1475244 Bijlage 5b Verdiepend onderzoek flora en fauna
Tekst van het document
Resultaten verdiepend onderzoek huismus, gierzwaluw en vleermuizen
Plangebied Daniël Ockersestraat 1, Dreischor Kadastrale percelen Gemeente Schouwen-Duiveland, BWH00-K-163
Kadastrale percelen Gemeente Ede, BNK01-E-6854
Veldbiologische Werken Ecologisch onderzoek en advies VBW 2024-193r
Colofon Opdrachtgever
Erik van den Bos, architect vof Keersweel 6 4311 CT Bruinisse
Rapportage
C. Knotters
Status rapportage
versie 0.0
Datum rapportage
22 oktober 2024
Rapportnummer
VBW 2024-193-r
Aantal pagina’s
24 (exclusief bijlagen)
Foto’s/Afbeeldingen
J.C. Knotters (tenzij anders vermeld)
2de Lezing
J.C. Knotters
Rapportage citeren
RESULTATEN VERDIEPEND ONDERZOEK HUISMUS, GIERZWALUW EN VLEERMUIZEN
PLANGEBIED D. OCKERSESTRAAT 1, DREISCHOR RAPPORT VBW 2024-193 R - VELDBIOLOGISCHE WERKEN VOF, ROOSENDAAL
Administratieve bedrijfsinformatie Veldbiologische Werken Contactpersoon Adres Mobiel: Email: http:
Coen Knotters (ing. J.C. Knotters) Nieuwe Markt 65C, 4701 AD ROOSENDAAL 06-20431422 info@veldbiologischewerken.eu www.veldbiologischewerken.eu
BTW-nummer: KVK-nummer:
NL863126182B01 84188812
Veldbiologische Werken V.O.F. is een ecologisch onderzoeks- en adviesbureau dat werkt conform de werkwijzen welke voorgeschreven worden in Kennisdocumenten, Soortenprotocollen en onderzoeksrichtlijnen Netwerk Groene Bureaus. Veldbiologische Werken werkt objectief en consequent, is natuurlijk praktisch en pragmatisch met oog voor communicatie en educatie ten behoeve van bescherming, behoud, beheer en ontwikkeling van onze levende natuur. Ondanks de zorgvuldigheid waarmee dit rapport is samengesteld, zijn Veldbiologische Werken V.O.F. en de auteurs niet aansprakelijk voor eventuele fouten of onvolkomenheden en eventueel daaruit voortvloeiende schade.
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
2 van 24
Inhoud 1.
Inleiding ........................................................................................................................................ 5
2.
Beschrijving van het plangebied................................................................................................ 9
3.
Resultaten verdiepend onderzoek huismussen .................................................................... 11
4.
Resultaten verdiepend onderzoek gierzwaluw .................................................................... 12
5.
Resultaten verdiepend onderzoek vleermuizen ................................................................... 14 5.1 Resultaten kraamverblijf ......................................................................................................... 18 5.2 Resultaten zomerverblijf.......................................................................................................... 18 5.3 Resultaten paar-/baltsverblijf .................................................................................................. 18 5.4 Resultaten foerageergebied ..................................................................................................... 18 5.5. Resultaten vliegroutes ............................................................................................................ 19 5.6 Resultaten winterverblijf ......................................................................................................... 19 5.7 Samenvatting resultaten .......................................................................................................... 20
6.
Conclusies en advies ................................................................................................................. 22
Geraadpleegde literatuur (selectie) .................................................................................................. 23 Andere bronnen (lidmaatschappen/deelnames Veldbiologische Werken) ............................... 24
Externe bijlage •
Quickscan Flora en Fauna, NCW Advies.nl
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
3 van 24
Kaart 1: Ligging van het plangebied (totaal plangebied rood omlijnd) [BRON: KADASTRALEKAART.COM]
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
4 van 24
1.
Inleiding
1.1
Aanleiding en doel
Binnen het perceel gelegen aan de Daniël Ockersestraat 1 te Dreischor staat een voormalige schuur, gebouwd rond ca. 1915 (bron: topotijdreis.nl). De schuur is naar plaatselijk gebruik gepotdekseld. Aan de voorzijde van het gebouw ligt een eigen ruimte momenteel ingericht met grind en ruigtekruiden. De lange achterzijde van het gebouw grenst direct aan de beschutte tuinen van aan de dorpsring gelegen monumentale woningen. De korte achterzijde grenst aan garages. De schuur wordt door de huidige eigenaar gebruikt als schuur voor opslag huis en keukenmaterialen. De voortuin wordt niet of nauwelijks onderhouden en is overwegend begroeid met pioniervegetatie en plaatselijk met ruigtekruiden. De initiatiefnemer is van zins de bestaande schuur om te bouwen tot woning. De initiatiefnemer is van plan om de volgende ingrepen uit te voeren, het betreffen puntsgewijs: 1. Renovatie van de schuur tot woning 2. Inrichting ruimte met bestrating en groenbeplanting. In de binnen het plangebied uitgevoerde Quickscan Wet natuurbescherming bleek dat huismussen, gierzwaluwen en vleermuizen binnen het plangebied mogelijk niet uit te sluiten zijn. Nader verdiepend onderzoek dient de functionaliteit van het plangebied voor huismussen, gierzwaluwen en vleermuizen in beeld te brengen. De resultaten van deze onderzoeken zijn verwerkt in onderliggende rapportage.
