Notitie Financieel Kader 2023-2026.docx
Tekst van het document
Notitie Financieel Kader 2023-2026 Schiermonnikoog
Aanbiedingsbrief Hierbij leggen wij u de Notitie Financieel Kader (NFK) 2023-2026 voor. Deze nota is zoals altijd de opmaat naar de begroting van het volgende kalenderjaar, in dit geval 2023, met een financiële doorkijk naar de drie daarop volgende jaren, in dit geval de jaren 2024-2026. Beleidsrichting Op maandag 16 mei 2022 is het nieuwe college van burgemeester en wethouders voor de periode 2022-2026 geïnstalleerd. De gemeenteraad heeft in diezelfde vergadering kennis genomen van het coalitieakkoord “Omsjain nooi ineeuwr en feurút!”, of, in het Nederlands “Omkijken naar elkaar en vooruit!”. Door de beide fractievoorzitters van het akkoord is in de inleiding aan het nieuwe college gevraagd om het akkoord te vertalen naar een uitvoeringsprogramma. Het nieuwe college heeft deze handschoen opgepakt en is hiermee van start gegaan. De verwachting is dat het college-uitvoeringsprogramma binnenkort gereed is en aan de gemeenteraad ter kennisgeving kan worden aangeboden. Tegelijkertijd is de NFK 2023-2026 opgesteld, waarbij het coalitieakkoord als uitgangspunt is genomen. Er is alvast geanticipeerd op de contouren van het uitvoeringsprogramma van het college. Uiteraard kan dit nog om een nadere detaillering vragen in de begroting van 2023. Wij zijn hoopvol gestemd over het einde van de Coronapandemie.
Uiteraard moeten we hiervoor een slag om de arm houden, omdat niemand zeker weet of dit niet alsnog weer in het najaar of de winter oplaait. Wij gaan daar in het kader van de NFK 2023-2026 niet vanuit. Dit is in elk geval een opsteker ten opzichte van de vorige twee exemplaren van de NFK. Wij proberen door extra stimulering van activiteiten en extra aandacht voor jeugd en ouderen de gevolgen van de pandemie zo snel mogelijk weer ongedaan te maken. Tegelijkertijd worden wij wereldwijd geconfronteerd met de consequenties van de oorlog in Oekraïne en (mede ten gevolge daarvan) enorme toename van de kosten van grondstoffen en fossiele brandstoffen. De prijzen van energie, bouwkosten en levensmiddelen stijgen hierdoor navenant. Op ons eiland wordt op dit moment een aantal Oekraïense vluchtelingen gehuisvest. Hoewel een verschrikkelijke aanleiding, waarderen wij het zeer dat betrokken huisjes-eigenaren hun eigendom hiervoor beschikbaar stellen. Als lokale overheid hebben wij geen invloed op de hogere kosten en inflatie. We proberen mensen die financieel in de knoop dreigen te komen tijdig in beeld te krijgen en hen te helpen gebruik te maken van de regelingen die er voor hen zijn, dan wel worden ontwikkeld.
Wij overwegen de groep die tussen de 120 en 130% van het minimumloon verdient, ook enigszins financieel te ondersteunen voor de snel oplopende energierekeningen; dit als extra maatregel ten opzichte van de rijksregeling voor de groep tot en met 120% van het minimumloon, die wij momenteel aan het uitvoeren zijn. Wij willen nieuwe invulling geven aan burgerparticipatie. Wij willen zoveel mogelijk informatie ophalen, daar waar dat een meerwaarde kan opleveren voor de kwaliteit van de besluitvorming. Wij gaan op dit punt niet terug naar het zogenaamde ‘oude normaal’ ten opzichte van de periode van voor de Coronajaren, maar willen een extra stap zetten. Over de gewenste vormen van burgerparticipatie willen wij een startbijeenkomst organiseren, waar de ideeën die hierover leven bij onze inwoners worden geïnventariseerd. Wij gaan hierover vervolgens een document opstellen, waarin we aangeven in welke situaties welke vorm van burger- of overheidsparticipatie het meest geëigend is. We willen voor de uitvoering hiervan dan ook een hoger jaarlijks budget. De praktijk zal moeten uitwijzen of het nu gevraagde budget voor participatie toereikend is. Participatie en communicatie moet net als financiën een vast onderdeel worden van onze beleidsvoorstellen.
