Rapportage Scanner Schiermonnikoog.pdf

Beleid vormen op basis van lokale data en het inzetten van effectieve interventies/activiteiten • Commmunity based werken. Deze aanpak is niet een project van alleen de gemeente, maar een aanpak waarbij de hele gemeenschap wordt betrokken. De gemeente is de kartrekker en werkt samen met lokale partijen die betrokken zijn bij opgroeiende jeugd. Daarmee draagt deze aanpak ook bij aan het in gang zetten van een cultuurverandering. • Inzetten op verandering in de omgeving. De aanpak richt zich niet direct op de jongeren maar op de omgeving van de jongeren. Er zijn vier domeinen waar OKO zich met name op richt: het gezin, de vrije tijd, school en de peergroep. Binnen deze domeinen zijn de eerder genoemde beschermende en risicofactoren geïdentificeerd waarop ingezet kan worden om verandering teweeg te brengen. Scanner alcohol- en drugsgebruik en preventie op Schiermonnikoog

23

2. Investeer in bewustwording en verandering van de norm van alcoholgebruik Op Schiermonnikoog heerst de norm dat het normaal is om te drinken bij verschillende gelegenheden, na het werk en bij andere sociale activiteiten. Verder wordt er ook thuis flink gedronken op het eiland, zowel in gezelschap als alleen. Verder drinken jongeren al op vroege leeftijd en heerst er de norm dat het normaal is dat alcohol onder de 18 wordt gedronken. Om het hoge alcoholgebruik te verminderen is het aan te bevelen in te zetten op bewustwording over de gevolgen van het alcoholgebruik en gezamenlijk een nieuwe norm rond alcoholgebruik vast te stellen. Daar kun je dan met de andere preventieve activiteiten op aansluiten. Maak gebruik van draagvlak dat er is onder de geïnterviewde ketenpartners om hier een bijdrage aan te leveren. Dat is ook nodig, omdat een verandering van de norm tijd kost en ondersteund moet worden door maatregelen in de omgeving van (jonge) drinkers, bijvoorbeeld door het schenkbeleid aan te passen. Voor volwassenen kan de eerste stap een bewustwordingscampagne zijn die kan leiden tot kennis vergroting, het op gang brengen van praten over alcoholgebruik op het eiland en het verkleinen van het taboe op hulp vragen. Het beperken van de beschikbaarheid van alcohol is een krachtige preventie maatregel.

Ga als gemeente het gesprek aan met samenwerkingspartners over wanneer wel en wanneer geen alcohol geschonken wordt. De gemeente kan hier een voortrekkersrol in spelen door het eigen schenkbeleid onder de loep te nemen. Volwassenen hebben een voorbeeldrol voor kinderen en jongeren. Ga het gesprek aan met ouders over deze rol en stimuleer hen geen alcohol te drinken in kinderrijke omgevingen, zoals kinderfeesten. Hoewel de leeftijd dat alcohol wordt gedronken op het eiland iets omhoog is gegaan, blijft het aan te bevelen om in te zetten op NIX18. Jongeren die niet drinken tot hun 18e hebben meer focus in de klas, hebben minder kans om verslaafd te raken en keren fris terug van een feestje. Daarnaast zijn de hersenen van kinderen nog lang niet volgroeid en willen zich nog ontwikkelen. Alcohol drinken werkt de ontwikkeling juist tegen. Op de website van NIX18 staan meer tips om ook echt in te zetten op NIX18 in de gemeente, ook over de voorbeeldrol van volwassenen op het eiland.

