1476786 RVS Vaststellen Bedrijventerreinenprogramma Schouwen-Duiveland

Raadsvoorstel Urgentie Onderwerp Zaaknummer Datum Openbaarheid Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Middel, Een actueel bedrijventerreinenprogramma, goedgekeurd door provincie Zeeland, is noodzakelijk voor uitbreiding van bedrijventerreinen. Vaststellen Bedrijventerreinenprogramma Schouwen-Duiveland 1476786 20 mei 2025 Actief openbaar Ruimte en Milieu (RenM) A.A. ten Cate Afdelingshoofd RenM

Voorstel 1. 2. 3. 4.

Bedrijventerreinenprogramma Schouwen-Duiveland vast te stellen en uit te voeren; Geen verder onderzoek uit te voeren naar de ontwikkeling van een aquacultuurterrein bij Bruinisse; Het bedrijventerreinenprogramma iedere twee jaar te monitoren en indien nodig bij te stellen; € 17.000 beschikbaar te stellen voor het in 2026 op te stellen uitvoeringsplan kleinschalige bedrijventerreinen met dekking uit de reserve uitvoering strategische visie; 5. Het vastgestelde bedrijventerreinenprogramma ter instemming aan Gedeputeerde Staten aan te bieden. Inleiding Op 20 oktober 2022 heeft u ingestemd met de start van de actualisatie van het bedrijventerreinenprogramma. Het huidige programma is van 2017 en sluit niet meer aan op de bestaande situatie en wensen. Na dit besluit is opdracht verleend aan Stec groep om deze actualisatie uit te voeren. Deze werkzaamheden zijn afgerond en Stec groep leverde diverse rapporten op, waaronder het definitieve concept van het bedrijventerreinenprogramma Schouwen-Duiveland dat nu ter vaststelling voor ligt. Proces actualisatie bedrijventerreinenprogramma Het concept-bedrijventerreinenprogramma is in verschillende fasen tot stand gekomen. De onderzoeksfase is afgerond met: • Een schouw van de tien grootste bestaande bedrijventerreinen.

Bekeken is in hoeverre deze terreinen toekomstbestendig zijn en wat er voor nodig is om te werken aan opgaven waar nu en in de toekomst aan gewerkt moet worden. • Naast een kwalitatieve analyse is ook onderzocht wat de kwantitatieve behoefte is, aan de hand van prognoses van provincie Zeeland. Zomer 2023 heeft de provincie nieuwe prognoses opgesteld die we betrokken hebben bij het opstellen van het programma. • De participatie met ondernemers bestond uit: 1. een enquête onder de ondernemers in de periode december 2022-januari 2023; 2. inbreng van de begeleidingsgroep van een afvaardiging van ondernemers-verenigingen/bedrijventerreinvereniging tot en met mei 2023); 3. inbreng van actualiteiten via de reguliere afstemming met ondernemersverenigingen. 4. Op 4 september 2023 was er een openbare raadsbijeenkomst met een toelichting van de adviseur van Stec groep op de stand van zaken. 5. Op 7 oktober 2024 is het commissievoorstel richtinggevende strategische beleidskeuzen voor het nieuwe bedrijventerreinenprogramma in de commissie Ruimte en Economie behandeld. Het "position paper bedrijventerreinen" met bijlagen is de basis geweest voor het opstellen van het bedrijventerreinenprogramma. In het position paper wordt aandacht besteed aan het economisch profiel Pagina 1 van 6

van de bedrijventerreinen. Het is een breed palet aan bedrijven van lokaal MKB tot (inter)nationale bedrijven. In de MEER-analyse zijn de brede waarden van de terreinen in beeld gebracht: economische, ruimtelijke, sociaal-maatschappelijke waarden en waarden op het gebied van klimaat en energie. Bedrijventerreinen zijn niet alleen van economische betekenis maar hebben waarden die bijdragen aan een brede welvaart. Notitie Marktkansen aquacultuur en zilte teelten omgeving Bruinisse Het onderzoek of een watergerelateerd bedrijventerrein in de omgeving van Bruinisse kansrijk is vloeit voort uit de strategische visie Tij van de Toekomst, nog voor de herijking van de visie die recent heeft plaatgevonden. Met een dergelijk terrein kan bedrijvigheid op het gebied van aquacultuur, zilte teelten en andere zilte bedrijvigheid worden gefaciliteerd. Hiervoor dient wel een in- en afvoer van zout water naar het terrein te worden gerealiseerd. De provincie Zeeland juicht een dergelijke ontwikkeling toe en ziet de vraag naar bedrijventerreinen voor aquacultuur en zilte bedrijvigheid toenemen. Yerseke, Colijnsplaat en Bruinisse zijn voor de provincie de aangewezen aquacultuurlocaties. Als eerste stap hebben we nu de marktkansen voor omgeving Bruinisse onderzocht. Deze notitie is bijgevoegd.

