Presentatie Rob de Greef Meer grip op regionale samenwerking.pdf

Intergemeentelijke samenwerking Makkelijker kunnen we het niet maken, wel leuker!

17 november 2022

Waarom samenwerken? • Wat is het gemeenschappelijk belang bij samenwerking? • Wat doen we nu eigenlijk samen? • “What’s in it for me?”

• Wat gun ik mijn partner(s)? • Wie zijn mijn partners?

Cooperación

SAMENwerking: Partners

Cooperación

3

Samenwerking

Afstemming

Netwerkconstructie

Zelfstandige organisatie

Publiekrechtelijk

Privaatrechtelijk

Publiekrechtelijk

Privaatrechtelijk

Publiekrechtelijk

Privaatrechtelijk

Regeling zonder meer

Convenant

Enkelvoudige centrumregeling

Dienstverlenings -overeenkomst

Gemeenschappelijk openbaar lichaam

Vereniging

Bevoegdhedenovereenkomst Convenant

Cooperación

Bestuursovereenkomst Beleidsovereenkomst

Meervoudige centrumregeling

Overeenkomst tot opdracht

Bedrijfsvoeringsorganisatie Gemeenschappelijk orgaan

Coöperatie Besloten vennootschap Naamloze vennootschap Stichting

Verbonden partijen Artikel 1 lid 1 onder b BBV verbonden partij: een privaatrechtelijke of

publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente onderscheidenlijk de provincie een bestuurlijk en een financieel belang heeft; Cooperación

5

Nota verbonden partijen? “De visie op en de beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen kan beperkt blijven tot een algemene visie op en de beleidsvoornemens omtrent het inschakelen van verbonden partijen. Dat

kan bijvoorbeeld gaan over de uitgangspunten die worden gehanteerd bij de vraag wanneer wel of wanneer er juist geen gebruikt wordt gemaakt van verbonden partijen voor het realiseren van beleid en welke soort type rechtspersoon (privaat- of publiekrechtelijk) wordt gebruikt en voor welk doel. Omdat dergelijke kaders vaak voor de gehele zittingsperiode van provinciale staten

resp. de raad worden vastgesteld (veelal in een aparte nota) kan, wanneer provinciale staten of de raad een dergelijke kadernota verbonden partijen vaststellen, daarnaar worden verwezen in het kader van de visie en algemene beleidsvoornemens. Het is dan niet noodzakelijk om ieder jaar

opnieuw het ongewijzigde kader op te nemen in de paragraaf verbonden partijen.” Nota van toelichting (Stb. 2016, 101, p. 16)

Cooperación

6

Totstandkoming Collegeregeling

Voorstel college

Toezenden aan raad voor zienswijzen

Art. 1 lid 1 Wgr

Art. 1 lid 2 en 3 Wgr

Voorstel voor gemeenschappelijke regeling

Raad heeft 8 weken om zienswijzen te geven

Geen initiatiefrecht raad

Aanpassing voorstel

Verwerking van de zienswijzen (incl. regionale afstemming)

Definitief besluit college

Bekendmaking & Inwerkingtreding

Art. 1 lid 4 Wgr Art. 10:32 Awb

Art. 1 lid 1 Wgr

Art. 26 Wgr Art. 3:40 Awb

Raad moet toestemming verlenen of onthouden

College kan voorstel nog redactioneel wijzigen (indien alle colleges dat doen)

Bekendmaking besluit tot treffen én gemeenschappelijke regeling (in Gemeenteblad) Inwerkingtreding te regelen in de gemeenschappelijke regeling (na bekendmaking)

Toestemming raad

Geen recht van amendering

Cooperación (https://www.gemeente.nu/blog/krijgt-gemeenteraad-te-veel-invloed-op-samenwerking/)

Verlengd lokaal bestuur Gemengde regeling met raden Raad

Algemeen bestuur

College B&W

Dagelijks Bestuur Artikel 13 lid 1 Wgr […] Indien de regeling mede is getroffen door raden, bestaat het algemeen bestuur uit leden die per deelnemende gemeente door de raad uit zijn midden, de voorzitter inbegrepen, en uit de wethouders worden aangewezen. Cooperación

Gemeente

Gemeenschappelijk openbaar lichaam

Artikel 14 Wgr 1. Het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam bestaat uit de voorzitter en twee of meer andere leden, door en uit het algemeen bestuur aan te wijzen, met inachtneming van het daaromtrent in de regeling bepaalde. De aldus aangewezen leden van het dagelijks bestuur mogen niet allen afkomstig zijn uit dezelfde gemeente. […] 3. De leden van het dagelijks bestuur mogen nimmer de meerderheid van het algemeen bestuur uitmaken […].

