Presentatie Maritiem Kwartier

Maritiem Kwartier Levendige en landschappelijke dorpsrand

3 Februari 2026 peetersendaan landschap · stedenbouw · sociologie

AGENDA

1. Aanleiding 2.

Tussen dorp en duin

3.

Maritiem Kwartier

4. Uitwerking 5.

Vervolgstappen

Aanleiding en doelstelling

Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

3

Rafelrand en beschermd dorpsgezicht

Totstandkoming

Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

5

Huidig ruimtelijk beleid

Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

6

TUSSEN DORP EN DUIN

Ontstaansgeschiedenis

Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

8

Kenmerkende architectuur

Kaart van het Rijksbeschermd dorpsgezicht

Oude luchtfoto van de achterkant van De Oude Redschuur Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

Energiecentrale (deze versie is gesloopt voor de huidige centrale)

Oud beeld van het ensemble van de Zuidertoren, het vuurwachtershuis en het schuurtje voor de olieopslag.

De Oude Redschuur met zijn kermerkende beschilderde deuren, de reddingsboot 'Willem Horsman' en het rupsvoertuig 'Zeeschildpad'.

9

Landschap

Posities natuurlijke habitattypen (bron: Staatbosbeheer)

Mobiel duinen

Gefixeerde duinen Witte duinen

Grijze duinen

Embryonale duinen Zee

Bos Grijze duinen

Waterpeil

Natuurlijk opbouw duinlandschap Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

10

Aanwezige hoogteverschil

Profiel landschap vanf Zuidertoren naar de Noorderstreek Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

11

Knelpunten - gebrek aan ruimtelijke samenhang

groenstructuren niet helder

veel verharding

structuur van de overtuinen vervaagt Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

rommelig fietsparkeren

gebrek aan verblijfskwaliteit 12

Stedenbouw

Langestreek met streekbebouwing

eg dw Ba

Langestreek om de Noord met links overtuinen

reek derst Noor

eek estr Lang

bebouwing Badweg

bebouwing duinlandschap’ Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

13

1

Torenstreek

aanzicht Noorderstreek

Noorderstreek 2

overtuinen

Langestreek

Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

14

Aan de rand van het dorp in de nabijheid van de duinen

1

zicht op Zuidertoren (beschermd dorpsgezicht)

1

2

oude Redschuur als karakteristiek gebouw

3

3

2

v4

nabijheid van het duinlandschap

4

structuur overtuinen Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

15

Kernwaarden

1. Geleidelijke overgang landschap en dorp

2. Open landschap grijze duinen

3. Landschap met open bebouwingsbeeld

4. Halfopen bebouwingsbeeld dorpsrand

5. Vuurtoren als icoon/oriëntatiepunt

6. Maritiem karakter

7. Het dorpshuis als plek van samenkomst

8. Ecologische natuurwaarden

Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

16

MARITIEM KWARTIER

Ambities voor een Maritiem Kwartier

| Filmzaal | é f Bib Ca

So c

ruimte binne gs n in

tie ec

adrant | W u ille |Q a

uiten b en

nstelling oo

| Clive H e l l ing Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

Wonen

ek | Zalen e h |W t lio

C

Museum

visvaart Wal C o ll ale

m

rsman | Nat o ion H

huurappart e e ial

| Ontm o ten et en m

Zuidertoren

wen | Tent ou

ncert | T o r C

Dorpshuis

18

Leidend

Ontwikkelprincipes

1. Context is leidend

Leidend

1. Context is leidend 2. Uniek Schiermonnikoog

Programmatisch

Ontwikkelprincipes

Program

Erfgoed

De Zuid

Centrale

cultuurh

Programma Museum

verbindt

vormt he

program Nationale Walvisvaartcollectie

Individueel programma van eisen

•

Program

(glazen)depot 10 m2

Werkplaats 25 m2

Stalling Willem Horsman + lanceerwagen 65 m2 (13x5)

Samenh

Walviskaak 45 m2

Willem Horsman

en visue

Potvisskelet 80 m2 (16x5)