3. Ontwikkel een alcohol- en drugspreventie aanpak met de horeca De herziening van het horecaconvenant kan aangewend worden om samen met de horeca in te zetten op alcohol- en drugspreventie. Hierbij is het belangrijk dat preventie, toezicht en handhaving hand in hand gaan. Juist omdat er wisselende berichten zijn over naleving van de alcoholwetgeving en drugs in de horeca en de horecahuizen, is het goed eerst de situatie meer helder te krijgen. Dan kan door een plan te maken waarin eerst een aantal observaties worden uitgevoerd door bijvoorbeeld VNN en een boa. Zij kunnen in kaart brengen wat goed gaat en waar verbetering mogelijk is. Dit is uitgangspunt voor gesprek met de horeca. Vervolgens worden verbeteringen doorgevoerd en volgt een periode van preventief toezicht. Uiteindelijk moet het leiden tot een aanpak waarin duidelijke afspraken staan en is beschreven hoe met overtredingen en sanctionering wordt omgegaan. Het is de taak van de gemeente om boa’s in te zetten die stevig in de schoenen staan die de naleving van de Alcoholwet waarborgen. Daarnaast is het goed als er aandacht blijft voor structurele scholing en training van (aankomend) horecapersoneel via bijvoorbeeld het mooie initiatief van de Schieracademy.

Scanner alcohol- en drugsgebruik en preventie op Schiermonnikoog

24

Tot slot kan de rol van de horecaondernemer als werkgever een impuls krijgen door te werken aan Alcohol- drugs-, en medicijnenbeleid (ADM-beleid), dat is de ontwikkeling van beleid op het gebied van alcohol, drugs en medicijnen voor het personeel.

4. Ontwikkel een preventieve aanpak gericht op (riskant) gebruik door jongvolwassenen Het (riskant) alcohol- en drugsgebruik vindt op Schiermonnikoog niet alleen plaats op plaatsen waar (formeel) toezicht is. Vanuit de respondenten wordt alcohol- en drugsgebruik op het strand, in de personeelshuizen, op de kampeerboerderijen, de afgelopen twee coronazomers in de bunkers en op andere locaties in de openbare ruimte regelmatig genoemd. Op deze plaatsen is er geen formeel toezicht op het alcohol- en drugsgebruik door jongeren en jongvolwassenen. Er is daarbij niemand verantwoordelijk voor het organiseren van deze feesten, omdat dit niet vanuit de horeca of evenementenorganisaties wordt georganiseerd. Er zijn echter wel zorgen over wat daar gebeurt. Daarom zou het goed zijn om met alle lokale partners een plan van aanpak op te stellen hoe het eiland hier mee omgaat en eventueel aanvullende regels op te nemen. Op grond van de APV van de gemeente Schiermonnikoog kunnen feestjes in openbare plekken alleen worden gehouden met een vergunning. In een plan van aanpak kan worden opgenomen onder welke voorwaarden feesten op het strand, in de bunker en op andere plekken wel zijn toegestaan. Daarbij is het goed om op te nemen op welke wijze (informeel) toezicht wordt geregeld en hoe de handhaving wordt geregeld.

Bij een plan van aanpak hoort ook een goede communicatie richting potentiële bezoekers over deze voorwaarden. Voor het realiseren van het plan van aanpak is het ook te overwegen om (extra) te investeren in handhaving op naleving van de APV en de Alcoholwet.

5. Investeer in vrijetijdsactiviteiten voor jongeren Voor jongeren en jongvolwassenen is er weinig alternatieve vrijetijdsbesteding. Vanaf 12 jaar verlaten de meeste jongeren de (sport)vereniging en zijn er geen alternatieven. Bovendien is de jongerenwerker de afgelopen periode uitgevallen geweest. De jongerenwerker wordt node gemist voor de ondersteuning van jongeren en voor het organiseren van activiteiten voor en door jongeren. Jongeren geven zelf aan wel deel te willen nemen aan activiteiten en/of onderdeel te willen zijn van meiden / jongensgroepen waar activiteiten mee worden gedaan. Het idee om een jongerenwerker + aan te stellen zoals voorgesteld in een onderzoek dat in 2022 is uitgevoerd verdient opvolging. De nieuwe jongerenwerker kan een belangrijke verbindende rol vervullen tussen jongeren, ouders en professionals op het eiland.

