1475290 Bijlage 1. Tij van de Toekomst - Schouwen-Duiveland in 2040

Schouwen-Duiveland in 2040: Samen bouwen aan verantwoorde groei

2

3

VOORWOORD Met deze geactualiseerde strategische visie kijken we vijftien jaar vooruit naar Schouwen-Duiveland in 2040: een mooi, krachtig wooneiland. We zetten in op groei van het aantal inwoners om het draagvlak voor zorg en voorzieningen te vergroten en de basis voor toekomstige welvaart en welzijn te versterken. Tegelijkertijd koesteren we de kwaliteiten die ons eiland zo bijzonder maken. We staan voor grote uitdagingen, zoals vergrijzing, verduurzaming en klimaatverandering. Op veel waardevolle plekken concurreren functies als natuur, woningbouw, toerisme, landbouw en bedrijvigheid met elkaar. Door verder te kijken dan de volgende raadsperiode, helpt deze visie ons om zorgvuldige en samenhangende keuzes te maken, ook voor bereikbaarheid, water, werkgelegenheid en zorg. In 2040 is Schouwen-Duiveland een mooi, krachtig én goed bereikbaar eiland. Jongeren vinden hier kansen voor groei en ontwikkeling, wat hen motiveert hier te blijven of terug te keren. Er zijn voldoende woningen voor alle doelgroepen en hechte gemeenschappen vormen nog steeds het kloppend hart van het eiland. We bouwen meer woningen, maar behouden de ruimte en rust van natuur en landschap. De toekomst kent onzekerheden, maar als eilandgemeenschap zijn we vertrouwd met getij, weer en wind. Die veerkracht nemen we richting de toekomst.

Het tij verandert, maar onze koers staat vast: samen maken we van Schouwen-Duiveland een krachtig eiland voor de generaties van morgen. Grote dank aan iedereen die heeft bijgedragen aan deze visie - inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, ambtenaren en de scholieren van het Pieter Zeeman Lyceum. Ik nodig u van harte uit om actief mee te blijven denken en samen te werken aan een mooie toekomst voor ons eiland.

Jack Chr. van der Hoek MBA Burgemeester van Schouwen-Duiveland

4

5

INHOUDSOPGAVE

VERANTWOORDING

Verantwoording

7

1 1.1 1.2

Tij van Toekomst: Schouwen-Duiveland in 2040 Toekomstbeeld: samen bouwen aan verantwoorde groei Uitgangspunten bij het toekomstbeeld

9 10 12

2 2.1 2.2 2.3

Omgevingsanalyse Gevormd en verbonden door het water Huidige situatie Trends, ontwikkelingen en vraagstukken

15 16 17 20

3 3.1 3.2 3.3

Van visie naar strategie Leven: samen genieten en zorgen Wonen: duurzame groei en behoud van eigenheid Werken: duurzaam, robuust en beter in balans

23 24 26 28

4 4.1 4.2 4.3

Van visie naar realisatie Strategische onderzoeksvragen Uitwerking in begroting en verantwoording Samen bouwen aan een slagvaardige en wendbare organisatie

33 34 36 36

Bijlagen Bijlage 1. Participatieoverzicht Bijlage 2. Samenhangende visiedocumenten

De opdracht De gemeenteraad gaf het college van B&W in de zomer van 2023 opdracht om de strategische visie ‘Tij van de Toekomst’ uit 2011 te herijken. Deze visie fungeerde als leidraad voor opeenvolgende coalitieakkoorden en de uitwerking van de jaarlijkse begrotingen. In de geactualiseerde versie houden we 2040 als stip op de horizon. Dat is ver weg genoeg voor fundamentele veranderingen en dichtbij genoeg om morgen te beginnen. Het proces Deze vernieuwde visie is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met de samenleving (zie bijlage 1). De basis werd gelegd door het platform Wij Schouwen-Duiveland, dat met de toekomstverkenning in Noordwelle belangrijk voorwerk deed. Daarna zijn we meerdere keren bijeengekomen in Brouwershaven, Ouwerkerk, Kerkwerve en Zierikzee, met: • Lokale klankbordgroep van maatschappelijke organisaties • Afvaardigingen van stads-, dorps- en wijkraden • Acht klassen van het Pieter Zeeman Lyceum die hun toekomstvisie deelden • Een brede groep inwoners via het digitale platform Denkmee Schouwen-Duiveland De organisatie De gemeentelijke projectgroep stelde de visie op, onder regie van de bestuurlijke en ambtelijke opdrachtgever. Een begeleidingscommissie vanuit de gemeenteraad was gedurende het hele proces betrokken. Vakspecialisten en de interne klankbordgroep uit de gemeentelijke organisatie zorgden voor de vertaling van visie naar strategische doelen.

39 40 41

De besluitvorming De definitieve tekst kwam in meerdere stappen tot stand. De gemeenteraadsfracties leverden in de verkenningsfase schriftelijke reacties en gaven hun inbreng tijdens verschillende informatiebijeenkomsten. In de commissiebehandeling is de conceptversie in het openbaar behandeld, de besproken aanscherpingen zijn in de eindversie verwerkt. De samenhang Deze visie is verbonden met diverse onderzoeken en visies waaraan inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties de afgelopen anderhalf jaar hebben bijgedragen. Een overzicht hiervan is opgenomen in bijlage 2.

6

7

1. TIJ VAN DE TOEKOMST Schouwen-Duiveland in 2040

8

9

Deze geactualiseerde strategische visie bouwt voort op ‘Tij van de Toekomst’ uit 2011 en speelt in op de ontwikkelingen die sindsdien zijn opgekomen. Deze visie is in samenspraak met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, ambtenaren en het gemeentebestuur herijkt. Voor de komende raadsperioden dient zij als gezamenlijk kompas voor de lange termijn.

1.1 Toekomstbeeld: samen bouwen aan verantwoorde groei In 2040 is Schouwen-Duiveland een mooi en krachtig eiland in een (water)veilige, duurzame en economisch sterke Zuidwestelijke Delta. We werken nauw samen met onze Zeeuwse, Zuid-Hollandse en West-Brabantse partners en het Rijk. De as Bruinisse - Zierikzee is uitgegroeid tot een belangrijke ontwikkelingsader. De anderen kernen hebben hun eigen karakter behouden én zijn ook gegroeid. Dankzij goede bereikbaarheid, stedelijke dynamiek én de rust en ruimte van het landelijk gebied vinden steeds meer gezinnen en bedrijven hier hun thuis. Als proeftuin (Living Lab) voor duurzame ontwikkeling verbindt Schouwen-Duiveland traditie met innovatie: van vernieuwende landbouw en visserij tot natuurinclusief en klimaatbestendig bouwen. Zo laat het eiland zien hoe de kracht van water en natuur, in combinatie met woningbouw, toerisme, landbouw en visserij, bijdraagt aan een toekomstbestendige delta. Koesteren en versterken In een snel veranderende wereld koesteren we het karakter van ons eiland én versterken het waar nodig. Dit vraagt om zorgvuldige keuzes. We zetten in op gerichte woningbouw om meer inwoners een thuis te bieden. Tegelijkertijd werken we aan duurzame ambities: een energieneutraal Schouwen-Duiveland in 2040 met een schonere leefomgeving, voldoende zoet water, robuuste biodiversiteit, een gezonde bodem en schone lucht.