Verlengd lokaal bestuur Collegeregeling College B&W

Algemeen bestuur

Dagelijks Bestuur Artikel 13 lid 6 Wgr Het algemeen bestuur van een openbaar lichaam, ingesteld bij een regeling die uitsluitend is getroffen door colleges van burgemeester en wethouders, bestaat uit leden die per deelnemende gemeente door het college uit zijn midden worden aangewezen. […]

Gemeente

Gemeenschappelijk openbaar lichaam

Cooperación

https://www.gemeente.nu/bestuur/raadsleden-die-verantwoording-afleggen-aan-het-college/

Artikel 14 Wgr 1. Het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam bestaat uit de voorzitter en twee of meer andere leden, door en uit het algemeen bestuur aan te wijzen, met inachtneming van het daaromtrent in de regeling bepaalde. De aldus aangewezen leden van het dagelijks bestuur mogen niet allen afkomstig zijn uit dezelfde gemeente. […] 3. De leden van het dagelijks bestuur mogen nimmer de meerderheid van het algemeen bestuur uitmaken […].

Verantwoordingsplicht (intern) Artikel 19a lid 1 Wgr Het dagelijks bestuur en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan het algemeen bestuur verantwoording schuldig over het door het dagelijks bestuur gevoerde bestuur.

Art. 19a Wgr

Algemeen Bestuur

Dagelijks Bestuur Voorzitter Niet geregeld in Wgr

Artikel 12 lid 1 Wgr Het bestuur van het openbaar lichaam bestaat uit een algemeen bestuur, een dagelijks bestuur en een voorzitter. Cooperación

“De Wgr voorziet uitdrukkelijk niet in een verantwoordingsplicht en een terugroepingsrecht tussen de leden van het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam als zodanig enerzijds en de deelnemende gemeentebesturen anderzijds. De leden van het dagelijks bestuur hebben geen enkele verantwoordingsrelatie met de gemeentebesturen die hen hebben aangewezen. Zij hebben dit alleen ten opzichte van het algemeen bestuur.” Kamerstukken II 2012/13, 33597, nr. 3, p. 16

Verantwoordingsplicht (extern) Artikel 12 lid 2 Wgr Het algemeen bestuur staat aan het hoofd van het openbaar lichaam.

Art. 19a Wgr

Algemeen Bestuur

Dagelijks Bestuur Voorzitter Niet geregeld in Wgr

Artikel 17 Wgr De regeling houdt bepalingen in omtrent de wijze waarop door het bestuur van het openbaar lichaam […] aan de raden van de deelnemende gemeenten de door een of meer leden van die raden gevraagde inlichtingen worden verstrekt. Cooperación

“Een verantwoordingsplicht van het algemeen bestuur jegens de deelnemende gemeenteraden schept het wetsvoorstel niet. Voor verantwoording jegens de raden geldt de regeling van artikel 12 met betrekking tot de verantwoording door de vertegenwoordigers, die de raden hebben afgevaardigd. Ik zie niet in hoe dit in de praktijk anders zou kunnen.” Handelingen II 1983/84, p. 4925

Verantwoordingsplicht gemende regeling(extern) Art. 19a Wgr Raad A

Algemeen Bestuur

Raad B

Art. 16 lid 1 Wgr De regeling houdt bepalingen in omtrent de wijze waarop een lid van het algemeen bestuur van het openbaar lichaam […] door de raad die dit lid heeft aangewezen, ter verantwoording kan worden geroepen voor het door hem in dat bestuur […] gevoerde beleid.

Cooperación

Raad C

Dagelijks Bestuur Voorzitter

Art. 16 Wgr Niet geregeld in Wgr

Verantwoordingsplicht (extern) Art. 18 jo. art. 16 Wgr College A College B

Art. 169 Gemeentewet Art. 19 lid 1 jo. art. 16 lid 1 Wgr De regeling houdt bepalingen in omtrent de wijze waarop een lid van het algemeen bestuur van het openbaar lichaam […] door de raad […], ter verantwoording kan worden geroepen voor het door hem in dat bestuur […] gevoerde beleid.

Algemeen Bestuur

Cooperación

Dagelijks Bestuur Voorzitter

Raad B

Raad C

Art. 19a Wgr

College C

Raad A

Art. 18 jo. art. 16 lid 1 Wgr De regeling houdt bepalingen in omtrent de wijze waarop een lid van het algemeen bestuur van het openbaar lichaam […] door het college die dit lid heeft aangewezen, ter verantwoording kan worden geroepen voor het door hem in dat bestuur […] gevoerde beleid.