2
Dat geldt ook voor de Sustainable Development Goals (SDG’s), de 17 doelen om van de wereld een betere plek te maken. Wij zijn al enkele jaren een zogenaamde SDG-gemeente en willen ons beleid nog meer en in elk geval explicieter en zichtbaarder langs het kompas van deze doelen leggen. De Coronapandemie heeft overigens niet alleen negatieve gevolgen gehad. Het heeft ook aangetoond dat wij tot meer digitalisering in staat zijn dan we tot voor kort dachten. De goede elementen daarvan vertalen we door naar een iets andere manier van werken en diensten verlenen. Die is te kenschetsen als hybride. Ontmoetingen en contacten zullen we fysiek blijven organiseren, maar ook digitaal als dat handiger en klantgerichter is. Onze dienstverlening en personeelsbeleid zullen meer dan voorheen hybride zijn. Dienstverlening op afspraak en digitaal kan voor sommigen een uitkomst zijn; dat gaan we faciliteren. Voor anderen die minder digitaal zijn ingesteld zullen we fysieke mogelijkheden blijven bieden. Het productiemiddel bij uitstek van onze gemeente is ons personeel. Wij zijn een kleine organisatie, die hecht aan zijn zelfstandigheid. Dit betekent dat we slim met onze personele inzet moeten omgaan, waarbij we gebruik maken van een kleine kernachtige eigen organisatie.
Daarin hebben we de onderdelen georganiseerd die wij dichtbij onze inwoners moeten en willen hebben: onze buitendienst, civiele werken, publiekszaken, vergunningen, toezicht en handhaving, economie, zorg, welzijn, ruimtelijke ordening, cultuur, sport, onderwijs en duurzaamheid organiseren we daarom graag zelf, waarbij we uiteraard de samenwerking met andere gemeenten en eilanden zoeken. En natuurlijk hechten we aan ons eigen bestuur en bestuursondersteuning, waartoe we ook voorlichting en informatievoorziening rekenen. Om dit alles goed te kunnen doen en de kwaliteit te waarborgen, zodat onze zelfstandigheid niet omstreden wordt, moeten we goed bij de tijd blijven en zijn er voortdurend investeringen nodig in kwaliteit en opleidingen. Voor een aantal onderdelen hebben we de uitvoering van taken uitbesteed aan een andere overheidsorganisatie. We kunnen daardoor gebruik maken van de expertise die daar wel en bij ons niet aanwezig is. Vaak heeft dat te maken met specialismen en de daarvoor benodigde omvang / productie van een organisatie. In ons geval geldt dat bijvoorbeeld voor digitalisering en de beveiliging daarvan, financiën, belastingen, salarisadministratie, de uitvoering van de WMO en de beleidsmatige vertaling van rijksbeleid op dit vlak. Wij hebben hiervoor dienstverleningsovereenkomsten gesloten.
De overeenkomst met de (voorloper van) de gemeente Noardeast Fryslân is sterk verouderd. We werken samen met die gemeente aan een actualisering, waarbij niet moet worden uitgesloten dat dit tot meerkosten gaat leiden; de tarifering is ook niet geheel ‘bij de tijd’. Daarnaast zijn er diverse onderwerpen waarop we behoefte hebben aan tijdelijke ondersteuning. Welke onderwerpen dat zijn, varieert van tijd tot tijd en van jaar tot jaar. Wij noemen dit een flexibele schil, rondom onze harde kernorganisatie. Ook voor die flexibele schil hebben we structureel een budget nodig, dat we flexibel kunnen inzetten. Ook moeten we voldoende bestuurlijke slagkracht hebben. Na de opclassificatie die voor onze burgemeester en wethouders in de zomer van 2021 al heeft plaats gevonden, zijn vanaf de huidige collegeperiode de wethouders aangesteld voor 0,8 fte (was 0,65 fte). De gemeenteraad heeft daarmee op 16 mei al ingestemd; de financiële gevolgen worden nu meegenomen in de NFK.