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
5 van 24
Foto 1,2 en 3: Impressie plangebied Daniël Ockersestraat 1, Dreischor
Foto 4,5,6: Impressie plangebied Daniël Ockersestraat 1, Dreischor
Foto 7, 8 en 9: Impressie plangebied Daniël Ockersestraat 1, Dreischor
Foto 10,11 en 12: Impressie plangebied Daniël Ockersestraat 1, Dreischor
Foto 13 ,14, 15: Impressie plangebied Daniël Ockersestraat 1, Dreischor
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
6 van 24
Foto 16 ,17, 18: Impressie plangebied Daniël Ockersestraat 1, Dreischor
Foto 19, 20, 21: Impressie plangebied Daniël Ockersestraat 1, Dreischor
1.2
Inhoud en status rapport
In dit rapport zijn onderzoek en resultaten beschreven t.a.v. plangebied Daniël Ockersestraat 1, Dreischor. Dit rapport kan dienen ter ondersteuning voor een op te stellen activiteitenplan. Op basis van het activiteitenplan kan een omgevingsvergunning activiteit flora en fauna worden aangevraagd.
1.3
Informatiebronnen
De volgende informatiebronnen zijn o.a. gebruikt bij het uitgevoerde verdiepend onderzoek en het opstellen van deze rapportage: • • • • • • • • •
• • • •
BIJ 12, 2023. Kennisdocument Gierzwaluw BIJ 12, 2023. Kenningdocument Huismus www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/gierzwaluw https://stats.sovon.nl/stats/soort/7950 BIJ 12, 2024. Kennisdocument Gewone dwergvleermuis BIJ 12, 2017. Kennisdocument Rosse vleermuis BIJ 12, 2017. Kennisdocument Ruige dwergvleermuis (deels met gebruik vernieuwde versie 2.0, augustus 2024) Vleermuisprotocol 2021 https://www.zoogdiervereniging.nl/zoogdiersoorten/vleermuizen-algemeen o Gewone dwergvleermuis o Ruige dwergvleermuis o Laatvlieger o Rosse vleermuis vleermuis.net Veldgids Vleermuizen van Europa; Dietz C., Kiefer A. Handleiding voor de determinatie van vleermuizen in winterslaap; Nyssen, P. Atlas van de Nederlandse vleermuizen; Limpens, H., Mostert, K. & Bogers, W.
etc.
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
7 van 24
Foto 22 en 23: Gewone dwergvleermuis. [BRON: NATUREPHOTO-CZ & BIODIVERCITY]
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
8 van 24
2.
Beschrijving van het plangebied
Het plangebied Daniël Ockersestraat 1 ligt in Dreischor. Het plangebied met de schuur ligt te midden van de bebouwde kom van Deischor en is omgeven door (monumentale) woningen met (diepe) tuinen. Nabij ligt de brandweerkazerne in historische panden. Ten noorden van het plangebied ligt het centrum van Dreischor met de daar aanwezige protestantse kerk, de Sint Adriaanskerk deze ligt centraal in het dorp op een terp in een gracht, daaromheen het ringdorp Dreischor. Ten zuiden van het plangebied ligt (gescheiden door een bouwblok met woningen) het agrarisch gebied van Dreischor. Ten oosten van het plangebied ligt toonaangevend de molen Aeolus. Direct nabij het plangebied is geen open water aanwezig, net buiten het dorp zijn weteringen aanwezig met oeverzones en struweel. De Daniël Ockersestraat is vernoemd naar diverse ambtsheren van Dreischor en omgeving welke begraven zijn in de kerk. De kerkring is via de Zuidstraat (die de Daniël Ockersestraat kruist) ten westen van het plangebied, te bereiken. Het plangebied is onderzocht op huismussen, gierzwaluwen en vleermuizen. Het omliggende dorp is
Kaart 3: ligging plangebied in dorpsopbouw en straatnamen
ook onderzocht op aanwezigheid van nesten huismussen en nesten gierzwaluwen en zoveel als mogelijk op vleermuisverblijven, dit om de staat van instandhouding van genoemde soorten te bepalen en eventuele clusters of netwerkverblijven te vinden.
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
9 van 24
Kaart 4
Ecotopenkaart Omgrenzingplangebied Straatverharding (Schoolplein) Schuur Bomen (Ruwe iep)
Veldbiologische Werken 2024
Kaart 4: Ecotopenkaart Daniël Ockersestraat 1, Dreischor
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
10 van 24
3.