We nemen maatregelen tegen klimaatverandering en benutten kansen om verdere emissies van broeikasgassen te beperken. Verantwoord groeien naar 40.000+ We streven naar een verantwoorde groei: richting 40.000+ inwoners, om de trend van dubbele vergrijzing te keren. De toenemende zorgvraag vraagt om sterke gemeenschappen goede zorg en ondersteuning. Samen met onze Zeeuwse buurgemeenten en Goeree-Overflakkee werken we aan betere, bereikbare zorg. De bevolkingsgroei helpt voorzieningen toegankelijk en betaalbaar te houden en vergroot de beroepsbevolking op een krappe arbeidsmarkt. Zo versterken we het verdienvermogen van het eiland en creëren we toekomstperspectief voor jong en oud.

10

Digitalisering en innovatie in dienst van de samenleving De ontwikkelingen rond digitale technologie en AI (artificiële intelligentie) hebben grote invloed op onze samenleving. Dit biedt kansen voor de verbetering van onze dienstverlening en besluitvorming, maar vraagt ook om zorgvuldige inbedding. Daarbij staan vier aspecten centraal: democratische legitimiteit, rechtszekerheid, publieke waarde en professionaliteit. De gemeenteraad stelt de kaders voor de inzet van nieuwe technologie in de gemeentelijke dienstverlening. Systemen beslissen niet autonoom over mensen; er blijft altijd menselijke betrokkenheid en democratische controle. Ook moet het gebruik van digitale systemen voor iedereen navolgbaar zijn. Besluitvorming blijft uitlegbaar met ruimte voor persoonlijk contact - vooral voor mensen met beperkte digitale of taalvaardigheid. Nieuwe technologie zetten we alleen in als het aantoonbare meerwaarde biedt en niet ten koste gaat van de menselijke maat. We investeren als organisatie in kennis over digitale ontwikkelingen, zodat leveranciers niet de regie over onze dienstverlening overnemen. Door samen te werken met andere overheden en kennisinstellingen maken we daarin verantwoorde keuzes.

11

1.2 Uitgangspunten bij het toekomstbeeld Onze ambitie om te groeien en tegelijkertijd een mooi, krachtig eiland te blijven, kunnen we alleen verwezenlijken als we samen investeren in een stevig fundament. In participatiebijeenkomsten, raadsinformatieavonden en in de commissiebehandeling zijn vijf uitgangspunten naar voren gekomen die cruciaal zijn voor verantwoorde groei:

Een bereikbaar en verbonden eiland Goede verbindingen, zowel fysiek als digitaal, zijn onmisbaar voor economische vitaliteit en kwaliteit van leven. Samen met provincie en Rijk verbeteren we de fysieke infrastructuur, waarbij duurzame mobiliteit vooropstaat. Daarnaast werken we met marktpartijen aan snelle, betrouwbare en toekomstbestendige digitale netwerken. Zo zijn inwoners, ondernemers en bezoekers altijd verzekerd van de best mogelijke voorzieningen. Een zorgzaam eiland Rond 2040 piekt de vergrijzing op ons eiland. Om tegenwicht te bieden aan vergrijzing en krimp willen we dat meer jongeren hier blijven wonen of terugkeren. Sterke gemeenschappen in dorpen en wijken, ondersteund door goede zorgvoorzieningen, verhogen de leefbaarheid van ons eiland. We bieden passende zorg, maar organiseren die anders, slimmer en duurzamer, zodat deze toegankelijk en betaalbaar blijft. Menselijk contact staat voorop, met technologie (zoals AI) als ondersteunend hulpmiddel. We behouden de menselijke maat.

Een ondernemend en innovatief eiland Handel, winkels, landbouw, visserij en toerisme vormen de beeldbepalende sectoren op Schouwen-Duiveland. Door in te spelen op technologische ontwikkelingen, verduurzaming en een goede balans met de leefomgeving, vernieuwen deze sectoren zich voortdurend. We verbeteren de kwaliteit van toerisme en recreatie binnen de huidige capaciteit en investeren in een toekomstbestendige visserij en landbouw. We sluiten de vestiging van nieuwe veehouderij uit. Innovatieve ondernemers die met respect voor het eilandkarakter bijdragen aan brede welvaart krijgen hier de ruimte. Een samenwerkend eiland Grote uitdagingen vragen om gezamenlijke actie. Alleen door intensief samen te werken met inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners en overheden kunnen we onze ambities waarmaken. Dit vraagt om een gemeente die verbindt, faciliteert, maar ook durft los te laten. We bieden ruimte aan eigen initiatief en vernieuwende vormen van participatie. Zo bouwen we samen aan verantwoorde groei.

Een klimaatbestendig en waterrobuust eiland Schouwen-Duiveland is laaggelegen en omringd door zout water. Verzilting, droogte, hitte en wateroverlast vragen nú maatregelen om in de toekomst veilig te kunnen blijven wonen en werken. We zetten ons in voor het terugdringen van broeikasgasemissies. Samen met de Zuidwestelijke Delta en het Nationaal Deltaprogramma versterken we onze waterwerken. We passen ons aan aan het veranderende klimaat en maken de omslag van strijden tégen naar leven mét het water.

12

13

2. OMGEVINGSANALYSE

14

15

2.1 Gevormd en verbonden door het water

2.2 Huidige situatie

Het eiland Schouwen-Duiveland heeft altijd grote aantrekkingskracht gehad. Koopvaardij, visserij, zoutwinning en de lakenindustrie maakten Zierikzee in de veertiende eeuw tot één van de belangrijkste steden van Nederland. Door de eeuwen heen heeft het eiland een unieke relatie met het water ontwikkeld – van bron van welvaart tot uitdaging voor de toekomst.

Mensen en samenleving Schouwen-Duiveland telde in 2024 34.631 inwoners, een lichte daling ten opzichte van de jaren ervoor. De gemeente kenmerkt zich door hechte gemeenschappen met inwoners die zich sterk betrokken voelen, zowel bij elkaar als bij het eiland. De sociale structuur is stevig verankerd in het verenigingsleven en vrijwilligerswerk. De meeste kernen hebben een actieve stads- of dorpsraad die de gemeenschapszin versterkt.

