CConstaterende datSchiermonnikoog
Koppel je AI →
Document · PDF

Zomernota 2024 Schiermonnikoog definitief V2

Raadsvergadering 15 oktober 2024, gemeente SchiermonnikoogBij agendapunt: Zomernota 20249.825 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Schiermonnikoog, eiland in beweging

Zomernota 2024

-1-

Fotograaf: J. Frijters

-2-

Inhoudsopgave

Voorwoord.............................................................................................................................................................. 4 Programma 1 Sociaal ........................................................................................................................................... 6 1.1 Volksgezondheid, zorg en welzijn ......................................................................................... 7 1.2 Onderwijs en jeugd .............................................................................................................. 11 1.3 Werk en inkomen ................................................................................................................ 17 1.4 Sport en Cultuur .................................................................................................................. 19 Programma 2 Leefomgeving ............................................................................................................................. 23 2.1 Ruimtelijke ontwikkeling en wonen ...................................................................................... 24 2.2 Verkeer en vervoer ..............................................................................................................

31 2.3 Duurzaamheid, natuur en milieu .......................................................................................... 34 2.4 Fysieke leefomgeving .......................................................................................................... 45 2.5 Vergunningverlening, toezicht en handhaving ..................................................................... 50 2.6 Openbare orde en veiligheid ............................................................................................... 52 Programma 3 Economie en werkgelegenheid ................................................................................................. 55 3.1 Toerisme en recreatie.......................................................................................................... 56 3.2 Jachthaven .......................................................................................................................... 61 Programma 4 Burgers en bestuur..................................................................................................................... 63 4.1 Burgerparticipatie ................................................................................................................ 64 4.2 Bestuur ................................................................................................................................

67 4.3 Dienstverlening .................................................................................................................... 71 Financieel effect Zomernota 2024 ...................................................................................................................... 72 Mutaties Algemene Reserve ............................................................................................................................... 73

-3-

VOORWOORD

-4-

Aan de Raad,

Inleiding Voor u ligt de zomernota 2024. Een tussentijdse rapportage is verplicht op grond van de Financiële verordening gemeente Schiermonnikoog, die uw raad heeft vastgesteld. De achtergrond achter deze verplichting is dat het college gedurende de looptijd van het begrotingsjaar de gemeenteraad inzicht geeft in de voortgang van de voornemens en om u in staat te stellen te beoordelen of we zowel inhoudelijk als financieel op koers liggen. De lente- en herfstnota geven vooral inzicht in de financiële stand van zaken, in de zomernota wordt vooral over de inhoudelijke voortgang over de eerste 6 maanden van het jaar gerapporteerd. In financieel opzicht wordt op hoofdlijnen gerapporteerd: de stand van de algemene reserve en het begrotingsresultaat. Dit op basis van de in de raad besproken raadsvoorstellen met begrotingswijzigingen.

Algemeen. In deze zomernota maken wij gebruik van het zogenaamde stoplichtenmodel. De lezer kan daardoor in één oogopslag zien welke onderwerpen op koers liggen (groen), welke enigszins zijn vertraagd, dan wel er andere bijzonderheden zijn (oranje) en aan welke er nog niets is gebeurd (rood). Met name op de twee laatste categorieën wordt een nadere toelichting gegeven. Ook zijn er onderwerpen geheel afgerond. Die zijn voorzien van een “groen vinkje”.

Financiële stand van zaken Op basis van de begroting 2024 en de genomen raadsvoorstellen geven wij u de stand van zaken van de algemene reserve (€ 452.686) en het begrotingsresultaat (€ 54.062).

Burgemeester en wethouders van Schiermonnikoog,

Secretaris,

burgemeester,

T. Kroeze

I. van Gent

-5-

Programma 1 Sociaal Thema´s binnen dit programma: 1.1 Volksgezondheid, zorg en welzijn 1.2 Onderwijs en jeugd 1.3 Werk en inkomen 1.4 Sport en Cultuur 1.5 Mutaties reserves programma 1

-6-

1.1 Volksgezondheid, zorg en welzijn ►1.1 /1 Volksgezondheid SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang doen?

Doel 3 Verzeker een

De gemeente wil

Zorgdragen voor de

goede gezondheid en

bevorderen dat inwoners

basis openbare

promoot welzijn voor alle

een gezonde leefstijl

gezondheidszorg en

leeftijden.

naleven.

jeugdgezondheidszorg,

3.4 Tegen 2030 de

inclusief lokale

vroegtijdige sterfte gelinkt

speerpunten via de

aan niet-overdraagbare

inzet van een

ziekten met een derde

aanvullend pakket,

inperken via preventie en

samenwerking met het

behandeling, en mentale

gebiedsteam, VNN,

gezondheid en welzijn

maatschappelijk werk,

bevorderen

GGD en andere

3.5 De preventie en

relevante partijen.

behandeling versterken

Uitbreiden van de

van misbruik van

werkzaamheden van de

verslavende middelen,

combinatiefunctionariss

met inbegrip van

en sport, bewegen &

drugsgebruik en het

preventie ten behoeve

schadelijk gebruik van

van alle inwoners.

alcohol

Uitvoeren van het herijkte Lokale Sportakkoord, het versterken van het programma ‘’Jongeren Op Gezond Gewicht’’ (JOGG), het uitvoeren van het plan van aanpak voor het Gezond en Actief Leven Akkoord. Daarnaast samenwerking (blijven) zoeken met Zorg & Welzijn, het onderwijs en de sportverenigingen.

-7-

Toelichting

Zomernota Zomernota

SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang doen?

Toelichting

Zomernota Zomernota

In samenwerking met

Er is geen

de Gezonde Leefstijl

aanpak

werkgroep en VNN, en

middelengebrui

onder leiding van het

k ontwikkeld

Trimbos Instituut een

vanwege

aanpak

gebrek aan

middelengebruik

capaciteit.

ontwikkelen. Het bieden van preventie- en voorlichtingsactiviteiten in samenwerking met o.a. maatschappelijk werk, VNN, Wmo en Zorg & Welzijn. Het voortzetten van het ambulante werk van VNN op Schiermonnikoog.

-8-

►1.1 /2 Zorg en Welzijn SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang

Toelichting

doen?

Zomernota

In gesprek blijven met

Zomernota

Doel 3 Verzeker een

Zorgen dat (oudere)

goede gezondheid en

eilanders zo lang mogelijk relevante partijen (o.a.

voorstel

promoot welzijn voor alle

op Schiermonnikoog

ontwikkeld voor

leeftijden.

kunnen blijven wonen met Zorg & Welzijn) om de

een

Doel 10 Dring

alle zorg die zij daarbij

zorg op

toekomstbeste

ongelijkheid in en tussen

nodig hebben.

Schiermonnikoog zo

ndig landschap.

landen terug.

goed mogelijk in te

Vanuit de

Doel 17 Versterk de

richten.

regiodeal zal

implementatiemiddelen

De resultaten van de

onderzoek

en revitaliseer het

woonzorgvisie

gedaan worden

wereldwijd partnerschap

gebruiken om tot een

naar de

voor duurzame

voorstel te komen

toekomstbeste

ontwikkeling.

betreffende een

ndige inrichting

toekomstbestendig

van

zorglandschap, waarbij

maatschappelij

speciale aandacht is

ke

voor de oudere

voorzieningen

eilanders.

op de

huisarts, thuiszorg,

Er is geen

Waddeneilande n. De samenwerking

Er zijn geen

blijven zoeken met de

nieuwe

verschillende

relevante

Waddeneilanden,

marktpartijen

buurgemeente Noard-

betrokken om

East Fryslân en het

samenwerkinge

samenwerkingsverband

n mee op te

Sociaal Domein

starten.

Fryslân. Daarnaast op basis van de woonzorgvisie relevante marktpartijen betrekken, naast de zorgpartijen waar we al overleg mee voeren.

-9-

SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang

Toelichting

doen?

Zomernota

3.8 Zorgen voor een

Maatschappelijke

Bieden van

universele

deelname,

maatwerkvoorzieningen

gezondheidsdekking, met

zelfredzaamheid en

middels ondersteuning

inbegrip van de

participatie van de

uit de Wmo ((hulp bij

bescherming tegen

inwoners van

het huishouden,

financiële risico’s,

Schiermonnikoog.

begeleiding,

Zomernota

toegang tot kwaliteitsvolle

vervoer, hulpmiddelen,

essentiële

woningaanpassingen).

gezondheidszorgdiensten

Het garanderen van

en toegang tot de veilige,

laagdrempelige

doeltreffende,

toegang tot zorg door

kwaliteitsvolle en

intensieve

betaalbare essentiële

samenwerking met o.a.

geneesmiddelen en

maatschappelijk werk,

vaccins voor iedereen.

VNN en Zorg & Welzijn.