Resultaten verdiepend onderzoek huismussen
Het onderzoek naar huismussen is uitgevoerd conform het Kennisdocument Huismus (BIJ12). In het kennisdocument wordt beschreven hoe te handelen bij het uitvoeren van werkzaamheden en de te treffen maatregelen om schade aan de soort te voorkomen. Dergelijke maatregelen voorkomen of verminderen negatieve effecten op de soort met behulp van de mitigerende en/of compenserende maatregelen. Verder beschrijft het document de kenmerkende ecologische aspecten en de wijze waarop de aanwezigheid (of de afwezigheid) van de soort kan worden aangetoond. Het plangebied is 2 keer bezocht (tabel 1) door een ecoloog van Veldbiologische Werken. Bij de onderzoeken is het plangebied en de omgeving van het plangebied (in een straal van 500 m.) gecontroleerd op aanwezigheid van huismussen en telkens ook onderzocht op aanwezigheid van exemplaren (aantallen), nestlocaties, foerageergedrag en plaatsen stof-/zandbaden, aanwezigheid van slaapstruiken.
Overzicht bezoek data en uren huismus-onderzoek 2024 Planlocatie Daniël Ockersestraat 1, Dreischor Functionaliteit
Start/einde onderzoek
Onderzoek aanwezigheid exemplaren (aantallen), nestlocaties, in plangebied en omgeving plangebied
09.30 – 11.30 08.30 – 11.00
Weer
Temperatuur
06.34 – 20.45 06.06 – 21.09
Tijd
Neerslag
19-04-2024 03-05-2024
Zon op / onder
Wind
Datum
3 3
4 17
11 8
Tabel 1: Bezoekmomenten verdiepend onderzoek naar huismussen
Bevindingen Tijdens het verdiepende onderzoek naar huismussen werden er geen gebouwgebonden activiteiten van huismussen vastgesteld in, op of bij de schuur. Plaatsen voor het nemen van zand-/stofbaden zijn niet vastgesteld binnen het plangebied. Het plangebied is verder geheel bebouwd/verhard. Nesten- of nestindicerend gedrag werd binnen het plangebied niet waargenomen. Rust-/schuil-/slaap- en/of clusterplaatsen zijn binnen het plangebied niet vastgesteld. In het plangebied werd met regelmaat een huiskat gesignaleerd, dit is een predator voor de huismus. Het dak van de schuur bestaat voornamelijk uit pannendak met nauw aansluitende dakpannen, welke volledig op elkaar aansluiten. Nissen, kieren en spleten in gevels van de schuur ontbreken of zijn dermate ruim dat deze geen beschutting bieden voor nest-, rust- of verblijfplaats voor huismussen. De huismus werd rondom het plangebied waargenomen bij diverse woningen in het dorp ten zuidwesten, westen, ten noorden, ten oosten en ten zuiden van het plangebied. Deze huismussen vertoonden baltszang en nestindicerend gedrag maar bevinden zich niet binnen de invloedsfeer van de geplande werkzaamheden aan de woning.
Met deze constateringen is het redelijkerwijs niet aannemelijk dat essentieel leefgebied en/of vaste nest-, rust- of verblijfsplaatsen van huismussen binnen het plangebied aanwezig zijn of kunnen worden geschaad of verstoord bij verwezenlijking van de voorgenomen ingreep. Een vergunning voor activiteit flora en fauna t.a.v. huismussen is niet aan de orde.
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
11 van 24
4.
Resultaten verdiepend onderzoek gierzwaluw
Het onderzoek naar gierzwaluwen is uitgevoerd conform het Kennisdocument Gierzwaluw (BIJ12), versie 2.0, juli 2023 en het veldwerk is uitgevoerd op basis van het soorteninventarisatieprotocol van het netwerk groene bureaus. In het kennisdocument wordt beschreven hoe te handelen bij het uitvoeren van werkzaamheden en de te treffen maatregelen om schade aan de soort te voorkomen. Dergelijke maatregelen voorkomen of verminderen negatieve effecten voor de soort met behulp van de mitigerende en/of compenserende maatregelen. Het soorteninventarisatieprotocol (NGB) beschrijft in het document de kenmerkende ecologische aspecten en de wijze waarop de aanwezigheid (of de afwezigheid) van de soort kan worden aangetoond. Het plangebied is 2 keer in de optimale periode en eenmaal in de suboptimale periode bezocht (Tabel 2) door twee ecologen van Veldbiologische Werken. Bij de onderzoeken is het plangebied gecontroleerd op aanwezigheid van gierzwaluw en ook de omgeving van het plangebied (in een straal van 500m) is gecontroleerd op aanwezigheid van gierzwaluwen. Hoog overvliegende dieren zijn niet geteld. Laag over de daken gierende vogels zijn meegenomen in de waarnemingen voor het plangebied.
Overzicht bezoek data en uren gierzwaluw-onderzoek 2024 Planlocatie Daniël Ockersestraat 1, Dreischor Functionaliteit
Start/einde onderzoek
Onderzoek aanwezigheid exemplaren (aantallen), nestlocaties, in plangebied en omgeving plangebied
20.00 – 22.00 20.45 – 22.45 20.35 – 22.35
Weer
Temperatuur
05.46 – 21.28 05.20 – 22.03 05.27 – 22.02
Tijd
Neerslag
15-5-2024 17-6-2024 02-7-2024
Zon op / onder
Wind
Datum
2 2 2-3
8,6 0 5
16,4 13 15
Tabel 2: Bezoekmomenten verdiepend onderzoek gierzwaluw.
