Presentatie gemeenteraad Schiermonnikoog 16 mei 2023.pdf

Naar uitvoerbaar woonbeleid voor Schiermonnikoog Maartje Lucassen en Joery Schouten 16 mei 2023

Vanavond in gesprek over kader, proces, woonopgaven en vervolg • Context nieuwe woonzorgvisie: waarom en wat is het? • Het werkplan en proces met u en streekhouders • Woonopgaven op Schiermonnikoog • Vervolg: inhoudelijk in gesprek • Parallel: herijking huisvestingsverordening (20 juni oordeelvormend)

Context en kader

Woonzorgvisie als cruciale schakel in waarmaken ambities • Actueel woonbeleid met ambities, uitgangspunten en kaders zijn essentieel. Zorgen voor sturing en versnelling • Woonvisie gemeente Schiermonnikoog uit 2017. Sindsdien is de woningmarkt sterk veranderd • Visie op wonen, zorg en welzijn wordt steeds belangrijker. Vanaf 1 jan 2026 wordt een woonzorgvisie verplicht • Behoefte aan concrete doelen en bijbehorend uitvoeringsprogramma aansluitend op actueel beleid

Wat is een woonzorgvisie precies? • Strategische en richtinggevende visie op wonen met aandacht voor zorg • Woonvisie bestaat uit twee delen: A - ambities en strategie B - uitvoeringsprogramma Deel A woonzorgvisie vormt basis voor uitvoeringsprogramma en prestatieafspraken met corporatie.

Werkplan en proces

In 6 stappen naar een gedragen woonzorgvisie Kick-off met kopgroep, opstellen startnotitie (en herijken huisvestingsverordening)

Parallel: uitvoeren gerichte woonzorganalyse

Sessie met raad, enquête en participatiebijeenkomsten met streekhouders

Strategische richting woonzorgvisie met raad (en huisvestingsverordening)

Schrijven woonvisie en uitvoeringsprogramma met concrete acties

Reflectieronde, afronden en besluitvormingsproces

Planning en proces verder uitgewerkt: wat, wanneer en met wie? Maart

April

Mei

Stap 1

Juni Stap 4

Stap 2

Juli

Aug. Stap 5

Sept.

Okt. Stap 6

Stap 3 Streekhouders

Streekhouders

Gemeenteraad

Gemeenteraad

Projectgroep: hele proces Wethouder en college: waar nodig (bijv. voorafgaand aan raadsessies)

Rol van gemeenteraad: in 3 sessies naar een nieuwe woonzorgvisie Informeren en ophalen (vandaag): Eerste onderwerpen en thema’s woonzorgvisie Inhoudelijk in gesprek (juli): Strategische richting woonzorgvisie Puntjes op de i (okt.)

Rol voor streekhouders: 6 verschillende deelsessies • 14 en 15 juni: zes deelsessies met inwoners, woningmarktpartners, marktpartijen, zorg- en welzijnspartijen, de horecavereniging en interne afdelingen van gemeente • Aan de hand van stellingen in gesprek over wat zij belangrijk vinden voor de nieuwe woonzorgvisie Sessie

Streekhouders

Deelsessie 1 (bewoners)

Inwoners, WaddenWonen en de bewonersraad

Deelsessie 2 (woningcorporatie)

WoonFriesland

Deelsessie 3 (marktpartijen)

Bouwgroep en bouwbedrijf Dijkstra en makelaars Roos en Verver Jet Winters

Deelsessie 4 (horecavereniging)

SOV/horecavereniging

Deelsessie 5 (zorgpartijen)

Thuiszorg het Friese Land, huisarts, fysiotherapeut, Kwadrantgroep en het ondersteuningsteam FrIZA

Deelsessie 6 (gemeente)

Ouderenwerk, WMO, coördinator zorg en welzijn, leefbaarheid, klimaatadaptatie, duurzaamheid, maatschappelijke voorzieningen, ruimtelijke ordening en natuur

Participatief proces en strakke planning • Participatie essentieel voor gedragen woonzorgvisie: iedereen goed betrokken • Belangrijk: u als raad in positie • Participatie duidelijke plek in aanpak: tegelijkertijd strakke planning • Heeft u extra/andere wensen voor de invulling van de sessies en het proces?