3
Met de andere Waddeneilanden werken we intensief samen onder de noemer van de GR de Wadden. We hebben hierin een zeer proactieve rol en zijn bezig met de ook voor ons eiland belangrijke uitvoeringsplan, waarvoor we een zogenaamde Regiodeal met het Rijk willen sluiten. Verder zijn we deelnemer van de Veiligheidsregio Fryslân, FUMO, SDF en onderhouden we nauwe contacten met andere samenwerkingspartners, zoals Het Nationaal Park, Natuurmonumenten, Wetterskip Fryslân, en vele anderen. Financiële richting Het financieel meerjarenbeeld is voor de komende jaren op dit moment nog negatief. De huidige stand van het meerjarenperspectief is t/m de raadsvergadering van mei 2022, plus de voorstellen uit de juniraad. In deze NFK is de maartbrief 2022 verwerkt, maar nog niet de meicirculaire 2022. De maartbrief geeft een schatting van de te ontvangen bedragen van het rijk in de meicirculaire 2022. Zodra de meicirculaire bekend is, zullen we deze doorrekenen voor het effect op de NFK 2023-2026. Hoofdstuk 2 bevat net als voorgaande jaren de uitgangspunten voor de indexatie van de inkomsten en uitgaven. Hoofdstuk 3 bevat het meerjarenperspectief, hoofdstuk 4 de voorstellen voor nieuw beleid en hoofdstuk 5 de overige ontwikkelingen. De Notitie Financieel Kader 2023-2026 is de opmaat voor onze (meerjaren-)begroting 2023 en volgende.
De provincie hanteert als uitgangspunt voor haar financieel toezicht dat gemeenten ofwel hun eerste jaarschijf structureel sluitend moeten hebben, ofwel hun laatste jaarschijf. Het uitgangspunt van het college is een structureel sluitende begroting in de eerste jaarschijf, jaarschijf 2023. Zoals uit de overzichten van hoofdstuk 4 blijkt, sluit de begroting van 2023 met een negatief resultaat, indien al het nieuwe beleid wordt gehonoreerd. De daar genoemde bedragen zijn voorlopig, omdat we nog in afwachting zijn van de meicirculaire. Deze geeft naar verwachting een verschil ten opzichte van de verwerkte maartbrief. Daarnaast kunnen er zich tussen nu en de daadwerkelijke vaststelling van de begroting nog ontwikkelingen voordoen. Bovendien willen we nogmaals kijken of er in de (meerjaren-)begrotingen tot nu toe (geheel of gedeeltelijke) onbenutte uitgavenposten zitten die geheel of gedeeltelijk kunnen worden geschrapt. De verwachting is dat dit alles onvoldoende soelaas gaat bieden om tot een sluitende begroting van 2023 (en eventueel ook de daarop volgende jaren) te komen.
