Document · PDF

1049383 Bijlage 2. Accountantsverslag 2023 Gemeente Schouwen-Duiveland - was getekend

Gemeenteraad 4 juli 2024, gemeente Schouwen-DuivelandBij agendapunt: RVS Jaarstukken 2023 (1049383)11.876 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Afbeelding wordt voor iedere gemeente gemaakt en dient hier aangepast te worden.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Schouwen-Duiveland, 19 juni 2024

Deloitte Accountants B.V. Park Veldzigt 25 Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Schouwen-Duiveland Postbus 5555 4300 JA ZIERIKZEE Onderwerp Accountantsverslag 2023 Datum 19 juni 2024 Ons kenmerk 2406E9403D/HV Behandeld door B. Schmelzer MSc RA 088 288 3199 bschmelzer@deloitte.nl J. van Koert MSc RA 088 288 2306 jvankoert@deloitte.nl

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2023 van de gemeente Schouwen-Duiveland. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2023 van de gemeente Schouwen-Duiveland. De jaarrekening 2023 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Schouwen-Duiveland. Bij deze jaarrekening hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging gedateerd d.d. 15 november 2023 en met ons auditplan, dat op 11 december 2023 is besproken in uw auditcommissie. Wij hebben het concept van dit accountantsverslag ambtelijk besproken met uw portefeuillehouder financiën, de gemeentesecretaris, het afdelingshoofd bedrijfsvoering en de beleidsmedewerker Planning & Control d.d. 15 mei 2024 en met de auditcommissie tijdens de vergadering d.d. 17 juni 2024. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: J. van Koert MSc RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Inhoudsopgave Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

• Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

• Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Bevindingen jaarrekening

• De financiële positie van uw gemeente

• Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Interne beheersing

• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

Bijlagen

• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

• Bijlage A2 - Gecorrigeerde controleverschillen

• Bijlage A3 - Onzekerheden in de controle

• Bijlage A4 - Tekortkomingen in de toelichtingen

• Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023

• Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole In dit hoofdstuk zijn de kernpunten van de jaarrekeningcontrole overzichtelijk weergegeven. Deze kernpunten lichten wij in het vervolg van dit accountantsverslag nader toe. De onderwerpen linken dan ook door naar de verdiepende teksten en zijn te raadplegen door op de categorie of het onderwerp te klikken. Categorie

Onderwerp

Observatie en/of aanbeveling

Algemeen

1. Controleverklaring

1. We hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt bij de jaarstukken 2023.

2. Rechtmatigheid

2. Het college van B&W heeft in haar eerste rechtmatigheidsverantwoording rechtmatigheidsfouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens.

3. Fraude

3. Uw gemeente heeft in 2022 de eerste stappen gezet voor de (fraude)risicoanalyse welke in 2023 verder doorontwikkeld is. Het college van B&W heeft het (fraude)risicobeleid en de (fraude)risicoanalyse vastgesteld in de vergadering van 26 maart 2024. Dit vinden wij een positieve ontwikkeling.

1. Financiële positie

1. De financiële positie ultimo 2023 is verbeterd ten opzichte van 2022.

2. Realiteitsgehalte begroting

2. De realisatie van de doelen van de gemeenteraad is niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden.

3. Kwaliteit jaarstukken

3. De kwaliteit van de jaarstukken is toereikend; echter, er zijn specifieke aandachtspunten geïdentificeerd die aandacht behoeven om het proces verder te versterken. Een punt van aandacht is bijvoorbeeld het inkorten van de jaarstukken, een verbetering die uw gemeente in werking heeft gezet.

1. Verbeteringen

1. Wij constateren dat uw gemeente verbeteringen heeft doorgevoerd, onder meer op het gebied van de verantwoording en interne controle van de SiSa-bijlage, alsook op de thema's fraude en integriteit.

Financiën

Ontwikkelingen

2. Aandachtspunten

Sociaal domein

1. Jeugdwet

2. Persoonsgebonden budgetten (PGB)

2. Daarnaast onderkennen wij belangrijke aandachtspunten op het gebied van onder andere de kwaliteit van controle-informatie en onderbouwingen, alsmede de interne beheersing met betrekking tot de naleving van de Europese aanbestedingsregels. 1. In 2023 is de verwerkingswijze van de jeugdkosten na afstemming met de commissie BBV gewijzigd. Als gevolg van deze wijziging zijn bevindingen aangaande de zorgkosten bij Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland worden geïntegreerd in de evaluatie van fouten en onzekerheden in de jaarrekening van Gemeente Schouwen-Duiveland. Uit de controle van de zorgkosten bij Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland blijkt een fout van € 294.000 en een onzekerheid van € 213.000. 2. De accountant van de SVB heeft een oordeel met beperking bij de verantwoordingen 2023 verstrekt, vanwege getrouwheid- en rechtmatigheidsafwijkingen. Wij hebben de in de jaarrekening verantwoorde PGB’s voor een bedrag van € 228.000 aangemerkt als onzeker.