Woonopgaven

Bestaande voorraad: huurvoorraad op landelijk gemiddelde, woningvoorraad ruim opgezet Woningvoorraad naar eigendom en woningtype 8%

8% Koop

29% Corporatiehuur

63%

6%

vrijstaand

33%

13%

2 onder 1 kap hoekwoning tussenwoning

3%

appartement

Particuliere huur

37%

Bron: gemeente Schiermonnikoog, 2023. Categorie overig zijn voornamelijk bedrijfswoningen

overig

Betaalbare koop schaars, ruim helft woningen van voor 1975, maar ook relatief veel nieuwbouw KOOPwoningvoorraad naar WOZ-waarde en totale voorraad naar bouwjaren 4% 22%

14%

10% minder dan € 200.000

7%

7% 19%

€ 200.000-300.000

26%

meer dan € 600.000

38%

Bron: gemeente Schiermonnikoog, 2023.

1900 tot 1950 1950 tot 1975

€ 300.000-400.000 € 400.000-600.000

Tot 1900

1975 tot 1995

22%

1995 tot 2010

31%

2010+

Beperkt aantal transacties tegen hoge prijzen duidt op krappe woningmarkt Woningtransacties maart 2022 – maart 2023 Type woning

Transacties

Transactieprijs (mediaan)

Prijs per m²

2-onder-1-kap

3

€ 495.000

€ 4.950

Vrijstaand

4

€ 837.500

€ 4.885

Bron: NVM, 2023.

Deel woningen met ‘woonbestemming’ mag onder voorwaarden geheel recreatief worden gebruikt • Het gaat om 72 adressen • Recreatieve mogelijkheid kan vervallen als woning langer dan een jaar leeg staat of langer dan een jaar wordt gebruikt voor permanente bewoning

Bron: gemeente Schiermonnikoog, 2023.

Corporatievoorraad meest duurzaam, grootste opgave in koopsegment Woningvoorraad naar energielabels* Koop (342)

Particuliere huur (43)

Corporatiehuur (159)

0% A

B

10% C

D

20% E

F

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

G

Bron: gemeente Schiermonnikoog, 2023. BAG,2023. *Voor woningen waarvan energielabel niet bekend is (circa 60%), is energielabel berekend aan de hand van bouwjaar en woningtype

100%

Bron: gemeente Schiermonnikoog, 2023. BAG,2023. *Voor woningen waarvan energielabel niet bekend is (circa 60%), is energielabel berekend aan de hand van bouwjaar en woningtype. Enkele woningen niet geplot

Demografische ontwikkelingen en woningbehoefte

Demografie: structurele natuurlijke krimp, fluctuerende migratiestroom Saldo ontwikkeling aantal personen Schiermonnikoog 2012-2022 60 50 40 30

Natuurlijke groei (geboorte minus sterfte)

20

Binnenlandse verhuizingen (saldo)

10

Buitenlandse migratie (saldo)

0

Totaal personen

-10 -20 -30

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Bron: CBS Statline, 2023, bewerking Stec Groep, 2023.

2019

2020

2021

2022

Jeugd tot 20 jaar vertrekt, oudere leeftijdsgroepen stromen per saldo in Verhuisbewegingen naar leeftijdsgroepen (2011-2022). Saldo: +15 250

200

150

100

Gevestigd Vertrokken

50

Saldo -

-50

-100

0 tot 5 jaar 5 tot 10 jaar 10 tot 15 jaar

15 tot 20 jaar

20 tot 25 jaar

25 tot 30 jaar

Bron: CBS Statline, 2023, bewerking Stec Groep, 2023.