In de loop van de achttiende eeuw transformeerde Schouwen-Duiveland van een open, (inter) nationaal georiënteerde gemeenschap naar een agrarisch eiland dat met de rug naar de dijk leefde. Pas tijdens de aanleg van de Deltawerken, na de ramp van 1953, en de bouw van de Zeelandbrug, richtten de inwoners hun blik weer over de dijk. Nieuwe, vaste oeververbindingen zorgden voor economische impulsen en invloeden. Voor geen van de Zeeuws eilanden waren de landschappelijke gevolgen van de herverkaveling na de watersnoodramp zo ingrijpend als voor Schouwen-Duiveland. De schaalvergroting resulteerde in een nieuw landschap waarin nog maar weinig verwijst naar de situatie van voor 1953. Niettemin is het grootste deel van het eiland landelijk van aard, met een prominente rol voor de agrarische sector. Ook de schelpdierkweek en visserij hebben een lange geschiedenis en geven onze vissersplaatsen hun kenmerkende uitstraling. Het deltagebied is een essentiële schakel in de internationale keten van natte natuurgebieden. De Oosterschelde heeft de status van Nationaal Park. Zierikzee, gelegen aan de Midden-Zeelandroute, is een belangrijk vestigingsplaats voor (inter)nationaal opererende bedrijven.

52,7%

6 miljoen overnachtingen 4 miljoen dagtoeristen

Fysieke leefomgeving Schouwen-Duiveland heeft een veelzijdig landschap van brede stranden, duinen en open polders; natuurgebieden afgewisseld met karakteristieke historische stadjes. Deze unieke mix van natuurschoon en bebouwing vertaalt zich in uiteenlopende woonmilieus. De gemeente telt 16.912 woningen, verspreid over moderne wijken, historische stadjes en dorpen. Een groot deel van het woningbestand bestaat uit vooroorlogse panden en monumenten, wat grote impact heeft op de verduurzamingsopgave. De bijzondere kwaliteiten (water, natuur, cultuur) maken SchouwenDuiveland tot een aantrekkelijk eiland. De lucht is schoon, de nachten zijn donker en de elementen wind, water en zon worden sterk beleefd. Inwoners vinden het belangrijk om deze milieukwaliteiten te behouden, maar ervaren de bereikbaarheid van het eiland als een uitdaging. Het zelfstandig kunnen bereiken van voorzieningen zonder auto valt niet mee , de woon-werkafstanden van veel forensen zijn lang. Economie en werk De economie van Schouwen-Duiveland rust op meerdere pijlers: het midden- en kleinbedrijf, enkele beeldbepalende grote bedrijven en de sectoren toerisme, landbouw en visserij. Met 5.465 bedrijfsvestigingen, veelal lokaal geworteld, kent de gemeente een diverse economische structuur met ook , zakelijke dienstverlening, overheid, onderwijs, zorg en, cultuur, recreatie, landbouw en visserij.

Serooskerke 210 inwoners

-23%

34.631 inwoners 15.750 huishoudens Zierikzee 12.035 inwoners

80% van de duurzame energieproductie

34.631

16.912

woningen

inwoners

5.465

bedrijfsvestigingen

90%

16

17

Dialoog en debat Vijfdeklassers van het Pieter Zeeman Lyceum namen deel aan dialoogwandelingen met initiatiefnemers van Wij Schouwen-Duiveland. In het daarop volgende scholierendebat, onder leiding van de burgemeester, stonden thema’s als duurzaamheid, wonen, sport, uitgaan en bereikbaarheid centraal. De belangrijkste aanbevelingen: • Behoud en versterk uitgaans- en ontmoetingsplekken voor jongeren (12-20 jaar) • Verbeter het openbaar vervoer voor meer zelfstandigheid van jongeren • Betrek jongeren actief bij vraagstukken rond wonen, energie en klimaat Wat vinden scholieren? Het debat vormde de basis voor een enquête onder acht klassen (180 leerlingen) van het Pieter Zeeman Lyceum. Het algemene oordeel: het eiland is mooi maar saai. Het cijfer 6,3 is opgebouwd uit: Pluspunten:

• •

JONGEREN OVER DE TOEKOMST VAN SCHOUWENDUIVELAND

Ruimte en natuur Goede sport- en recreatievoorzieningen

Minpunten: • Weinig activiteiten voor jongeren • Beperkte ontwikkelingsmogelijkheden • Te weinig starterswoningen Wonen als kernopgave De woningcrisis treft jongeren hard: • Lange wachtlijsten • Tekort aan betaalbare woningen • Geen zicht op zelfstandige woonruimte Toekomstperspectief De meeste scholieren verwachten het eiland te verlaten voor studie of werk, maar een groot deel staat open voor terugkeer rond hun dertigste. Voorwaarde is wel dat het eiland dan aantrekkelijk is om zich te vestigen, met passende woningen en voorzieningen.

Scholieren van het Pieter Zeeman Lyceum geven het leven op Schouwen-Duiveland een 6,3*. Geen onvoldoende, maar wel een duidelijk signaal dat verandering nodig is om jongeren voor het eiland te behouden of te laten terugkeren.

Prioriteiten voor 2040 1. Wonen: meer betaalbare woningen 2. Levendigheid: aantrekkelijker voor jongeren en jonge gezinnen 3. Bereikbaarheid: beter OV en verbindingen met de regio

*Gebaseerd op scholierenenquête, dialoogwandelingen en het jongerendebat

18

19

2.3 Trends, ontwikkelingen en vraagstukken Vanuit bovenstaande beschrijvingen analyseren we de belangrijkste trends en ontwikkelingen die bepalend zijn voor de toekomst van ons eiland. In deze omgevingsanalyse zijn de inbreng vanuit de lokale klankbordgroep, de stads-, dorps- en wijkraden en de reacties op het digitale platform Denkmee Schouwen-Duiveland verwerkt. Mens en samenleving Het CBS verwacht tot 2035 een krimp van het aantal inwoners van Schouwen-Duiveland. Van de inwoners is 28,6% nu 65 jaar of ouder. De vergrijzing verdubbelt in de komende jaren. De beroepsbevolking krimpt daardoor. Bovendien trekt een aanzienlijk aantal jongeren weg voor studie of werk, een beperkt deel keert terug. Deze ontwikkelingen zorgen voor: • Toenemende zorgvraag bij krimpend aantal zorgmedewerkers • Groeiend aantal alleenstaande ouderen, toenemende eenzaamheid