Er zijn vier scenario's in beeld gebracht: intensieve aquacultuur (viskweek in gebouwen), extensieve aquacultuur met kweekvijvers en zilte teelten, reguliere bedrijvigheid in combinatie met aquacultuur en een ontwikkeling van aquacultuurteelt in combinatie met recreatie en educatie. Uit het onderzoek blijkt dat er kansen zijn vanwege de groei van de viskweeksector en het gegeven dat Bruinisse een van de weinige kerngebieden is voor aquacultuur. Dit geeft minder concurrentie. Er zijn ook (financiële) risico's, het vraagt grote investeringen vanwege de zoutwaterinlaat en de ontwikkeling van een dergelijk thematerrein zal in de meeste gevallen langer duren. Bij alle vier scenario's vraagt het ook om een afweging of er ingezet wordt om verder te onderzoeken of de zoeklocatie die nu agrarisch is geschikt geacht wordt om te veranderen in een aquacultuurgebied. Er is een bestuurlijk besluit nodig of we de haalbaarheid van een binnendijks aquacultuurterrein langs de Oosterschelde bij Bruinisse verder willen onderzoeken en welke vorm we dan kiezen. Of dat het onderzoek hier stopt en we besluiten om geen locatie voor aquacultuur bij Bruinisse te ontwikkelen.

Op 7 oktober 2024, bij de behandeling van het Commissievoorstel richtinggevende keuzes nieuw bedrijventerreinenprogramma, gaven de commissieleden Ruimte en Economie aan welke richting zij op willen met verschillende strategische beleidskeuzen voor het nieuwe bedrijventerreinenprogramma. Dit heeft geleid tot enkele tekstuele aanpassingen in het voorliggende bedrijventerreinenprogramma. De inzet van de gemeente op basis van dit bedrijventerreinenprogramma voor de komende jaren is: • Het realiseren van nieuwe bedrijvigheid in het gebied Zuidoostflank Zierikzee. • Het faciliteren van een eenmalige afrondende uitbreiding van enkele kleinschalige bedrijventerreinen. • Het verkennen van mogelijkheden voor een bedrijventerreinontwikkeling in Bruinisse passend bij de specifieke (watergerelateerde) kwaliteiten van Bruinisse. Deze ontwikkeling valt nu buiten het bereik van dit bedrijventerreinenprogramma en speelt pas op de langere termijn. Komt er een specifieke behoefte aan bedrijvigheid die aanvullend is op de uitbreiding in Zierikzee dan kan die behoefte mogelijk extra zijn op de autonome behoefte. • Aandacht besteden aan onbenutte ruimte op bestaande bedrijventerreinen. Dit kan namelijk ook invulling geven aan de behoefte aan extra ruimte bij bedrijven.

• Het uitvoeren van een tweejaarlijkse monitoring omdat bedrijven en daarmee ook de bedrijventerreinen zich blijven (door)ontwikkelen. Nu en de komende tijd is er veel in ontwikkeling op het gebied van economie, klimaatadaptatie en duurzaamheid. Zo blijft de informatie actueel om bij te kunnen sturen. • Hanteren van onze integrale bedrijvenaanpak met sturen op sterke bedrijfsclusters en met de insteek van het juiste bedrijf op de juiste plek zodat bedrijven toekomstperspectief hebben. • Samen met ondernemersverenigingen, bedrijvenparken, ondernemers en andere betrokkenen werken aan schone, veilige, hele en toekomstbestendige bedrijventerreinen. • In 2026 stellen we een aanpak op hoe we aan de slag gaan met het revitaliseren van de kleinschalige bedrijventerreinen. Beoogd resultaat Uitvoering van dit bedrijventerreinenprogramma voor de periode 2025-2035 draagt bij aan de de doelen uit de nieuwe actuele Strategische Visie: bedrijven floreren en vernieuwen en werken aan klimaatbestendige, maatschappelijk en economisch sterke bedrijventerreinen en een goed ondernemersklimaat. Dit alles draagt

