1065263 Bijlage 3 - Instrumentarium en voorwaarden B B

Bijlage 3 – Instrumentarium en voorwaarden Bed & Breakfasts (B&B’s) In het raadsvoorstel (zaak 1065263) wordt gesproken over een strakkere regulering voor B&B’s. Dit kan door middel van aangescherpte voorwaarden en/of een vergunningstelsel voor B&B’s. Hieronder worden de verschillende instrumenten die kunnen worden toegepast uiteengezet en per instrument de voor- en nadelen beschreven: • • •

Omgevingsplan (vergunning voor ‘binnenplanse’ omgevingsplanactiviteit); Algemene Plaatselijke Verordening (APV) (exploitatievergunning); Huisvestingsverordening (vergunning voor toeristische verhuur).

Omgevingsplan Op dit moment is de huidige regelgeving ten aanzien van B&B’s opgenomen in de Nota Recreatiebeleid. Hierin zijn de voorwaarden opgenomen waar men aan moet voldoen om een B&B te exploiteren. Het huidige B&B beleid is door vertaald naar een regeling in de bestemmingsplannen, die nu onderdeel vormen van het tijdelijk deel van het omgevingsplan. Hierdoor is het rechtstreeks mogelijk om een B&B te exploiteren in een woning. Een B&B in een bijgebouw is, afhankelijk van het omgevingsplan, vergunningplichtig. Indien het B&B beleid wordt aangepast en vastgesteld, dan kan dit direct in werking treden. Indien het aangepaste beleid strenger wordt dan de huidige omgevingsplanregeling ten aanzien van B&B’s, dan worden nieuwe B&B's die voldoen aan de regeling in het omgevingsplan niet getoetst worden aan het nieuwe beleid. Voor aanvragen die niet binnen het omgevingsplan passen en waarvoor dus een vergunning moet worden verleend, kan wel getoetst worden aan het nieuwe beleid. Om het aangepaste beleid te verwerken in het omgevingsplan, moet het omgevingsplan worden aangepast. In het omgevingsplan staan regels over activiteiten en onder welke voorwaarden deze op een locatie toegestaan zijn. Een regel kan zijn dat er voor een activiteit een omgevingsvergunning nodig is (een ‘binnenplanse’ omgevingsplanactiviteit).

Dan bevat het omgevingsplan ook de beoordelingsregels en de aanvraagvereisten. Bij de aanvraag voor een vergunning voor B&B’s wordt getoetst aan deze beoordelingsregels en de vergunning kan op deze grond ook worden geweigerd. In plaats van een vergunningplicht, kan in het omgevingsplan een meldings- of informatieplicht worden opgenomen. In die gevallen vindt geen voorafgaande toetsing door de gemeente plaats, maar moeten initiatiefnemers wel hun plannen vooraf bekend maken bij de gemeente. Voordelen: - Regels worden op één plek opgenomen (het omgevingsplan), in plaats van zoals tot nu toe het geval was, in veel verschillende bestemmingsplannen. - Indien gewenst kan de vestiging van nieuwe B&B's via een vergunningplicht aan een nadere toetsing onderworpen worden. Nadelen: - Als een vergunningstelsel wordt opgenomen voor een B&B, leidt dit tot een lastendruk voor zowel de aanvragers als de gemeente (zowel in tijd als in kosten (leges)). - Op dit moment kunnen we het omgevingsplan niet aanpassen volgens de nieuwe digitale standaarden en zullen we moeten werken met de tijdelijke variant. Hierdoor kunnen de regels alleen op een minder goed leesbare wijze geraadpleegd worden. Naar verwachting duurt het nog enkele maanden voordat we een wijziging van het omgevingsplan in de nieuwe standaarden kunnen opstellen.

- Indien een gemeente brede regeling voor alleen B&B's wordt opgenomen in het omgevingsplan zonder dat de rest van alle bestemmingsplanregels meegaat, dan blijven de regels voor woningen over bouwen en gebruik in de oude bestemmingsplannen staan, alleen de regeling voor het gebruik van een woning voor B&B's komt in het nieuwe deel van het omgevingsplan. Daar komt bij dat de regels voor B&B's in de bestemmingsplannen gewoon zichtbaar blijven. Met een voorrangsregel die in de wijziging van het omgevingsplan wordt opgenomen, moet duidelijk worden dat die regels niet meer gelden en dat alleen de nieuwe regeling uit het omgevingsplan geldt. Dit komt de leesbaarheid niet ten goede.