10.2 Tegen 2030 de

Op basis van de

De

sociale, economische en

resultaten uit de

inloopvoorzieni

politieke inclusie van

woonzorgvisie en de

ng is niet

iedereen mogelijk maken

opdracht vanuit het

uitgebreid.

en bevorderen, ongeacht

Gezond en Actief Leven

Mogelijkheden

leeftijd, geslacht,

Akkoord waar mogelijk

voor het

handicap, ras, etniciteit,

de inloopvoorziening

opstarten van

herkomst, godsdienst of

verbreden en/of

dagbesteding

economische of andere

uitbreiden.

worden

status.

onderzocht.

17.17 Doeltreffende

Contacten en

openbare, publiek-private

samenwerkingen

en maatschappelijke

onderhouden met

partnerschappen

burgers,

aanmoedigen en

onderwijsinstellingen,

bevorderen,

bedrijven,

voortbouwend op de

zorgorganisaties en

ervaring en het netwerk

partijen, culturele

van partnerschappen.

instellingen en verschillende overheden.

- 10 -

1.2 Onderwijs en jeugd ►1.2 /1 Onderwijs SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang

Toelichting

doen?

Zomernota

Zomernota

Doel 4 Verzeker gelijke

Goed onderwijs waarbij

Onderwijsaanbod

In het voorjaar

toegang tot kwaliteitsvol

de jeugd van 0-16 zich

handhaven,

is een visie

onderwijs en bevorder

ononderbroken kan

ondersteunen en daar

ontwikkeld op

levenslang leren voor

ontwikkelen op het eiland

waar nodig verbreden in

de doorlopende

iedereen.

door het bieden van een

het Leer- en

leerlijn en

4.1 Er tegen 2030 voor

doorgaande leerlijn,

ontwikkelcentrum 0-16

samenwerking

zorgen dat alle meisjes en zowel pedagogisch als

jaar.

teams.

jongens op een vrije,

Voortzetten van het

De bouw van

billijke en kwalitatief

proces om te komen tot

het LOC is in

hoogstaande manier lager

een multifunctioneel

april 2024

en middelbaar onderwijs

nieuw schoolgebouw

gestart.

kunnen afwerken, wat

van 0-16 jaar.

Oplevering is

didactisch, van 0-16 jaar.

moet kunnen leiden tot

gepland in mei

relevante en doeltreffende

2025.

leerresultaten.

Ondersteunen in

De

4.2 Er tegen 2030 voor

onderwijs op maat voor

medewerkers

zorgen dat alle meisjes en

ieder kind.

volgen een

jongens in hun vroege

opleiding

kindertijd toegang hebben

voorschoolse

tot een kwalitatieve

educatie.

ontwikkeling, zorg en

Bijdragen in de

opvoeding voorafgaand

exploitatie van de

aan de lagere school

kinderopvang,

zodat ze klaar zijn voor

peuteropvang en

het basisonderwijs.

buitenschoolse opvang.

4.3 Tegen 2030 gelijke

Investeren in de

toegang garanderen voor

kwaliteit van de

alle vrouwen en mannen

voorschoolse educatie.

tot betaalbaar en kwaliteitsvol technisch, beroeps- en hoger onderwijs, met inbegrip van de universiteit.

Het signaleren, bestrijden en voorkomen van onderwijsachterstanden voor kinderen van 0-13 jaar.

- 11 -

SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang

Toelichting

doen?

Zomernota

Zomernota

4.4 Tegen 2030 het aantal

Zorgdragen van het

Maandelijks

jongeren en volwassenen

bestuur van SWS Yn de

vindt een

met relevante

mande.

bestuursvergad

vaardigheden, met

ering plaats. Er

inbegrip van technische

is een

en beroepsvaardigheden,

commissie

voor tewerkstelling,

intern toezicht

degelijke jobs en

openbaar

ondernemerschap

basisonderwijs

aanzienlijk opdrijven.

ingesteld en

4.a Bouwen en

een

verbeteren van

verordening

onderwijsfaciliteiten die

intern toezicht

aandacht hebben voor

openbaar

kinderen, mensen met

basisonderwijs

een beperking en

vastgesteld.

gendergelijkheid en die

Handhaven van de

een veilige, geweldloze,

huidige

inclusieve en

vervoersregeling voor

doeltreffende

leerlingen aan de wal,

leeromgeving bieden voor

onder andere naar het

iedereen.

Dockinga College in Dokkum.

Doel 4 Verzeker gelijke

Schier Academy biedt

Onderzoeken of het

toegang tot kwaliteitsvol

eilander studenten én

aanbod aan opleidingen

onderwijs en bevorder

nieuwkomers de kans om

in de toekomst verder

levenslang leren voor

op het eiland een

verbreed kan worden.

iedereen.

opleiding op mbo niveau

Momenteel richt de

2 of 3 te volgen. Het zorgt opleiding zich op de daarmee voor een

horeca en

uitbreiding van het

gastheerschap. Dit

onderwijskundig aanbod

maakt ook onderdeel uit

op het eiland met een

van de programmalijn

opleiding die goed

“Toekomstbestendig

aansluit bij de lokale

ondernemen &

situatie.

ontwikkelen” van de RegioDeal. Schier Academy zal een plek krijgen in het nieuwe Leer en OntwikkelCentrum (LOC).

- 12 -

►1.2 /2 Jeugd

- 13 -

SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor

Voortgang

bereiken?

doen?

Zomernota Zomernota

Toelichting

Doel 3 Verzeker een

Jongeren op

Binnen de sportraad een

goede gezondheid en

Schiermonnikoog

activiteitenaanbod

promoot welzijn voor

groeien veilig en gezond ontwikkelen naar behoefte.

alle leeftijden.

op tot volwassenen.

Inzetten op een gezond

Gezond

voedselaanbod op school

voedselaanbod

en in sportkantines.

is een terugkerend thema binnen de sportraad. Er is een kindermenu 2.0 georganiseerd, maar in kantines zijn nog geen concrete stappen gezet.

De ontwikkelingen van het

We zijn in

jongerenwerk vervolg

overleg met

geven.

bureau Kearn om het jeugd en jongerenwerk structureel te borgen en de juiste focus te geven.

Doel 4 Verzeker

Schier Academy biedt

Onderzoeken of het aanbod

gelijke toegang tot

eilander studenten én

aan opleidingen in de

kwaliteitsvol onderwijs

nieuwkomers de kans

toekomst verder verbreed

en bevorder

om op het eiland een

kan worden. Momenteel

levenslang leren voor

opleiding op mbo niveau richt de opleiding zich op de

iedereen.

2 of 3 te volgen. Het

horeca en gastheerschap.

zorgt daarmee voor een

Dit maakt ook onderdeel uit

uitbreiding van het

van de programmalijn

onderwijskundig aanbod

“Toekomstbestendig

op het eiland met een

ondernemen & ontwikkelen”

opleiding die goed

van de RegioDeal.

aansluit bij de lokale

Schier Academy zal een

situatie.

plek krijgen in het nieuwe Leer en OntwikkelCentrum (LOC).

- 14 -

SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor

Voortgang

bereiken?

doen?

Zomernota Zomernota

Toelichting

We onderzoeken de

Er is tot op

mogelijkheid om een

heden geen

jeugdparlement op te

capaciteit

richten.

beschikbaar om de mogelijkheden voor een jeugdparlement te onderzoeken. De bedoeling is om de mogelijkheden voor een jeugdparlement mee te nemen in het participatiebelei d waar Q4 2024 mee gestart gaat worden.

- 15 -

SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor

Voortgang

bereiken?

doen?

Zomernota Zomernota

Toelichting

3.5 De preventie en

Binnen de werkgroep

Er is geen

behandeling

Gezonde Leefstijl en VNN,

aanpak

versterken van

en onder begeleiding van

middelengebrui

misbruik van

het Trimbos Instituut een

k ontwikkelt

verslavende middelen,

aanpak middelengebruik

vanwege

met inbegrip van

ontwikkelen.

gebrek aan

drugsgebruik en het

capaciteit.

schadelijk gebruik van

Bieden van individuele

alcohol.

voorzieningen (o.a. specialistische Jeugdhulp). Bieden van een breed aanbod van activiteiten gericht op de jeugd met aandacht voor gezonde leefstijl.

4.1 Er tegen 2030 voor

Het bieden van

zorgen dat alle

schoolmaatschappelijk

meisjes en jongens op

werk.

een vrije, billijke en

Verzorgen van periodiek

kwalitatief

jeugdoverleg met betrokken

hoogstaande manier

professionals.

lager en middelbaar onderwijs kunnen afwerken, wat moet kunnen leiden tot relevante en doeltreffende leerresultaten.

- 16 -

1.3 Werk en inkomen SDG Doelen

Doel 1 Beëindig armoede

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor

Voortgang

Toelichting

bereiken?

doen?

Zomernota

Zomernota

Mensen nemen naar

In samenwerking met de

overal en in al haar vormen. hun mogelijkheden

gemeente Noardeast-

deel aan het

Fryslân:

arbeidsproces.

• Inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt begeleiden naar werk of deel laten nemen aan maatschappelijke activiteiten c.q. vrijwilligerswerk; • inzetten van loonkostensubsidies; • verlenen van bijstandsuitkeringen; • bieden van vangnetvoorzieningen; • uitvoeren van de Wsw; • uitvoeren van minimaregelingen.