Bevindingen Tijdens de verdiepende onderzoeken naar gierzwaluwen werd geen gebouwgebonden activiteit (in/uit-vliegen, nestindicerend gedrag) van deze soort in het plangebied waargenomen. Echter bevindt zich een kolonie van gierzwaluw (met gemiddeld >10 exemplaren / 1,5 = gemiddeld 7 exemplaren) in de daken van Ring 3 en Ring 4 achterzijde van de woningen. Deze dieren komen laag over het plangebied heen aanvliegen naar de nesten met jongen (vanuit het zuidoosten) naar de onder de dakpannen van Ring 3 en Ring 4 aanwezige nesten. Na het uitvliegen van de eerste jongen blijven de dieren aanvliegen, laag gieren en bouncen bij de nestopening waarbij het bij het invliegen veelvuldig misgaat, en de vlucht opnieuw start. Aanvliegen gebeurt laag over het plangebied heen vanuit het westen. Dit aanvliegen vanuit het westen gebeurt met hoge snelheid en laag over het dak van het plangebied, de vogels kunnen 200 km/p.u. vliegen. Geconcludeerd kan worden dat gierzwaluw geen gebruik maakt van bebouwing binnen het plangebied Daniël Ockersestraat 1, er bevindt zich geen vaste nest-, rust- of verblijfsplaats. In de periode 1 juni tot en met eind juli wordt veelvuldig over het plangebied aangevlogen naar de nesten in gebouwen Ring 3 en Ring 4, hiermee dient rekening te worden gehouden.
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
12 van 24
Het is redelijkerwijs niet aannemelijk dat vaste nest-, rust- of verblijfsplaatsen van gierzwaluwen worden geschaad of verstoord bij verwezenlijking van de voorgenomen ingreep indien met de broedperiode van gierzwaluwen rekening wordt gehouden en maatregelen worden getroffen om de aanvliegroutes naar de nesten toegankelijk te houden. Maatregelen kunnen zijn: • •
•
Werkzaamheden aan het dak mogen niet plaatsvinden in de periode ½ april – ½ september. Steigers, doeken, folie en vangnetten, die bij renovatiewerkzaamheden van gebouwen gebruikt worden, zodanig te plaatsen dat deze niet in de aanvliegroutes naar de nesten toe worden geplaatst Geen (bouw)licht op de aanvlieghoogte richten en/of in- en uitvliegopeningen en richting laten schijnen.
Een vergunning voor activiteit flora en fauna t.a.v. gierzwaluwen is niet aan de orde, mits maatregelen worden getroffen die verstoring van voedselvluchten en gierende vluchten (jonge) gierzwaluwen wordt voorkomen.
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
13 van 24
5.
Resultaten verdiepend onderzoek vleermuizen
Het onderzoek naar vleermuizen is uitgevoerd conform het Vleermuisprotocol (2021). Het Vleermuisprotocol is ontwikkeld door het Netwerk Groene Bureaus, Gegevensautoriteit Natuur en de Zoogdiervereniging. Het plangebied is 5 keer bezocht (Tabel 3) door gemiddeld 2 vleermuisonderzoekers. Voor deze frequentie van onderzoek en aantal ingezette onderzoekers is gekozen om een volledig beeld te krijgen van het plangebied, van aanwezige soorten en van functioneel gebruik van het plangebied.
Overzicht bezoek data en uren vleermuisonderzoek 2024 Planlocatie Daniël Ockersestraat 1, Dreischor
Neerslag
Temperatuur
Migratie-onderzoek
Wind
05.47 – 21.27 05.19 – 22.02 06.27 – 21.00 06.28 – 20.58 07.24 – 19.42
Massa winterverblijf Middennachtzwermgedrag
15-05-2024 17-06-2024 17-08-2024 18-08-2024 21-09-2024
04.44 - 06.44 21.27 – 23.30 22.00 – 00.00 22.00 – 00.00 00.00 – 02.00 20.42 – 22.45
Weer
Kleinwinter verblijf
06.44 - 20.37
Vlieg - en foerageerroute
15-04-2024
Balt-/paarverblijf
Functionaliteit
Zomerverblijf
Tijd
Kraamverblijf
Tijd zon op / onder
Start – eind onderzoek
Datum
3
13
8
2 2 2 2 2
9 0 0 0 0
16 16 18 17 17
Tabel 3: Bezoekmomenten verdiepend onderzoek vleermuizen.
Bevindingen Tijdens deze onderzoeken is het plangebied en de omgeving onderzocht op de aanwezigheid van vleermuizen. Hierbij is gelet op het gebruik van het gebouw door gebouwbewonende vleermuizen.