4
Het college van burgemeester en wethouders wil graag alvast met de raad in gesprek over de mogelijkheden om het dan nog resterende gat te dichten. Dit kan door aan de uitgavenkant te snoeien, hetgeen het niet doorgaan van nieuw beleid betekent, of bezuinigingen op reeds bestaande budgetten. De andere mogelijkheid is om de inkomsten van de gemeente te verhogen. Hiervoor bestaat een aantal opties, waarvan het college ook graag van de gemeenteraad wil weten welke hiervan bespreekbaar zijn: a. Omdat de verhoging / instandhouding van onze uitgaven deels betrekking hebben op de voorzieningen voor onze inwoners en anderzijds op onze toeristen, zijn er twee hoofdsporen om tot inkomstenverhoging te komen, of een combinatie van beiden: 1. Onroerendezaakbelasting (OZB). Overwogen kan worden om de maximale jaarlijkse verhoging van 1,5% voor één of meerdere jaren te verlaten en in plaats hiervan een inflatiecorrectie toe te passen, die op dit moment hoger is dan 1,5%. Voor het college hoort hier wel bij, dat voor de mensen met de (te) smalle beurs de kwijtscheldingsregeling goed onder de aandacht moet worden gebracht. 2. Toeristenbelasting. Overwogen kan worden om voor de toeristenbelasting binnen de huidige systematiek, voor 2023 een verhoging door te voeren. Dit is het afgelopen jaar voor de begroting van 2022 ook gebeurd.
Daarnaast wil het college onderzoek laten uitvoeren naar een andere, nieuwe systematiek vanaf 2024. Hierbij wordt bij voorkeur gezocht wordt naar een systematiek waarbij alle bezoekers tot (zo mogelijk) digitale afdracht komen, zodat die afdracht ook volledig bij de gemeente terecht komt. Ook willen we kijken of er belasting kan worden geheven door deze te koppelen aan de hoogte van de verhuurprijzen/overnachtingsprijzen, bijvoorbeeld door een percentage. Toeristen die in staat zijn een hogere huur te betalen, betalen dan ook meer belasting dan mensen die een lager overnachtingstarief betalen. Het uitvoeren van het onderzoek, de besluitvorming daarover en vervolgens doorvoeren in de belastingverordening kost meer tijd. Dit biedt dus sowieso geen oplossing voor 2023, maar wellicht wel voor de jaren daarna. b. Subsidies en cofinanciering. Nog scherper dan nu gaan we onderzoeken of er voor onze activiteiten / investeringen subsidie- of cofinancieringsmogelijkheden zijn. Het gaat dan om éénmalige inkomsten. Dit zal geen direct gevolg hebben voor het sluitend krijgen van de begroting, maar kan hieraan wel een (bescheiden) bijdrage leveren. c. Precario en huur. Overwogen kan worden om een precariostelsel in te voeren. Er kan dan belasting geheven worden op het gebruik van gemeentegrond, bijvoorbeeld voor de structurele terrassen en reclame-uitingen.
Daarnaast kan overwogen worden om huurprijzen in rekening te brengen voor bijvoorbeeld het tijdelijk gebruiken van gemeentegrond voor opslag van (bouw)materialen.
5
Inhoudsopgave
Aanbiedingsbrief ....................................................................................................................2 Inhoudsopgave .......................................................................................................................6 1.
Ontwikkeling structurele begrotingspositie.................................................................7
2.
Uitgangspunten NFK 2023-2026 ....................................................................................7
3.
Meerjarenperspectief......................................................................................................9 3.1 Toelichting op ontwikkelingen structurele begrotingspositie ...............................10 3.2 Toelichting op ontwikkelingen eenmalige begrotingspositie ................................11
4.