Doel 8 Bevorder

Vasthouden van

Stimuleren van

aanhoudende, inclusieve en minimaal 300.000

evenementen voor

duurzame economische

gasten op jaarbasis.

specifieke doelgroepen,

groei, volledige en

Uitbreiding hiervan

passend bij de tijd van

productieve tewerkstelling

niet zoeken in het

het jaar

en waardig werk voor

hoogseizoen, maar in Inzetten op preventie en

iedereen.

seizoenverbreding.

vroegsignalering ter

1.2 Tegen 2030 het aandeel

voorkoming van

mannen, vrouwen en

schulden.

- 17 -

SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor

Voortgang

Toelichting

bereiken?

doen?

Zomernota

Zomernota

kinderen van alle leeftijden

Ondersteuning bij

die volgens de nationale

schuldenproblematiek in

definities in armoede leven

samenwerking met

in al haar dimensies,

maatschappelijk werk.

minstens tot de helft terugbrengen. 1.3 Nationaal toepasbare sociale beschermingssystemen en maatregelen implementeren voor iedereen, met inbegrip van sociale beschermingsvloeren, en tegen 2030 een aanzienlijke dekkingsgraad realiseren van de armen en de kwetsbaren. 8.5 Tegen 2030 komen tot een volledige en productieve tewerkstelling en waardig werk voor alle vrouwen en mannen, ook voor jonge mensen en personen met een handicap, alsook een gelijk loon voor werk van gelijke waarde.

- 18 -

1.4 Sport en Cultuur ►1.4 /1 Sport SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor

Voortgang

bereiken?

doen?

Zomernota Zomernota

Doel 9 Bouw

In stand houden van

Verhuren van de sporthal.

veerkrachtige

sportvoorzieningen en

infrastructuur, bevorder

bekijken van

inclusieve en duurzame

mogelijkheden om het

Periodiek overleg voeren

industrialisering en

bestaande aanbod uit te

met Optisport als

stimuleer innovatie.

breiden.

exploitant van het zwembad en bijdragen in de exploitatie van het zwembad. Middels samenwerking en overleg met de sportverenigingen, onder andere in de sportraad en door de buurtsportcoördinator, het sport en bewegingsaanbod op peil houden en waar mogelijk naar behoefte uitbreiden.

9.1 Ontwikkelen van

De volgende ambities

Subsidiëren van de

kwalitatieve,

van het Lokaal

ruitervereniging in de

betrouwbare, duurzame

Sportakkoord:

manege aan de

en veerkrachtige

- we helpen mensen, die Reddingsweg.

infrastructuur, met

niet vanzelfsprekend

inbegrip van regionale

sporten en bewegen, om Regeling

Binnen de nieuwe Brede

en grensoverschrijdende in beweging te komen;

Combinatiefuncties het

infrastructuur, ter

- alle kinderen van 0 tot

doelmatig inzetten van de

ondersteuning van de

18 jaar bewegen hun

buurtsportcoach en

economische

hele jeugd en zijn

buurtsportcoördinator ten

ontwikkeling en het

motorisch vaardig;

behoeve van de doelen in

menselijk welzijn, met

- sportverenigingen

het herijkte Sportakkoord

klemtoon op een

moeten

en het plan van aanpak bij

betaalbare en billijke

het Gezond en Actief

toegang voor iedereen.

Leven Akkoord.

- 19 -

Toelichting

SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor

Voortgang

bereiken?

doen?

Zomernota Zomernota

toekomstbestendig

Voortzetten van de

worden;

regeling buurtsportcoach

- sportlocaties zijn

in samenwerking met

multifunctioneel in te

partners en waar mogelijk

zetten.

combineren met het Lokaal Sportakkoord. Uitwerken van de mogelijkheden om het sportaanbod op het eiland te verbreden naar aanleiding van het behoefteonderzoek dat in 2022 is gedaan. Uitvoering van het Lokaal Sportakkoord met behulp van de aangestelde sportcoördinator die aan de slag gaat met betrokken partijen en inwoners en welke middels subsidie vanuit de rijksoverheid bekostigd wordt

- 20 -

Toelichting

►1.4 /2 Cultuur SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we

Voortgang

bereiken?

daarvoor doen?

Zomernota Zomernota

Doel 11 Maak steden en In stand houden en waar Bevorderen en menselijke

nodig vernieuwen van

stimuleren van kunst

nederzettingen inclusief,

voorzieningen op het

en cultuur door de

veilig, veerkrachtig en

gebied van cultuur.

subsidiering van o.a.

duurzaam.

Daarnaast bijdragen aan de bibliotheek,

Doel 17 Versterk de

organisaties die kunst-

muziekschool Opus 3,

implementatiemiddelen

en cultuurbeleving op

muziekvereniging I.N.,

en revitaliseer het

het eiland aan zowel

de cultuurhistorische

wereldwijd partnerschap

gasten als eigen

vereniging ’t Heer en

voor duurzame

inwoners aanbieden.

Feer en van culturele

ontwikkeling.

evenementen zoals

4.7 Er tegen 2030 voor

het

zorgen dat alle

Kamermuziekfestival

leerlingen kennis en

en het

vaardigheden verwerven

muziekconcours en

die nodig zijn om

eventueel nieuwe

duurzame ontwikkeling

initiatieven.

te bevorderen, onder

Samen met betrokken

andere via vorming

partijen inzetten om

omtrent duurzame

het muziekonderwijs

ontwikkeling en

en muzikale culturele

duurzame levenswijzen,

activiteiten en aanbod

mensenrechten,

op het eiland

gendergelijkheid, de

beschikbaar te

bevordering van een

houden.

cultuur van vrede en

We maken ons sterk

geweldloosheid,

voor structurele

wereldburgerschap en

ondersteuning van het

de waardering van

cultureel aanbod op

culturele diversiteit en

het eiland.

- 21 -

Toelichting

SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we

Voortgang

bereiken?

daarvoor doen?

Zomernota Zomernota

van de bijdrage van de

Met verschillende

cultuur tot de duurzame

partners onderhouden

ontwikkeling.

we betekenisvolle

11.4 De inspanningen

banden, waaronder

verhogen om het

overheden, het

culturele en natuurlijke

onderwijs, de

erfgoed van de wereld te

bibliotheek,

beschermen en veilig te

gezondheids- en

stellen

welzijnsorganisaties,

17.17 Doeltreffende

belangenverenigingen

openbare, publiek-

en

private en

onderzoeksinstituten.

maatschappelijke partnerschappen aanmoedigen en bevorderen, voortbouwend op de ervaring en het netwerk van partnerschappen.

- 22 -

Toelichting

Programma 2 Leefomgeving Thema´s binnen dit programma: 2.1 Ruimtelijke ontwikkeling en wonen 2.2 Verkeer en vervoer 2.3 Duurzaamheid, natuur en milieu 2.4 Fysieke leefomgeving 2.5 Vergunningverlening, toezicht en handhaving 2.6 Openbare orde en veiligheid 2.7 Mutaties reserves programma 2

- 23 -

2.1 Ruimtelijke ontwikkeling en wonen ►2.1 /1 Bestemmingsplannen SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor

Voortgang

Toelichting

bereiken?

doen?

Zomernota

Zomernota

Doel 3 Verzeker een

Een goede ruimtelijke

A. Bestemmingsplan

Het

goede gezondheid en

ordening.

Dorp

herstelbesluit

promoot welzijn voor alle

Het bestemmingsplan

m.b.t. het

leeftijden.

Verbrede reikwijde

bestemmingspl

Doel 4 Verzeker gelijke

Schiermonnikoog – Dorp

an Dorp is

toegang tot kwaliteitsvol

is vastgesteld. Er is

vastgesteld in

onderwijs en bevorder

Hoger Beroep

de Raad van

levenslang leren voor

aangetekend tegen het

juli 2024.

iedereen.

bestemmingsplan. Dit

Doel 6 Verzeker toegang

kan mogelijk leiden tot

tot duurzaam beheer van

aanpassing van het

water en sanitair voor

bestemmingsplan.

iedereen.

(SDG-doel 16)

Doel 7 Verzeker toegang

B. Nieuwe Busremise

De bouw gaat

tot betaalbare,

Bouw moet plaatsvinden

plaatsvinden in

betrouwbare, duurzame

in 2024.

2024.

en moderne energie voor

C. Oude Busremise

De locatie van

iedereen.

locatie

de Oude

Doel 8 Bevorder

In samenhang met de

Busremise is

aanhoudende, inclusieve

andere

meegenomen

en duurzame

inbreidingslocaties

in een

economische groei,

onderzoeken welk

uitgebreid

volledige en productieve

programma op deze

onderzoek naar

tewerkstelling en waardig

locatie past met

alle

werk voor iedereen.

planologische

inbreidingslocat

Doel 9 Bouw

voorbereiding. (SDG-

ies

veerkrachtige

doel 11)

infrastructuur, bevorder

D. Inbreiding

inclusieve en duurzame

Noorderstreek

industrialisering en

Voorbereiden van de

stimuleer innovatie.

herontwikkeling van de

Doel 11 Maak steden en

locatie (in samenhang

menselijke

met de andere

nederzettingen inclusief,

inbreidingslocaties) en

veilig, veerkrachtig en

het voorbereiden van

duurzaam.

planprocedure. (SDGdoel 11)

- 24 -

Zie C.

SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor

Voortgang

Toelichting

bereiken?

doen?

Zomernota

Zomernota

Doel 13 Neem dringend

E. LOC leer en

Dit is in

actie om

ontwikkelcentrum

uitvoering.

klimaatverandering en

Het (planologisch)

haar impact te bestrijden.

voorbereiden van de

Doel 14 Behoud en

bouw van het nieuwe

maak duurzaam gebruik

gebouw. Zie onderwijs.

van oceanen, zeeën en

(SDG-doel 4)

maritieme hulpbronnen.

F. Omgevingswet

Er is een start

Doel 15 Bescherm,

Implementatie van de

gemaakt m.b.t.

herstel en bevorder het

wet.

het opstellen

duurzaam gebruik van

van een

ecosystemen op het

Omgevingsvisie

vasteland, beheer

en een

bossen en wouden

transitieplan

duurzaam, bestrijd

m.b.t. het

woestijnvorming, stop

Omgevingsplan

landdegradatie en draai

. Processen en

het terug en roep het

werkwijze

verlies aan biodiversiteit

worden verder

een halt toe.

ingericht

Doel 16 Bevorder

conform de

vreedzame en inclusieve

eisen.

- 25 -

SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor

Voortgang

Toelichting

bereiken?

doen?

Zomernota

Zomernota

samenlevingen met het

G. Omgevingsvisie

Met de Raad

oog op duurzame

Het starten met de

heeft een

ontwikkeling, verzeker

voorbereiding van een

eerste

toegang tot justitie voor

Omgevingsvisie voor de

werksessie

iedereen en bouw op alle

gemeente

plaatsgevonden

niveaus doeltreffende,

Schiermonnikoog

. Met de

verantwoordelijke en

conform de afspraken

uitkomsten

toegankelijke instellingen

met de gemeenteraad.

vanuit de eerste

uit.

(SDG-doelen 3, 4, 6, 7,

werksessie zal

8, 9, 11, 13, 14 en 15).

in september

(inclusief inventariseren

2024 een

ruimteclaims van o.a.

tweede

wonen, bedrijven,

werksessie

recreatieve functies).

plaatsvinden waarna het participatietraje ct wordt ingezet. Bestaand beleid, visies en SGD doelen zijn geïnventariseer d en worden meegenomen in de uiteindelijke Omgevingsvisie .

H.

Buitengebied

Dit onderzoek

Nevenactiviteiten in het

zal integraal

buitengebied

worden

onderzoeken. (SDG-

meegenomen

doelen 3, 6, 7, 8, 9, 11,

in het traject

13 14, 15 en 16).

van het totstandkomen van de Omgevingsvisie

- 26 -

SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor

Voortgang

Toelichting

bereiken?

doen?

Zomernota

Zomernota

Behoud van de natuur op Net op Zee

Ontwikkelingen

het eiland en op Zee,

De gemeente volgt

hierover

m.n. de Waddenzee.

kritisch de

worden

ontwikkelingen van de

intensief

aanleg van een

gevolgd.

stroomkabel vanaf het windmolenpark op de Noordzee naar het vaste land.

- 27 -

►2.1 /2 Wonen en volkshuisvesting SDG Doelen Wonen en

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor Voortgang

Volkshuisvesting

bereiken?

doen?

11 Duurzame steden en

Uitvoering nieuwe

gemeenschappen

Woonvisie 2024 – 2028 Toevoegen betaalbare

Realiseren van 15 tot

11.1 Tegen 2030 voor

wooneenheden aan

20 huur wooneenheden

iedereen toegang

woningvoorraad op

voor 1-2

voorzien tot adequate,

locatie Oude Centrale

persoonshuishoudens.

veilige en betaalbare

Toevoegen betaalbare

Realiseren van

huisvesting en

wooneenheden aan

duurzaam betaalbare

basisdiensten, en

woningvoorraad op

koopwoningen op de

sloppenwijken verbeteren

locatie Oost

overgebleven kavels

Toelichting

Zomernota Zomernota

van bouwlocatie Oost voor huishoudens Optimale invulling

Mogelijkheden voor

realiseren op de

herbestemming locatie

inbreidingslocatie

Boelensschool

Boelensschool

onderzoeken. Planvorming en voorbereiden werkzaamheden opstarten.

Optimale invulling geven

In afwachting van de

Gebleken is dat

aan locatie Noord van

realisatie van de

als gevolg van

Oost

busremise de

de nabijheid

mogelijkheden voor

van

woningbouw op Noord

verschillende

van Oost vaststellen. In

andere functies

samenwerking met

woningbouw op

coöperatieve

deze locatie niet

bewonersinitiatieven

mogelijk is. In

planvorming voor

samenwerking

alternatieve

met

woonvormen (tiny

WaddenWonen

houses, collectief

wordt gezocht

wonen, building with

naar een

nature etc.) op Noord

nieuwe

van Oost voorbereiden.

geschikte locatie.

- 28 -

SDG Doelen Wonen en

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor Voortgang

Volkshuisvesting

bereiken?

doen?

Toelichting

Zomernota Zomernota

Uitbreiden mogelijkheden Aan de hand van het

Deze

huisvesting

onderzoek naar

doelstelling is

seizoenspersoneel

personeelshuisvesting

niet gehaald. Er

(piekhuisvesting).

2021 en het onderzoek

wordt voor het

van Rho tijdelijke

seizoen 2025

personeelshuisvesting

een plan

in het hoogseizoen

voorbereid.

realiseren in samenwerking met GRAS/boeren en SOV. Optimale invulling geven

Mogelijkheden voor

Andere

aan vrijgekomen

herbestemming locatie

woningbouwloc

bouwlocatie naast het

bij het LOC

aties hebben nu

nieuw te bouwen LOC.

onderzoeken.

eerst de

Planvorming en

prioriteit gehad,

voorbereiden

waardoor er

werkzaamheden

voor deze

opstarten.

locatie nog geen onderzoeken zijn opgestart.

Alternatieve woonvormen In samenwerking met passend ruimte bieden.

de andere Waddeneilanden binnen de regiodeal onderzoek doen naar de mogelijkheden voor alternatieve woonvormen op Schiermonnikoog, zoals tiny houses, collectief wonen, building with nature etc.

- 29 -

SDG Doelen Wonen en

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor Voortgang

Volkshuisvesting

bereiken?

doen?

Goede en eerlijke

Ongewenst gedrag van

woonomstandigheden

verhuurders voorkomen

voor huurder op

door middel van

Schiermonnikoog

communicatie over de rechten van huurders (de wet goed verhuurderschap) en het openstellen van een meldpunt voor ongewenst verhuurdersgedrag. In samenwerking met de Bewonersraad en WoonFriesland.

- 30 -

Toelichting

Zomernota Zomernota

2.2 Verkeer en vervoer SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor

Voortgang

Toelichting

bereiken?

doen?

Zomernota

Zomernota

Doel 3 Verzeker een

We willen een autoluw

We blijven terughoudend

goede gezondheid en

eiland zijn en blijven.

bij het verlenen van

promoot welzijn voor alle

ontheffingen voor het

leeftijden.

rijverbod. We wijzen aanvragers van een ontheffing op alternatieven en op de voorwaarden die gelden. We blijven inwoners, bedrijven en gasten bewust maken van het autoluwe karakter van het eiland. We onderzoeken mogelijkheden om de werkprocessen van de uitgifte, controle en handhaving van ontheffingen van het rijverbod te optimaliseren en te vergroenen. We stimuleren

We onderzoeken of we

emissievrij vervoer op

een zero-emissie zone

Schiermonnikoog.

(i.p.v. milieuzone) gaan instellen, zodat we zelf kunnen bepalen welke voertuigen er niet meer het eiland op mogen (bijv. oude diesels, oude benzine). Voor eilanders zal een overgangsperiode ingesteld worden, al of niet met bijzondere ontheffingen voor bestaande ontheffingen.

- 31 -

SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor

Voortgang

Toelichting

bereiken?

doen?

Zomernota

Zomernota

We maken het centrum We zetten de gesloten van het dorp meer

verklaring van

autoluw.

MiddenstreekNieuwstreek-Reeweg in de maanden juli en augustus voort. We richten het

Het

centrumgebied in als

voorbereiden

woonerf (maximaal 15

van

km/uur en alleen parkeren

besluitvorming

op gemarkeerde plekken).

over het instellen van een woonerf heeft meer tijd nodig.

Parkeerproblematiek

We betrekken dit

aanpakken.

onderwerp in het periodiek overleg met de politie. We handhaven zelf als buiten de parkeerplaatsen geparkeerd wordt.

Doel 9 Bouw

We zijn actief

We dragen bij aan de

veerkrachtige

betrokken bij de

voorbereiding van een

infrastructuur, bevorder

bestaande en nieuwe

nieuwe veerconcessie in

inclusieve en duurzame

concessies voor

2029 door te overleggen

industrialisering en

busvervoer op het

met en input te leveren

stimuleer innovatie.

eiland en de

aan het ministerie van

Waddenveren.