Onderzoekers vleermuizen
naam
Ervaringsjaren vleermuisonderzoek
functie
bedrijf
deskundigheid
Coen Knotters
>20 jaar
Senior ecoloog/directeur/eigenaar
Veldbiologische werken
HBO (ecologie) – Deventer
Ragna van Ast
10 jaar
Ecologisch medewerker/batsoundanalyse
Veldbiologische werken
10 jaar werkzaam voor Veldbiologische Werken
Maud Knotters
2 jaar
Junior vleermuisdeskundige
Veldbiologische werken
Ecologisch onderzoeker Veldbiologische werken
Tabel 4: Onderzoekers vleermuizen.
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
14 van 24
Bij de bomen in de naburige tuin ten noorden van het plangebied zijn geen holtes, kieren, spleten en/of loszittende schors aangetroffen. Hoewel er voor vleermuisverblijf geen geschikte bomen binnen en direct nabij het plangebied aanwezig zijn, is wel gelet op aanwezigheid van boombewonende vleermuizen (foerageergedrag en vliegroutes). Tevens is gekeken naar oriëntatiepunten voor vleermuizen als vliegroute alsmede foerageergedrag binnen en/of nabij het plangebied. Het onderzoek is uitgevoerd met behulp van een verrekijker, warmtebeeldcamera FLIR en batdetector, type Petterson 240x, Petterson Ultrasonic Microphone M500, Magenta 5 en Song Meter Mini Bat. Geluidswaarnemingen (sonogrammen) zijn opgenomen. Indien inventarisatie in het veld niet mogelijk was zijn geluiden geanalyseerd met behulp van de software Kaleidoscope Pro. Het feit dat ’s avonds eerder begonnen wordt met vleermuisonderzoek heeft alles te maken met gebiedsoriëntatie. Voorafgaand aan de vleermuisonderzoeken (de geldige onderzoekstijd) is het uitermate zinvol het gebied te onderzoeken op sporen (uitwerpselen) van vleermuizen. Deze uitwerpselen zijn onder andere te vinden (op vegetatie) langs bebouwing, op kozijnen, betimmering en ramen (zie foto’s 14 en 15). Hiermee kan potentieel vleermuisverblijf worden gelokaliseerd waar vervolgens tijdens het vleermuisonderzoek extra gericht aandacht aan kan worden besteed.
Dit vooronderzoek vindt plaats bij daglicht voor aanvang feitelijk vleermuisonderzoek.
Magenta 5
Anabat Scout
Anabat Swift
FLIR SCOUT III (warmtebeeldcamera)
BatExplorer (sonogramanalyse)
Foto 23 t/m 27: Gebruikte onderzoeksapparatuur verdiepend vleermuisonderzoek Veldbiologische Werken.
De ‘stand alone’ apparatuur voor vastleggen (sonogrammen) ultrasone vleermuisgeluiden zijn uitsluitend gebruikt in aanvulling op het fysieke vleermuisonderzoek door de onderzoekers om zekerheid te krijgen dat geen vleermuissoorten zijn gemist. Deze ‘stand alone’ apparatuur registreert uitsluitend vleermuisgeluiden en geeft geen indicatie van aantallen, gedrag en/of functioneel gebruik van het plangebied.
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
15 van 24
Waarnemingen Binnen en nabij het plangebied Daniël Ockersestraat 1 te Dreischor werden tijdens het verdiepend onderzoek naar vleermuizen in totaal drie soorten waargenomen. Het betreffen : • Gewone dwergvleermuis (uitvliegend) • Ruige dwergvleermuis (passerend) • Laatvlieger (passerend) Gewone dwergvleermuis Gewone dwergvleermuis is een van de meest algemene vleermuizen van Nederland. In Nederland is de soort voornamelijk gebouwbewonend en gebruikt spouwgaten, daken, schoorstenen, gevelbetimmering etc. om in te verblijven. Kraamkolonies zijn vaak groot van tientallen tot misschien wel 200 dieren. In de balts- / paar periode kunnen gewone dwergvleermuizen gebruik maken van bomen. Overwinteren doet de gewone dwergvleermuis in ondergrondse of daarvoor geschikte gebouwen, flatgebouwen kunnen ook geschikt winterverblijf bieden aan de gewone dwergvleermuis. Samenvattend: tijdens het verdiepend onderzoek binnen het plangebied zijn drie zomerverblijven aangetroffen en geen paar-/baltsverblijven aangetroffen. Er werden geen indicaties van een massawinterverblijf waargenomen. De kruising met de Zuidstraat/Slotstraat en D. Ockersestraat functioneert als vliegroute met verschillende baltsterritoria voor de gewone dwergvleermuis. In de kraamperiode werd foerageergedrag waargenomen aan de noord- en westzijde van het plangebied.
De gehele Zuidstraat functioneert als vliegroute voor de gewone dwergvleermuis, van noord naar zuid en andersom.