Scanner alcohol- en drugsgebruik en preventie op Schiermonnikoog

25

5. Bijlagen Bijlage 1. Overzicht gebruikte documenten deskresearch Naam document

Uitgave van

Jaar (publicatie of periode)

1. Gezondheidsmonitor V&O gemeentelijke cijfers 18-64 2020 2. Gezondheidsmonitor V&O gemeentelijke cijfers 65+ 2020 3. Jeugdmonitor 2019. Gebiedscijfers 12-18 jaar Waddeneilanden 4. Samenvatting jeugdmonitor 2019

GGD Fryslân

2020

GGD Fryslân

2020

GGD Fryslân

2019

GGD Fryslân

2019

5. Trendanalyse gezondheidsmonitoren jeugd en 19+ 2012-2016 6. Resultaten controle 2018 & 2019 7. Gezondheidsbeleid Friese Waddeneilanden 2018 – 2021. Vlieland Ameland - Schiermonnikoog Terschelling 8. Evaluatie gezondheidsbeleid 20182021 Schiermonnikoog 9. Gezondheidsbeleid Friese Waddeneilanden 2022 – 2026 Vlieland Ameland - Schiermonnikoog Terschelling 10. Inhoudelijk verslag September 2020 t/m mei 2021 Gemeente Schiermonnikoog 11. Inzet Schiermonnikoog

GGD Fryslân

2012-2016

Onbekend De Waddeneilanden

2018-2019 2018-2021

Gemeente Schiermonnikoog De Waddeneilanden

2018-2021

VNN

Sep 2020-mei 2021

Gemeente Schiermonnikoog Gemeente, KHN afdeling Schiermonnikoog en politieteam Schiermonnikoog Barkema & De Haan (in op dracht van gemeente Schiermonnikoog) Gemeente Schiermonnikoog

1 augustus 22

Gemeente Schiermonnikoog

2022-2026

Gemeente Schiermonnikoog

2022-2026

12. Horecaconvenant Schiermonnikoog

13. Inventarisatie jeugd- en jongerenwerk 2022 De kracht van de jeugd op Schiermonnikoog 14. Gelijke monniken, gelijke kappen Toezicht- en handhavingsbeleid gemeente Schiermonnikoog 2020-2024 15. Preventie- en handhavingsplan alcohol Gemeente Schiermonnikoog 2022-2026 (Conceptversie) 16. Bijlage 1: toelichting middelen en overige

Scanner alcohol- en drugsgebruik en preventie op Schiermonnikoog

2022-2026

April 2015

Sep 2022

2020-2024

26

17. Concept Visie Sociaal Domein Regio Noordoost-Friesland 18. Sportakkoord Gemeente Schiermonnikoog

Gemeenten NoardeastFryslân, Dantumadiel, Ameland en Schiermonnikoog Gemeente Schiermonnikoog en sportaanbieders

Scanner alcohol- en drugsgebruik en preventie op Schiermonnikoog

Versie 14-1-2022

Juni 2020

27

Bijlage 2 Topiclijst interviews Introductie (3-5 min) a) Wie zijn wij b) Context en doel interviews c) Toestemmingsformulier & Opname d) Onderwerpen o Alcohol en drugs gebruik op Schiermonnikoog o Preventie en aanpak alcohol- en drugsgebruik op Schiermonnikoog o Het gaat om wat jij hier over weet en wat je er van vindt. Alle antwoorden zijn goed. o Het gaat dus niet over het bespreken van persoonlijke problemen; dat is niet onze expertise en niet het doel van het interview e) Duur interview, beperkte tijd dus soms afbreken f) Nog vragen? A. Achtergrondvragen (max 5 min) Achtergrondinfo respondent Naam organisatie/instantie Functie Hoe lang in deze functie Link doelgroepen Met welke doelgroep komt de respondent in contact? Hoe komt de respondent in contact met deze doelgroep? In welke situaties? Hoe heeft de respondent te maken met middelengebruik door de doelgroep? (welke situaties, in welke rol) B.