30 tot 40 jaar

40 tot 50 jaar

50 tot 65 jaar

65 tot 85 jaar

85 jaar of ouder

Sterkste verhuisrelatie met Groningen en omliggende gemeenten Top 10 herkomstgemeenten inkomende verhuizingen (2011-2021)*

Bron: CBS Statline, 2023, bewerking Stec Groep, 2023. *Amsterdam en Den Haag (beide 1%) niet weergegeven op kaart.

Gezinnen en 55-plussers vormen grootste groepen op het eiland Aantal huishoudens naar leeftijd en samenstelling Huishoudens 2023 Alleenstaande t/m 24 jaar

20

Alleenstaanden 25 t/m 34 jaar

45

Stellen t/m 34 jaar Gezinnen

15 110

Alleenstaanden en stellen 35 t/m 54 jaar

80

Alleenstaanden en stellen 55 t/m 74 jaar

165

Alleenstaanden en stellen 75plus

110

Totaal

545

Bron: Primos 2022, bewerking Stec Groep, 2023.

Met Woondeal wordt ingezet op +70 woningen tot 2030

Kwalitatieve verschuiving woningbehoefte op basis van autonome huishoudensontwikkeling Autonome ontwikkeling • Bevolkingspiramide schuift door richting oudere leeftijdsklassen • Vergrijzing huidige bevolking zorgt voor toenemende behoefte aan nultredenwoningen • Steeds vaker ook in combinatie met zorg • Druk op het grondgebonden segment neemt wat af

Tegelijkertijd is huishoudensontwikkeling op Schiermonnikoog sterk afhankelijk van beleidskeuzes (geen 100% vrijemarktbewegingen, bijv. door eis economische en/of maatschappelijke binding bij instroom). Met streekhouderssessies en enquête onder bewoners verdiepen we op kwalitatieve woningbehoefte

Vertrekpunt wonen met zorg: geen intramurale zorg aanwezig, met name oudere huishoudens doen beroep op Wmo-voorzieningen Aantal huishoudens met minimaal één Wmo2015-cliënt op Schiermonnikoog in 2023 naar leeftijd, en type zorg Leeftijdsgroep

Aantal 2023

15-25

0

25-35

0

35-45

0

45-55

5

55-65

6

65-75

6

75-85

17

85+

19

Totaal

53

56%

Hulp bij het huishouden Verblijf en opvang

14%

30%

Bron: CBS (2022, cijfers 2021), bewerking Stec Groep (2023).

Hulpmiddelen en diensten

Behoefte aan wonen in combinatie met zorg zal vanwege vergrijzing naar verwachting groeien. Kwalitatieve behoefte te verdiepen tijdens streekhouderssessies en enquête. Belangrijke vraag: welk aanbod wil/kan je faciliteren op het eiland?

Belangrijke thema’s voor in woonzorgvisie • Bestaande woningvoorraad: verduurzaming particuliere voorraad, aanpasbaarheid/geschiktheid, etc. • Betaalbaar bouwen en houden voor eilanders • Geschikte vormen voor personeelshuisvesting (tijdelijk en permanent) • Ruimte voor alternatieve woonvormen (wooncoöperatie(s)/collectief, tiny houses, building with nature, etc. • Wonen in combinatie met zorg op het eiland

… welke thema’s moeten nog meer een plek krijgen?

Vervolg • Mei en juni: uitzetten kwalitatieve woningbehoefte enquête • 14 en 15 juni: streekhoudersessies woonzorgvisie • 20 juni: oordeelsvormende raadsvergadering huisvestingsverordening • 4 juli: strategische richting woonzorgvisie bepalen met gemeenteraad • 11 juli: besluitvormende raadsvergadering over huisvestingsverordening • 31 oktober: puntjes op de i voor woonzorgvisie met gemeenteraad