Pagina 2 van 6

bij aan een aantrekkelijke omgeving om te wonen, werken en leven. Een actueel bedrijventerreinenbeleid is een van de bouwstenen voor de gemeentelijke omgevingsvisie. Het programma actualiseert de kwantitatieve en kwalitatieve opgaven op de bedrijventerreinen en vervangt het huidige bedrijventerreinenprogramma 2017-2025. Het programma is de basis om bedrijventerreinen te kunnen revitaliseren en uit te breiden. Kwantitatief is het aantal hectares autonome groei aan nieuwe bedrijvenlocaties tot 2035 geprognotiseerd op maximaal 20 hectare. Een groot deel van deze hectares bedrijvigheid wordt gerealiseerd in Zierikzee. Kwalitatief is er gekeken naar de ontwikkelingen die nodig zijn om bij alle kernen toekomstbestendige terreinen te maken. Belangrijk zijn ook evenwicht tussen vraag en aanbod van personeel en het kunnen voorzien van noodzakelijke personeelsvoorzieningen. Werken aan deze opgaven vraagt om afstemming en samenwerking. Het is omvangrijk en zal tijd kosten. Het monitoren van de voortgang is essentieel om actueel inzicht te hebben in de resultaten en om tijdig bij te kunnen sturen. Argumenten 1.1 Met het uitvoeren van dit geactualiseerde bedrijventerreinenprogramma behouden en versterken we de bedrijfsclusters bij onze kernen. Bedrijvigheid clusteren we zoveel mogelijk op onze grootschalige bedrijventerreinen.

Voor het grootschalige bedrijventerrein Zierikzee is de uitbreiding al vastgelegd in een structuurvisie. We moeten als gemeente prioriteren want we kunnen niet overal tegelijkertijd uitbreiden. Uitbreiding van het grootschalige bedrijventerrein Bruinisse kan uitsluitend als het aanvullend is op het aanbod van bedrijfskavels in Zierikzee. Kleinschalige bedrijventerreinen kunnen nog eenmalig beperkt uitbreiden als voldaan wordt aan verschillende voorwaarden, onder andere die uit de provinciale omgevingsverordening. Versterking zit hem ook in het revitaliseren en efficiënter omgaan met ruimte op de bestaande bedrijventerreinen . Dit biedt ook nieuwe ontwikkelmogelijkheden. 1.2 We willen samen met de ondernemers, ondernemersverenigingen en bedrijventerreinorganisaties werken aan het toekomstbestendig maken van de bedrijventerreinen. Dit doen we deels al en dit vraagt om investeringen vanuit de overheid en vanuit het bedrijfsleven. De gemeente wil dit samen verder vorm geven en hanteert hierbij een integrale aanpak per bedrijventerrein in een kern. Onderwerpen die een belangrijke rol spelen bij toekomstbestendige bedrijventerreinen zijn: organisatiegraad en samenwerking, groene en klimaat adaptieve inrichting, duurzame energievoorzieningen, circulair grondstoffengebruik, verbeteren digitale infrastructuur, parkeervoorzieningen, bereikbaarheid, veiligheid, schoon en heel.

Dit zijn grote opgaven en we zijn ons bewust dat dit stap voor stap gaat. Als het gaat om het anders doen dan dat we gewend zijn, dan moet er ruimte zijn om te kunnen experimenteren en leren. Op verschillende terreinen wordt daar al uitvoering aan gegeven. 2.1 Revitalisering en zo mogelijk uitbreiden van reguliere bedrijventerreinen heeft de voorkeur boven het realiseren van een aquacultuurterrein bij Bruinisse. Er is geen draagvlak voor het ontwikkelen van een aquacultuurterrein bij Bruinisse. We zetten daarom niet actief in op een aquacultuurontwikkeling. Er worden geen verdere haalbaarheidsonderzoeken uitgevoerd. We geven prioriteit aan de bestaande bedrijven op Schouwen-Duiveland en nieuwvestiging van bovenlokale bedrijven in Zierikzee. Is er behoefte aan ruimte voor specifieke watergerelateerde bedrijvigheid die aanvullend is op het aanbod in Zierikzee dan komt uitbreiding van het bedrijventerrein Bruinisse hiervoor in aanmerking. In 2026 komt de aanpak voor revitalisering van de kleinschalige bedrijventerreinen. 3.1 Om op tijd in te kunnen spelen op de ontwikkelingen op de bedrijventerreinen is monitoren en evalueren van de uitvoering van het programma nodig. Goed functionerende bedrijventerreinen dragen bij aan onze welvaart. Er is veel in ontwikkeling.