• •

Druk op mantelzorg en vrijwilligerswerk Uitdagingen voor voorzieningenniveau

Fysieke leefomgeving In de fysieke leefomgeving zijn er grote vraagstukken die doordachte oplossingen vragen. We maken onze gemeente toekomstbestendig door de omslag te maken naar duurzame energie, natuurinclusieve landbouw en een klimaatbestendige inrichting. Tegelijkertijd pakken we lokale uitdagingen aan zoals het woningtekort. Bij alle keuzes zoeken we naar de balans tussen biodiversiteit, natuurbehoud, erfgoed, bereikbaarheid en voorzieningen. Zo werken we aan een gezonde en veilige leefomgeving voor huidige en toekomstige generaties. We onderkennen de volgende vraagstukken in de fysieke omgeving: • Nederland heeft zich gecommitteerd aan beperking van broeikasgasemissies in 2030 en klimaatneutraliteit in 2050. Dat vraagt ook lokale inzet. • De klimaatverandering zet door in de komende decennia en kan mogelijk versnellen. Dit vraagt om aanpassing van ons eiland aan extremere weerpatronen. De zeespiegelstijging vergt investeringen in waterveiligheid. • Een groot deel van onze woningvoorraad is toe aan verduurzaming. De verspreide ligging van kernen en woningen maakt deze opgave extra complex. • Het energienetwerk van ons eiland is nog niet toekomstbestendig. Door netcongestie kunnen bedrijven, nieuwbouw- en energieprojecten nu vaak geen elektriciteit meer afnemen of terugleveren. Dit remt de energietransitie. • De beschikbaarheid van zoet water staat onder druk.

In droge jaren ontstaan er tekorten voor drinkwater, landbouw, natuur en brandbestrijding. • De transitie naar een circulaire economie is noodzakelijk. We gebruiken nu meer grondstoffen dan de aarde kan leveren en de biodiversiteit neemt af. Door in te zetten op hergebruik van materialen besparen we grondstoffen en verminderen we onze CO2-uitstoot.

20

Economie en werk De economie van Schouwen-Duiveland staat er goed voor. De transitieopgaven van verduurzaming, circulariteit en aanpassing aan klimaatveranderingen bieden kansen voor innovatie en nieuwe werkgelegenheid, passend bij het karakter van ons eiland. Door de vergrijzing van de beroepsbevolking is de arbeidsmarkt steeds krapper. Verdergaande digitalisering, robotisering en artificiële intelligentie (AI) bieden kansen om traditionele sectoren te versterken en nieuwe bedrijvigheid aan te trekken. Door slim gebruik te maken van deze technologische mogelijkheden en samenwerking tussen sterke sectoren te bevorderen, bouwen we aan een optimaal ondernemersklimaat. Zo creëren we een toekomstbestendige economie die bijdraagt aan brede welvaart. We onderkennen de volgende vraagstukken op het gebied van economie en werk: De vergrijzing maakt de arbeidsmarkt krapper, wat vraagt om slimme oplossingen voor personeelsbehoud en -werving in alle sectoren. • Digitalisering en AI veranderen de manier van werken en ondernemen. Dit biedt kansen voor productiviteitsgroei en nieuwe werkgelegenheid, maar vraagt ook om ontwikkeling van nieuwe vaardigheden. • Ons eiland is een geliefde vakantiebestemming. Mensen komen hier voor de ruimte en rust, maar ook vanwege verrassende activiteiten en goede voorzieningen.

Om dit te behouden, zijn investeringen nodig in verduurzaming en kwaliteitsverbetering, in balans met de bescherming van de natuur en het woongenot van onze inwoners. • Volhoudbare landbouw vereist vernieuwing en verduurzaming. Deze landelijke opgave biedt kansen voor innovatie en nieuwe verdienmodellen. • De bereikbaarheid van en op het eiland vraagt om strategische keuzes. Het ingrijpende onderhoud aan de infrastructuur en de toekomstige vervanging van de Zeelandbrug bieden kansen om de verbindingen toekomstbestendig te maken en de economische ontwikkeling van de regio te ondersteunen.

•

21

3. VAN VISIE NAAR STRATEGIE

22

23

We vertalen onze visie op Schouwen-Duiveland in 2040 naar concrete strategische doelen. We zetten in op groei van het aantal inwoners om het voorzieningenniveau in stand te houden en de economie te versterken. Tegelijkertijd koesteren we de unieke kwaliteiten van ons eiland. Dit vraagt om zorgvuldige afwegingen in de jaarlijkse begroting, zeker waar ruimte, middelen en capaciteit beperkt zijn en verschillende functies en belangen om voorrang strijden.

3.1 Leven: samen genieten en zorgen Doel We willen een toekomst waarin iedereen op Schouwen-Duiveland kan genieten van natuur, kunst en cultuur. We willen bestaanszekerheid en een sterke sociale basis voor iedereen. We bewaken de veiligheid en bieden passende zorg en ondersteuning dichtbij.

Hoe dit doel te bereiken 3.1.1 Volop genieten van natuur, kunst, cultuur en sport Op Schouwen-Duiveland zijn natuur, kunst, cultuur en sport belangrijke pijlers voor brede welvaart. We zorgen voor een gevarieerd aanbod dat toegankelijk is voor alle inwoners en bezoekers. Met gerichte investeringen houden we de voorzieningen op niveau. Daarbij zorgen we voor goede bereikbaarheid, voldoende parkeerruimte en drempelloze toegang. Door structureel onderhoud blijft de kwaliteit van alle recreatieve voorzieningen gewaarborgd. 3.1.2 Bestaanszekerheid voor alle inwoners In 2040 heeft elke inwoner van Schouwen-Duiveland bestaanszekerheid. Dit betekent: volwaardig meedoen in de samenleving, een passende woning, toegang tot onderwijs en voldoende inkomen om in het eigen levensonderhoud te voorzien.

3.1.3 Sterke sociale basis in alle kernen Sterke gemeenschappen vormen de ruggengraat van ons eiland. We ondersteunen actief buurt- en vrijwilligersnetwerken en stimuleren een omgeving waarin mensen naar elkaar omkijken. Kwalitatief goed onderwijs en kinderopvang zijn de basis voor een gezonde ontwikkeling. Opvoeders kunnen rekenen op ondersteuning bij opvoedingsvraagstukken, zodat elk kind zich in een veilige omgeving kan ontwikkelen. We motiveren inwoners om gezond te leven en voldoende te bewegen. Dit draagt bij aan hun vitaliteit en stelt hen in staat langer zelfstandig te blijven wonen. Door ontmoetingsplekken te creëren en activiteiten te organiseren, gaan we eenzaamheid tegen. Vrijwilligers en mantelzorgers kunnen rekenen op steun vanuit hun netwerk en de gemeenschap. Deze sterke sociale basis bouwen we samen met inwoners, verenigingen en vrijwilligersorganisaties. 3.1.4 Zorg en ondersteuning dichtbij en vraaggericht Kwetsbare inwoners kunnen rekenen op passende zorg en ondersteuning. We werken hiervoor nauw samen met woningbouwcorporaties en zorginstellingen. Bij overlastsituaties hebben we korte lijnen met de politie. Door de vergrijzing, de stijgende levensverwachting en de toenemende zorgbehoefte staat de betaalbaarheid van zorg onder druk. Dit vraagt om nieuwe oplossingen die we samen met inwoners en partners ontwikkelen.