Expositie ?m2 gezamenlijke experience 100 m2

herkenb

Expositie incl. 50m schilderijenwand 100 m2

Stalling Caterpilar + aanhangwagen 40 m2

Uniek S

ca. 130 m2 (buitenklimaat)

De loca

ca. 235 m2

program Clive hellinga Expo 10 m2

zich laa

Stichting Filmhuis

Quadrant (glazen) Depot 5 m2

(glazen) Depot 20 m2 Experience (VR) + uitgifte 100 m2

Buitenprogramma

Harpoen buiten 5 m2

aan dat

Wisselexpo 50 m2 Entree, ontvangst, kassa, informatie, garderobe, toiletten, horeca, winkel 100 m2

Multifunctioneel (film)theater / auditorium 100 personen 175 m2

ca. 60 m2

ca. 275 m2

Wisselexpo 50 m2

Vergaderen 25 m2

ca. 205 m2 + buitenprogramma

20240409_MCCS_Schiermonnikoog.pdf

2

OUDE CENTRALE, Schiermonnikoog

Leidend

1. Context is leidend 2. Uniek Schiermonnikoog 3. Erfgoed narratief.

Programmatisch

Ontwikkelprincipes

•

Leidend

1. Context is leidend 2. Uniek Schiermonnikoog 3. Erfgoed narratief.

Programmatisch

Ontwikkelprincipes

4 Samenhang & Identiteit

Programmering

Erfgoed narratie

De Zuidertoren, R Centrale vormen

cultuurhistorisch n

verbindt met de to

vormt het vertrekp

programmatische

Samenhang & Id

Programmaonder

en visueel op elka •

herkenbare identi

Leidend

1. Context is leidend 2. Uniek Schiermonnikoog 3. Erfgoed narratief.

Programmatisch

Ontwikkelprincipes

4 Samenhang & Identiteit 5. Flexibele samenwerking

Program

Erfgoed

De Zuid

Centrale

cultuurh

Programma Museum

verbindt

vormt he

program Nationale Walvisvaartcollectie

Individueel programma van eisen

•

Program

(glazen)depot 10 m2

Werkplaats 25 m2

Stalling Willem Horsman + lanceerwagen 65 m2 (13x5)

Samenh

Walviskaak 45 m2

Willem Horsman

en visue

Potvisskelet 80 m2 (16x5)

Expositie ?m2 gezamenlijke experience 100 m2

herkenb

Expositie incl. 50m schilderijenwand 100 m2

Stalling Caterpilar + aanhangwagen 40 m2

Uniek S

ca. 130 m2 (buitenklimaat)

De loca

ca. 235 m2

program Clive hellinga Expo 10 m2

zich laa

Stichting Filmhuis

Quadrant (glazen) Depot 5 m2

(glazen) Depot 20 m2 Experience (VR) + uitgifte 100 m2

Buitenprogramma

Harpoen buiten 5 m2

aan dat

Wisselexpo 50 m2 Entree, ontvangst, kassa, informatie, garderobe, toiletten, horeca, winkel 100 m2

Multifunctioneel (film)theater / auditorium 100 personen 175 m2

ca. 60 m2

ca. 275 m2

Wisselexpo 50 m2

Vergaderen 25 m2

ca. 205 m2 + buitenprogramma

20240409_MCCS_Schiermonnikoog.pdf

2

OUDE CENTRALE, Schiermonnikoog

Leidend

1. Context is leidend

Programmatisch

2. Uniek Schiermonnikoog 3. Erfgoed narratief. 4 Samenhang & Identiteit 5. Flexibele samenwerking 6. Vloeiend landschap Landschap

Ontwikkelprincipes

Leidend

1. Context is leidend

Programmatisch

2. Uniek Schiermonnikoog 3. Erfgoed narratief. 4 Samenhang & Identiteit 5. Flexibele samenwerking 6. Vloeiend landschap Landschap

Ontwikkelprincipes

7. Bewegen en ontmoeten

Leidend

1. Context is leidend

Programmatisch

2. Uniek Schiermonnikoog 3. Erfgoed narratief. 4 Samenhang & Identiteit 5. Flexibele samenwerking 6. Vloeiend landschap Landschap