Ruige dwergvleermuis De ruige dwergvleermuis is in Nederland een algemeen voorkomende soort. De soort wordt vaker in kustgebieden en langs rivieren, meren en plassen aangetroffen dan verder het binnenland in. Ruige dwergvleermuizen verblijven graag in nissen en spleten van gebouwen. Ze overwinteren in boomholten, achter boomschors, in stapels brandhout, houtloodsen spouwmuren en achter stootvoegen van gebouwen. De ruige dwergvleermuis jaagt bij voorkeur in het opengebied langs bosranden, boven water en ook langs bospaden en wegen. Samenvattend: Tijdens het verdiepende onderzoek naar de ruige dwergvleermuis werd ruige dwergvleermuis alleen passerend waargenomen tijdens de najaarsronden. De soort kwam in deze periode solitair voorbij gevlogen over de Daniel Ockerstraat, aantal per avond varieerde van 2 tot 3 exemplaren passerende ruige dwergvleermuis.
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
16 van 24
Laatvlieger De laatvlieger behoort tot één van de vier grote vleermuizen in Nederland. De laatvlieger heeft in Nederland verblijf in gebouwen, bijvoorbeeld achter gevelbetimmering, spouwgaten, daklijsten, daklood of andere openingen in een pand. De laatvlieger heeft een voorkeur voor open agrarisch land, met opgaand struweel en legt grote afstanden af om daar te jagen. De laatvlieger schuwt het niet om te jagen rond straatverlichting. Samenvattend: binnen het plangebied is de laatvlieger gedurende alle onderzoeken passerend waargenomen; vliegend over de Zuidstraat in noord naar zuid over het plangebied. Er zijn binnen het plangebied geen verblijven waargenomen van de laatvlieger.
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
17 van 24
5.1 Resultaten kraamverblijf • Gewone dwergvleermuis Tijdens de verdiepende onderzoeken is er geen kraamverblijfplaats van de gewone dwergvleermuis aangetroffen binnen het plangebied. • Overige soorten Van de overige soorten vleermuizen is geen kraamverblijf vastgesteld binnen het plangebied. In de kraamperiode is in de tuinen van Ring 3, 4 en 5 verhoogde activiteit van vleermuizen merkbaar, het is daarmee redelijkerwijs niet uit te sluiten dat er in de daken van Ring 3, 4 en 5 mogelijk kraamverblijf aanwezig is. Werk daarom in de periode van 15 mei – 15 juli alleen bij daglicht aan de renovatie van de schuur tot woning. Lukt dit niet gebruik dan speciale vleermuisvriendelijke bouwverlichting met speciale armatuur en vleermuisvriendelijke lampen (amber kleurig licht met roodspectrum). 5.2 Resultaten zomerverblijf • Gewone dwergvleermuis Binnen het plangebied zijn verschillende locaties aangetroffen waar de gewone dwergvleermuis verblijft. In de schuur zijn 3 verblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis aangetroffen achter de daklijsten of noklijsten. Daar werd tijdens de onderzoeken slechts één individuele gewone dwergvleermuis uitvliegend waargenomen. Tijdens het ochtend onderzoek werd de daklijst over de nokpannen aan achterzijde van de woning een invliegende gewone dwergvleermuis waargenomen.
Woning Zuidstraat 10 heeft een zomerverblijfplaats van gewone dwergvleermuis (4 à 5 stuks) aan de voorzijde van de woning. Deze dieren vliegen uit richting het oosten en vervolgen de Daniel Ockerstraat in de richting van de Aeolus (molen). Daarmee vliegen zij over of direct langs het plangebied. • Overige soorten Er zijn geen zomerverblijven aangetroffen van andere vleermuissoorten binnen of zeer nabij het plangebied. 5.3 Resultaten paar-/baltsverblijf •
Gewone dwergvleermuis
Tijdens het verdiepende onderzoek naar paar-/baltsverblijf van de gewone dwergvleermuis werden geen waarnemingen gedaan binnen het plangebied dat duidt op aanwezigheid van een paar-/baltsverblijf van andere vleermuissoorten. • Overige waargenomen soorten Van de overige waargenomen soorten is geen paar-/baltsgedrag waargenomen binnen het plangebied of in de nabijheid daarvan. 5.4 Resultaten foerageergebied • Gewone dwergvleermuis De gewone dwergvleermuis foerageert voornamelijk boven de tuinen ten noorden van het plangebied en achter de huizen ten westen van het plangebied. Enkele malen werd ook foerageergedrag waargenomen aan de zuidzijde van de dorpsrand. Aan de oostzijde van het plangebied werd verder in de D. Ockersestraat foerageergedrag waargenomen. • Laatvlieger Tijdens het verdiepend onderzoek werd laatvlieger foeragerend alleen waargenomen in het zuiden van het plangebied en dan voornamelijk foeragerend bij de ‘oude’ bomen aan de dorpsrand.
