RV Overname bevoegd gezag basisschool Yn de Mande.doc

Raadsvergadering van Onderwerp:

20 december 2022

Overname bevoegd gezag basisschool Yn de mande

Agendapunt 12

Schiermonnikoog, 22 november 2022

Aan de Gemeenteraad, Voorgeschiedenis Sinds 2020 is het proces gaande tot overdracht van het bestuur Stichting Samenwerkingsschool Yn de mande (hierna SWS Yn de mande) aan de gemeente Schiermonnikoog. Voor de helderheid van het proces worden de genomen stappen tot nu toe kort beschreven. In februari 2020 heeft het toenmalig bestuur van SWS Yn de mande de raad en het college per brief laten weten dat zij uit het bestuur willen treden. In maart 2020 heeft uw gemeenteraad vervolgens met het bestuur en de directie van SWS Yn de mande gesproken over de strekking van de gestuurde brief. Het bestuur van SWS Yn de mande heeft zich bij haar aantreden in 2018 gekarakteriseerd als overgangsbestuur die de school in rustiger vaarwater moest brengen. Ook het voorzien in een andere, structurele en toekomstbestendige bestuursvorm voor het basisonderwijs op het eiland is daarbij als doel gesteld. Het schoolbestuur gaf tijdens het gesprek het advies om een andere bestuursvorm voor SWS Yn de mande te gaan hanteren en het bevoegd gezag van de school over te dragen aan de gemeente. Het college heeft vervolgens hierover extern advies ingewonnen bij VOS/ABB en daarnaast de situatie besproken met het ministerie van OCW. In de beeldvormende bijeenkomst van 1 september is dit advies nader besproken waarbij ook de externe adviseur van VOS/ABB aanwezig was.

Uw gemeenteraad heeft vervolgens op 15 september 2020 ingestemd met het voornemen om het bevoegd gezag van SWS Yn de mande over te nemen. Ook het ministerie van OCW heeft aangeven achter dit proces en besluit te staan. Na de voorgenomen overdracht is een fusie-effectrapportage opgesteld waarin de gevolgen van de overdracht staan beschreven voor personeel, leerlingen en ouders. Deze fusie-effectrapportage is vervolgens ter instemming voorgelegd aan de MR van SWS Yn de mande. De MR heeft voorafgaand aan haar besluitvorming de ouders van SWS Yn de mande geraadpleegd over de omzetting en de wenselijkheid van de overdracht. De ouders hebben louter positief gereageerd. De medezeggenschapsraad heeft daarop formeel ingestemd ten aanzien van de inhoud van de fusieeffectrapportage, de omzetting en de bestuurlijke overdracht van de school. Op 15 december 2020 heeft uw gemeenteraad ingestemd met het voorstel om de overdracht van het bevoegd gezag van SWS Yn de mande van de school over te dragen aan de gemeente Schiermonnikoog. In maart 2021 kwam er vanuit het ministerie OCW echter het bericht dat een omzetting van het bevoegd gezag van een samenwerkingsschool naar de gemeente volgens de Wet op het Primair Onderwijs niet mogelijk is.

Hoewel op voorhand al duidelijk was dat dit een unieke situatie betreft had OCW pas op dat moment duidelijkheid verschaft dat dit -ondanks eerdere positieve signalen- toch niet juridisch in te passen viel. De enige mogelijkheid die OCW bood om de basisschool onder de vleugels van de gemeente te brengen, was om een procedure tot stichting van een openbare school in gang te zetten. OCW had daarnaast een tijdelijke oplossing geboden voor het bestuurlijke probleem van de school. Die tijdelijke oplossing was dat de bestuurlijke inrichting van de school vooruitloopt op de situatie per 1 augustus 2023, en in lijn met het voorstel waarmee de gemeenteraad in december 2020 instemde. Dat wil dus zeggen dat de gemeente feitelijk zeggenschap in het bestuur van de school neemt. Hiervoor zijn de statuten van SWS Yn de mande aangepast en heeft uw gemeenteraad op 15 juni 2021 ingestemd met deze wijziging én de tijdelijke nieuwe bestuurders van de stichting. Naast de instemming van de gemeenteraad hebben ook de MR en VCPBO ingestemd met deze stap.

Vervolgens is in juni 2021 het proces in werking gezet tot het stichten van een nieuwe school. Begin april van dit jaar is door het college van burgemeester en wethouders aan u bekendgemaakt dat het voorgestelde proces tot het onderbrengen van de SWS Yn de mande onder de gemeente niet door kon gaan (zie bijlage). OCW kwam tot de conclusie dat voortschrijdend inzicht hen leerde dat het door OCW voorgestelde proces juridisch niet houdbaar was. Als oplossing is voorgesteld om SWS Yn de mande bij notariële akte over te dragen aan de gemeente. Het college heeft u tevens gemeld dat het voor de gemeente helder is dat OCW achter het besluit van een bestuursoverdracht staat en dit ook mede mogelijk wil maken. Een aanpassing van het proces van overdracht verandert het doel immers niet: komen tot een duurzame oplossing van het bestuur van SWS Yn de mande. Definitieve overdracht Voor het proces tot overdracht betekent dit dat het schoolbestuur voor 1 augustus 2022 aan de gemeenteraad meedeelt, op grond van artikel 148 lid 2 van de Wet op het Primair Onderwijs, de school per 1 augustus 2023 op te zullen heffen. Op deze manier kan de gemeenteraad in de rol van extern toezichthouder op het openbaar onderwijs binnen de gemeente Schiermonnikoog, besluiten vanuit de garantiefunctie van openbaar onderwijs tot terugneming van de school.