Ontwikkelprincipes

7. Bewegen en ontmoeten 8. Ecologie beschermen en versterken

Leidend

1. Context is leidend

Programmatisch

2. Uniek Schiermonnikoog 3. Erfgoed narratief. 4 Samenhang & Identiteit 5. Flexibele samenwerking

Landschap

6. Vloeiend landschap 7. Bewegen en ontmoeten 8. Ecologie beschermen en versterken 9. Kwalitatieve bijdrage

Stedenbouw

Ontwikkelprincipes

Leidend

1. Context is leidend

Programmatisch

2. Uniek Schiermonnikoog 3. Erfgoed narratief. 4 Samenhang & Identiteit 5. Flexibele samenwerking

Landschap

6. Vloeiend landschap 7. Bewegen en ontmoeten 8. Ecologie beschermen en versterken 9. Kwalitatieve bijdrage 10. Maat houden Stedenbouw

Ontwikkelprincipes

Leidend

1. Context is leidend

Programmatisch

2. Uniek Schiermonnikoog 3. Erfgoed narratief. 4 Samenhang & Identiteit 5. Flexibele samenwerking

Landschap

6. Vloeiend landschap 7. Bewegen en ontmoeten 8. Ecologie beschermen en versterken 9. Kwalitatieve bijdrage 10. Maat houden Stedenbouw

Ontwikkelprincipes

11. Gastvrij en verbindend

Leidend

1. Context is leidend

Programmatisch

2. Uniek Schiermonnikoog 3. Erfgoed narratief. 4 Samenhang & Identiteit 5. Flexibele samenwerking

Landschap

6. Vloeiend landschap 7. Bewegen en ontmoeten 8. Ecologie beschermen en versterken 9. Kwalitatieve bijdrage 10. Maat houden Stedenbouw

Ontwikkelprincipes

11. Gastvrij en verbindend 12. Landschappelijke overgangen

Leidend

1. Context is leidend

Programmatisch

2. Uniek Schiermonnikoog 3. Erfgoed narratief. 4 Samenhang & Identiteit 5. Flexibele samenwerking

Landschap

6. Vloeiend landschap 7. Bewegen en ontmoeten 8. Ecologie beschermen en versterken 9. Kwalitatieve bijdrage

Stedenbouw

10. Maat houden

Energie

Ontwikkelprincipes

11. Gastvrij en verbindend 12. Landschappelijke overgangen 13. Bouwen op een eiland

Karakter Maritiem Kwartier

Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

33

UITWERKING

Legenda : Bestaande bebouwing : Uitbreiding bebouwing : Bestaande bomen : Nieuwe bomen : Haag : Voetgangerspad : Wegen : Zuidertoren : Dorpshuis : Museum : Woningbouw Oude Centrale : Reserveren ruimte parkeren : Indicatie beheerpad

50 m

Een vloeiend landschap met verbindende gebouwen A1

A1

A2

B

A2

B

Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

36

50 m

2.

1. 3.

5.

4.

1. Drinkwaterbron bij

6.

Zuidertoren 2. Ijsbuffer functioneert (deels) als podium/speelobject 3. Boomstammen ter zitgelegenheid 4. Onbemand terras 5. Speelobject/zitgelegenheid van netten 6. Speelplein/vrije ruimte

Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

37

Landschap

Speelaanleiding van netten

Meubilair: hout, staal, eenvoud. Referentie: Martenastate.

Referentie: fietsenstalling Martenastate

Metallwerkstatt Zuerich: een actief voorplein bij het museum.