Art. 19 lid 1 jo. art. 16 Wgr

Niet geregeld in Wgr

Rol van de raad

College

Cooperación

Raad

Rol van de raad

Cooperación

Hoe moet de raad dit doen? “Dit neemt uiteraard niet weg dat de raad het college kan aanspreken op zijn beleid bij de uitoefening van zijn bestuursbevoegdheden. De raad als controleur en kadersteller wordt zelfs geacht dat te doen. Een voor de hand liggend aanknopingspunt hiervoor bieden beleidsnota’s en plannen die het college – al dan niet op verzoek van de raad – uitbrengt over onderwerpen waarover het college bevoegd is. Ook door het college opgestelde beleidsregels kunnen voorwerp van discussie met de raad zijn. Door middel van moties en aan het college ontlokte toezeggingen blijkt het in de praktijk heel goed mogelijk te zijn voor de raad materiële kaders te stellen voor de bevoegdheidsuitoefening door het college. Deze kaderstelling speelt zich namelijk af in de door de vertrouwensregel beheerste politieke verhoudingen tussen raad en college.” Juridische instrumenten Politieke instrumenten

Cooperación

Kamerstukken II 2000/01, 27751, nr. 3, p. 27-28

De 3 i’s

Informatie

Inspanning

Invloed

Cooperación

17

Afwegingskader

Democratische invloed

Doelmatigheid (Efficiency)

Cooperación

18

Wat gaat er veranderen? •

Meer betrokkenheid gemeenteraden en provinciale staten • Zienswijzen bij treffen/wijzigen collegeregeling (https://www.gemeente.nu/blog/krijgt-gemeenteraad-te-veel-invloed-op-samenwerking/)

• • • • • •

Reactie op zienswijzen begroting Zienswijzen op andere besluiten Actieve informatieplicht bestuur samenwerkingsverband Regionale raadscommissie Langere termijnen P&C-cyclus Regionaal enquêterecht (https://www.gemeente.nu/bestuur/gemeenteraad/regionale-onderzoeksbevoegdheid-nodig-bij-samenwerking/)

Positie rekenkamer(functie) Betrokkenheid ingezetenen bij voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid • Evaluatie • Cooperación Uitgebreidere uittredingsregeling • •

Gemeenschappelijke raadscommissie

Raad

College B&W

Algemeen bestuur (Eigenaarsvergadering)

Gemeente

Raad

College B&W

Dagelijks Bestuur

Gemeente Agendacommissie of raadsledenCooperación platform

Gemeenschappelijk openbaar lichaam Zie art. 24a Wgr

Politisering? “Een andere factor die de positie van de raad heeft beïnvloed is het politiseringsproces geweest, dat ook op het gemeentelijk vlak zijn

sporen heeft nagelaten. Wij verstaan onder politisering het streven om in het bestuur duidelijker het politieke aspect naar voren te doen komen. De politiseringsgedachte legt de nadruk op het feit dat bij de besluitvorming niet alleen overwegingen van zakelijkheid en

doelmatigheid een rol spelen, maar ook bewust politieke keuzen moeten worden gedaan. Het politiseringsproces heeft geleid tot een grotere aandacht voor

versterking van de positie van de raad als het politieke forum bij uitstek.” Cooperación

Kamerstukken II 1985/86, 19403, nr. 3, p. 31 https://www.gemeente.nu/blog/de-paradox-van-effectieve-en-politieke-besluitvorming/

Wanneer in de Beleidscyclus? Planvorming (Beleidsontwikkeling)

(Kaderstelling)

Monitoring

Besluitvorming

(Evaluatie)

(Beleidsbepaling)

Democratische controle (Politieke verantwoording)

Cooperación

Democratische sturing

Uitvoering

Formele instrumenten P&C-cyclus (Kaderstelling) Kadernota Algemene financiële en beleidsmatige uitgangspunten voor het navolgende begrotingsjaar

Ontwerpbegroting Uitgewerkte ontwerpbegroting voor navolgende begrotingsjaar

(Instrument is ter informatie) (Zienswijzenprocedure ca. 12 weken)

30 april Y-1 (art. 34b Wgr)

Y = jaar waar de begroting over gaat

Cooperación

12 weken voor behandeling en vaststelling in algemeen bestuur (Y-1) (art. 34 lid 1 en art. 35 Wgr)

Gemeentebegroting Uitgaven op samenwerkingsbegrotingen zijn verplichte uitgaven voor de gemeente (Openbaar lichaam is een verbonden partij en moet zodoende in de paragraaf verbonden partijen terugkomen)

November Y-1 (art. 10a Wgr jo. art. 193 Gemeentewet)

Formele instrumenten (Controle) Voorlopig jaarverslag Conceptjaarverslag (Instrument is ter informatie)

Jaarverslag Uitgewerkt jaarverslag over voorgaande kalenderjaar

Jaarverslag gemeente Gemeentelijk jaarverslag

Uiterlijk 30 april Y+1 (art. 34b Wgr)

Uiterlijk 15 juli Y+1 door algemeen bestuur vast te stellen (art. 34 lid 3 Wgr)

Y = jaar waar het verslag over gaat

Cooperación

(Openbaar lichaam is een verbonden partij en moet zodoende in de paragraaf verbonden partijen terugkomen)

Y+1 (art. 197 e.v. Gemeentewet)

Nog vragen?  www.cooperacion.nl of  rob@cooperacion.nl

 06 – 23 16 86 02 http://nl.linkedin.com/in/robdegreef @RobGreef