Door het uitvoeren van het bedrijvenbeleid iedere twee jaar te monitoren en te evalueren kunnen we sneller inspelen op de marktdynamiek. En houden we zicht op het functioneren van de bedrijventerreinen, ook met betrekking tot leegstand en de courantheid van de bedrijfsgebouwen. Op die manier kunnen bedrijven, en ook wij, sneller inspelen op situaties en kansen die zich voor doen. 4.1 In 2026 zetten we ambtelijke capaciteit in voor het opstellen en uitvoeren van dit bedrijventerreinenprogramma.

Pagina 3 van 6

Uitvoering geven aan dit bedrijventerreinenbeleid en -programma 2025-2035 is een structureel onderdeel van de afdeling Ruimte en Milieu. In 2026 en de jaren daarna werken we aan de revitalisering van kleinschalige bedrijventerreinen bij de kernen. In 2026 wordt een aanpak opgesteld. 4.2 De bestaande dekking voor het uitvoeringsplan kleinschalige bedrijventerreinen is onvoldoende om met een expert en in samenspraak met ondernemers een aanpak op te stellen. Met het bedrijventerreinenprogramma ligt er een grondige basis voor de uitvoering van de revitalisering van de kleinschalige bedrijventerreinen. Wat er nodig is op deze bedrijventerreinen zal per terrein verschillen. We hebben externe expertise nodig op het gebied van het aanpakken van bedrijventerreinen. Er is in 2025 nog €13.000 beschikbaar voor de aanpak en uitvoering van kleinschalige bedrijventerreinen. We vragen uw raad € 17.000 extra budget toe te kennen. 4.3 Het extra budget van € 17.000 ten laste brengen van de Reserve strategische visie. We verzoeken u dit bedrag uit de Reserve strategische visie beschikbaar te stellen voor de aanpak kleinschalige bedrijventerreinen. Het voldoet aan de daarvoor gestelde voorwaarden: 1.

Projecten of activiteiten waarvoor we het geld aanwenden, moeten bijdragen aan het behalen van doelen uit de strategische visie: De aanpak en uitvoering kleinschalige bedrijventerreinen draagt bij aan de doelstelling dat de bedrijvigheid floreert en bijdraagt aan brede welvaart uit de geactualiseerde Strategische Visie Tij van de Toekomst. Moderne bedrijven en goed functionerende toekomstbestendige bedrijventerreinen dragen bij aan de vitaliteit van de kernen waar zij bij horen. We gaan zorgvuldig om met onze ruimte. Door slimme herstructurering en verdichting ontstaat ruimte voor groei. 2. De middelen zijn vooral bedoeld om knelpunten te helpen oplossen of onderzoeksvragen uit te voeren. Het gaat om het opstellen van een aanpak voor de revitalisering van kleinschalige bedrijventerreinen. Hiervoor is onderzoek nodig op welke wijze we dit gaan doen. En uiteindelijk worden er knelpunten op de bedrijventerreinen opgelost zodat deze terreinen weer beter functioneren. 3. De projecten of activiteiten zijn opgenomen in het uitvoeringsprogramma voor de periode waarbinnen we de uitgaven doen. De aanpak wordt opgesteld in 2026. 4. Alvorens we een beroep doen op de gelden is afgewogen of er regulier geld beschikbaar is in de begroting. Er is niet voldoende geld beschikbaar in de reguliere begroting. 5.

Daarnaast is onderzocht of externe bronnen, zoals subsidies, bij kunnen dragen aan bekostiging van het project of de activiteit. Voor het opstellen van de aanpak kleinschalige bedrijventerreinen is nu geen subsidie. Eerder hebben we voor verduurzaming van bedrijventerrein Zierikzee een subsidie ontvangen uit de provinciale subsidieregeling Toekomstbestendige Bedrijventerreinen. We houden nieuwe subsidiemogelijkheden in de gaten. 5.1 Provincie Zeeland vraagt afstemming van vraag en aanbod van bedrijventerreinen tussen gemeenten via regionale bedrijventerreinenprogramma’s. Iedere regio in Zeeland maakt een bedrijventerreinenprogramma en stemt dit af met provincie Zeeland. Op deze manier komt er per regio een goed aanbod van bedrijventerreinen waar aanwezige bedrijven ruimte krijgen om te ondernemen en waar nieuwe bedrijvigheid zich wil vestigen. We ontvangen na de vaststelling bericht of de provincie instemt met dit bedrijventerreinenprogramma. Kanttekeningen 1.1 Het overwegend clusteren van bedrijvigheid beperkt het uitbreiden en vitaal houden van de kleinschalige bedrijventerreinen. In de prognose van autonome groei is rekening gehouden met een beperkte behoefte aan bedrijfsuitbreiding bij de kleinere kernen. We kijken wat wel kan. Naast de autonome behoefte kan er sprake zijn van aanvullende behoefte waar we in deze prognose geen rekening mee gehouden hebben.