Alcohol en drugs gebruik op Schiermonnikoog (15 min) Wat weet u (uit eigen ervaring/observaties/onderzoek/registraties) van alcohol- en drugs gebruik op Schiermonnikoog? Algemeen beeld Heeft u een goed beeld van het alcohol- en drugsgebruik op Schiermonnikoog? Hoe ziet het alcohol- en drugsgebruik op Schiermonnikoog er uit? Uitgesplitst naar: - Jongeren tot 18 jaar – alcohol / drugs - Jongvolwassenen tot 27 jaar – alcohol / drugs - Volwassenen – alcohol / drugs - Ouderen – alcohol / drugs Is dat eigen observatie of info via via? Drugsproblematiek. Hoe ziet het drugsgebruik op Schier er uit? Welke drugs worden gebruikt? Alle vragen uitsplitsten naar Checklist middelen: doelgroepen: - Lachgas - Jongeren - GHB - Jongvolwassenen - NPS (3-MMC e.d.) tot 27 jaar - Cannabis - Volwassenen - Opiaten - Ouderen - Speed - Cocaïne Zijn er specifieke gebruikers te identificeren? Wat zijn verschillen in gebruik tussen deze groepen. Omvang groepen? In welke setting wordt er (het meest) gebruikt? Zijn er problemen door drugs op Schiermonnikoog? Waar zit uw grootste zorg?

Scanner alcohol- en drugsgebruik en preventie op Schiermonnikoog

28

Alcoholproblematiek

Cijfers

Zo ja, welke drugs / welke gebruikers zorgen voor de grootste/meeste problemen? Omvang van deze groep/aantal gebruikers? Hoe ziet het alcoholgebruik op Schier er uit? / In welke mate alcohol gebruik? Wat is de trend de afgelopen jaren? Toename, afname, gelijk gebleven? In welke setting wordt er (het meest) gedronken? Zijn er specifieke drinkers te identificeren? Zijn er problemen door alcohol op Schiermonnikoog? Waar zit uw grootste zorg? Welke drinkers of in welke setting zijn de problemen het grootst? Omvang? Bent u in bezit van registraties, cijfers over alcohol-/drugsgebruik en problematiek/overlast anders, dan wij al hebben?

Preventie en aanpak van (riskant) alcohol en drugs gebruik (20 min) Hoe ziet alcohol- en drugspreventie er op Schiermonnikoog uit en wat zou het doel van alcohol- en drugspreventie moeten zijn? Algemeen Wat loopt goed op gebied van alcoholpreventie? Drugspreventie? Waar liggen uitdagingen mbt alcoholpreventie? Checklijst Mbt drugspreventie? - thuis (ouders, hokken) Waar liggen kansen om alcoholpreventie te verbeteren? - school En drugspreventie? - sport (voorbeelden: Voorlichting - uitgaan Deskundigheidsbevordering professionals - toezicht Signaleren van problemen in een vroeg stadium en begeleiden of - handhaving verwijzen (verwijsindex risicojongeren? – zie nota jeugdbeleid) - jongerenwerk Regelgeving (huisregels en APV) - zorgketen (signaleren, Toezicht (formeel/informeel) hulp/advies? verwijzen) Handhaving Omgevingsaanpak Wat zou volgens u als eerste moeten gebeuren? Noem drie speerpunten Is er draagvlak voor een (integrale) preventieaanpak? Zoals OKO Uw organisatie/instantie Wat is de rol van uw eigen organisatie in alcohol- en drugspreventie? Wat zou uw organisatie meer kunnen doen? Wat is daarvoor nodig? Andere partijen Voor welke andere partijen ziet u een rol? Welke partijen moeten volgens u (meer) betrokken worden bij de oplossing Wat zouden zij anders/beter/meer kunnen doen? Waar moeten ze vooral mee doorgaan? Wie heeft er volgens u goede ideeën over alcohol- en

