1309253 Bijlage 1. Verslag Dialoog Toerisme 14 november 2024

Dialoognetwerk

Schouwen-Duiveland

“Koester het unieke karakter van het eiland en eer de kip met de gouden eieren!” Dialoog tussen Raadsleden & bewoners van Schouwen-Duiveland 14 november 2024 Onderwerp: Toerisme en Leefbaarheid op Schouwen-Duiveland

Schouwen-Duiveland presenteert zich als een vakantie-eiland met prachtige stranden bij Renesse, Haamstede, de Brouwersdam en met de monumentale steden Zierikzee en Brouwershaven. Het is een gebied waar rust, ruimte en natuur aanwezig is. Verspreid over het eiland zijn er daarnaast zeven karaktervolle dorpen en negen buurtschappen. Vanuit een vragenlijstonderzoek, uitgevoerd door het HZ Kenniscentrum Kusttoerisme in maart/april jl., komt naar voren dat de inwoners van gemeente Schouwen-Duiveland ervaren dat de balans tussen gasten en inwoners niet meer in evenwicht is. Voor het vormgeven van een toekomstvisie wil de raad meer achtergrondinformatie van de bewoners over hoe de balans kan worden teruggebracht tussen enerzijds leefbaarheid voor inwoners en anderzijds de aantrekkelijkheid voor toeristen. De gemeenteraad heeft in een motie het verzoek geuit om met inwoners in dialoog te gaan over het onderwerp toerisme en leefbaarheid. Op 14 november zijn 66 inwoners en 20 leden van de gemeenteraad onder begeleiding van gesprekleiders van het Dialoognetwerk Schouwen Duiveland met elkaar in dialoog gegaan. Aan 13 tafels met behulp van gesprekstool de Zeeuwse Knoop zijn persoonlijke ervaringen en ideeën uitgewisseld.

De opbrengst is divers; door de dialoog is er meer inzicht ontstaan hoe de inwoners het toerisme ervaren, daarnaast werd de directe interactie tussen raadsleden en bewoners door naar elkaar te luisteren, gedachten en informatie uit te wisselen als waardevol en meer transparant ervaren. Ook ontstond er aan verschillende tafels meer consensus. Met dit reflectiedocument tonen we op hoofdlijnen de opbrengst van de gesprekken, delen we de zorgen en de wensen. Aan iedere tafel zijn aanbevelingen naar voren gekomen welke kunnen bijdragen tot het vinden van een nieuwe balans tussen leefbaarheid en toerisme. We hopen met dit document u een handvat aan te reiken waarin inwoners, gasten en de toeristische sector zich in herkent. De Kernwaarden Rust, ruimte, natuur, de stranden en een donker nachtlandschap vormen de ruggengraat van het eiland. Het behoud van deze waarden is essentieel om het eiland aantrekkelijk te houden voor zowel inwoners als bezoekers. Toerisme moet bijdragen aan deze kernwaarden. Het is dan ook van belang om te voorkomen, dat toerisme bijdraagt aan erosie van dezelfde kernwaarden.

Dialoognetwerk

Schouwen-Duiveland

Positieve Bijdragen van Toerisme Toerisme brengt gezelligheid en levendigheid. De inkomsten uit de toeristenbelasting komen te gelde aan veel voorzieningen op het eiland. De toeristische sector biedt werkgelegenheid en door de aanwezigheid van toeristen is het ook mogelijk dat er een gevarieerd winkelaanbod is. Lokale karakteristieke kleine ondernemers kunnen mede hierdoor blijven bestaan. Agrarische bedrijven kunnen hun bedrijfsvoering breder en meer duurzaam vormgeven. Het horeca aanbod is gevarieerd en nog voor iedere portemonnee bereikbaar. Naast het aanbod aan winkels is het cultuurlandschap groter en toegankelijk om per fiets of al wandelend te verkennen. Toeristen die hedendaagse kunst of uitingen van het erfgoed willen ervaren kunnen musea en galeries bezoeken. Ook blijkt dat veel toeristen zich later vestigen op het eiland en bijdragen aan meer diversiteit en verbindende initiatieven binnen de kernen. Uitdagingen en Zorgen De groei van toerisme heeft ook keerzijden. De laatste jaren is het, met uitzondering van de maanden januari en februari, druk met toeristen. Dit is een ontwikkeling van de laatste jaren. Ook hebben we het toerisme zien veranderen. We hebben de indruk dat 20 jaar geleden gezinnen met een kleinere auto ons eiland bezochten. Nu zien we dat gezinnen met meerdere auto’s en grotere auto’s naar ons eiland komen.