Grondexploitatie

1. Schattingen

1. De grondexploitaties zijn getrouw weergegeven blijkens onze controlewerkzaamheden.

2. Voorziening

2. De gemeente Schouwen-Duiveland heeft haar voorziening geactualiseerd en in overeenstemming gebracht met de verwachte negatieve resultaten per grondexploitatie.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid

Rechtmatigheid

Welke verbeteringen zien wij?

Welke aandachtspunten zien wij?

•

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld van de jaarrekening, inclusief de daarin opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van het college van B&W.

•

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1.740.000 respectievelijk € 5.220.000.

•

Naast onze opdrachtbevestiging zijn het Bado en normenkader dat door uw raad is vastgesteld d.d. 21 december 2023 bepalend (geweest) voor onze controle.

•

Wij hebben tijdens onze controle van de WNT geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol WNT te boven gaan.

•

Het college van B&W heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording fouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens.

•

In de paragraaf bedrijfsvoering zijn de bevindingen groter dan de rapporteringstolerantie toegelicht door het college van B&W.

•

De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt € 5.226.520 respectievelijk € 100.000.

•

Wij hebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken waaruit geen materiële tekortkomingen zijn gebleken.

•

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023 is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.

Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd: •

De verantwoording over en interne controle van de SiSa-bijlage zijn sterk verbeterd ten opzichte van vorig jaar. Ondanks een sterke toename van het aantal regelingen is het controleproces soepel verlopen. Dit geldt ook voor de verantwoording en interne controle van het sociaal domein. Het proces, de uitvoering en de (interne) controle zijn van een voldoende gedegen niveau om onze externe controle te kunnen verrichten.

•

De gemeente Schouwen-Duiveland besteedt aandacht aan de thema’s fraude en integriteit. Uw gemeente heeft in 2023 de eerste stappen gezet voor de (fraude)risicoanalyse welke in 2023 verder doorontwikkeld is. Het college van Burgemeester en Wethouders heeft zowel het fraudebeleid als de frauderisicoanalyse goedgekeurd tijdens de vergadering op 26 maart 2024. Bovendien heeft uw gemeente in 2024 twee vertrouwenspersonen in dienst genomen.

•

Het nieuwe inkoopsysteem dat door de gemeente wordt gehanteerd, vereist een gedegen onderbouwing van de documentatie die de levering van de prestatie aantoont. Uit onze werkzaamheden is naar voren gekomen dat de kwaliteit van de onderbouwing van de prestatielevering verbetering toont ten opzichte van het voorgaande jaar. Desalniettemin zijn er nog belangrijke stappen te zetten. Voor meer details verwijzen wij u naar het onderdeel 'Welke aandachtspunten zien wij?'.

Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten: •

Het aanleveren van controle-informatie en onderbouwingen. Wij constateren dat er een spanningsveld bestaat tussen ‘druk en ambitie’ en ‘capaciteit’. De processen om tot een kwalitatief goede verantwoording en onderbouwing te komen, moeten dan ook worden versterkt. Wij ervaren bijvoorbeeld dat het verkrijgen van de noodzakelijke onderbouwing vanuit de uitvoerende organisatie moeizaam verloopt. Een specifiek voorbeeld hiervan is de langere responstijd op vragen die vereisen dat documenten aangeleverd worden, zoals de onderbouwing bij de parkeeropbrengsten en prestatielevering van investeringen.

•

Aansluitend op het voorgaande punt is het ons opgevallen dat de organisatie nog steeds zoekende is naar de gepaste wijze van onderbouwing voor de prestatielevering. Wij adviseren om hierop interne trainingen te verzorgen, teneinde de bewustwording te vergroten en de kwaliteit te verbeteren. Wij zouden hierover graag met u in overleg gaan.

•

Toereikende preventieve interne controles implementeren om de naleving van de Europese aanbestedingsregels structureel te borgen. In 2023 heeft er geen tussentijdse interne controle plaatsgevonden. Wij adviseren u ook gedurende het jaar (tussentijds) interne controles uit te voeren.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Welke aandachtspunten zien wij? (vervolg)

Frauderisicoanalyse

•

Met betrekking tot de rechtmatigheidsverantwoording constateren wij dat uw gemeente in de financiële verordening specifieke richtlijnen heeft opgesteld die bepalen wanneer begrotingsafwijkingen als onrechtmatig worden beschouwd. Hierbij hebben wij geconstateerd dat u strengere eisen hanteert dan wat minimaal vereist is volgens het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Het uitgangspunt binnen uw beleid is dat elke overschrijding van de lasten of onderschrijding van de baten als onrechtmatig wordt gezien. Specifiek in deze context is het aanmerken van batenonderschrijding als onrechtmatig een striktere eis dan de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV voorschrijft. Wij adviseren om de eerste rechtmatigheidsverantwoording van uw gemeente te beoordelen binnen de auditcommissie, waarbij dit specifieke punt ook in beschouwing wordt genomen.