We sturen op vermindering van de vraag naar specialistische zorg, door meer te investeren in zorg en ondersteuning dichtbij. Ondersteuningsvragen vangen we zoveel mogelijk op in de eigen omgeving: thuis, op school of in de buurt. Met ondersteuning vanuit de gemeente vult waar nodig aan. Deze aanpak realiseren we binnen de wettelijke kaders en beschikbare budgetten, met kwaliteit van zorg en voldoende personeel als belangrijke voorwaarden. De beoogde groei van ons inwonersaantal draagt bij aan behoud van mantelzorgers en voldoende personeel voor zorg en ondersteuning. 3.1.5 Een veilig eiland om te leven Schouwen-Duiveland is een veilige plek om te leven. Overheden, veiligheidspartners, ondernemers en inwoners voelen zich daar gezamenlijk verantwoordelijk voor. We stimuleren ieders betrokkenheid, gaan polarisatie tegen en zijn goed voorbereid op complexe veiligheidsvraagstukken, waaronder ondermijning en internetfraude. We dragen actief bij aan de crisisorganisatie van de veiligheidsregio. In geval van calamiteiten moet Schouwen-Duiveland altijd voldoende bereikbaar zijn. Daarvoor zijn goede alternatieve routes nodig, in samenwerking in de regio. In nieuwe plannen integreren we de maatregelen die hiervoor nodig zijn.

Samen met partners, ondernemers en maatschappelijke organisaties voorkomen en verminderen we armoede en problematische schulden door inwoners gerichte ondersteuning en begeleiding te bieden. We bouwen een sterk netwerk dat inwoners helpt om financieel zelfredzaam te worden en te blijven.

We anticiperen op het veranderende klimaat en nemen als onderdeel van het Nationaal Deltaprogramma maatregelen om weerbaar te zijn tegen extremer weer, zoals hitte, droogte, storm en te veel water.

24

25

3.2 Wonen: duurzame groei en behoud van eigenheid

De kwaliteit van de leefomgeving staat voorop: in 2040 is de lucht schoon en zijn de nachten stil en donker. Om deze gezonde leefomgeving te behouden, beschermen we kwetsbare natuurgebieden en ontwikkelen we nieuwe recreatiemogelijkheden op zorgvuldig gekozen locaties. We spreiden de recreatiedruk in ruimte en tijd om de natuur te ontzien en overlast te voorkomen. De ontwikkeling van duurzame vervoersopties speelt hierin een belangrijke rol.

Doel In 2040 zijn er voldoende passende, betaalbare woningen om de groei van het aantal inwoners mogelijk te maken en om alle doelgroepen te huisvesten. De woonomgeving blijft aantrekkelijk. Woningen zijn duurzaam, energieneutraal, goed bereikbaar en veilig tegen het water.

De biodiversiteit versterken we door het uitbreiden en verbinden van de ecologische hoofdstructuur. Bij nieuwe ontwikkelingen staat behoud van landschappelijke kwaliteit voorop. Initiatieven zijn alleen mogelijk als ze de kwaliteit versterken of minimaal in stand houden. We bieden initiatiefnemers en omwonenden heldere kaders voor wat wel en niet kan. Daarbij vragen we initiatiefnemers om actief bij te dragen aan het verbeteren van de gebieds- en milieukwaliteit én om inwoners via participatie goed te betrekken bij hun plannen.

Hoe dit doel te bereiken 3.2.1 Iedereen woont naar wens en behoefte Schouwen-Duiveland is een aantrekkelijk wooneiland. De trend gaat richting krimp, maar onze ambitie is om te groeien naar meer dan 40.000 inwoners. Om dit te bereiken, zetten we in op meer woningen en betere bereikbaarheid. De behoefte aan extra woningen onderbouwen we met kwalitatieve vierjaarlijkse woningmarktonderzoeken en analyses van demografische ontwikkelingen. In 2040 heeft Schouwen-Duiveland een duurzame, toekomstbestendige woningvoorraad die aansluit bij de behoeften van alle inwoners. Woningen zijn geschikt voor verschillende levensfases, zodat ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen. Voor jongeren en jonge gezinnen ontwikkelen we aantrekkelijke woonmogelijkheden om hen aan het eiland te binden of hun terugkeer mogelijk te maken. Daarnaast zorgen we voor voldoende flexibele woonruimte voor spoedzoekers en tijdelijke arbeidskrachten. De leefbaarheid in de kernen versterken we door de aanwezigheid van goede voorzieningen, het stimuleren van permanente bewoning en het zorgvuldig inpassen van nieuwbouw in de bestaande omgeving. Bij nieuwbouw en woningverduurzaming houden we rekening met beschermde dierenen plantensoorten. De tuinen en de inrichting van buitenruimten dragen bij aan de biodiversiteit en aanpassingen aan extremer weer (klimaatadaptatie).

3.2.3 Een duurzaam, energieneutraal, divers woningaanbod Schouwen-Duiveland staat voor een grote verduurzamingsopgave, met een groot aantal vooroorlogse woningen en monumenten. In 2040 zijn deze woningen goed geïsoleerd en aardgasvrij. De woningen voorzien grotendeels zelf in hun energie- en warmtebehoefte. Dit bereiken we door nauw samen te werken met huiseigenaren, woningbouwcorporaties, dorps- en wijkraden en netbeheerders, ondersteund door gerichte stimuleringsmaatregelen. Voor monumentale panden en beschermde dorps- en stadsgezichten hebben we maatwerkoplossingen ontwikkeld om de cultuurhistorische waarde te behouden. Elke kern beschikt over een passend alternatief voor aardgas, van individuele tot collectieve systemen. Nieuwe woningen worden energieneutraal en circulair gebouwd, met klimaatadaptieve maatregelen als standaard onderdeel van elk nieuwbouwproject. 3.2.4 Goede bereikbaarheid op en rond het eiland Goed leven, wonen en werken op Schouwen-Duiveland vraagt om veilige en efficiënte verbindingen, zowel op het eiland als met de omliggende regio. De groei naar een gemeente met meer dan 40.000 inwoners heeft geleid tot betere verbindingen met andere Zeeuwse gemeenten, Zuid-Holland en Brabant, in het bijzonder via de Midden-Zeelandroute. De regionale mobiliteitsstrategie is hierbij leidend.

De groei van het aantal woningen maakt bereikbaarheid cruciaal, met name via de MiddenZeelandroute. Nieuwe locaties voor nieuwbouw worden zorgvuldig gekozen. Herstructurering, inbreiding en een ‘straatje erbij’ in de kernen blijven van belang. Uitgangspunt is dat nieuwbouw bijdraagt aan de woonkwaliteit in bestaande kernen. We beschermen natuur en landschap en versterken de kwaliteit van de leefomgeving.