1

-

-

We zijn nog bezig met een plan van aanpak voor de transitiefase naar een ‘definitief’ omgevingsplan. We moeten zoals het er nu uitziet voor 2032 alle bestemmingsplannen, de milieuregels die een bevoegdheid zijn geworden van de gemeente en een aantal onderwerpen die in verordeningen zijn geregeld hebben omgezet naar het omgevingsplan. De gevolgen voor de transitiefase van het direct verwerken van beleid (zoals dit beleid voor B&B’s) naar het nieuwe omgevingsplan zijn niet duidelijk. Er kunnen alleen ruimtelijke relevante regels worden opgenomen in het omgevingsplan.

Exploitatievergunning In de APV staan regels van de gemeente over openbare orde en veiligheid. Deze regels gaan met name over openbare orde en veiligheid, bescherming van het milieu, natuurschoon en andere onderwerpen die we op gemeentelijk niveau regelen, zoals parkeren, standplaatsen, evenementen en horeca etc. Op dit moment zijn B&B’s conform art. 2:27 lid 3 van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) uitgesloten van de exploitatievergunningplicht: “Het aanbieden van Bed and Breakfast, waarbij aan niet meer dan vijf personen logies worden verstrekt, is uitgezonderd van het begrip openbare inrichting in deze afdeling.” Als uw raad B&B’s exploitatievergunningplichtig wil maken, dan zal de uitzonderingsplicht voor een exploitatievergunning voor B&B’s door de gemeenteraad uit de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) moeten worden gehaald en B&B’s onder de begripsbepaling openbare inrichting gebracht moeten worden. Het gevolg hiervan is dat B&B’s exploitatievergunningverplichtig worden. Een B&B wordt dan dus gelijk gesteld aan een openbare inrichting. Artikel 2:28, leden 4 en 5 van de APV stellen dat een exploitatievergunning kan worden geweigerd of ingetrokken indien de woon- en leefsituatie in de omgeving van de openbare inrichting op een ontoelaatbare wijze nadelig wordt beïnvloed.

Er is tevens opgenomen dat bij dit criterium rekening gehouden dient te worden met het karakter van de straat en de wijk waarin de openbare inrichting is gelegen of zal zijn gelegen, de aard van de inrichting en de spanning waaraan het woonmilieu ter plaatse blootstaat of bloot zal komen te staan door de exploitatie van de inrichting. Er kunnen beleidsregels worden opgesteld binnen de reikwijdte van eerder gestelde weigeringsgronden. De burgemeester kan bij de beoordeling van vergunningsaanvragen dan binnen het kader van deze beleidsregels toetsen. Bibob voor B&B’s Op het moment dat de APV zodanig wordt aangepast, zoals hierboven beschreven dat een B&B ook onder de exploitatievergunningplicht komt te vallen, dan is het gevolg dat conform art. 2.1 van de Beleidsregel Wet Bibob gemeente Schouwen-Duiveland 2023 er een Bibob-toets plaatsvindt bij elke aanvraag voor een exploitatievergunning voor horeca, waar B&B’s dan onder zullen vallen. Indien dit niet wenselijk is kan de Beleidsregel Wet Bibob worden aangepast, zodat exploitatievergunningen voor B&B’s hierop een uitzondering worden of alleen in bepaalde gevallen wordt getoetst (bijvoorbeeld als één eigenaar meerdere B&B’s exploiteert). Dit wordt meegenomen in de eerste herziening van de Beleidsregels Wet Bibob.