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
18 van 24
5.5. Resultaten vliegroutes • Gewone dwergvleermuis Gewone dwergvleermuis uit het dorp gebruiken de zuidstraat als vliegroute om langs de Daniel Ockerstraat door te steken richting de molen Aeolus en de daar aanwezige wetering. Of er wordt doorgevlogen tot het bospad aan de dorpsrand. • Overige waargenomen soorten Van de overige waargenomen soorten is de vliegroute over de zuidstraat bekend, de soorten steken of diagonaal door richting de boszoom aan de rand van het dorp of vliegen in de avond richting de molen en daar aanwezige wetering. 5.6 Resultaten winterverblijf • Gewone dwergvleermuis Tijdens de nachtonderzoeken is geen zwermgedrag of anderszins hoger aantal van gewone dwergvleermuizen binnen het plangebied waargenomen. Uit de bevindingen van de nachtonderzoeken blijkt dat er in de kerk een massa-winterverblijfsplaats van gewone dwergvleermuizen is aangetroffen en bij de woning van Ring 6 is zwermgedrag waargenomen voor winterverblijfplaats. • Overige soorten Ook van overige soorten werd geen gebouwgebonden activiteit tijdens de nachtonderzoeken waargenomen dat kan duiden op aanwezige winterverblijfplaatsen. CITAAT KENNISDOCUMENT GEWONE DWERGVLEERMUIS: Winterverblijfplaatsen Winterverblijfplaatsen worden als rustplek (winterslaap) gebruikt van november tot en met maart.
Tijdens iets zachtere omstandigheden in deze periode kunnen de gewone dwergvleermuizen weer actief worden, gaan foerageren of wisselen van verblijfplaats. Vanaf augustus komen de gewone dwergvleermuizen al bij de winterverblijven zwermen en kunnen ze al in gebruik genomen worden. De winterverblijfplaatsen bevinden zich in de regel bovengronds in gebouwen, soms in de ingangen van kelders, forten of kalksteengroeven en dergelijke. Van belang is dat de overwinteringslocatie overwegend vorstvrij is: gewone dwergvleermuizen lijken een voorkeur te hebben voor gebouwen die langzaam op de buitentemperatuur reageren. De winterverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuizen bevinden zich in de regel in objecten die een sterkere dag-fluctuatie van de temperatuur hebben dan de objecten waar andere vleermuissoorten in overwinteren. Er zijn weinig overwinteringsplekken bekend. Er zijn twee typen winterverblijfplaatsen: winterverblijfplaatsen waar mannetjes alleen, soms met enkele vrouwtjes verblijven en de winterverblijfplaatsen met groepen van veel exemplaren. Vooral de winterverblijfplaatsen met één tot enkele exemplaren zijn moeilijk aan te tonen. Er mag zekerheidshalve vanuit gegaan worden dat een plek die als zomerverblijfplaats van een mannetje in gebruik is, tevens ook als winterverblijf wordt gebruikt.
Plekken met een paarverblijfplaats of een kraamkolonie kunnen ook als winterverblijf gebruikt worden. Daarnaast zijn er dus mogelijk ook plekken die niet als zomerverblijfplaats maar wel als winterverblijfplaats worden gebruikt. In het buitenland zijn dit vaak massawinterverblijven; over het gebruik van winterverblijven in Nederland is nog weinig bekend. De massawinterverblijfplaatsen voldoen beter aan criteria voor opwarmen en afkoelen dan de winterverblijfplaatsen met een enkele gewone dwergvleermuis. Met strenge vorst zullen deze dieren naar verwachting alsnog verhuizen. [BRON: KENNISDOCUMENT GEWONE DWERGVLEERMUIS – PIPISTRELLUS PIPISTRELLUS BIJ12 VERSIE 1.0, JULI 2017]
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
19 van 24
5.7 Samenvatting resultaten ➢
Er werden drie zomerverblijfplaatsen van individuele gewone dwergvleermuizen aangetroffen binnen het plangebied. Deze soort werd zeer regelmatig rondom het plangebied waargenomen op vliegroute richting het oosten/molen en wetering. Zuidstraat 10 kent een vijftal uitvliegende Gewone dwergvleermuizen aan de voorzijde van de woning.
➢
Ruige dwergvleermuis is incidenteel waargenomen bij de najaarsonderzoeken op vliegroute. Binnen of nabij het plangebied zijn geen waarnemingen gedaan van verblijven voor ruige dwergvleermuis en/of baltsplaatsen voor ruige dwergvleermuis.
➢
Van de laatvlieger werd binnen het plangebied geen gebouwgebonden activiteiten vastgesteld. De soort werd uitsluitend langsvliegend waargenomen in het zuidoostelijk deel van het plangebied. Verblijfsplaatsen van de laatvlieger binnen het plangebied zijn uitgesloten.
➢
Van overige vleermuissoorten werd binnen het plangebied geen gebouwgebonden activiteiten vastgesteld. De soorten als watervleermuis, rosse vleermuis en baard/brandt vleermuis werd uitsluitend incidenteel langs vliegend waargenomen. Verblijfsplaatsen van deze vleermuissoorten binnen het plangebied zijn uitgesloten.
➢
Een vergunning activiteit flora en fauna voor vernietiging van drie zomerverblijf voor gewone dwergvleermuis moet worden aangevraagd.