•

Belangrijke afwijkingen tussen begroting en realisatie (resultaat en kengetallen). In 2023 zijn deze grotendeels te herleiden tot: -

ontwikkelingen na de 2e Berap (overdrachten Rijk zoals Buig-gelden van het Rijk, algemene uitkeringen en bouwleges);

grondexploitatiewinst (tussentijdse winst geraamd waarvan levering van grond niet in 2023 heeft plaatsgevonden); en

vertragingen in investeringen van 2023 naar 2024.

Uw gemeente besteedt aantoonbaar aandacht aan het onderwerp fraude. Uw gemeente heeft in 2022 de eerste stappen gezet om een specifiek gemeentelijk (fraude)risicobeleid, met daarin opgenomen een uitgebreide (fraude)risicoanalyse op te stellen. In 2023 is dit verder doorontwikkeld. Het college van B&W heeft het (fraude)risicobeleid en de (fraude)risicoanalyse vastgesteld in de vergadering van 26 maart 2024. Dit vinden wij een positieve ontwikkeling. Wij bevelen u aan de (fraude)risico analyse jaarlijks te actualiseren en deze als een integraal onderdeel op te nemen in de communicatie tussen het management, het college en de auditcommissie. Verder heeft uw gemeente diverse beleidsdocumenten zoals een gedragscode, een klokkenluidersregeling en heeft uw gemeente zowel interne alsmede externe vertrouwenspersonen aangesteld. Wij hebben vastgesteld dat u opvolging geeft aan integriteitsmeldingen. Tijdens onze controle over 2023 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.

Opstel- en controleproces

Kwaliteit verslaggeving

•

Wij constateren dat het proces van de jaarrekeningcontrole voor het jaar 2023 moeizamer is verlopen dan in het voorgaande jaar. Dit kan deels worden toegeschreven aan personele veranderingen binnen uw afdeling financiën en deels aan de moeilijkheden bij het verkrijgen van de benodigde documentatie vanuit de uitvoeringsorganisatie. Wij stellen voor om medio 2024 samen met uw ambtelijke organisatie een evaluatie uit te voeren van het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2023. Op basis van deze evaluatie kunnen vervolgens de benodigde verfijningen worden aangebracht in het "interne draaiboek" voor het opstelproces en de werk- en planningsafspraken voor de jaarrekeningcontrole. Deze voorgestelde evaluatie en daaropvolgende aanpassingen zijn relevant, daar het proces van 2023 heeft geresulteerd in een aantal nog openstaande items in onze controle.

•

Een cruciaal aandachtspunt is het waarborgen van een goed gestructureerde auditfile, waarbij tussentijdse selecties duidelijk aangesloten zijn op de totale auditfile. Voor het jaar 2023 heeft dit aspect geleid tot inefficiënties.

•

Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen.

•

De jaarrekening 2023 geeft overeenkomstig de begroting inzicht in de baten en lasten van de programma’s. Verder is per programma aangegeven wat bereikt is, wat daarvoor gedaan is en wat het heeft gekost. Hierbij is de relatie gelegd met de geformuleerde doelstellingen uit de (gewijzigde) begroting 2023.

•

Uit onze controlewerkzaamheden zijn verschillende bevindingen naar voren gekomen die betrekking hebben op de presentatie van posten in de jaarrekening, de verantwoording van de voorzieningen en de bepaling van de bezoldiging volgens de Wet Normering Topinkomens (WNT). Deze constateringen hebben geleid tot aanvullende analyses en tot correcties in de jaarrekening. Voor een gedetailleerde uiteenzetting verwijzen wij naar Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen, Bijlage A2 - Gecorrigeerde controleverschillen, en Bijlage A3 - Onzekerheden in de controle.

•

Verder merken wij op dat de jaarrekening een lijvig stuk betreft. De aanbeveling is om de leesbaarheid van de jaarrekening te verbeteren door bijvoorbeeld de informatie te comprimeren. Uw gemeente heeft dit proces reeds geïnitieerd.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Financiële positie

Realiteitsgehalte begroting

Interne beheersing

Sociaal domein

Grondexploitatie

Overig

•

De financiële positie ultimo 2023 is verbeterd ten opzichte van 2022.