Voorstellen nieuw beleid..............................................................................................14 4.1 Overzicht voorstellen nieuw beleid...........................................................................14 4.1 Financiële gevolgen structureel nieuw beleid .........................................................16 4.2A Financiële gevolgen incidenteel nieuw beleid Algemene reserve ......................17 4.2B Financiële gevolgen incidenteel nieuw beleid Weerstandsvermogen................17
5
Overige ontwikkelingen................................................................................................18
6
Tot slot ...........................................................................................................................19
Bijlage 1 .................................................................................................................................20 A Toelichting voorstellen nieuw beleid structureel ten laste van begrotingsresultaat ............................................................................................................................................20 B Toelichting voorstellen nieuw beleid incidenteel ten laste van algemene reserve 26 C Toelichting voorstellen nieuw beleid incidenteel ten laste van overige reserve ....26 D. Toelichting voorstel krediet ........................................................................................28
6
1. Ontwikkeling structurele begrotingspositie In november 2021 heeft de raad de begroting 2022 vastgesteld. In deze begroting staat de jaarschijf 2023 opgenomen. Deze jaarschijf 2023 is de start voor het opstellen van de NFK 2023-2026. De vastgestelde begroting 2022 laat voor jaarschijf 2023 en verder de volgende saldi zien:
2023
2024
2025
Begroting 2022
-9.325
-21.592
-81.946
Nieuw beleid
-380
-779
-1.198
Begrotingssaldo incl. nieuw beleid
-9.705
-22.371
-83.144
Correctie jeugdzorg
-24.015
-22.539
-20.777
Nieuw resultaat
-33.720
-44.910
-103.921
Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) Structureel begrotingssaldo
-
-
-
-33.720
-44.910
-103.921
Bij het opstellen van de begroting 2022 werd duidelijk dat de ontvangsten vanuit de Algemene Uitkering voor jeugdzorg te hoog waren opgenomen. Dit is op het laatste moment gecorrigeerd. Deze correctie staat hierboven opgenomen.
2. Uitgangspunten NFK 2023-2026 Voor het omzetten van de primaire begroting 2022 naar NFK 2023-2026 wordt uitgegaan van de volgende uitgangspunten: Meerjarenonderhoudsplannen In de begroting 2023 en verder worden de cijfers uit de volgende door de raad vastgestelde onderhoudsplannen verwerkt: MOP gemeentelijke gebouwen
2022-2031
MOP jachthaven
2017-2026
MOP riolering
2019-2027
MOP openbare verlichting
2006-2010
MOP wegen
2017-2026
Groenbeheersplan
2008
Wat nog ontbreekt, is het MOP veerdam. Provincie Fryslân houdt toezicht op de ouderdom van de onderhoudsplannen. Een onderhoudsplan mag maximaal 5 jaar oud zijn. Er zal daarom gewerkt moeten worden aan de vernieuwing van de onderhoudsplannen. De verwachting is dat de financiële uitwerking van deze plannen een minimaal effect zal hebben op de begroting 2023 en verder. Vervangingsinvesteringen De noodzaak van de geplande vervangingsinvesteringen wordt richting het opstellen van de begroting 2023 nog tegen het licht gehouden, evenals de hoogte van de bedragen van die vervangingsinvesteringen.
7
Rentepercentage De marktrente (25 jaar, lineair) beweegt zich half mei 2022 rond de 1,95%. Begin 2022 was deze 0,78%. De rente is dus aan het stijgen, maar onduidelijk is hoeveel. In onze huidige begroting rekenen we met een rentepercentage van 0,85%. Dat is het rentepercentage dat we doorbelasten in de exploitatie over onze activa Uitgangspunt voor de NFK 2023 is dat we het rentepercentage van 0,85% blijven hanteren. Mochten er bij de opstelling van de begroting 2023 ontwikkelingen bekend zijn waardoor er met een hoger rentepercentage gerekend moet worden, dan zullen we dat in de begroting 2023 opnemen. Indexatie personeelslasten De huidige cao loopt van 1 januari 2021 tot en met 1 januari 2023. De cao voor 2023 is dus nog niet bekend. Voor 2023 en verder gaan we uit van een jaarlijkse loonstijging van 3,6%. Bij de begroting 2022 was uitgegaan van een loonstijging van 1,5% Dit levert een nadeel op. Zie ook paragraaf 3.1, onderdeel 3 in deze notitie. Indexatie budgetten Voor
2023
houden
we
rekening
met
een
stijging
van
budgetten
volgens
de
geharmoniseerde
consumentenprijsindex (HICP) van het centraal economisch plan maart 2022. Dat is 2,2% voor boekjaar 2023. In de meerjarenbegroting is nu nog rekening gehouden met een prijsstijging van 1,0% per jaar. Contractuele verplichtingen zullen vermoedelijk niet beïnvloedbaar zijn en kunnen leiden tot stijgingen boven de 2,2% waar in 2023 mee wordt gerekend. Zie ook paragraaf 3.1, onderdeel 4 in deze notitie De meicirculaire 2022 is eind mei bekend. Daarin staat ook opgenomen met welke kostenindexatie wordt gerekend. Gezien het late moment van verschijnen kiezen we ervoor deze indexatie niet te gebruiken. Indexatie subsidies In de meerjarenbegroting is rekening gehouden met een prijsstijging van ongeveer 1,1% per jaar. We gaan er van uit dat de subsidies gemiddeld met 2,2% per jaar zullen stijgen de komende jaren (volgens, in overeenstemming met de geharmoniseerde consumentenprijsindex (HICP) van het centraal economisch plan maart 2022). Dit levert een effect op voor de begroting 2023. Zie ook paragraaf 3.1, onderdeel 5 in deze notitie. Subsidieaanvragen beoordelen wij altijd per geval. Daarbij letten we onder andere op het eigen vermogen van een instelling en wat het nut en de noodzaak van een subsidie is.