Als het exploiteren van een B&B onder de exploitatievergunningplicht valt, gaat dit wel capaciteit kosten voor het verlenen van de exploitatievergunning en mogelijk het toetsen van Bibob. Voordelen: - Per situatie kan een zelfstandige beoordeling worden gemaakt en kan maatwerk worden geboden. Er is sprake van een afweging per aanvraag. - Bij de behandeling van een aanvraag kunnen in een breder kader aspecten als de woon- en leefsituatie worden meegenomen. Er kan dus een bredere toetsing plaatsvinden dan enkel de planologische regelgeving in het omgevingsplan. - Regulering van B&B’s door het stellen van nadere regels in de APV welke gericht zijn ter voorkoming van overlast voor de omgeving. - Eventueel aan de voorkant toetsen op Bibob om ondermijnende activiteiten te voorkomen. Nadelen: - Als een vergunningstelsel wordt opgenomen voor een B&B, leidt dit tot een lastendruk voor zowel de aanvragers als de gemeente. - Capaciteitsvraag voor vergunningverlening: beoordelen aanvraag exploitatievergunning en eventueel het toetsen van Bibob.

2

Melding in het kader van nadere regels in de APV Een mildere variant op de exploitatievergunning is het instellen van een meldingsplicht op grond van nadere regels voor B&B’s binnen de APV. In de APV kan geregeld worden dat voor een B&B als openbare inrichting een melding kan volstaan. Het college kan nadere regels vaststellen ten aanzien van B&B’s. Bij de melding wordt kort getoetst aan de nadere regels en op grond hiervan kan de melding geaccepteerd of geweigerd worden. Een weigering betekent dat de B&B niet geëxploiteerd mag worden. Tijdens de exploitatie moet men zich aan de algemene regels houden, bij overtreding hiervan kan er worden gehandhaafd. Binnen de gemeente wordt dit al toegepast bij kleine evenementen, winkeluitstallingen en gebruik van knalapparatuur in de landbouw. Voordelen: - Door de aanvrager hoeven geen leges te worden betaalt. - Sturing op nadere regels mogelijk. Nadelen: - Minder effectief dan vergunningsplicht. - Bij een vergunningstelsel kan er een kostendekkende legesfactuur worden opgelegd, maar bij een meldingsplicht niet.

Huisvestingsverordening Op 1 januari 2021 is de Wet toeristische verhuur van woonruimte in werking getreden. Gemeenten hebben nu de bevoegdheid om door middel van de Huisvestingsverordening een registratie-, meld- en/of vergunningplicht of ontheffingsplicht in te stellen om toeristische verhuur van woonruimte te reguleren en te controleren. In de huidige Huisvestingsverordening 2023-2027 is al een registratieplicht voor toeristische verhuur van woonruimte opgenomen. Om B&B’s vergunningplichtig te maken kan er worden gekozen voor het derde instrument: de vergunningplicht voor toeristische verhuur op te nemen in de Huisvestingsverordening. Hiermee kan – onder voorwaarden1 – toeristische verhuur worden toegestaan en daarmee een balans tussen wonen en toeristische verhuur van woonruimte (in de aangewezen gebieden) worden verzekerd. Een Huisvestingsverordening en de instrumenten daarbinnen kunnen alleen ingezet worden bij voldoende onderbouwing op het gebied van schaarste en/of leefbaarheid. Hieraan moet een schaarste- en leefbaarheidsonderzoek ten grondslag liggen. Nader onderzoek moet uitwijzen of het instrument vergunningplicht voor toeristische verhuur gerechtvaardigd is. Voordelen: - Regulering van B&B’s door het stellen van nadere regels in de Huisvestingsverordening.

- Ten opzichte van het omgevingsplan kunnen nadere regels worden gesteld die niet ruimtelijk van aard zijn, zoals bijvoorbeeld eigenaar moet exploitant zijn, verhuur van de woning voor maximum aantal nachten per jaar, etc. Nadelen: - Als een vergunningstelsel wordt opgenomen voor een B&B, leidt dit tot een lastendruk voor zowel de aanvragers als de gemeente. - Kan alleen ingesteld worden op basis van goede onderbouwing op grond van schaarste en/of leefbaarheid. Hiervoor is nader onderzoek vereist.

1 Bijvoorbeeld: een maximum aantal nachten per jaar, verhuurder heeft zijn woonadres in de betreffende

woonruimte, de woonruimte wordt slechts gedurende een bepaalde periode van het jaar toeristisch verhuurd, het maximum aantal gasten dat gelijktijdig in de woonruimte mag verblijven, et cetera.

