Presentatie Liander DEP rapport - wadkabel

Informatiebijeenkomst raad Schiermonnikoog – februari 2025

Ch Chr

Renée Barbilion – Strategisch stakeholdermanager Fryslân Roos Salomons – consultant DEP

Agenda 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Wie zijn we en wat doen we Ontwikkelingen Nederland/Fryslân Stand van zaken Schiermonnikoog Oplossing korte termijn Toelichting onderzoek DEP Vervolg lange termijn Vragen?

Wie zijn we en wat doen we?

3

Verzorgingsgebied Liander Bovengronds We onderhouden 93.000 km elektriciteitskabels. Dat is twee keer de aarde rond!

Gas 42.000 km

Ondergronds We onderhouden 47.600 middenspanningsruimtes

145 gemeenten

5,8 miljoen aansluitingen

10.000 medewerkers

315 stations

Het elektriciteitsnet schematisch

5

Van centraal naar decentraal

6

Werk van de netbeheerder Gereguleerd, spelregels worden door de overheid bepaald

Gereguleerd domein netbeheerders

▪ ▪ ▪ ▪

Regionaal transport van elektriciteit en gas Betrouwbaar, bereikbaar, betaalbaar First come, first serve principe Sneller meer infrastructuur ▪ ▪ ▪

▪ 7

Netuitbreiding Standaardiseren en modulair bouwen Programmeren en plannen in de regio

Ruimte op het net beter verdelen en benutten ▪ ▪

Congestiemanagement Maatwerkafspraken

Vrije marktdomein

▪

Gebruik/opwek van energie ▪

▪

Oplossingen bij de klant “achter de meter” ▪ ▪

▪

Elektriciteit, warmte, biogas Energiemanagement: vermogensvraag verlagen of spreiden Waterstof, batterijen

Gebiedsoplossingen ▪

Lokale energie gemeenschappen, lokaal uitwisselen van warmte

Ontwikkelingen Nederland

9

De drukte op het elektriciteitsnet neemt snel toe Nederland groeit, verlaat fossiel en elektrificeert

10

Elektrificatie bedrijven en industrie

Elektrificatie industriële warmte

Transitie glastuinbouw

Elektrisch transport

Aardgasloze nieuwbouw

Digitalisering samenleving

Op meerdere plekken in het elektriciteitsnet ontstaan knelpunten: transportschaarste

11

Knelpunten op het elektriciteitsnet Transportschaarste voor ondernemers speelt overal

geen capaciteit beschikbaar geen capaciteit, congestieonderzoek loopt beperkte capaciteit beschikbaar capaciteit beschikbaar

Levering elektriciteit

Teruglevering elektriciteit

Stand van zaken per Februari 2025

Congestie Schiermonnikoog Oorzaak afkondigen congestie in 2022:

Transportschaarste teruglevering februari 2025

Aanvraag mei 2022 voor 80 kW teruglevering .

•

Gevolg: Spanningsproblemen op SS Schier-> transportbeperking voor deze en toekomstige aanvragen; Hierdoor ontstaan er spanningsproblemen op de kabel/route en komt er een transportbeperking voor deze en toekomstige aanvragen; Het eiland stond al sinds eind 2021 op ‘GEEL’.

• • •

Congestie op verdeelstation Dokkum voor levering: • Oplossing daarvoor is uitbreiding/aanpassing OS – ná 2030 afgerond; • Dit raakt de gemeenten Schiermonnikoog, Ameland, Noardeast-Fryslân en Dantumadiel • Op termijn aanpassing van schakelstation naar regelstation lost spanningsprobleem op, maar door congestie OS Dokkum geen extra capaciteit.