Inwoners hebben ruime keuze in vervoermiddelen dankzij een moderne infrastructuur en innovatieve vervoersoplossingen. Het eiland heeft veilige fietspaden voor (elektrische) fietsen, goed onderhouden wegen voor (deel)auto’s en een passend aanbod van collectief vervoer en regiotaxi’s. Een dekkend netwerk van laadpunten faciliteert de elektrische mobiliteit. Alle kernen zijn goed bereikbaar door middel van verbindingen die aansluiten bij het groeiende inwoneraantal. Overal op het eiland zijn inwoners digitaal goed verbonden, zowel thuis als onderweg.

3.2.2 Een aantrekkelijke, gezonde woonomgeving Schouwen-Duiveland kent ook in 2040 een unieke combinatie van karakteristieke kernen, uitgestrekte stranden, duinen, water, platteland en bijzondere flora en fauna. We koesteren ons historisch erfgoed en het rijke aanbod aan kunst, cultuur en sport. Deze elementen maken het eiland tot een geliefde woonplek voor uiteenlopende doelgroepen.

Verkeersveiligheid staat voorop in zowel de kernen als het buitengebied. In het landelijk gebied, waar verschillende verkeersdeelnemers de weg delen, vraagt dit extra aandacht. Tijdens de oogstperiode is het soms onvermijdelijk dat er modder op wegen ligt. We zijn een eiland met een agrarisch karakter.

26

27

3.3 Werken: duurzaam, robuust en beter in balans

biodiversiteit. Het agrarische landschap wordt verder verrijkt door multifunctionele bedrijven die landbouw verweven met bijvoorbeeld toerisme, educatie, zorg en natuurbeheer.

Doel De economie van Schouwen-Duiveland is in 2040 toekomstbestendig, robuust en in balans. Onze sterke sectoren – landbouw, toerisme en overige bedrijvigheid – spelen succesvol in op de uitdagingen van een circulaire economie, klimaatverandering en een toekomstbestendige arbeidsmarkt. Door samenwerking en innovatie benutten we de kansen die ons eiland biedt. We versterken het ondernemersklimaat en streven naar een arbeidsmarkt in balans.

De agrarische sector is weerbaar tegen klimaatverandering, zoals droogte, hitte en aanhoudende neerslag. In 2040 worden zoetwaterschaarste en verzilting met innovaties tegengegaan en is het eiland hierin vrijwel zelfvoorzienend. Dit bereiken we met een geoptimaliseerd watersysteem dat wateroverlast bij extreme buien voorkomt, het watervasthoudend vermogen van landbouwgronden verbetert en zorgt voor zoetwaterbeschikbaarheid in droge periodes.

Hoe dit doel te bereiken 3.3.1 Onze bedrijvigheid floreert en vernieuwt In 2040 heeft Schouwen-Duiveland een toekomstbestendige economie waarin leven, wonen en werken elkaar versterken. Ondernemers benutten de unieke kwaliteiten van het eiland en dragen actief bij aan behoud en verbetering van de leefomgeving. De bereikbaarheid via de Midden-Zeelandroute en betrouwbare digitale verbindingen maken flexibel werken en ondernemen mogelijk, zowel vanuit huis als op locatie. De grotere kernen hebben levendige winkelgebieden die floreren dankzij de groei naar 40.000+ inwoners. Bedrijven zijn geconcentreerd op moderne, centraal gelegen bedrijventerreinen en enkele kleinschalige locaties. Door slimme herstructurering en verdichting is ruimte ontstaan voor clustering en groei. Vrijgekomen locaties zijn benut voor woningbouw. Nieuwe bedrijven versterken de regionale economie en vullen het bestaande aanbod in de Zuidwestelijke Delta aan. Ondernemers verduurzamen en innoveren hun organisaties, ondersteund door gerichte programma’s. 3.3.2 Krachtige positionering als duurzame vakantiebestemming Schouwen-Duiveland heeft een prachtige leefomgeving en is een geliefde vakantiebestemming. Toerisme en recreatie vormen in 2040 een stevige pijler van onze lokale economie, met internationale keurmerken voor kwaliteit en duurzame aanpak.

Door gerichte samenwerking hebben toerisme en recreatie zich ontwikkeld op een manier die past bij de schaal en kernwaarden van ons eiland. We hebben een goede balans gevonden: een gemeente waar het prettig leven, wonen en ondernemen is én waar bezoekers zich welkom voelen. Deze unieke combinatie staat centraal in onze positionering en eilandmarketing. 3.3.3 Multifunctionele landbouw Schouwen-Duiveland kent in 2040 een diversiteit aan veerkrachtige agrarische bedrijven in verschillende bedrijfsvormen. Gespecialiseerde bedrijven leveren met precisielandbouw en schaalvergroting een hoge voedselproductie. Daarnaast zijn er regeneratieve bedrijven die voedselproductie in korte ketens combineren met agrarisch natuurbeheer en versterking van de

28

Agrariërs produceren gezond voedsel en, zodra dat rendabel is, bio-grondstoffen voor duurzaam bouwen. Ze dragen bij aan het herstel van de biodiversiteit, het sluiten van kringlopen en een goede waterkwaliteit. Voor deze maatschappelijke diensten ontvangen agrariërs passende compensatie. Nieuwe vestiging van veehouderij past niet op ons eiland en is daarom niet toegestaan. 3.3.4 Visserij economisch en ecologisch in evenwicht In 2040 heeft Schouwen-Duiveland een compacte maar zichtbare visserijsector. De traditionele visserij, schelpdierkweek en -visserij, kleinschalige kustvisserij, aquacultuur en buitendijkse/ zoutwater-voedselproductie vormen samen een gezond ecologisch en economisch evenwicht. Lokale kwekers en vissers bedienen zowel de internationale als de groeiende lokale markt. Verse en ambachtelijk verwerkte producten vinden steeds vaker via korte ketens hun weg naar lokale restaurants en markten. Op landelijk niveau werken we samen met andere visserijgemeenten om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen en kansen. Door innovatie werkt de visserij aan verduurzaming, met minder impact op waterkwaliteit en zeebodem en een bijdrage aan biodiversiteit.