3

Quotum voor B&B’s Binnen alle bovengenoemde instrumenten kan, indien dat op basis van de lokale omstandigheden noodzakelijk is, een maximum worden gesteld aan het aantal vergunningen dat voor een bepaald gebied kan worden afgegeven: een quotum. Als daartoe wordt overgegaan, is het noodzakelijk dat een onderbouwing wordt gegeven waarom hier een maximum moet worden gesteld, en waarop de hoogte van dit maximum gebaseerd is. Een quotum voor B&B’s leidt automatisch tot een schaars vergunningstelsel: vergunningen waarvan er slechts een beperkt aantal kunnen worden verleend, terwijl er meer (potentiële) aanvragers zijn. Op dit moment kent de vigerende APV een schaars vergunningstelsel voor standplaatsvergunningen. Indien een quotum wordt ingesteld, moet extra goed worden gelet op de eisen die voortvloeien uit de Dienstenrichtlijn. Dit betekent dat de selectie uit de gegadigden plaatsvindt “volgens een selectieprocedure die alle waarborgen voor onpartijdigheid en transparantie biedt” (artikel 12 van de Dienstenrichtlijn). Aan (potentiële) gegadigden moeten gelijke kansen worden geboden om in aanmerking te komen voor deze vergunningen.

Daarom worden schaarse vergunningen in het geval van een quotum in beginsel voor een bepaalde tijd verleend en moet er worden voorzien in een eerlijke, transparante en niet-discriminatoire verdelingsprocedure waarbij iedere vorm van willekeur wordt uitgesloten. Hierbij kan gedacht worden aan een trekkingsronde, waarbij bekend wordt gemaakt dat gegadigden voor zo’n ‘schaarse vergunning’ voor een bepaalde datum een aanvraag kunnen indienen, waarna een trekking volgt door een notaris.

Advies De bovengenoemde instrumenten bieden de mogelijkheid tot regulering van het aantal B&B’s of de voorwaarden voor B&B’s. Bij de keuze voor een instrument is de belangrijkste basis de wettelijke grondslag voor de inzet van de instrumenten: • • •

Vanuit het omgevingsplan is dit een ruimtelijke grondslag: het stellen van ruimtelijke regels aan B&B's en een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (etfal). Op basis hiervan kunnen ruimtelijke voorwaarden worden gesteld aan B&B's, zoals dat nu ook al het geval is. Vanuit de APV is de grondslag openbare orde en veiligheid. Op basis van deze vergunning kunnen aanvullende voorwaarden worden gesteld die niet ruimtelijk van aard zijn, zoals het voorkomen van overlast en borgen van de leefbaarheid. Vanuit de Huisvestingsverordening is de grondslag schaarste en/of leefbaarheid. Op basis van deze vergunning kunnen aanvullende voorwaarden worden gesteld die niet ruimtelijk van aard zijn, zoals een maximum aantal nachten per jaar voor toeristische verhuur en verhuurder heeft zijn woonadres in de betreffende woonruimte.

Het advies is om de aangescherpte voorwaarden op te nemen als uitgangspunt bij de wijziging van het omgevingsplan. Het aanpassen van de huidige regeling ten aanzien van B&B’s in het omgevingsplan is nodig om het aangepaste beleid door te voeren. Met een vergunningplicht vanuit de APV kunnen aanvullende voorwaarden worden gesteld die niet ruimtelijk van aard zijn, zoals een bredere afweging ten aanzien van de omgeving en het woonmilieu. Met het opnemen van de aangescherpte voorwaarden in het omgevingsplan kunnen we de huidige onduidelijkheid in regelgeving en ontwikkelingen rondom B&B’s al ondervangen. Een aanvullend vergunningstelsel is daarbij niet noodzakelijk. Wij adviseren om geen quotum in te stellen voor B&B’s. Het maximaal aantal B&B’s voor de gehele gemeente en per gebied moet goed onderbouwd worden. Daarnaast vergt dit een complexe aanvraag en vergunningsprocedure. Het huidige aantal geregistreerde B&B’s afgezet tegen de totale woningvoorraad geeft geen aanleiding om het aantal B&B’s te maximeren.

4