13

Transportschaarste levering februari 2025

Oplossing spanningsproblemen – korte termijn Wat doen we er aan: 1. Verzwaring/uitbreiding MS net op het eiland 2. Aanpassing spanningsregeling vanaf Anjum 3. Aanpassing installatie op huidige schakelstation • Verwachte oplevering in 2027; • Alle transportbeperkingen die zijn ontstaan vóór congestie OS Dokkum lossen we hiermee op en nu bekende woningbouwplannen kunnen dan doorgang vinden (woonvisie); • Nieuwe grootverbruikaansluitingen worden hiermee niet mogelijk vanwege de congestie op Dokkum.

Plaats hier uw voettekst

Wadkabel, Regelstation en Onderstation – lange termijn oplossing • Onderstation Dokkum heeft congestie. * Uitbreiding c.q. nieuwbouw nodig. Verwachte planning: ná 2030. Afhankelijkheid o.a. van TenneT; * Deze uitbreiding biedt geen oplossing voor Schiermonnikoog zonder het nieuwe Regelstation en wadkabel op 20kV. Dit komt omdat er op het huidige schakelstation ook congestie is. • Nieuw Regelstation op Schiermonnikoog: * Voorbereiding m.b.t. locatie en onderzoeken loopt; * Voorlopige planning (ovb van locatie) start bouw 2028, dlptijd 2 jaar. • Wadkabels: • Worden momenteel bedreven op 10kV; * Het onderzoek naar de mogelijkheid of deze wadkabels bedreven kunnen worden op 20kV is afgerond en het is gebleken dat dit technisch niet haalbaar is. De kabels zijn hier niet voor geschikt;| * We starten nu de onderzoeken die nodig zijn om nieuwe wadkabels te leggen. De onderzoeken geven o.a. antwoord op wat precies nodig is om dit project te realiseren en welke varianten (trace's) mogelijk zijn. Als dit is afgerond kunnen we een schatting doen van de doorlooptijd.

Plaats hier uw voettekst

Intentieverklaring Friese Wadden

Ondertekening door betrokken partijen op 23 februari 2023

16

Intentieverklaring Friese Wadden Achtergrond

Elektriciteitsvraag neemt toe

Wet- en regelgeving

Wadden flora & fauna

Hoge doorlooptijd & kosten

Intentieverklaring Om buiten de kaders van de netbeheerder in gezamenlijkheid oplossingen te onderzoeken om aan de stijgende elektriciteitsvraag te voldoen en daarbij het Waddengebied te beschermen en maatschappelijke kosten en doorlooptijden zo laag mogelijk te houden. 17

Intentieverklaring Friese Wadden Doelstelling

Gezamenlijk onderzoeken welke alternatieven voor het energiesysteem van de eilanden mogelijk en acceptabel zijn, met oog voor de maatschappelijke kosten en baten en de gevolgen voor natuur en landschap, om in de toekomstige energiebehoefte op de eilanden te voorzien. Dit kunnen ook alternatieven zijn die niet (geheel) binnen de kaders en voorwaarden van het huidige energiesysteem passen.

18

Scenariostudie Schiermonnikoog

Lorena van Duuren, Roos Salomons | Dep | Team Integraal Energiesysteem

In ons onderzoek is het volgende onderzocht Focus van vandaag: wadkabel en toekomstbestendig energiesysteem

1

Is verduurzaming zonder extra wadkabel mogelijk?

2

Wat is er op korte termijn mogelijk ondanks de spanningsknelpunten?

3

Hoe ziet een toekomstbestendig energiesysteem eruit?

4

In ons onderzoek is het volgende onderzocht Focus van vandaag: wadkabel en toekomstbestendig energiesysteem

1

Is verduurzaming zonder extra wadkabel mogelijk?

2

Wat is er op korte termijn mogelijk ondanks de spanningsknelpunten?

3

Hoe ziet een toekomstbestendig energiesysteem eruit?