Kaart 5 geeft een samenvattend overzicht van de resultaten van het vleermuisonderzoek.
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
20 van 24
Kaart 5: Vleermuizen binnen en rondom het plangebied Mogelijke Kraamverblijfplaats gewone dwergvleermuis (dakrand) Zomerverblijfplaats gewone dwergvleermuis (solitair tenzij anders aangegeven) Paar-/baltsverblijf gewone dwergvleermuis Foerageer-/vliegroute gewone dwergvleermuis Paar-/baltsroute passerende gewone dwergvleermuis Paar-baltsverblijf ruige dwergvleermuis Foerageer-/vliegroute ruige dwergvleermuisvlieger Foerageer-/vliegroute laatvlieger Passerende Rosse vleermuis Massa-winterverblijf Gewone dwergvleermuis
Veldbiologische Werken 2024
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
21 van 24
6.
Conclusies en advies ➢
Met het verdiepende onderzoek naar huismussen is vastgesteld dat er geen functioneel gebruik wordt gemaakt van het plangebied door huismussen. Huismussen in de omgeving ondervinden geen hinder van de werkzaamheden. Een vergunning activiteit flora en fauna t.a.v. huismussen is niet noodzakelijk.
➢
Met het verdiepende onderzoek naar gierzwaluwen is aangetoond dat er geen vaste nest-, rust- of verblijfsplaatsen van gierzwaluw aanwezig zijn binnen het plangebied. Maar dat zorgplichtmaatregelen dienen te worden opgevolgd, daarmee is een vergunning activiteit flora en fauna t.a.v. gierzwaluw is niet noodzakelijk.
➢
Met het verdiepende onderzoek naar vleermuizen is vastgesteld dat er wel functioneel gebruik wordt gemaakt van het plangebied door gewone dwergvleermuis. Om de voorgenomen ingreep te realiseren zal de bestaande bebouwing in het plangebied worden gerenoveerd, verharding en beplanting worden verwijderd. Het gehele plangebied zal worden omgevormd voor een woning. Bij realisatie van de voorgenomen ingreep zullen de vastgestelde functies van gewone dwergvleermuis tijdelijk vervallen. Zorgplichtmaatregelen dienen te worden toegepast.
➢
Om de voorgenomen ingreep te realiseren is een vergunning activiteit flora en fauna noodzakelijk t.a.v. drie zomerverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis (elk zomerverblijf van één exemplaar).
➢
Van andere vleermuissoorten werden geen verblijfsplaatsen of ander functionele leefomgeving binnen het plangebied vastgesteld. In de achter de langezijde van de schuur aanwezige achtertuin van Ring 3, 4 en 5 is in de kraamperiode verhoogde activiteit van foeragerende vleermuizen waargenomen. Deze achtertuinen dienen in de periode van 15 mei – 15 juli te worden ontzien.
➢
Zorgplichtmaatregelen zijn: werk in deze periode alleen bij daglicht, voer renovatie aan de lange schuurkant alleen buiten deze periode uit, houdt hiermee rekening in de planning.
➢
Een vergunning activiteit flora en fauna voor het vernietigen van drie zomerverblijven gewone dwergvleermuizen moet worden aangevraagd.
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
22 van 24
Geraadpleegde literatuur (selectie)
Kennisdocument Huismus (Passer domesticus) - Versie 1.0, juli 2017 Kennisdocument Gierzwaluw (Apus apus) - Versie 1.0, juli 2017 Kennisdocument Rosse vleermuis (Nyctalus noctula) - Versie 1.0, juli 2017 Kennisdocument Gewone dwergvleermuis (Pipistrellus pipistrellus) - Versie 1.0, juli 2017
Dietz, Chr., Von Helversen, O., Dietmar, N.: Vleermuizen - alle soorten van Europa en Noordwest-Afrika – Tirion/Zoogdiervereninging, 2011
Schober, W. & Grimmberger, E.: Gids van de vleermuizen van Europa, Azoren en Canarische Eilanden – Tirion Natuur, 2001
Dietz, Chr. & Kiefer, A.: Veldgids Vleermuizen van Europa - alle soorten van Europa herkenningssleutels – verspreidingskaarten – KNNVuitgeverij/Zoogdiervereninging, 2017
Nyssen, P.: Handleiding voor de determinatie van vleermuizen in winterslaap. - Plecotus / Natagora, 2015 (Vlaamse versie David Galens december 2016)
Limpens, H., Mostert, K. & Bogers, W.: Atlas van de Nederlandse vleermuizen – KNNV-uitgeverij, 1997
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
23 van 24
Andere bronnen (lidmaatschappen/deelnames Veldbiologische Werken)
Zoogdiervereniging – Vleermuizen
Vleermuiswerkgroep Nederland (VLEN) Vleermuis.net - Bevordering van kennis over vleermuizen
Chartered Institute of Ecology and Environmental Management • Bats: Surveys and Mitigation for Development Projects
Veldbiologische Werken / rapport VBW 2024-193-r
Resultaten verdiepend onderzoek; D. Ockersestraat 1, Dreischor
24 van 24