Zo wordt voorkomen dat het openbaar onderwijs op het eiland wordt opgeheven. Deze voorgenomen opheffing biedt aldus de mogelijkheid om op relatief eenvoudige wijze de school als openbare school over te kunnen dragen. Mededeling schoolbestuur Op 6 juli 2022 heeft het schoolbestuur in een brief de mededeling aan uw gemeenteraad gedaan de school per 1 augustus 2023 op te zullen heffen (zie bijlage). Deze mededing biedt nu de ruimte voor uw gemeenteraad om niet akkoord te gaan met deze voorgenomen opheffing van de school en het besluit te nemen als gemeente om het bevoegd gezag van de school over te nemen. Argumenten Vanaf het begin van het proces in 2020 liggen de volgende motieven ten grondslag aan het overdragen van het bevoegd gezag aan de gemeente: 1. Toekomstbestendige bestuursvorm 2. Relatie andere wettelijke taken gemeente 3. Ontwikkeling Leer- en Ontwikkelcentrum 0-16 jaar 4. Leefbaarheid 1. Toekomstbestendige bestuursvorm De ervaring van het toenmalig schoolbestuur heeft geleerd dat diverse bestuurlijke varianten -zoals aansluiting bij bestuur aan de wal- niet effectief zijn. De school toekomstbestendig houden werd destijds door het bestuur van SWS Yn de mande getypeerd als een forse opgave waarvoor tijd en expertise nodig is en wat niet aan een vrijwilliger bestuur zou moeten worden overgelaten.

De gemeente heeft een (grondwettelijke) zorgplicht om te allen tijde te voorzien in voldoende en kwalitatief goed openbaar onderwijs voor haar inwoners. In dit licht is de overdracht van het bevoegd gezag naar de gemeente te legitimeren en zijn de eerste stappen daartoe genomen. 2. Relatie andere wettelijke taken gemeente De gemeente heeft ook een verantwoordelijkheid op basis van de Leerplichtwet, voor- en vroegschoolse educatie, onderwijsachterstanden, jeugdhulp en jeugdgezondheidszorg. Het onderwijs is daarmee een belangrijke vindplaats voor kinderen, jongeren en gezinnen. Om die reden is een nauwe band met het onderwijs van belang. Met een overdracht van het bevoegd gezag naar de gemeente zal die band alleen maar sterker worden. 3. Ontwikkeling Leer- en Ontwikkelcentrum 0-16 jaar De gemeente is met het bestuur van Yn de Mande en de Inspecteur Boelensschool in een proces om te komen tot een Leer- en Ontwikkelcentrum 0-16 jaar (hierna: LOC). Het primaire doel is om zoveel mogelijk kinderen thuisnabij op te vangen en onderwijs op maat te bieden. Daarbij willen we het huidige onderwijsaanbod op het eiland voor kinderen in de leeftijdscategorie van 0-16 jaar handhaven en versterken. Hierbij wordt gewerkt aan een vernieuwd onderwijsaanbod en een doorgaande lijn in de opvang en het onderwijs voor kinderen van 0 tot 16 jaar op Schiermonnikoog.

Beide schoolbesturen en -directies hebben aangegeven dat de inhoudelijke samenwerking het best tot zijn recht gaat komen als ook wordt samengewerkt in één schoolgebouw. De gemeente is wettelijk

verantwoordelijk als het gaat om onderwijshuisvesting. Alle partijen hebben op 5 oktober 2020 een intentieovereenkomst ondertekend om gezamenlijk het LOC te realiseren. De eerste stappen om te komen tot een nieuw schoolgebouw en inhoudelijke samenwerking zijn gezet en uw gemeenteraad zal hierover in een bijeenkomst in januari 2023 worden bijgepraat. 4. Leefbaarheid De basisschool is de enige basisschool op het eiland en is daarmee een belangrijke schakel in de leefbaarheid op het eiland. Er is zelfs enkele jaren een financiële bijdrage gegeven aan de school om ervoor te zorgen dat de kwaliteit en de continuïteit op school gewaarborgd werd. Met een overname van het bevoegd gezag heeft de gemeente een directe relatie om te sturen op beide aspecten en daarmee met één van de pijlers van de leefbaarheid op Schiermonnikoog. Vervolgstappen Met het besluit de school in stand te houden kan het bevoegd gezag met de gemeente bij notariële akte SWS Yn de mande overdragen per 1 augustus 2023. Deze gang van zaken sluit aan bij het voorstel waarmee uw gemeenteraad op 15 juni 2021 heeft ingestemd en zal de gemeente vanaf het schooljaar 2023-2024 het bevoegd gezag zijn van de school. Daarnaast wordt een Nota onderwijs opgesteld waarin de bestuurlijke verhoudingen van het basisonderwijs Schiermonnikoog beschreven worden. Deze zal vervolgens ter instemming aan uw gemeenteraad worden voorgelegd.

Voorstel 1. Niet akkoord te gaan met opheffing van SWS Yn de mande; 2. Vanuit de garantiefunctie van openbaar onderwijs overgaan tot de terugneming van de school aan de gemeente Schiermonnikoog. Burgemeester en wethouders van de gemeente Schiermonnikoog, de secretaris, de burgemeester, R. Thedinga

I. van Gent

Bijlagen: - Brief 6 juli 2022 bestuur Yn de mande - Memo 5 april 2022 ‘Wijziging proces overdracht bestuur SWS Yn de mande’