drugspreventie? Met andere woorden, met wie moeten we zeker nog gaan praten? Horeca (alleen aan Er is veel horeca op het eiland: welke invloed heeft dit op de drankcultuur op het eiland? horeca stellen) Hoe zit het met het horecaconvenant dat in 2015 is afgesloten? Geldt dat nog, wordt het jaarlijks vernieuwd? NB is onderwerp in coalitieakkoord Hoe is het contact met de gemeente? Welke rol kunnen zij spelen qua preventie? Naleving? Worden horeca ondernemers ondersteund vanuit de gemeente bij de naleving van de Alcoholwet? Bijvoorbeeld d.m.v. scholing of voorlichting, preventief toezicht? Achier Academie: aandacht voor verantwoord schenken? en voor professionele beroepshouding tav alcohol en de verleidingen van alcohol en drugs in het nachtleven? School (alleen aan school Worden er preventieprogramma’s ingezet op school? Op het eiland en op de wal? En zit stellen) hier verschil tussen?

Scanner alcohol- en drugsgebruik en preventie op Schiermonnikoog

29

Jongerenwerk (alleen aan jongerenwerk stellen) Ouderenzorg (alleen aan ouderenwerk stellen)

Signalen delen (aan iedereen stellen)

Politie (alleen aan politie stellen)

Waar komen jongeren meer in aanmerking met alcohol- en drugs? Op het eiland of aan de wal? In nota sociaal domein staat: ‘verbeterpunt is het ontwikkelen van een ondersteuningsstructuur in het onderwijs voor jongeren die normaal gesproken een beroep doen op de jeugdhulp. Dit vereist normaliseren, cultuurverandering en een intensieve samenwerking tussen gemeenten en scholen’. Hoe staat het daarmee? Opvolging rapport? Aanstelling jongerenwerker plus (die ook lichte hulp kan bieden)? samenwerking VNN? Welke ouderen in inloopvoorziening? Doelgroep alcoholgebruik? Wat is nodig om doelgroep te bereiken, wat is nodig aan preventie? Hoe aandacht aan middelengebruik bij de speerpunten voor gezond ouder worden (bij doelstellingen leefstijl en vroegsignalering)? Nb bij gezond ouder worden, worden ook valpreventie, mentale gezondheid, mantelzorg genoemd. Heeft u het idee dat problemen door alcohol en drugs herkend worden door professionals? of sociale omgeving van de drinker/drugs gebruiker? Zijn problemen door drank of drugs bespreekbaar? Hoe wordt er voor gezorgd dat signalen over (problemen met) alcohol- en drugsgebruik bij de juiste personen terecht komen? En is daar meer inzet voor nodig? Met wie zouden jongeren zorgen m.b.t.

alcohol en drugs over zichzelf of anderen willen delen? En hoe zou het vervolgtraject (met het signaal) er uit moeten zien? Wordt er ingezet op preventief toezicht? En worden deze signalen gedeeld met andere partijen, zoals het jongerenwerk? Is het drugsgebruik en de handel in drugs in beeld? Wordt er gehandhaafd op overtredingen van de Alcoholwet, of wordt er soms ook een gedoogstrategie toegepast? Wordt halt afdoening vaak toegepast? Horecaconvenant stand van zaken?

Samenwerking (5 -10 min) Uw organisatie/instantie

Zorgstructuur Gemeente Afsluiting (3 min) Vragen Afronding

Hoe zou het lokale preventiebeleid georganiseerd moeten worden? Wie is er verantwoordelijk, hoe wordt de voortgang bewaard en hoe evalueer je? Kunnen bestaande samenwerkingsstructuren/-overleggen hier een rol in spelen? Met wie/welke andere partijen werkt u/uw organisatie samen? Hoe loopt dat? Met wie zou u meer of anders willen samenwerken? Hoe ziet de zorgstructuur er uit? Wat loopt goed? Zijn er knelpunten Wat is volgens u de rol van de gemeente?

Nog iets waarnaar we niet gevraagd hebben? Nog terugkomen op iets? Bedankt Hoe verder Planning en terugkoppeling Nog vragen

Scanner alcohol- en drugsgebruik en preventie op Schiermonnikoog

30