•

De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2023 bedraagt € 43,9 miljoen (2022: € 41,8 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Schouwen-Duiveland onderkende en aanwezige risico’s van € 4,8 miljoen (2022: € 13,8 miljoen).

•

Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een voordelig rekeningresultaat 2023 ad € 2,9 miljoen (2022: voordelig € 4,7 miljoen).

•

Uit het overzicht van baten en lasten over 2023 blijken (forse) afwijkingen c.q. volumeverschillen in zowel de lasten, baten als saldi. Deze afwijkingen in combinatie met de absolute omvang en de oorzaken van het voordelig resultaat van circa € 2,9 miljoen ten opzichte van de tweede financiële rapportage 2023, geven ons de indruk dat de ramingen in de begroting en tussentijdse informatievoorziening wat betreft (investerings)projecten en activiteiten te ambitieus zijn en mogelijk niet in lijn zijn met de beschikbare (personele) capaciteit om alle geplande (investerings)projecten en activiteiten daadwerkelijk in het boekjaar te realiseren. Dit blijkt onder andere uit het voorstel via de tussentijdse financiële rapportages om niet uitgenutte budgetten over te hevelen naar 2024 en de bij diverse programma’s achterblijvende uitgaven en kapitaallasten voor projecten en investeringen.

•

Wij adviseren in 2024 nader onderzoek te doen naar de (structurele) oorzaken van het rekeningsaldo 2023 en te bezien hoe het realiteitsgehalte en de voorspellende waarde van de begroting en tussentijdse informatievoorziening is te verbeteren.

•

Op basis van de interim-controle 2023 hebben wij tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u (gemeenteraad) gedeeld, en zijn besproken in de auditcommissie d.d. 21 december 2023. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.

•

In 2023 kampte de gemeente met beperkte personele bezetting op de afdeling bedrijfsvoering. Dit is aangepakt door in 2023 een interim concerncontroller, een hoofd financiën en twee beleidsmedewerkers P&C Cyclus aan te nemen. Echter, de afhankelijkheid van externe krachten maakt de organisatie kwetsbaar. Vanaf augustus 2024 zal een vaste concerncontroller starten.

•

In 2023 is de controle van het sociaal domein soepel verlopen.

•

Uit de verantwoording van de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland blijkt in de geleverde zorg in natura (jeugd) een onzekerheid van € 213.000, dit wordt veroorzaakt door het ontbreken van een productieverantwoording bij een zorgaanbieder als gevolg van faillissement. Daarnaast blijkt uit deze verantwoording een fout van € 294.000 als gevolg van een afkeurende verklaring bij een productieverantwoording van een zorgaanbieder. Wij adviseren om hierover met de betreffende zorgaanbieder in overleg te treden.

•

De accountant van de SVB heeft een oordeel met beperking bij de verantwoordingen 2023 verstrekt, vanwege getrouwheids- en rechtmatigheidsafwijkingen. Wij hebben de in de jaarrekening verantwoorde PGB’s voor een bedrag van € 228.000 aangemerkt als onzeker.

•

Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2023 versus de schattingen in de jaarrekening 2022 geanalyseerd (‘backtesting’).

•

Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is en consistent is met voorgaand jaar.

•

Zie de bijlagen A bij dit accountantsverslag waaruit blijkt welke (niet)-gecorrigeerde bevindingen, onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen wij hebben geconstateerd.

•

In bijlage C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Bevindingen jaarrekening

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2023 bedraagt € 12,6 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 9,7 miljoen aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2023 circa € 2,9 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2023 circa 30,3% van het balanstotaal (ultimo 2022: 26,5% van het balanstotaal) en is verbeterd ten opzichte van 2022. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat.

Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming. Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Eigen vermogen (x € 1.000)

2023

2022

2021

Eigen vermogen per 1 januari

57.177

44.270

41.920

Tussentijdse resultaatbestemming

9.667

8.210

-/- 491

Gerealiseerd resultaat

2.902

4.669

2.814

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

12.569

12.879

2.323

Rechtstreekse structurele toevoeging

Eigen vermogen per 31 december

69.774

57.177

44.270

Exploitatieresultaat (x € 1.000) Totale baten

162.348

Totale lasten

-/- 149.779

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

12.569

Af: stortingen in reserves

-/- 24.439

Bij: onttrekkingen aan reserves

14.772

Saldo mutaties reserves

-/- 9.667

Gerealiseerd resultaat

2.902

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2023 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 12,6 miljoen zien, ten opzichte van een begroot voordelig saldo van € 10,1 miljoen (begroting na wijziging).

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1.000)

15.000

De jaarrekening 2023 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 2,9 miljoen.