Infrastructuur en Waterstaat. In 2025 gaat de nieuwe concessie voor openbaar vervoer in. Daarin is opgenomen dat gereden wordt met elektrische bussen met aangepaste snelheid in het dorp.

- 32 -

SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor

Voortgang

Toelichting

bereiken?

doen?

Zomernota

Zomernota

We willen de

We voeren

De raad heeft

verkeersveiligheid

verkeersveiligheidsmaatre

besloten om

vergroten waar dat

gelen uit op de Veerweg

geen

nodig is.

en de Heereweg om de

verkeersdremp

snelheid te beperken.

els aan te leggen. Momenteel onderzoeken we wat er nodig is om de motie snelheid remmende maatregelen Veerweg/Heere weg uit te voeren.

Doel 7 Verzeker toegang

We stimuleren en

We faciliteren laadpalen

tot betaalbare,

faciliteren duurzame

op centraal gelegen

betrouwbare, duurzame

mobiliteit voor onze

plek(ken) op eiland en in

en moderne energie voor

inwoners, bedrijven en

Lauwersoog in

iedereen.

onze gasten.

overeenstemming met de concessie van de OVEF. We faciliteren deelmobiliteit op het eiland en in Lauwersoog in overleg met samenwerkingspartners.

Doel 9 Bouw

We zijn actief

We houden de uitvoering

veerkrachtige

betrokken bij de

van de gebiedsvisie

infrastructuur, bevorder

ontwikkelingen op het

Lauwersoog nauwlettend

inclusieve en duurzame

gebied van verkeer in

in de gaten. We

industrialisering en

Lauwersoog.

behartigen onze belangen

stimuleer innovatie.

bij de Provincies Groningen en Friesland en de gemeenten Het Hogeland en Noard-east Fryslan.

- 33 -

2.3 Duurzaamheid, natuur en milieu ►2.3 /1 Duurzaamheid SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor Voortgang

Duurzaamheid

bereiken?

doen?

Doel 11 Maak steden en

Social Development

Intern kennissessie

Toelichting

Zomernota Zomernota

menselijke nederzettingen Goals verder

organiseren en nieuwe

inclusief, veilig,

implementeren in de

SDG gerichte werkwijze

veerkrachtig en

organisatie

vaststellen.

7.1 Tegen 2030

Uitvoering Aardgasvrij

Uitvoering

Voortgang

universele toegang tot

Eiland

inductieregeling en

wordt gedeeld

isolatieregeling

in

duurzaam. Doel 13 Neem dringend actie om klimaatverandering en haar impact te bestrijden.

betaalbare, betrouwbare en moderne

kwartaalrapport

energiediensten

ages van

garanderen.

Aardgasvrij Eiland. Wat-is-wijs advies voor 150+ woningen gereed Definitief ontwerp duurzame verwarming Nieuw Dokkum en akkoord inwoners en raad.

- 34 -

SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor Voortgang

Duurzaamheid

bereiken?

doen?

Toelichting

7.2 Tegen 2030 in

Heldere kaders voor de

Beleid voor de opwek

Er is in de

aanzienlijke mate het

(on)mogelijkheden van

van duurzame energie

tussentijd een

aandeel hernieuwbare

het opwekken van

vaststellen op basis van

extra onderzoek

energie in de globale

duurzame energie op

de systeemanalyse

uitgevoerd door

energiemix verhogen.

Schiermonnikoog.

Schiermonnikoog.

DEP. Daarnaast

Zomernota Zomernota

worden in de Friese Energievisie ook kaders gesteld voor de Waddeneilande n. Deze input willen we verwerken in eigen energiebeleid. Uitwerken en

.

vaststellen beleid verduurzaming beschermd dorpsgezicht. 11.3 Tegen 2030

Opwek van duurzame

In samenwerking met

Vanwege de

inclusieve en duurzame

energie op

energiecoöperatie de

vertraging van

stadsontwikkeling en

Schiermonnikoog verder

Sintrale de

het beleid en de

capaciteit opbouwen voor

ontwikkelen

mogelijkheden voor een

netcongestie,

participatieve,

zonnepark op

hebben we hier

geïntegreerde en

Schiermonnikoog

nog geen

duurzame planning en

onderzoeken en

verdere actie op

beheer van menselijke

participatie vormgeven.

gezet.

nederzettingen in alle

Hierin worden ook de

landen.

provincie en het Wetterskip betrokken in het kader van de dijken duinversterking.

- 35 -

SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor Voortgang

Duurzaamheid

bereiken?

doen?

13.2 Maatregelen inzake

Verduurzaming bedrijven

Opzetten duurzame

De insteek is

klimaatverandering

ondernemerskring,

om dit in het

integreren in nationale

waarin ondernemers

laagseizoen op

beleidslijnen, strategieën

worden ondersteund bij

te pakken,

en planning.

het zetten van stappen

wanneer

naar een duurzaam

ondernemers

bedrijf met circulaire en

meer tijd

verantwoorde productie

hebben.

en consumptie. Circulaire economie

In het kader van de SDG doelen willen we gerichter aan de gang met een circulaire economie binnen de gemeente Schiermonnikoog. Hiervoor stellen we een plan van aanpak op voor de komende jaren, waar we zowel binnen de gemeentelijke organisatie als eiland breed aan de slag gaan met het beperken van de afvalproductie via preventie, vermindering, recyclage en hergebruik.

12.8 Verantwoorde

Energiearmoede

Uitvoering

consumptie en productie.

tegengaan en

energiecoach.

Tegen 2030 garanderen

voorkomen.

Uitvoering

dat mensen overal

witgoedwissel.

beschikken over

Aandacht voor

relevantie informatie over

energiearmoede binnen

en zich bewust zijn van

het project Aardgasvrij

duurzame ontwikkeling en

Eiland.

- 36 -

Toelichting

Zomernota Zomernota

SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor Voortgang

Duurzaamheid

bereiken?

doen?

Toelichting

levensstijlen die in

Starten uitvoering

Wijkuitvoeringsplannen

De

harmonie zijn met de

Transitievisie Warmte

(WUP) opstellen.

techniekkeuze

natuur.

(TVW).

Zomernota Zomernota

van NieuwDokkum vraagt momenteel alle inzet. Na dit traject kunnen ook de WUP’s voor andere wijken opgestart worden.

Verduurzamen

Uitvoering nieuwe

gemeentelijk vastgoed.

meerjarenonderhoudspl anning (MJOP) en verduurzaming.

Verduurzamen

Prestatieafspraken

woningvoorraad Woon

naleven en

Friesland.

samenwerking voortzetten. Samenwerken in het Aardgasvrij Eiland project.

Verduurzamen

Uitvoering verdere

maatschappelijk

verduurzaming

vastgoed.

zwembad, voetbalvereniging en tennisvereniging incl. LED verlichting velden.

- 37 -

SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor Voortgang

Duurzaamheid

bereiken?

doen?

7.a Tegen 2030 de

Balancering van het net

Onderzoek naar

internationale

verbeteren

(innovatieve)

samenwerking verhogen

oplossingen in de vorm

om toegang te

van opslag voor de

vergemakkelijken tot

netcongestie en de

onderzoek en technologie

capaciteit van de

inzake schone energie,

Wadkabel in combinatie

met inbegrip van de

met duurzame opwek

hernieuwbare energie, de

van energie in

energiedoeltreffendheid

samenwerking met de

en de geavanceerde en

andere Friese

schonere fossiele

Waddeneilanden,

brandstoffentechnologie,

Liander en

en de investering

energiecoöperatie de

promoten in energie-

Sintrale.

infrastructuur en schone

Zicht houden op de

energietechnologie.

belasting van het net

Toelichting

Zomernota Zomernota

door monitoring. 13.3 De opvoeding,

Participatie in de

Uitbreiden

bewustwording en de

Energietransitie.

communicatie

menselijke en

technieken en kanalen

institutionele capaciteit

om doelgroepen breder

verbeteren met betrekking

en beter te bereiken.

tot mitigatie, adaptatie,

Inzet Eilander

We kijken per

impactvermindering en

Adviesraad als

onderwerp

vroegtijdige

klankbord voor

welke mate van

waarschuwing inzake

duurzaamheidsprojecte

participatie en

klimaatverandering.

n.

welke instrumenten gewenst zijn (op basis van het op te stellen participatiebelei d).

- 38 -

SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor Voortgang

Duurzaamheid

bereiken?

doen?

11.2 Tegen 2030 toegang Uitvoering klimaattafel

Uitvoering vastgestelde

voorzien tot veilige,

Laadvisie en

mobiliteit.

betaalbare, toegankelijke

plaatsingsbeleid

en duurzame

laadinfrastructuur.

vervoerssystemen voor iedereen, waarbij de verkeersveiligheid verbeterd wordt, met name door het openbaar vervoer uit te breiden, met aandacht voor de behoeften van mensen in kwetsbare situaties, vrouwen, kinderen, personen met een handicap en ouderen. SDG Doelen Milieu 11.6 Duurzame steden en Schiermonnikoog

Uitvoering van de

gemeenschappen. Tegen

wettelijke milieutaken

schoner en stiller maken.