Spelen kan overal bij speelaanleidingen

Referentie: relict als speelobject

Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

38

Ecologie

Plantensoorten die een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan de ecologie van grijze duinen Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

Enkele voorbeelden van aanwezige diersoorten in het gebied 39

Materiaal

Waaltjes bij de vuurtorenwachtershuis

Gemaaid (beheer)pad oost/west

Ongedwongen oprit, afgrenzing naar de weg

Schelpenpad Zuidertoren

Groot klinkerplein voor de redschuur

Eenheid in materiaal met rijke detailering. Referentie: Grote Markt Groningen

Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

40

Stedenbouwkundige randvoorwaarden

samenhang en variatie

eilandse uitstraling

Referentie: relict als wegwijzering

Bestaand relict

eenvoudige hoofdvormen

natuurlijke uitstraling

ingetogen detail

Maritiem Museum

ad erp he be

5m

zone >2mlanting bep

m

15,1

m x. 3,2

ma ogte who bou

ma ogte who bou

,9m ca. 7 ,2m nok .3 t ca goo

5m

bestaande gebouw als vertrekpunt

3,5

m x. 3,2

7,9m nok m t 3,2 goo

6m

ne, uwzo Uitbo repre t e m

0,7 3m

6m

ne uwzo uitbo tieve ta elijke Mog epresen l r met pen geve o

3m

aansluiten op de bestaande context

3m

elijke mog

bestaande redschuur

4,5

bouwvlak zone aan- en uitbouwen landschap plein kunstwerk / maritiem object o.i.d.

Stedenbouwkundige randvoorwaarden Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

materialen en kleuren passend bij de omgeving 42

Dorpshuis

3,5

ilet ek to publi el , incl. ieve gev e n o uwz ntat Uitbo represe met

overdekte overgangszone aan de Noorderstreek

0,7

ne uwzo uitbo tieve ta elijke Mog epresen l r met pen geve o

d g iepin gebie zoek ding verd in b r e jke v

3m

eli mog

4,5

Stedenbouwkundige randvoorwaarden Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

zone bouw ve e uit ie t jk a li t e n ese Mog e repr dekt voor en over l ne geve gangszo over

open gevel

verblijfsplekken in de gevel aan de Torenstreek 43

Zuidertoren

Referentie: natuurlijk amfitheater - Tennessee

donker gebouw met rugdekking van boombeplanting

Stedenbouwkundige randvoorwaarden Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

Beeld: natuurlijk amfitheater achter de Zuidertoren

gebouw tussen de bomen 44

TWK

ja

Woningbouw Oude Centrale

hout

1

max. 23m

1

z

goot max. 9m nok max 11m

nd afsta * ren alise im x a m

ensemble van gebouwen

verdraaiing volumes min. 10 graden

≥0m >10m

peil= 0 ca. +6m NAP

ma goot

2m

x. 3m

6m max. goot ax 8m m k no

ang toeg terrein n eige

max. max.

6m

m*

>17,5

bouwvlak incl. kaprichting zone aan- en uitbouwen

natuurlijke materialen

23m

nader onderzoeken Radhus Silverdal, Marge Arkitekter

•

behoud bestaande bomen zijde hoofdingang *

maat afstemmen op bomen na vervolgonderzoek

Stedenbouwkundige randvoorwaarden Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

relatie met de omgeving

onkel tom’s huette, bruno taut

Frieda & Johann, Innauer-matt

nader onderzoeken

45

VERVOLGSTAPPEN

Vervolgstappen

• Inrichtingsplan voor de open ruimte - Besluitvorming openbare toiletten - Nieuwe locatie voor aula bepalen - Beheerplan opstellen in samenwerking met Natuurmonumenten • Energieprogramma opzetten • Supervisie en begeleiding van initiatieven - Beeldkwaliteitplan voor Oude Centrale / WoonFriesland (lopend) - Adviseur circulariteit betrekken - Opzet gemeenschappelijke structuur tussen partijen in het gebied • Organiseren van financieringsbronnen

Maritiem Kwartier, Schiermonnikoog

47

peetersendaan landschap · stedenbouw · sociologie

Westerkade 2 9718 AN Groningen NL

Postbus 5224 9700 GE Groningen T 050 7115235

info@spechtarchitecten.nl www.spechtarchitecten.nl

Cornelis Trooststraat 42 (ruimte 307) 8932 CT Leeuwarden NL

info@peetersendaan.eu www.peetersendaan.eu