Natuurgebieden zoals Natura 2000 staan onder druk, we zien overvolle wegen van en naar het eiland met grote aantallen auto’s in de kernen en ervaren parkeerproblemen. Dit heeft gevolgen voor de veiligheid en bereikbaarheid van voorzieningen. “Mijn kinderen komen in de zomer niet op bezoek, omdat het zo druk is naar het eiland toe”. Men maakt zich zorgen over de bereikbaarheid van hulpdiensten. Ook over de houding van toeristen leven zorgen – ‘ze nemen (soms) de straat over alsof het eiland van hen is’, “misschien moeten we ze willen ‘opvoeden”? “De grenzen aan de groei zijn niet alleen bereikt, in meerdere opzichten zijn ze al overschreden.” De balans tussen tweede woningen, bed & breakfasts in de kernen in relatie met de permanente bewoning is soms zoek. Het gevolg is stille donkere straten in de winter in verschillende kernen. Ook leeft de indruk dat grote horeca aanbieders (buitenlandse) vakantiekrachten niet allemaal zo netjes behandelen of zelfs uitbuiten. Jongeren en starters krijgen moeilijk toegang tot betaalbare woningen doordat veel woningen worden gekocht door meer kapitaalkrachtige woningzoekenden en investeerders vanuit de Randstad. Veel jongeren keren na hun studie niet terug vanwege de te eenzijdige prioriteit dat op toerisme ligt. Dit alles heeft gevolgen voor de sociale cohesie, zorgen voor elkaar en het ervaren van veiligheid.

De gezondheidszorg staat onder druk, er is beperkte zorg beschikbaar. Er is ook een tendens gaande dat voorzieningen (zoals speciaalzaken/ winkels) gericht op eilanders verdwijnen en plaatsmaken voor voorzieningen primair georiënteerd op toeristen. Aanbevelingen van de inwoners aan de gemeenteraad Om de balans tussen toerisme en leefbaarheid te waarborgen, wordt gepleit voor een aantal richtlijnen: •

Geen uitbreiding van overnachtingscapaciteit: Focus op kwaliteit boven kwantiteit en verhoog de toeristenbelasting. Kwaliteitsontwikkelingen van de lokale ondernemers steunen en geen nieuwe ontwikkelingen van grote parken of resorts. Ontmoedig het investeren in vakantiewoningen als beleggingsobject.

Dialoognetwerk

Schouwen-Duiveland

•

Natuur beschermen: Geen toeristische bouw in polders, stiltegebieden en de duinen. De duisternis is een unieke kwaliteit die in die gebieden wordt ervaren. Ca. 30 jaar geleden heeft Schouwen-Duivenland een ‘landschapsvisie’ gemaakt op natuur, wonen, agrarisch en toerisme, herijk deze visie.

•

Verduurzaming toeristisch aanbod: Betrek toeristen bij de verduurzaming van het eiland (lokaal duurzaam voedsel, energie- en watergebruik, mobiliteit). Neem ze mee in het toekomstverhaal van Schouwen-Duiveland, de uitdagingen die er spelen (zoet water, kustverdediging, etc.).

•

Diversificatie en samenwerking: Aanbod richten op de doelgroepen, bevorder een mix van kleinschalig toerisme, niet alleen voor het luxe-segment, maar ook voor toeristen met een kleine portemonnee en positieve betrokkenheid bij het eiland. Lokale ondernemers maken het verschil, zij zijn bekend met het eiland en de gewoontes. Ondersteun de lokale ondernemers om het aantal grote en eilandvreemde ondernemers niet te laten groeien.

•

Betere mobiliteit: de bereikbaarheid door het OV verbeteren. Grote parkeerplaatsen aan de rand van het eiland en gratis shuttlebussen voor inwoners.

•

Handhaving en regie: Handhaaf beleid op tweede woningen, toeristenbelasting en spreiding van drukte. Handhaaf de toegestane vierkante meters i.p.v. handhaven op eenheden. Handhaaf op bestemming van bouw bijv. een zorginitiatief mag geen horecainitiatief worden als het te weinig oplevert. Geef prioriteit aan betaalbare woningen voor lokale (jongere) bewoners. Vergroot de kernen en stuur op permanente bewoning binnen de kernen.

•

Toeristenbelasting: verhoog de toeristenbelasting en benut deze om cruciale voorzieningen voor inwoners overeind te houden, zoals het ziekenhuis. Dit is tevens een voorziening die voor toeristen van groot belang is.

•

De mix van inwoners: de wooneconomie is een belangrijk aandachtspunt. Er worden mondjesmaat starterswoningen gebouwd evenzo levensloopbestendige woningen. Ook zijn er boerderijen die niet meer als boerenbedrijf in bedrijf zijn. Zo’n omgeving kan worden verbouwd naar appartementen voor ouderen en jeugd.

•

Dialoog en betrokkenheid: Betrek inwoners en ondernemers bij besluitvorming over dit onderwerp via transparante communicatie en regelmatige bijeenkomsten. Lever daartoe de relevante (en heldere) feiten aan opdat een geïnformeerde dialoog plaats kan vinden.

Conclusie De toekomst van Schouwen-Duiveland vereist een zorgvuldige balans tussen behoud en vernieuwing. Het eiland moet aantrekkelijk blijven voor zowel inwoners als bezoekers, zonder zijn unieke identiteit te verliezen. Door samen te werken en te koesteren wat dit eiland bijzonder maakt, waarborgen we een duurzame toekomst voor iedereen.