2030 de nadelige milieu-

op het gebied van

impact van steden per

milieuvergunningverleni

capita reduceren, ook

ng, toezicht en

door bijzondere aandacht

handhaving. De FUMO

te besteden aan de

behandelt

luchtkwaliteit en aan het

milieumeldingen en

gemeentelijk en ander

controleert op

afvalbeheer.

milieuregels overeenkomstig het VTH-beleid Fryslân. Milieuvergunningen voor gemeentelijke locaties controleren en indien nodig (laten) updaten.

- 39 -

Toelichting

Zomernota Zomernota

SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor Voortgang

Duurzaamheid

bereiken?

doen? Met de FUMO samenwerken op toezicht bij het verwijderen van asbesthoudend materiaal bij sloopwerkzaamheden (eigen toezichthouders zijn ogen en oren in het veld). Een geactualiseerd bodembeleid vaststellen.

9.4 Industrie, innovatie en

In 2024 onderzoeken

infrastructuur. Tegen

wat de mogelijkheden

2030 de infrastructuur

zijn voor het (op

moderniseren en

termijn) invoeren van

industrieën aanpassen

een zero-emissiezone

om hen duurzaam te

zodat er alleen nog

maken, waarbij de focus

emissievrije voertuigen

ligt op een grotere

op het eiland rijden.

doeltreffendheid bij het

We vinden het

gebruik van hulpbronnen

belangrijk om zelf te

en van schonere en

kunnen bepalen welke

milieuvriendelijke

voertuigen er niet meer

technologieën en

het eiland op mogen

industriële processen,

(bijv. oude diesels,

waarbij alle landen de

oude

nodige actie ondernemen

benzine). Voor

volgens hun eigen

eilanders zal een

respectieve

overgangsperiode

mogelijkheden.

ingesteld worden voor bestaande ontheffingen.

- 40 -

Toelichting

Zomernota Zomernota

SDG Doelen

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor Voortgang

Duurzaamheid

bereiken?

doen?

12.8 Verantwoorde

Meer duisternis creëren.

In 2023 hebben we een

consumptie en productie.

plan laten opstellen om

Tegen 2030 garanderen

de lichtmasten te

dat mensen overal

voorzien van LED

beschikken over

verlichting en

relevantie informatie over

overbodige lichtmasten

en zich bewust zijn van

te verwijderen. We

duurzame ontwikkeling en

gaan over op LED

levensstijlen die in

verlichting in 2025,

harmonie zijn met de

omdat de armaturen

natuur.

dan aan het eind van hun levensduur zijn en vervangen moeten worden. Dan passen we ook een dimregime toe dat bijdraagt aan het creëren van meer duisternis (thema 2.4 fysieke leefomgeving).

- 41 -

Toelichting

Zomernota Zomernota

►2.3 /2 Natuur SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang

Toelichting

doen?

Zomernota

Doel 15 Bescherm,

Rust, ruimte, stilte en

De kernwaarden rust,

herstel en bevorder het

donkerte op

ruimte, enz. zijn

duurzaam gebruik van

Schiermonnikoog

uitgewerkt in de tien

ecosystemen, beheer

behouden.

pijlers van

bossen en wouden

Schiermonnikoog. Bij

duurzaam, stop

nieuwe activiteiten

landdegradatie en draai

zullen wij steeds kijken

het terug en roep het

of ze binnen de

verlies aan biodiversiteit

kernwaarden passen.

een halt toe. Doel 15 Bescherm,

(Recreatieve) activiteiten

In 2023 wordt, zoals

herstel en bevorder het

moeten kunnen

afgesproken, de

duurzaam gebruik van

plaatsvinden met behoud

Basiskustlijn rond paal

ecosystemen, beheer

van de natuurlijke

4-5 iets naar het

bossen en wouden

waarden van het gebied.

binnenland te

duurzaam, stop

verplaatsen. Dit is

landdegradatie en draai

voldoende veilig en is

het terug en roep het

zo afgesproken met

verlies aan biodiversiteit

gemeente,

een halt toe.

strandondernemers,

Doel 14 Behoud en maak

RWS, Wetterskip

duurzaam gebruik van

Fryslân en

oceanen, zeeën en

Natuurmonumenten.

maritieme hulpbronnen.

Een strandzandsuppletie is dan waarschijnlijk niet nodig. We blijven voor 2024 en verder in de gaten houden hoe het strand zich verhoudt tot veiligheid en activiteiten. Uitgangspunt bij eventuele kustsuppletie is om activiteiten op het Activiteitenstrand te kunnen laten bestaan.

- 42 -

Zomernota

SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang

Toelichting

doen?

Zomernota

Zomernota

We zorgen ervoor dat

5 juni 2024

bewoners betrokken

heeft een

worden bij de

informatieavond

voorbereiding en

in de Stag

uitwerking van de dijk-

plaatsgevonden

en duinversterking door

over het

gesprekken met het

voorkeursaltern

Wetterskip en het

atief voor de

mede-organiseren van

dijk- en

bewonersavonden.

duinversterking,

Planning:

het

2021: voorverkenning

toekomstbeeld

met directe

van

stakeholders.

Schiermonniko

2022-2024:

og en de

verkenningsfase met

koppelkansen.

o.a. bewoners. 2025: werkzaamheden door Wetterskip. 2027-2028: Uitvoering werkzaamheden Nationaal Park: Vanaf

24 juni 2024 is

2024 wordt het in 2023

het Ambitieplan

geschreven nieuwe

vast gesteld

Beheer- en Ambitieplan

door het

uitgevoerd. Bestuurlijk

Overleg Orgaan

overleg vindt minimaal

Nationaal Park

twee keer per jaar

Schiermonniko

plaats via het

og. Aansluitend

Overlegorgaan.

wordt de

We gaan bezig met een

Uitvoeringsage

nieuwe invulling van de

nda uitgewerkt,

bestaande

zodat die eind

Publieksavonden.

2024 vast

Bestuurlijk willen we

gesteld kan

inzetten op hernieuwde

worden door

gedeelde interesse voor

het Overleg

het Nationaal Park door

Orgaan.

het voeren van gesprekken.

- 43 -

SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang

Toelichting

doen?

Zomernota

Zomernota

Op een Waddeneiland

Zoals

heeft iedereen al snel te

aangegeven in

maken met

de NFK willen

natuur(bescherming).

we het

Ook bij de (ver)bouw

kleinschalig

van gebouwen. In 2024

onderzoek naar

onderzoeken we of het

huismussen

dorpsbrede

verbreden naar

huismussenonderzoek

een dorpsbreed

blijft bevallen en we dit

natuuronderzoe

driejaarlijks moeten

k binnen een

blijven actualiseren en

SoortenManage

zelfs uitbreiden naar

mentPlan. Dit

zwaluwen en wellicht

kunnen we

ook vleermuizen.

uitvoeren via

Daarbij willen we ook

een regeling

bewust kijken naar de

van de

‘plus’ aan de voorkant

provincie. We

door bijvoorbeeld het

gaan hiermee

creëren van

in het derde

nestgelegenheid.

kwartaal van 2024 verder mee aan de slag.

We initiëren contact met de rijksoverheid over de nieuwe regels rondom het vissen met recreatieve staand wantnetten. We blijven hier pleiten d.m.v. brieven om deze manier van vissen mogelijk te houden.

- 44 -

2.4 Fysieke leefomgeving SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang doen?

Toelichting

Zomernota Zomernota

Doel 11 Maak steden en

We borgen een goede

We voeren het

De verharding

menselijke

onderhoudsstaat van de

wegenbeheerplan 2023

is deels

nederzettingen inclusief,

openbare ruimte, die

– 2032 uit en zetten het

herstraat in de

veilig, veerkrachtig en

recht doet aan het groene areaal wegen en paden

Langestreek,

duurzaam.

en authentieke karakter

in beheerprogramma

Karelspad,

van het dorp. Daardoor

BrutIS.

Noorderstreek,

draagt de openbare

Burg. Van den

ruimte positief bij aan een

Bergstraat, Van

aangenaam leef- en

Westerholtlaan,

verblijfsklimaat van

Kerkelaantje.

inwoners en recreanten.

De voetpaden aan de Langestreek en Voorstreek zijn volledig herstraat. We bestrijden

We hebben

(Reuzenberenklauw,

veel

Japanse

Reuzenberenkl

Duizendknoop,

auwen

Reuzenspringbalsemie

handmatig

n, Dijkviltbraam,

uitgestoken.

Amerikaanse vogelkers)

Ook wordt de

en beheersen

bestrijding van

(Rimpelroos) invasieve

Japanse

exoten de komende

duizendknoop

jaren en overleggen

in vier rondes

daarover met

bestreden met

Natuurmonumenten.

hoogspanning.

We stimuleren inwoners

In de

om Reuzenberenklauw,

nieuwsbrief

Reuzensprinkbalsemien

hebben we hier

en Japanse

diverse keren

duizendknoop uit hun

aandacht aan

tuinen te verwijderen.

besteed.