10.000

In de programmaverantwoording geeft het college van B&W per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college van B&W de rechtmatigheid van de begrotingsafwijkingen nader toegelicht.

5.000 2021

Enkele belangrijke oorzaken voor het voordelig gerealiseerd resultaat zijn: Omschrijving Hogere algemene uitkering Lagere uitkering deelfonds sociaal domein

Bedrag x € 1.000

2023

Mutaties in reserves (x € 1.000)

700

5.666

2022

500

-/- 4.347

300 100 (100) 2021

2022

2023

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

2022

2023

Interne beheersing

Bijlagen

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Schouwen-Duiveland (begroot en werkelijk over de periode 2020-2023)

Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. De solvabiliteit is in 2023 toegenomen. Afgezet tegen de VNG norm bevindt dit kengetal zich in de neutrale risicocategorie (20-50%).

35%

25%

Grondexploitatiequote

20%

De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt. Sprake is van een zeer lage grondexploitatiequote als gevolg van een lage stand van de voorraad grondexploitaties. Uw gemeente bevindt zich in de minst risicovolle categorie volgens de VNG norm (minder dan 20%). Netto schuldquote

Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken. De structurele exploitatieruimte voor uw gemeente is aanzienlijk positief in zowel 2023 als 2022, waardoor het zich in de minst risicovolle categorie bevindt volgens de VNG norm (meer dan 0%). Accountantsverslag 2023 | 2406E9403D/HV/14 © 2024. For information, contact Deloitte The Netherlands.

30%

15%

10%

5% 0%

0% 2020

Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie. Voor 2023 is sprake van een verdere afname van de netto schuldquote. De afwijking ten opzichte van de begroting is te wijten aan het achterblijven van investeringen. Volgens de VNG norm bevindt uw gemeente zich in de minst risicovolle categorie (minder dan 90%).

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Grondexploitatiequote

Solvabiliteit

2021

2022

Begroot

Werkelijk

2023

2020

2021

2022

Begroot

Werkelijk

2023

Structurele exploitatieruimte

Netto schuldquote 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

14% 12% 10% 8% 6% 4% 2% 0% -2% -4% 2020

Bestuurlijke samenvatting

2021

2022

Begroot

Werkelijk Bevindingen jaarrekening

2023

2020

Interne beheersing

2021

2022

Begroot

Werkelijk

Bijlagen

2023

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Saldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1.000)

Voorspellende waarde van uw begroting De jaarrekening 2023 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 2,9 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college van B&W haar beleid en doelen kan realiseren.

14.000 12.000 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 (2.000) (4.000)

De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren.

Begroting 2021

Uw organisatie is zich bewust van deze problematiek. In dit licht adviseren wij u dit nader te onderzoeken en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen.

Realisatie 2021

Begroting 2022

Realisatie 2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1.000) 180.000

Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken

160.000

Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2023 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses.

140.000 120.000 100.000 Begroting 2021

Uw organisatie is onderhanden met het initiëren van een aanpak voor het optimaliseren van de leesbaarheid en comprimeren van de begroting en jaarstukken. Hiervoor is een traject gestart met de auditcommissie. Hoewel wij ons realiseren dat het tot stand brengen van verbeteringen een groeipad kent, constateren wij dat de gewenste kwaliteitsimpuls in deze jaarstukken nog onvoldoende tot uiting is gekomen.

Realisatie 2021

Begroting 2022

Realisatie 2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1.000) 180.000 160.000 140.000 120.000 100.000 Begroting 2021

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Realisatie 2021 Bevindingen jaarrekening

Begroting 2022

Realisatie 2022

Begroting 2023

Interne beheersing

Realisatie 2023

Bijlagen

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)

Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2023; de ratio weerstandsvermogen is met 6,8 toegenomen van 3,4 ultimo 2022 naar 10,2 in 2023. Beschikbare weerstandscapaciteit De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 43,9 miljoen (2022: € 41,8 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college van B&W een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s.

Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 4,3 miljoen (2022: € 12,4 miljoen). Ten opzichte van 2022 is hiermee sprake van een afname. Dit wordt veroorzaakt door de vrijval van de schadeclaim inzake Brouwerseiland. Uw weerstandscapaciteit van € 43,9 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 4,3 miljoen. Dit heeft het college van B&W inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.

45 40 35 30 25 20 15 10 5 -

2020

2021

Benodigde weerstandscapaciteit

2022

2023

Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandscapaciteit

12,00 10,00 8,00 6,00 4,00 2,00 -

2020

2021

2022

2023

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het boekjaar 2023 is het college van B&W verplicht in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen waarin zij zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief begrotingsrechtmatigheid). Een uitgebreidere toelichting op de onrechtmatigheden en de vervolgacties om deze op te lossen/te voorkomen is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag. Verantwoordings- en rapportagegrens Via de financiële verordening heeft de gemeenteraad de verantwoordingsen rapportagegrens vastgesteld. De verantwoordingsgrens heeft het college van B&W gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college van B&W waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college van B&W in de paragraaf bedrijfsvoering. Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van Gemeente Schouwen-Duiveland blijken onrechtmatigheden welke de verantwoordingsgrens te boven gaan.

