op te pakken. Kaders en spelregels voor inwoners- en overheidsparticipatie 1484619 20 mei 2025 Actief openbaar Bestuursstaf H.L.K. Canters Gemeentesecretaris

Voorstel 1. De geactualiseerde bestuursopdracht vast te stellen met daarin de voorgestelde participatieve aanpak en planning om te komen tot kaders en spelregels voor inwoners- en overheidsparticipatie. 2. Het benodigde ontwikkelbudget van € 65.000 te dekken uit de algemene reserve. Inleiding De samenleving verandert. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties nemen steeds vaker het initiatief om mee te denken, mee te doen of zelf actie te ondernemen. Tegelijkertijd zoekt de gemeente nadrukkelijker naar samenwerking met haar omgeving. Deze veranderende rol vraagt om een nieuwe manier van werken binnen onze organisatie: meer integraal, wendbaar en in verbinding. Participatie is hierin een strategisch instrument. Het vormt een essentieel onderdeel van het Organisatieprogramma 2022–2026 en vraagt om duidelijke kaders en spelregels. Dit biedt houvast aan inwoners, raad, college en organisatie. In de raadsvergadering van 28 maart 2024 stelde u een bestuursopdracht vast om te komen kaders en spelregels voor inwoners- en overheidsparticipatie. Door prioriteit te geven aan de actualisatie van de strategische visie heeft de uitvoering van de bestuursopdracht vertraging opgelopen. Met dit voorstel leggen we u een geactualiseerde bestuursopdracht voor. In april 2025 legden we u een raadsvoorstel voor een 2-sporen aanpak voor.

Naast een plan van aanpak voor de bestuursopdracht had dit betrekking op het nu vaststellen van een basis participatieverordening. We hebben u hierover gehoord in de commissievergadering van 10 april jl. We hebben geconstateerd dat uw raad in meerderheid op dit moment geen behoefte heeft aan zo’n verordening, maar prioriteit geeft aan het oppakken van het participatieve proces om te komen tot beleid en een daarop gebaseerde verordening. Daarnaast hebben we ons, op basis van voortschrijdend inzicht, gerealiseerd dat de invoering van de basisverordening een grote impact heeft om daaraan ook op korte termijn te kunnen voldoen. De tijd die dit vergt investeren we liever in het oppakken en uitvoeren van de bestuursopdracht. In dit voorstel richten we ons daarom op de geactualiseerde bestuursopdracht. Beoogd resultaat Een vastgestelde bestuursopdracht om te komen tot een heldere en eenduidige set van kaders en spelregels voor inwoners- en overheidsparticipatie én een bijbehorende participatieverordening. Argumenten 1.1 De bestuursopdracht geeft uitvoering aan het raadsakkoord 2022-2026. In het raadsakkoord is participatie een van de zes thema’s, waar de raad heldere uitgangspunten aan verbindt. 1.2 De bestuursopdracht geeft uitvoering aan het coalitieakkoord 2022-2026. Pagina 1 van 3

In het coalitieakkoord 2022-2026, 'Samen Koers Houden', wordt aangekondigd om in te zetten op invloed van inwoners, op basis van heldere afspraken en verwachtingsmanagement. 1.3 De bestuursopdracht geeft opvolging aan de uitkomsten van het rekenkameronderzoek naar inwonersen overheidsparticipatie. Eind 2022 hebben het college en de raad de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek overgenomen. 1.4 De bestuursopdracht geeft invulling aan de 'Wet versterking participatie op decentraal niveau'. Deze wet beoogt gemeenteraden te stimuleren heldere kaders voor inwoners, ondernemers en volksvertegenwoordigers te ontwikkelen over participatie. De te ontwikkelen lokale kaders en spelregels vinden hun weerslag in een nieuwe participatieverordening voor onze gemeente. Kanttekeningen 1.1 Het opstellen van kaders en spelregels voor participatieprocessen vraagt om het goed managen van verwachtingen bij alle betrokken partijen. Inwoners - en overheidsparticipatie is en blijft een lastig onderwerp. De uitgangspunten en voorwaarden voor een goed proces zijn talrijk en ingewikkeld; de kans op teleurstelling bij inwoners is serieus aanwezig en de juiste balans tussen participatie en onze democratie is complex. Dit vraagt om het goed managen van verwachtingen. 1.2 Het betrekken van jongeren is een uitdaging.

De ervaring leert dat het moeilijk is om jongeren structureel te verbinden aan bijvoorbeeld een jongerenraad. Een goede samenwerking met het onderwijs en jongerenwerkers is nodig. De uitdaging in het proces om te komen tot kaders en spelregels, is het vinden van manieren om jongeren succesvol te laten participeren. Dit is een wens die door uw raad ook diverse malen is aangegeven en in moties is verwoord. Financiën Begroting Begrotingswijziging Eenmalige lasten Structurele lasten Eenmalige baten Structurele baten Dekking

Niet binnen begroting Ja 65000,00

Algemene reserve

Voor het participatieve traject om te komen tot participatiebeleid en -verordening is het wenselijk om hiervoor externe deskundigheid in te huren. Die is voornamelijk wenselijk op het punt van het betrekken van de verschillende externe en interne partijen. Voor die externe ondersteuning in fase 1 van het participatieve traject (spoor 2) is een budget nodig van naar schatting € 30.000. Het participatieve traject vergt inzet van communicatie voor onder andere de opzet van een communicatieplan, het opstellen van communicatieboodschappen en het ondersteunen van het participatieve deel. De hiervoor benodigde capaciteit is niet beschikbaar. Hiervoor dient dus voor de duur van het project inhuur plaats te vinden. De kosten hiervan worden geraamd op € 40.000. De kosten van te houden bijeenkomsten voor workshops, (doen) maken van benodigde hulpmiddelen etc. ramen we op € 10.000. De totale raming voor eenmalige lasten komt daarmee uit op € 80.000. In de begroting 2025 is incidenteel beschikbaar een bedrag van € 15.000. Aan extra budget is dus € 65.000 benodigd. Voorstel is om deze extra lasten bij te ramen en te dekken uit de algemene reserve. Communicatie De communicatie is een belangrijk onderdeel van het traject om te komen tot een participatiebeleid en verordening en vervolgens ook voor het implementatietraject.

Zowel extern als intern is het uitdragen van de actie(s) en het creëren van betrokkenheid enorm belangrijk. Hiervoor stellen we nog een communicatieplan op. Uitvoering Pagina 2 van 3

De uitvoering is op hoofdlijn beschreven in de bestuursopdracht. 1.

Bijlagen Bestuursopdracht kaders en spelregels inwoners- en overheidsparticipatie.

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland hebben op 20 mei 2025 besloten, S.J.A. Bronsveld

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 3 van 3