- 45 -

SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang doen?

Toelichting

Zomernota Zomernota

We blijven

Enkele

overhangend groen

eigenaren zijn

gericht aanpakken.

aangeschreven met het verzoek de overhangende haag te snoeien.

We vervangen klein

We hebben de

materieel met een

veegmachine

benzinemotor door

vervangen door

elektrisch aangedreven

een

materieel, zoals

tweedehandse

bladblazers,

kleinere

kettingzagen en

machine. De

bosmaaiers.

brandkast en

In 2024 schaffen we

nieuwe

een brandkast aan voor

elektrische

de opslag van accu’s

accu’s zijn in

van elektrisch

gebruik

gereedschap.

genomen.

In 2024 vervangen we de veegmachine. Doel 15 Bescherm,

We vergroten de

We voeren ecologisch

De

herstel en bevorder het

biodiversiteit in de

maaibeheer uit volgens

bloemenweide

duurzaam gebruik van

openbare ruimte door het

het bestek.

achter het

ecosystemen, beheer

beter borgen van

gemeentehuis

bossen en wouden

ecologisch maaibeheer in

bloeit dit jaar

duurzaam, stop

een nieuw maaibestek en

voortdurend.

landdegradatie en draai

het uitvoeren van de

We zien veel

het terug en roep het

maatregelen die

vlinders en

verlies aan biodiversiteit

voortkomen uit het

andere

een halt toe.

Bijenpact gemeente

insecten.

Schiermonnikoog.

We voeren de maatregelen uit die in het Bijenpact gemeente Schiermonnikoog zijn afgesproken.

- 46 -

SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang doen?

Doel 11 Maak steden en

We behouden en

We houden een gezond

menselijke

versterken het aanzien

en veilig bomenbestand

nederzettingen inclusief,

van het dorp.

in stand en breiden het

veilig, veerkrachtig en

zo mogelijk uit. Een

duurzaam.

gezond en veilig

Toelichting

Zomernota Zomernota

bomenbestand levert nu en in de toekomst een waardevolle bijdrage aan de natuurlijke sfeer en leefbaarheid van het dorp en aan de gezondheid van inwoners en bezoekers. Om de dorpskern op te fleuren, blijven we bloembakken aan meerdere lichtmasten ophangen in het groeiseizoen. In 2024 bereiden we

Per lichtmast

het verledden van de

wordt

openbare verlichting

uitgewerkt

voor, die in 2025

welke

uitgevoerd wordt. We

onderdelen

stellen een nieuw

vervangen

beheerplan openbare

moeten worden.

verlichting en elektrische installaties op.

- 47 -

SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang doen?

Doel 6 Verzeker toegang

Een goed en adequaat

We koppelen waar

tot duurzaam beheer van

beheer van de riolering in

mogelijk de afvoer van

water en sanitatie voor

het belang van de

regenwater af van het

iedereen.

volksgezondheid, het

gemengd riool, veelal in

milieu en het beperken

combinatie met

van regen- en

wegonderhoud. Ook

grondwateroverlast.

benutten we mogelijkheden om regenwater te bergen in de openbare ruimte om overlast bij hevige regenbuien te beperken.

Doel 13 Neem dringend

Een begraafplaats

We zorgen voor een

actie om

waarvan de

goed onderhouden

klimaatverandering en

toekomstbestendigheid is

begraafplaats. We

haar impact te bestrijden.

verzekerd, zodat zo lang

onderhouden de paden

mogelijk van de huidige

en het groen op en rond

begraafplaats gebruik kan de begraafplaats. We worden gemaakt.

schrijven rechthebbenden van graven aan over het onderhoud van graven en grafmonumenten. En geven uitvoering aan het onderhoudsplan historische graven en het plan van aanpak voor graven voor onbepaalde tijd.

- 48 -

Toelichting

Zomernota Zomernota

SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang doen?

Toelichting

Zomernota Zomernota

In overleg met

Rijkswaterstaat voert in

Rijkswaterstaat

Rijkswaterstaat passen

2024 groot onderhoud

voert dit jaar

we de

uit in de veerhaven en

gefaseerd

beheerovereenkomst van

wil de layout van het

werkzaamhede

de veerdam aan met het

concessiegebied

n uit. De

uitgangspunt dat de

optimaliseren.

autobrug en de

gemeente uitsluitend

Pas nadat

bediening

verantwoordelijk is voor

overeenstemming is

daarvan zijn

het beheer en onderhoud

met RWS over het

vervangen.

van de weg en de

beheer en de

Eind augustus

bovengrondse

bijbehorende financiën

is gestart met

voorzieningen.

willen we met

het vervangen

belanghebbenden

van de

onderzoeken of een

verharding,

betere layout van de

hekwerken en

hele veerhaven kan

de lichtmasten.

bijdragen aan het beter afwikkelen van verkeersstromen op (zeer) drukke momenten.

- 49 -

2.5 Vergunningverlening, toezicht en handhaving SDG Doelen VTH

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang

Toelichting

doen?

Zomernota

16.3 Vrede, justitie en

Een gezonde, veilige en

Als gemeente zijn wij

sterke publieke diensten.

prettige leefomgeving

verplicht om te

De rechtsregels

omdat de geldende regels handhaven wanneer

bevorderen op nationaal

worden nageleefd.

een rechtsregel wordt

en internationaal niveau

overtreden. Alleen

en gelijke toegang tot het

onder bijzondere

rechtssysteem voor

omstandigheden

iedereen garanderen.

mogen wij daar van afzien. Op basis van de vastgestelde nota "Gelijke monniken, gelijke kappen" prioriteren wij op welke regels wij de toezichten handhavingsaandacht als eerste richten. De bouwtoezichthouder laten controleren of volgens de verleende vergunning wordt gebouwd, de resultaten daarvan vastleggen en indien nodig handhaven. Samenwerken met Brandweer Fryslân voor de (periodieke) toezicht op brandveilig bouwen en brandveilig gebruik van gebouwen.

- 50 -

Zomernota

SDG Doelen VTH

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang

Toelichting

doen?

Zomernota

Zomernota

Toezicht op recreatief

Een tekort aan

gebruik van woningen

toezichtscapacit

die bestemd zijn voor

eit vertraagt de

permanente bewoning

projectmatige

in 2024 voortzetten en

aanpak.

indien nodig handhaven. Dit bevordert de leefbaarheid van Schiermonnikoog. 16.6 Vrede, justitie en

De kwaliteit van de

De beleidsnota “Gelijke

Om te kunnen

sterke publieke diensten.

strategische en

monniken, gelijke

voldoen aan de

Doeltreffende,

programmatische

kappen” evalueren

minimale eisen

verantwoordelijke en

uitvoering bij

(loopt tot en met 2024)

van de

transparante instellingen

vergunningverlening,

en aan de hand

Omgevingswet

ontwikkelen op alle

toezicht en handhaving

daarvan een nieuw

is het niet

niveaus.

verbeteren.

strategisch

mogelijk

beleidskader opstellen.

geweest om de

Een

beleidsnota te

uitvoeringsprogramma

evalueren en

(laten) opstellen voor

een

2025

uitvoeringsprog ramma op te (laten) stellen. Met de komst van de Omgevingswet zal het huidige VTH-beleid worden geactualiseerd, waaraan een uitvoeringsprog ramma zal zijn gekoppeld.

- 51 -

2.6 Openbare orde en veiligheid SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang

Toelichting

doen?

Zomernota

Zomernota

Doel 3 Verzeker een

Voorkomen en

Voorlichting geven aan

Moet samen

goede gezondheid en

aanpakken van overmatig jongeren over alcohol-

met Sociaal

promoot welzijn voor alle

alcohol- en drugsgebruik.

Domein nog

en drugs.

leeftijden.

worden uitgewerkt. Voorlichten

Gedeeltelijk

ondernemers t.a.v.

opgepakt via

overmatig alcohol- en

het

drugsgebruik en actief

horecaconvena

betrekken bij het

nt.

voorkomen van overmatig gebruik. Aan blijven sluiten bij

De werkgroep

de werkgroep gezonde

gezonde

Leefstijl en vanuit OOV

leefstijl is

ondersteuning en

vanwege

invulling geven.

gebrek aan capaciteit vanuit sociaal domein niet samengekomen .

Doel 11 Maak steden en

Inwoners en bezoekers

Het Integraal

menselijke

voelen zich veilig op

Veiligheidsplan is

nederzettingen inclusief,

Schiermonnikoog.

gemaakt en vastgesteld

veilig, veerkrachtig en

door de Raad. Aan de

duurzaam.

hand van een uitvoeringsplan zal aan

Doel 16 Vrede, justitie en

de prioriteiten uit het

sterke publieke diensten.

Integraal veiligheidsplan worden gewerkt. Versterken toezicht- en

In verband met

handhavingscapaciteit

wisseling van

hoogseizoen (BOA).

handhavingsbe

Evalueren hoe de

drijf is de inzet

afgelopen toezicht

op dit moment

periode is gegaan.

beperkt.