Begrotingscriterium Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, laste en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting. De gemeenteraad en het college van B&W hebben afspraken gemaakt in welke situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel wat betekent dat het college van B&W deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering). Dit is door de gemeente Schouwen-Duiveland ook gedaan in de financiële verordening. Hieruit blijkt het volgende: -

Normenkader Het college van B&W heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht. Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 21 december 2023. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college van B&W om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering. Daarnaast hebben wij vastgesteld dat het college van B&W de financiële verordening en controleverordening heeft geactualiseerd. Deze zijn door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 21 december 2023. In de financiële verordening zijn eveneens specifieke richtlijnen opgenomen over de wijze en diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze waarop het college van B&W om dient te gaan met begrotingsafwijkingen. Deze komen hierna nader aan bod. Accountantsverslag 2023 | 2406E9403D/HV/18 © 2024. For information, contact Deloitte The Netherlands.

Uitgangspunt is dat iedere lastenoverschrijding of batenonderschrijding van de begroting als onrechtmatig wordt beschouwd. Afwijkingen worden als acceptabel aangemerkt in de volgende situaties:

hanteert dan wat minimaal vereist is volgens het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Specifiek in deze context is het aanmerken van batenonderschrijding als onrechtmatig een striktere eis dan de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV voorschrijft. Wij hebben vastgesteld dat het college van B&W specifieke werkzaamheden heeft uitgevoerd ten aanzien van het begrotingscriterium, zijnde controle op programmaoverschrijdingen waaronder een nulproef en controle op kredietoverschrijdingen. Kredietoverschrijdingen In totaal zijn de investeringskredieten met € 331.000 overschreden. Ongeautoriseerde reservemutaties In totaal hebben er ongeautoriseerde reserveringsmutaties plaatsgevonden ter waarde van € 17.000. Begrotingsrechtmatigheid De begrotingsonrechtmatigheden bestaan uit de volgende categorieën: -

Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren.

In totaal zijn de lasten van de programma’s met € 2.127.014 overschreden.

In totaal zijn de baten met € 10.309.607 onderschreden.

Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling.

De overschrijding is geautoriseerd door middel van de vaststelling van een tussentijdse rapportage.

Dit resulteert in een totaal aan begrotingsonrechtmatigheid op programmaniveau van € 12.784.607.

Begrotingsonrechtmatigheden die passen binnen het bestaande beleid van de raad, worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording (voor zover de verantwoordingsgrens voor afzonderlijke fouten of onduidelijkheden is overschreden), maar worden niet nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.

Het totaal van de begrotingsonrechtmatigheden dat past binnen het vooraf gestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid bedraagt € 9.781.000.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Rechtmatigheidsverantwoording Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, omgang met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. Ook voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.

Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen dat tot gevolg heeft dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening. Díe onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant vallen, hebben we onderstaand nader toegelicht inclusief de wijze waarop het college van B&W deze in haar werkzaamheden heeft betrokken. Aanbestedingen Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit.

Wij constateren over 2023 een verdere afname in de omvang van de onrechtmatigheden door het niet naleven van de aanbestedingsregels. Uit de controle blijkt een fout van € 469.046, terwijl over 2022 nog sprake was van een fout van € 864.000. Uw gemeente heeft hiermee zichtbaar stappen gezet in de verbetering van de interne beheersing voor de naleving van de Europese aanbestedingsregels. Wel is door uw gemeente nog een aantal belangrijke vervolgstappen te zetten. Het bedrag aan onrechtmatigheden over 2023 van € 469.046 heeft voor € 127.274 betrekking op twee nieuwe fouten in de naleving van de aanbestedingsregels in huidig boekjaar. Deze fouten zijn niet nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering gezien deze individueel niet de rapporteringsgrens overschrijden. In totaal heeft € 368.772 betrekking op fouten in de naleving van de aanbestedingsregels die in voorgaande jaren zijn gemaakt, en waarvan de bestedingen nog doorlopen in het huidige boekjaar. Uw gemeente heeft de afgelopen jaren maatregelen getroffen om de naleving van de aanbestedingsregels structureel beter te borgen. Dit heeft zichtbaar geresulteerd in een afname van de totale fout, en bovendien is het merendeel van de ‘foute’ contracten in 2022 of eerder aangegaan (en is het aantal nieuwe fouten daarmee beperkt).