Voor verplaatsing van een lokaal bedrijf uit de kern zijn mogelijkheden bij het bedrijventerrein bij de kern. We houden ook het aantal vierkante meters bedrijfsbestemming bij wanneer deze wijzigt in een andere bestemming bijvoorbeeld wonen, detailhandel, recreatie. Deze vierkante meters vrijgekomen bedrijfsbestemming kunnen we bij een uitbreiding inzetten.

Pagina 4 van 6

2.1 Een binnendijkse aquacultuurterrein langs de Oosterschelde moeten we beschikbaar houden voor het geval aquacultuurbedrijven zich in onze gemeente willen vestigen. De totstandkoming van een aquacultuurterrein is een complex en langjarig proces met juridische procedure. Het vraagt onderzoeken, vergunningen, aanleg van infrastructuur voor het doorlaten van het zoute Oosterscheldewater. In het commissievoorstel dat 7 oktober 2024 is behandeld in de commissie Ruimte & Economie hebben we aangegeven dat we prioriteit geven aan de reguliere bedrijventerreinen en daar onze capaciteit op inzetten. 3.1 Tweejaarlijks monitoren van het actuele bedrijventerreinenbeleid en -programma is niet noodzakelijk. Het huidige bedrijventerreinenprogramma hebben we ook niet gemonitord en tussentijds geëvalueerd en bijgesteld. Gevolg is dat het na een paar jaar niet meer actueel is en daarmee zijn waarde verliest. Als we het bedrijventerreinenprogramma als beleids- en uitvoeringskader willen inzetten dan is monitoring gewenst. De kwantitatieve prognoses voor bedrijventerreinen worden door de provincie iedere twee jaar herzien. We kunnen daarop aansluiten en deze informatie meenemen bij onze eigen monitoring en bijstelling. Financiën Begroting Begrotingswijziging Eenmalige lasten Structurele lasten Eenmalige baten Structurele baten Dekking

Niet binnen begroting Ja 17000,00

Reserve Uitvoering Strategische Visie

We ramen het extra budget van € 17.000 op het element bedrijventerreinen (63102103/434620). De extra dekking van € 17.000 voor de aanpak van de revitalisering van de kleinschalige bedrijventerreinen komt ten laste van de reserve uitvoering strategische visie en voldoet aan de daarvoor gestelde voorwaarden. Communicatie We informeren de ondernemersverenigingen en dorpsraden over de behandeling van het raadsvoorstel met het definitieve ontwerp van het bedrijventerreinenprogramma dat ter vaststelling voorligt. Het vastgestelde bedrijventerreinenprogramma wordt gepubliceerd op Overheid.nl. Ook berichten we over de vaststelling in de gemeenterubriek van de wereldregio. Het vastgestelde bedrijventerreinenprogramma wordt toegevoegd aan de beleidspagina op de gemeentelijke website. Gedeputeerde Staten van Zeeland verzoeken we schriftelijk om met het nieuwe bedrijventerreinenprogramma in te stemmen. Uitvoering Twee onderdelen van de uitvoering zijn onderwerp van besluitvorming: twee jaarlijks monitoren en in 2026 een aanpak / uitvoeringsplan voor de revitalisering van de kleinschalige bedrijventerreinen opstellen. Uitbreidingsplannen met betrekking tot de bedrijventerreinen volgen hun eigen ontwikkelproces en planologische procedure. Bijlagen 1. Bedrijventerreinenprogramma Schouwen-Duiveland def concept 15-5-2025 2. Bijlagerapport Uitwerking Enquête 3.

Marktkansen Aquacultuur en zilte teel bij Bruinisse 4. Gespreksverslag OR en DR Bruinisse d.d. 07-11-2023 5. Position Paper bedrijventerreinenprogramma Schouwen-Duiveland 6. Notitie (richting geven aan) strategische beleidskeuzen BT-programma d.d. 07-10-2024

Pagina 5 van 6

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, S.J.A. Bronsveld

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 6 van 6