1364000 Bijlage 1 - Conclusies evaluatie proces integriteitsonderzoek

Bijlage 1 – Conclusies evaluatie proces integriteitsonderzoek Conclusie 1: Integriteitsrisicoanalyses moeten steviger worden verankerd en besproken, met extra aandacht voor risicofactoren in de privésfeer die van invloed kunnen zijn op het ambt. Bij toekomstige integriteitsrisicoanalyses van kandidaat-wethouders moet niet alleen worden gekeken naar ondermijningsrisico’s, maar ook naar privéomstandigheden die relevant kunnen zijn voor het ambt. Daarnaast is het van belang om te bepalen hoe zowel de kandidaat als anderen binnen de gemeente hierop kunnen of zouden moeten reageren. Daarom is het raadzaam om de resultaten van deze risicoanalyses binnen het college te bespreken en waar nodig concrete afspraken te maken. Een stevigere verankering en bespreking van deze analyses kan al tijdens de huidige bestuursperiode worden gestart. Voor een nieuwe bestuursperiode is het nuttig om de werkwijze vooraf schriftelijk vast te leggen.

Conclusie 2: Het thema integriteit verdient structurele aandacht binnen zowel de gemeenteraad als het college, zodat het een blijvend onderwerp van gesprek blijft en beter wordt doorleefd. Integriteit is nooit een afgesloten gespreksonderwerp, mede omdat zowel omstandigheden als normen in de loop der tijd kunnen veranderen. Het is te vergelijken met een spier: door er regelmatig over te spreken, ontwikkelen raads- en collegeleden meer inzicht en vaardigheid. Dit vergemakkelijkt niet alleen de bespreekbaarheid van integriteitskwesties, maar helpt ook om tijdig signalen op te vangen en passend te handelen. Om het thema levendig te houden, kan het vanuit diverse invalshoeken en met verschillende methoden worden benaderd. Dit kan variëren van het bespreken van morele afwegingen over juist handelen tot het doorlopen van een hypothetisch scenario rondom een mogelijke integriteitsschending en de bijbehorende onderzoeksstappen. Hoewel raad en college hier recent concrete ervaring mee hebben opgedaan, bestaat het risico dat deze kennis en gedeelde ervaring snel verwateren, vooral als er na de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 veel nieuwe gezichten in de gemeentelijke politiek verschijnen.

Conclusie 3: Het protocol behoeft verduidelijking en aanscherping, met name rondom het signaleren van een vermoeden van een integriteitsschending en de start van het onderzoek. In de huidige versie is niet expliciet vastgelegd dat de burgemeester, op basis van eigen waarneming of externe berichtgeving, een vermoeden van een integriteitsschending kan (laten) onderzoeken. Het is aan te raden dit alsnog op te nemen, zodat de burgemeester een duidelijkere rol krijgt en steviger in positie wordt gebracht.

Daarnaast is er behoefte aan meer richtlijnen over wanneer een signaal als meldingswaardig moet worden beschouwd. Ook in de fase daarvoor—wanneer nog twijfel bestaat of een kwestie bespreekwaardig is—zijn extra handvatten wenselijk. Dit vraagt om periodiek overleg om grenzen en criteria te verkennen, maar ook om expliciete aandacht in het protocol voor deze ‘twijfelfase’, die nu ontbreekt. Verder is er slechts beperkt en indirect aandacht voor het inwinnen van (extern) advies over de te nemen stappen vóór, tijdens en na een onderzoek. Aangezien dergelijke situaties vaak complex en zeldzaam zijn, kan deskundig advies helpen om een zorgvuldige aanpak te waarborgen. Ook de richtlijnen over kennisgeving en communicatie, zowel intern als extern, zijn momenteel summier. Aanvullingen met duidelijke uitgangspunten en overwegingen zijn wenselijk, bijvoorbeeld over wanneer en hoe de gemeenteraad wordt geïnformeerd en welke rol kleinere fracties in het proces spelen. Daarnaast is het zinvol om de bepalingen over het delen van (de uitkomsten van) het onderzoek en de daaropvolgende raadsbehandeling te verduidelijken. Dit geldt ook voor situaties waarin de betrokken persoon bij aanvang van het onderzoek besluit op te stappen.

Conclusie 4: Het gesprek over de situatie rondom wethouder Schot en de persoonlijke beleving daarbij verdient een vervolg. Om deze periode gezamenlijk goed af te sluiten én om praktische lessen te trekken voor de toekomst, is een vervolggesprek wenselijk.