Ondanks de getroffen maatregelen kan uw gemeente in de praktijk, door de complexiteit van de materie en regelgeving, toch relatief gemakkelijk een verkeerde aanbestedingsprocedure kiezen. Wij benadrukken het belang van een

Lasten sociaal domein De uitvoering van de Jeugdwet wordt verzorgd door Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (GGD Zeeland). In 2023 is de verwerkingswijze van de jeugdkosten veranderd, zoals is afgesproken tussen GGD Zeeland en de deelnemende gemeenten. Dit zelfde geldt voor de Wmo dat wordt uitgevoerd door het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio. In voorgaande jaren vond verantwoording voor deze sociale lasten plaats op basis van delegatie, maar vanaf 2023 is deze verantwoording, vanwege nieuwe inzichten, gewijzigd naar mandatering. Als gevolg hiervan zullen bevindingen aangaande de zorgkosten bij Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland en SWVO worden geïntegreerd in de evaluatie van fouten en onzekerheden in de jaarrekening van Gemeente Schouwen-Duiveland. Voorheen hadden dergelijke fouten en onzekerheden geen invloed op de jaarrekening van de gemeente door de toepassing van delegatie. Uw gemeente is in afwachting van de bevindingen vanuit de SWVO. Op basis van de bevindingen bij de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland zijn er fouten (€ 293.504) en onzekerheden (€ 212.554) geïdentificeerd die betrekking hebben op de gemeente SchouwenDuiveland. Dit komt door het ontbreken van (goedgekeurde) verantwoordingsinformatie door zorginstellingen.

Misbruik en oneigenlijk gebruik Ultimo 2023 zijn er voor € 10.000 vorderingen verantwoording uit hoofde van onterecht ontvangen uitkeringen.

Wij bevelen aan om een preventieve interne controle te implementeren om de naleving van de Europese aanbestedingsregels structureel te borgen. Wij benadrukken het belang van het onderbouwen en documenteren van conclusies in de spendanalyse, zodat achteraf goed herleidbaar is op welke wijze conclusies tot stand zijn gekomen.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Sociaal domein Sociaal domein De gemeente Schouwen-Duiveland voert diverse sociale wetten uit in het sociaal domein, waarbij enkele taken zijn ondergebracht bij derde partijen. Wij noemen de volgende belangrijkste onderdelen:

Onderdeel

Bedrag 2023 x € 1.000

Bedrag 2022 x € 1.000

Uitvoerder

Wijze van uitbesteding

Bepaling last boekjaar

Uitkeringen (met name inkomensdeel)

9.474

8.719

Gemeente

Niet van toepassing

Werkelijke kosten

Energietoeslag

1.794

1.838

Gemeente

Niet van toepassing

Werkelijke kosten

Jeugdwet

8.067

7.271

Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland

Mandatering

Vaste bijdrage op basis van de begroting + afrekening T-1

Wmo

10.123

8.782

Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio

Mandatering

Vaste bijdrage op basis van de begroting + afrekening T-1

228

208

Sociale Verzekeringsbank

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke kosten

PGB’s Wmo/Jeugd

Voor de jaarrekeningcontrole 2023 hebben wij – met inachtneming van de Audit Alert Sociaal Domein van de beroepsorganisatie van accountants (NBA) – de door uw gemeente getroffen maatregelen om te komen tot een getrouwe en rechtmatige besteding van de zorg in natura (Wmo en Jeugd, exclusief PGB) geëvalueerd. Sociaal domein | Uitkeringen/TOZO Uitvoering van de Uitkeringsregelingen (WWB, participatiewet, Ioaw, Ioaz, BBZ en TOZO) als ook het werkdeel voert de gemeente in eigen beheer uit. Wij hebben de juistheid en rechtmatigheid van de verstrekte uitkeringen vastgesteld. Voorts hebben wij vastgesteld dat de in de SiSa-bijlage opgenomen cijfers inzake de uitkeringsregelingen op een juiste wijze zijn ontleend aan de financiële administratie en uitkeringen administratie van de gemeente Schouwen-Duiveland. Accountantsverslag 2023 | 2406E9403D/HV/20 © 2024. For information, contact Deloitte The Netherlands.

Sociaal domein | Jeugdwet

Uitvoering van de jeugdwet is gemandateerd aan de inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland, welke is gepositioneerd als een bestuurscommissie onder de GGD Zeeland. In 2023 is de verwerkingswijze van de jeugdkosten veranderd, zoals is afgesproken tussen GGD Zeeland en de deelnemende gemeenten. In voorgaande jaren vond verantwoording plaats op basis van delegatie, maar vanaf 2023 is deze verantwoording, vanwege nieuwe inzichten, gewijzigd naar mandatering. Als gevolg hiervan zullen bevindingen aangaande de zorgkosten bij Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland worden geïntegreerd in de evaluatie van fouten en onzekerheden in de jaarrekening van Gemeente Schouwen-Duiveland. Voorheen hadden dergelijke fouten en onzekerheden geen invloed op de jaarrekening van de gemeente door de toepassing van delegatie.