- 52 -

SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang

Toelichting

doen?

Zomernota

Zomernota

Aandacht voor politie capaciteit en het proberen in te stellen van een vaste poule. Opstellen plan van

Alhoewel er

aanpak ondermijning

nog geen

als vervolg op het

concreet Plan

opgeleverde

van Aanpak ligt,

ondermijningsbeeld.

wordt er wel gewerkt aan verschillende onderdelen van Ondermijning.

Veiligheid op het strand. Bekijken hoe activiteiten zich verhouden tot elkaar (badgasten vs activiteiten). Veiligheid van badgasten evalueren en indien nodig verbeteren (lifeguards). Voorkomen van overlast

Evalueren horeca

en specifieke recreatie-

convenant.

en horeca overlast. Toezicht en handhaving op naleving Alcoholwet. Het versterken en

Evalueren inzet en

onderhouden van

situatie van het

incidentmanagement in

ondersteuningspeloton.

reguliere en bijzondere

Versterken van de

omstandigheden.

interne crisisorganisatie. Evalueren van de crisisplanvorming en indien nodig up-to-date maken.

- 53 -

SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang

Toelichting

doen?

Zomernota

Zomernota

De verouderde en slecht onderhouden brandputten in het dorp te beoordelen en indien nodig te vervangen. Daarnaast hier een jaarlijks onderhoudscontract voor af te sluiten. Doel 16 Vrede, justitie en

Voorkomen en

Voorlichting geven aan

Moet samen

sterke publieke diensten.

aanpakken van overmatig jongeren over alcohol-

met Sociaal

alcohol- en drugsgebruik.

Domein nog

en drugs.

worden uitgewerkt. Voorlichten

Gedeeltelijk

ondernemers t.a.v.

opgepakt via

overmatig alcohol- en

het

drugsgebruik en actief

horecaconvena

betrekken bij het

nt.

voorkomen van overmatig gebruik. Doorzetten van de

De werkgroep

projectfase van de

gezonde

werkgroep gezonde

leefstijl is

leefstijl om alcohol en

vanwege

drugsproblematiek aan

gebrek aan

te pakken en het

capaciteit

opstellen van een

vanuit sociaal

meerjarenplan.

domein niet samengekomen .

Het versterken en

Evalueren inzet en

onderhouden van

situatie van het

incidentmanagement in

ondersteuningspeloton.

reguliere en bijzondere

Versterken n de interne

omstandigheden.

crisisorganisatie. Evalueren van de crisisplanvorming en indien nodig up-to-date maken.

- 54 -

Programma 3 Economie en werkgelegenheid Thema´s binnen dit programma: 3.1 Toerisme en recreatie 3.2 Jachthaven 3.3 Mutaties reserves programma 3

- 55 -

3.1 Toerisme en recreatie ►3.1 /1 Strand SDG Doelen

11.4 De inspanningen

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we

Voortgang

Toelichting

daarvoor doen?

Zomernota Zomernota

Een schoon en veilig strand. Het faciliteren van

Begin april is

verhogen om het

strandschoonmaakacti

een succesvolle

culturele en natuurlijke

es door het

schoonmaakact

erfgoed van de wereld

beschikbaar stellen

ie geweest

te beschermen en veilig

van personeel en

tussen paal 13

te stellen.

inzamelmaterieel

en 15.

14.1 De vervuiling van de

(tractor met wagen en

zee voorkomen en in

plastic inzamelbakken)

aanzienlijke mate

en zorgen voor de

verminderen, in het

afvoer en verwerking

bijzonder als gevolg van

van het strandafval.

activiteiten op het land,

Plaatsen van de

met inbegrip van vervuiling

houten afvalbakken op

door ronddrijvend afval en

het strand vanaf paal 9

voedingsstoffen.

tot paal 16 in het voorjaar en de zomer. Een adequate bewaking van het badstrand bij strandpaviljoen de Marlijn door de KNRM LifeGuards. Samen met Rijkswaterstaat, het Waterschap en Natuurmonumenten de ontwikkeling van het strand in de gaten houden in het kader van zandsuppletie. Goed toegankelijke

Goed onderhouden

strandovergangen met

van de sanitaire

goede sanitaire

voorzieningen en

voorzieningen en goede

strandovergang

afvalvoorzieningen. Daarbij

Badweg. In 2024

heeft de toegankelijkheid

vervangen we de sanitaire unit.

- 56 -

SDG Doelen

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we

Voortgang

daarvoor doen?

Zomernota Zomernota

Toelichting

voor minder mobiele

Zorgdragen voor een

De

mensen prioriteit.

adequate

ondergrondse

afvalvoorziening bij de

afvalcontainer

strandovergangen.

bij strandovergang Badweg is op een andere plek geplaatst, zodat die beter gebruikt wordt.

In 2024 vervangen we

Alle

de (fietsen)hekken bij

fietsenhekken

strandovergang

en hekken zijn

Badweg.

vervangen.

Bij strandovergangen Badweg en Prins Bernhardweg is een strandrolstoel beschikbaar Een aangrenzend

Het implementeren

Het opstellen

verblijfsgebied dat

van de visie op het

van de

aantrekkelijk is voor

activiteitenstrand.

strandvisie

inwoners en recreanten.

vraagt meer tijd dan verwacht, vanwege prioriteit voor andere werkzaamhede n.

Het borgen van de

Zo nodig deponeren

toegankelijkheid van het

van zand op de

strand bij Paal 3 en het

toegang naar het

badstrand voor zowel

strand bij

strandbezoekers als de

strandovergang

hulpverleningsdiensten.

Badweg om de bereikbaarheid voor strandbezoekers en de hulpverleningsdiensten te waarborgen.

- 57 -

SDG Doelen

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we

Voortgang

daarvoor doen?

Zomernota Zomernota

Toelichting

Waarborgen van een

De

goede toegankelijkheid

stelconplaten

van het strand bij

die in december

strandovergang Prins

2023 in

Bernhardweg voor

samenwerking

onder andere de

met

hulpverleningsdiensten

Natuurmonume

.

nten zijn aangelegd dragen structureel bij aan een goede toegankelijkheid van het strand.

- 58 -

►3.1 /2 Toeristisch product SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang

Toelichting

doen?

Zomernota

Zomernota

Doel 8 Bevorder

Vasthouden van minimaal Stimuleren van

O.a. 125 jaar

aanhoudende, inclusieve

300.000 gasten op

evenementen voor

VVV strand-

en duurzame

jaarbasis. Uitbreiding

specifieke doelgroepen,

feest met een

economische groei,

hiervan niet zoeken in het passend bij de tijd van

financiële

volledige en productieve

hoogseizoen, maar in

bijdrage en een

tewerkstelling en waardig

seizoenverbreding.

het jaar

skate-event.

werk voor iedereen.

Nieuwe vormen van

8.3 Bevorderen van op

bedrijvigheid stimuleren

ontwikkeling toegespitste

in samenwerking met

beleidslijnen die

de Waddeneilanden.

productieve activiteiten

Dit maakt deel uit van

ondersteunen, alsook de

programmalijn 2

creatie van waardige

“Toekomstbestendig

jobs, ondernemerschap,

ondernemen &

creativiteit en innovatie,

ontwikkelen” van de

en de formalisering en de

Regiodeal.

groei aanmoedigen van

Uitvoering geven aan

micro-, kleine en

de 10 pijlers voor

middelgrote

toeristisch beleid.

ondernemingen, ook via

Evalueren van de 10

toegang tot financiële

pijlers met het oog op

diensten

duurzaam toerisme.

8.9 Tegen 2030

Toekomstbestendig

beleidslijnen uitwerken en

inrichten van het

implementeren ter

toeristisch aanbod in

ondersteuning van het

samenwerking met de

duurzaam toerisme dat

Waddeneilanden. Dit

jobs creëert en

maakt deel uit van

plaatselijke cultuur en

programmalijn 2

producten bevordert

“Toekomstbestendig ondernemen & ontwikkelen” van de Regiodeal.

- 59 -

SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor Voortgang

Toelichting

doen?

Zomernota

Zomernota

Bieden van

In de eerste

cofinanciering bij

tender is één

aanvragen voor het

aanvraag voor

Iepen Mienskipfûns

cofinanciering

(IMF).

ontvangen. Dit project heeft van het IMF echter geen bijdrage ontvangen.

- 60 -

3.2 Jachthaven SDG Doelen

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen?

Voortgan Toelichting g

Zomernota

Zomerno ta Doel 14 Behoud en maak We houden een

We zijn zeer tevreden

duurzaam gebruik van

representatieve en

over de exploitatie van de

oceanen, zeeën en

publieksvriendelijke

jachthaven door Stichting

maritieme hulpbronnen.

jachthaven duurzaam in

jachthaven ‘De Oude

stand.

Veerdam’ en streven naar het duurzaam voorzetten van deze samenwerking. We onderhouden een goede relatie met Watersportvereniging ‘Lytje Pole’. We houden de

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Schiermonnikoog&id=e35766bb-5c7d-40cf-b5fe-5fae3d8315ac