4

Verduurzamen zonder extra wadkabel is niet mogelijk 1. De huidige kabel kan niet op 20 kV worden bedreven. Dat is wel nodig voor een robuust en toekomstbestendig energiesysteem. 2. De voorziene ontwikkelingen passen niet op de huidige wadkabel van 10 kV

22

11-2-2025

De energietransitie op Schiermonnikoog kent meerdere uitdagingen met potentieel grote netimpact

Warmtetransitie naar aardgasvrij verwarmen

23

Lokale opwek van duurzame elektriciteit

Duurzame mobiliteit op het eiland

Nieuwbouw/ renovatie

Onderhoud dijkversterking

* De verduurzaming van de veerdienst is ook een belangrijke ontwikkeling. De verwachting is echter dat de boot volledig aan het vasteland geladen kan worden. Daarom is het in dit onderzoek buiten beschouwing gelaten.

Warmtetransitie zorgt voor grootste toename in belasting van het elektriciteitsnet Per wijk komt er een wijkuitvoeringsplan met de meest geschikte warmteoplossing •

•

Aardgas vormt nu ongeveer driekwart van de energievraag op het eiland. Verduurzaming van deze warmtevraag heeft dus grote impact.

Met de wijk Nieuw Dokkum doet Schiermonnikoog mee aan het programma aardgasvrije wijken.

Bron afbeelding: wikimapia

24

11-2-2025

Met groengas kan de netimpact beperkt worden maar dit heeft grote ruimtelijke impact Groengas potentie • Ekwadraat: voldoende potentie voor warmtevraag

De ruimtelijke impact van een vergister is groot

Maar: • Verwachte afname van mest door extensivering landbouw • Systeem voor verzameling en verwerking biomassa • Grote ruimtelijke impact van vergistingsinstallatie • Overschotten van groengas in zomer Alternatief: importeren van vasteland. Aanbod is beperkt.

11-2-2025

Zonder extra wadkabel is bij verwachte groei in de toekomst onvoldoende netcapaciteit Huidige beschikbare net na oplossing spanningsproblemen: 3,3 MVA

Vermogen (kVA)

Belasting van wadkabel in 2023: maximaal 1,2 MVA in 2023; max 1,4 MVA in 2024

Zonder extra wadkabel is bij verwachte groei in de toekomst onvoldoende netcapaciteit Huidige beschikbare net na oplossing spanningsproblemen: 3,3 MVA

Toekomstige belasting wadkabel (kVA)

Vermogen (kVA)

Belasting van wadkabel in 2023: maximaal 1,2 MVA in 2023; max 1,4 MVA in 2024

Naar verwachting is tussen de 3,5 en 5,4 MVA nodig voor toekomstige ontwikkelingen

In ons onderzoek is het volgende onderzocht Focus van vandaag: wadkabel en toekomstbestendig energiesysteem

1

Is verduurzaming zonder extra wadkabel mogelijk?

2

Wat is er op korte termijn mogelijk ondanks de spanningsknelpunten?

3

Hoe ziet een toekomstbestendig energiesysteem eruit?

4

Start onderzoek: door spanningsproblemen geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk

Ook nul op het net is geen oplossing

Nul op het net voor: 40 nieuwbouwwoningen

Verschillende nettechnische maatregelen zijn doorgerekend

SS Schier

Extra onderzoek heeft geleid naar de zojuist gepresenteerde maatregelen waardoor ontwikkelingen toch mogelijk zijn Naar SS Band Wad

In ons onderzoek is het volgende onderzocht Focus van vandaag: wadkabel en toekomstbestendig energiesysteem

1

Is verduurzaming zonder extra wadkabel mogelijk?

2

Wat is er op korte termijn mogelijk ondanks de spanningsknelpunten?

3

Hoe ziet een toekomstbestendig energiesysteem eruit?

4

Een duurzame toekomst begint vandaag Ontwikkelingen moeten nu ingezet worden om op lange termijn een duurzaam energiesysteem in te richten.

Besparen en isoleren

Vraag verplaatsen

Plaats opwek Aanstuurbare warmtesystemen bij verbruik

Aanstuurbare laadpalen

Vragen?