29

3.3.4 Arbeidsmarkt in balans In 2040 is de lokale arbeidsmarkt in balans, ondersteund door goede bereikbaarheid en voldoende woningen voor de beroepsbevolking, passend bij een gemeente van 40.000+ inwoners. Samen met werkgevers, werknemers en onderwijsinstellingen pakken we knelpunten op de regionale arbeidsmarkt aan. Een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt is daarvoor essentieel, niet alleen voor jongeren maar ook voor mensen die al werkzaam zijn. De snel veranderende economie en technologische innovaties vragen dat iedereen zich blijft ontwikkelen om duurzaam inzetbaar te blijven. Tegelijkertijd zetten we in op inclusie. Iedereen doet naar vermogen mee, via werk of maatschappelijke participatie, ook mensen die nu moeilijker aan de slag komen. We ondersteunen en stimuleren werkgevers en overheid en bedrijfsleven nemen hun verantwoordelijkheid door onder meer door inwoners met een arbeidsbeperking duurzaam in dienst te nemen. 3.3.5 Energieneutraal en klimaatbestendig Schouwen-Duiveland is al in 2040 energieneutraal. Alle energie die we verbruiken, ook voor mobiliteit, wordt duurzaam opgewekt. Dit ambitieuze doel realiseren we door energiebesparing te combineren met duurzame energieopwekking. Nieuwe grootschalige energieprojecten worden zorgvuldige landschappelijke ingepast en komen tot stand met actieve betrokkenheid en deelname van omwonenden.

In 2040 gebruiken in de gebouwde omgeving geen aardgas meer en is onze mobiliteit vrij van fossiele brandstoffen. We werken aan deze duurzaamheidsopgave door nauw samen te werken met de provincie, andere gemeenten, ondernemers, organisaties, inwoners en kennisinstellingen. We zetten grote stappen om in 2050 als gemeente klimaatbestendig en waterrobuust te zijn. Wateroverlast, droogte en hittestress worden voorkomen door slimme koppelingen met andere projecten en bijdragen van de agrarische sector. Bedrijven worden schoner en verbeteren daarmee de milieukwaliteit. Bij nieuwe en bestaande bedrijventerreinen is duurzaamheid het uitgangspunt. Nieuwe initiatieven worden duurzaam, met oog voor biodiversiteit en landschap/omgeving ingepast. In 2040 gebruiken we substantieel minder grondstoffen (mineralen, metalen en fossiel). Het doel is om in 2050 volledig circulair te zijn.

Leven

Samen genieten en zorgen •

Volop genieten van natuur, kunst en cultuur

•

Bestaanszekerheid voor alle inwoners

•

Sterke sociale basis in alle kernen

•

Passende zorg en ondersteuning dichtbij

•

Een veilig eiland

Wonen

Doorbraken met behoud eigenheid •

Iedereen woont naar wens en behoefte

•

Een aantrekkelijke, gezonde woonomgeving

•

Een duurzaam, energieneutraal, divers woningaanbod

•

Goed bereikbaarheid op en rond het eiland

Werken

Duurzaam, robust en beter in balans

30

•

Onze bedrijvigheid floreert en vernieuwt

•

Krachtige positionering als duurzame vakantiebestemming

•

Multifunctionele landbouw

•

Visserij economisch en ecologisch in evenwicht

•

Arbeidsmarkt in balans

•

Energieneutraal en klimaatbestendig

31

4. VAN STRATEGIE NAAR REALISATIE

32

33

De doelstellingen voor Leven, Wonen en Werken vergen allereerst antwoord op de strategische onderzoeksvragen. Daarna beschrijven we de gekozen aanpak, als onderdeel van de jaarlijkse begrotingscyclus. Ook beschrijven we de organisatieontwikkeling die nodig is om de ambitieuze visie op 2040 te realiseren.

4.1 Strategische onderzoeksvragen Schouwen-Duiveland staat voor de uitdaging om bevolkingskrimp om te buigen naar verantwoorde groei. Om die uitdaging aan te gaan, hebben we onze strategische partners nodig. De strategische onderzoeksvragen vormen de basis voor de uitwerking van de beleids-/programmabegroting en geven richting aan de samenwerking met onze strategische partners. Verantwoorde groei

• •

Welke groeisnelheid en welke inwonersaantallen zijn nodig voor toekomstbestendige voorzieningen en brede welvaart voor onze inwoners? Hoe realistisch zijn deze verschillende inwonersaantallen gezien de landelijke en regionale ontwikkelingen en lokale effecten?

Werken • Welke sectoren en bedrijven bieden de beste kansen voor verantwoorde groei en innovatie? • Hoe verbeteren we de bereikbaarheid als onderdeel van de Midden-Zeelandroute (verbinding naar Walcheren, Rotterdam, de Bevelanden en de N57) voor werk, voorzieningen en veiligheid? • Hoe ontwikkelen we toekomstbestendig toerisme en toekomstbestendige landbouw in balans met de leefbaarheid voor inwoners? • Hoe kunnen digitalisering en AI bijdragen aan innovatie en werkgelegenheid in onze belangrijkste sectoren?

Leven • Hoe creëren we een rijk aanbod aan voorzieningen, zoals sport, cultuur en ontmoeting, dat jongeren en jonge gezinnen aan het eiland bindt? • Hoe zorgen we voor onderwijs dat aansluit bij de regionale arbeidsmarkt en jongeren toekomstperspectief biedt? • Hoe creëren we met lokale werkgevers een sociale infrastructuur waarin iedereen kan meedoen via werk of maatschappelijke participatie? • Hoe maken we met digitale technologie voorzieningen toegankelijker voor alle inwoners?

Bestuur en organisatie • Hoe sluiten we als gemeentelijke organisatie aan op de grote en complexe opgaven rond leven, wonen en werken? Wat hebben medewerkers daarin nodig? • Hoe ontwikkelen we als organisatie een samenwerkingsgerichte cultuur, met verbinding tussen programma’s, afdelingen en partners? • Hoe richten we onze werkprocessen zo in dat we flexibel kunnen inspelen op veranderende vraagstukken zonder de basis-dienstverlening uit het oog te verliezen? • Hoe zetten we digitalisering en AI verantwoord in voor de ontwikkeling van onze organisatie, met waarborging van de democratische legitimiteit en aantoonbare publieke waarde? • Hoe betrekken we alle inwoners bij de transities en opgaven, zowel digitaal als persoonlijk?

Wonen • Hoe realiseren we voldoende en betaalbare woningen voor verschillende doelgroepen in onze groei naar een 40.000+ gemeente? • Hoe worden we ook hierin een eiland dat jongeren en jonge gezinnen aan ons eiland bindt? • Welke locaties zijn geschikt voor woningbouw met behoud van landschappelijke kwaliteit en zorgvuldig gebruik van het buitengebied? • Hoe maken we onze woningvoorraad en leefomgeving klimaatbestendig en duurzaam? • Hoe behouden en versterken we de leefbaarheid in alle kernen als het aantal woningen toeneemt?