Op basis van de bevindingen bij de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland zijn er fouten (€ 294.000) en onzekerheden (€ 213.000) geïdentificeerd die betrekking hebben op de gemeente Schouwen-Duiveland. Dit komt door het ontbreken van (goedgekeurde) verantwoordingsinformatie door zorginstellingen.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Sociaal domein Sociaal domein | PGB-bestedingen De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft – net als in voorgaande jaren – bij de PGB-verantwoordingen voor Jeugd en Wmo over 2023 een controleverklaring met beperking verstrekt. De PGB-bestedingen over 2023 bedragen circa € 228.000 (2022: € 208.000). Uw gemeente voert zelf geen interne controle uit naar de rechtmatige besteding van de PGB’s. Sociaal domein | Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) De Wmo wordt uitgevoerd door het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio. In voorgaande jaren vond verantwoording plaats op basis van delegatie, maar vanaf 2023 is deze verantwoording, vanwege nieuwe inzichten, gewijzigd naar mandatering. Als gevolg hiervan zullen bevindingen aangaande de sociale lasten bij SWVO worden geïntegreerd in de evaluatie van fouten en onzekerheden in de jaarrekening van Gemeente Schouwen-Duiveland. Voorheen hadden dergelijke fouten en onzekerheden geen invloed op de jaarrekening van de gemeente door de toepassing van delegatie. Uit de verantwoording blijken geen fouten of onzekerheden boven de rapportagegrens met betrekking op gemeente SchouwenDuiveland.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2023 ad € 1 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2024 e.v. nog te realiseren baten ad € 7,2 miljoen en lasten ad € 4 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college van B&W verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2023 gaat het om 12 individuele projecten. De gemeente Schouwen-Duiveland schat ultimo 2023 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 1 miljoen bedraagt (2022: € 0,2 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen.

Deze voorziening is geheel in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording. De stijging in de voorziening wordt veroorzaakt door de twee nieuwe grondexploitaties voor woningbouwontwikkeling Irenestraat en Sluispad. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk

•

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.

•

Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?

Accountantsverslag 2023 | 2406E9403D/HV/22

Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?

•

Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?

•

Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?

De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’. Analyse grondexploitaties Uit nevenstaande figuren blijkt dat de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie in 2023 is afgenomen. De belangrijkste oorzaak hiervan is de gerealiseerde grondverkopen in 2023 (€ 2,1 miljoen). Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen)

De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s:

•

8 7 6 5 4 3 2 1 -

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •

Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.

•

Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?

•

Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.

•

Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).

De grondexploitaties zijn door het college van B&W voor de jaarrekening 2023 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is. Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen.

2020

2021

2022

2023

Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten.

Ontwikkeling boekwaarde Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2023 voor € 0,5 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitatie (2022: € 0,4 miljoen). Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt.

Van deze (deel) projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd.

Overzicht nog te realiseren baten en lasten Business Park NW, Gouwepoort en Zoomgebied 1e fase (x € 1.000) 4.000

De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2023 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt

3.000

Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente:

1.000

2.000 -

•

Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten;

•

Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties;

Business Park NW

•

Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.

Nog te realiseren baten

Gouwepoort Zoomgebied 1e fase

Nog te realiseren lasten

De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2023 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2023 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.

Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties Business Park NW, Gouwepoort en Zoomgebied 1e fase de belangrijkste projecten binnen uw gemeente zijn.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overig

Bijlagen

Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij uitgebreid gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. Uw gemeente besteedt aantoonbaar aandacht aan het onderwerp fraude. Uw gemeente heeft in 2022 de eerste stappen gezet voor de (fraude)risicoanalyse welke in 2023 verder doorontwikkeld is. Het college van B&W heeft het (fraude)risicobeleid en de (fraude)risicoanalyse vastgesteld in de vergadering van 26 maart 2024. Dit vinden wij een positieve ontwikkeling.

Wij bevelen u aan de (fraude)risico analyse jaarlijks te actualiseren en deze als een integraal onderdeel op te nemen in de communicatie tussen het management, het college van B&W en de auditcommissie. Verder heeft uw gemeente diverse beleidsdocumenten zoals een gedragscode, een klokkenluidersregeling en heeft uw gemeente zowel interne alsmede externe vertrouwenspersonen aangesteld. Tijdens onze controle over 2023 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college van B&W, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14211458/2