34

35

4.2 Uitwerking in begroting en verantwoording

Waar ZEE en LAND elkaar ontmoeten Waar onbekenden elkaar nog groeten

De trendbreuk van bevolkingskrimp naar verantwoorde groei vereist een forse strategische inzet in het samenspel met vele anderen. De gemeente bouwt zelf geen huizen en gaat ook niet over de Midden-Zeelandroute. We kunnen echter wel gedegen voorbereid aan tafel komen in overleggen met partners, medeoverheden en nationale programma’s. Wij hebben een lokale regierol als het gaat om investeringen, wij hebben de contacten met initiatiefnemers en ontwikkelaars. Via de omgevingsvisie creëren we ruimte voor gewenste ontwikkelingen en betrekken we alle relevante partijen bij integrale gebiedsontwikkeling. In 2025 passen wij de indeling van de programmabegroting aan ten behoeve van de eerste begroting in de nieuwe raadsperiode vanaf 2026. De voorgestelde vier programma’s zijn: Leven, Wonen, Werken en Bestuur & Organisatie. Om de samenhang tussen deze programma’s te bewaken, vormen we een strategisch beraad waarin bestuurlijke, uitvoerende en inhoudelijke expertises samenkomen. Voor elk programma bepalen we welke partners nodig zijn en welke projecten prioriteit krijgen. We bewaken daarbij zorgvuldig: • de bijdrage aan verantwoorde groei • de effecten op de leefbaarheid en het karakter van ons eiland • de beschikbare capaciteit en middelen • de voortgang en resultaten

Waar zand schuurt langs je gezicht Waar donkere klei onze polders nog dicht Waar de wind je nog kan bevangen Waar je nog echt naar de herfst kan verlangen Waar dijken en duinen je veilig omarmen Waar de gastvrijheid je doet verwarmen Waar je kan beleven de ruimte en de rust Waar je kan genieten van een concert aan de kust Geboren, getogen, of bij toeval beland, Je voelt je thuis op Schouwen-Duiveland.

Jacqueline van Burg

4.3 Samen bouwen aan een slagvaardige en wendbare organisatie De realisatie van de strategische visie vraagt versterking van de bestuurskracht en doorontwikkeling van onze organisatie. We ontwikkelen een werkwijze die uitgaat van maatschappelijke vraagstukken en deze integraal benadert. Dit betekent dat we: • vraagstukken in hun onderlinge samenhang benaderen • over organisatiegrenzen heen samenwerken aan maatschappelijke doelen • wendbare teams vormen rond concrete uitdagingen • expertises uit verschillende vakgebieden combineren voor betere oplossingen Deze nieuwe werkwijze vergt een nieuw evenwicht met de reguliere dienstverlening en bedrijfsvoering. Dit wordt uitgewerkt in het organisatieprogramma, als onderdeel van het begrotingsprogramma Bestuur en Organisatie. Met deze visie en aanpak zetten we een belangrijke stap naar de toekomst. Samen met inwoners, ondernemers en partners bouwen we een vitaal eiland dat jong en oud een thuis biedt. Door alle krachten te bundelen maken we onze ambities waar. We creëren een gemeente waar mensen goed leven, wonen en werken. Een mooi en krachtig eiland dat zijn unieke karakter behoudt voor de generaties die komen en klaar is voor de uitdagingen van morgen.

36

37

BIJLAGEN

38

39

Bijlage 1 Overzicht betrokken organisaties

Bijlage 2 Samenhangende visiedocumenten

Lokale klankbordgroep

Deze geactualiseerde strategische visie staat niet op zichzelf, maar bouwt voort op andere visies. De vastgestelde Economische visie en het Spoorboekje Duurzaamheid en Milieu vormen de onderleggers voor deze visie. Deze strategische visie dient op haar beurt als voor de Omgevingsvisie en het Breed beleidskader sociaal domein. De strategische visie wordt uitgewerkt in de jaarlijkse cyclus van de programmabegroting. Op deze manier borgen wij de integraliteit en consistentie in belangrijke keuzes en uitwerking in beleid.

• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Hiswa-Recron Platform Toerisme Agrarisch Schouwen-Duiveland ZLTO Woningcorporatie Zeeuwland Provincie Zeeland Waterschap Scheldestromen Conferentie Noordwelle Adviesraad Sociaal Domein Natuur- en milieu educatie (NMeSD) Erfgoedplatform Opgroeien in een kansrijke omgeving (OKO) Eilandmarketing (SESD) Nationaalpark Oosterschelde Natuurmonumenten VMSD Stuurgroep Kerk en overheid Zeeuwse Zorg Coalitie Pieter Zeeman Lyceum SDVitaal Arbeidsmarktregio LEA Lithora Vereniging Stad en Lande Stichting Hersteltalent SMWO Verschillende jongeren

Stads-, dorps en wijkraden • Stadsraad Brouwershaven • Dorpsraad Bruinisse • Dorpsraad Burgh-Haamstede • Dorpsraad Dreischor • Dorpsraad Ellemeet • Dorpsraad Kerkwerve • Dorpsraad Nieuwerkerk • Dorpsraad Noordgouwe/Schuddebeurs • Dorpsraad Oosterland • Dorpsraad Renesse

• • • • •

Overkoepelende visiestukken • Omgevingsvisie • Spoorboekje Duurzaamheid en Milieu • Woonzorgvisie

Dorpsraad Sirjansland Dorpsraad Zonnemaire Dorpsraad Ouwerkerk Wijkraad Hart van Poortambacht Afvaardiging verschillende wijken in Zierikzee

Vanuit Provincie Zeeland • Klimaatadaptatiestrategie Zeeland • Scenariostudie Midden-Zeelandroute • Regionale Energie Strategie Zeeland • Visserij ontwikkelplan

Digitaal platform Denkmee SchouwenDuiveland 69 respondenten Scholierendebat, gastlessen en enquête Ongeveer 225 leerlingen van het Pieter Zeeman Lyceum. Intern • Gemeenteraad en begeleidingscommissie • College • MT • Kernteam, projectgroep en interne klankbordgroep

Thema Leven • Visie op het Sociaal Domein en inclusieagenda • Cultuurvisie • Kustvisie • Flexvervoer Thema Wonen • Woondeal Zeeland (vastgesteld in 2023) • Warmtetransitie Schouwen-Duiveland • Lokale Klimaatadaptatie Strategie • Integrale laadvisie Schouwen-Duiveland - Elektrisch Groenbeleidsplan Werken • Economische visie (vastgesteld in 2023) • Agenda Toerisme Bestuur en organisatie • Organisatieprogramma 2022-2026 ‘Samen maken we ons eiland’

40

41

Laan van St. Hilaire 2 4301 SH Zierikzee Postadres: Postbus 5555 4300 JA Zierikzee T

(0111) 452 000

E gemeente@schouwen-duiveland.nl W www.schouwen-duiveland.nl

42

43

Laan van St. Hilaire 2 4301 SH Zierikzee Postadres: Postbus 5555 4300 JA Zierikzee T

(0111) 452 000

E gemeente@schouwen-duiveland.nl W www.schouwen-duiveland.nl