Indexatie leges, heffingen, rechten en belastingen De volgende meerjarige indexatiebesluiten zijn genomen en verwerkt in de meerjarenbegroting: -afvalstoffenheffing: 100% kostendekking -WABO: 100% kostendekkend -rioolrechten: vanaf 2019 100% exclusief indexering o.b.v. MOP-riolering -auto-ontheffingen: 100% kostendekkend
8
Belastingverhogingen: - leges en rechten: 2% per jaar - liggelden: 2% per jaar - lijkbezorgingsrechten: 2% per jaar - forensenbelasting: 2% per jaar - toeristenbelasting: 2% per jaar - ozb-eigenaren: 1,5% per jaar - ozb-gebruikers niet-woningen: 1,5% per jaar Alle hiervoor genoemde verhogingen waren al meerjarig verwerkt in de begroting en zijn niet gewijzigd ten opzichte van vorig jaar.
3. Meerjarenperspectief Na vaststelling van de begroting 2022 hebben zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan die de begrotingspositie 2023 beïnvloeden. Daarnaast zijn bovenstaande uitgangspunten opgenomen. Onderstaande tabel geeft een actueel meerjarenperspectief, maar is nog éxclusief voorstellen voor nieuw beleid, die in hoofdstuk 4 staan. Een korte toelichting op de ontwikkelingen staat onder de tabel opgenomen. De begrotingssaldi laten een tekort zien in 2023 en verder. Het jaar 2025 komt er nieuw bij. Het begrotingssaldo van die jaarschijf is daarom nog onbekend en wordt bekend bij het opstellen van de begroting 2023. Begrotingssaldo structureel (zie hoofdstuk 1)
2023 -33.720
2024 -44.910
2025 -103.921
1. Begrotingswijzigingen 2021 met effect 2023 1a. Meerjarige gevolgen Aankoop aandelen Stedin 1b. Meerjarige gevolgen vervangen milieustraat 1c. Meerjarige gevolgen herfstnota 2021
3.942 -2.060 -4.533
3.942 -2.060 2.762
3.942 -2.060 19.512
2. Effect begroting 2023 GR’en: 2a. FUMO: begroting 2023 2b. VRF: begroting 2023 2c. De Waddeneilanden: begroting 2023 2d. De Waddeneilanden ICT: begroting 2023
-5.205 -30.300
-6.029 -31.746
-17.244 -33.334
-3.154
-77.129
-112.159
-5.509 -5.700
-7.012 -9.336
-10.872 -13.194
3.764
2.199
523
-11.563
-11.563
-11.563
8. Meicirculaire op basis van maart brief 2022, 940 inwoners
pm 153.220
pm 256.620
pm 298.920
Structurele begrotingsstand bij de NFK 2023-2026
59.182
75.738
18.550
3. Indexatie personeelslasten, van 1,5% naar 3,6% ecl uitbreiding wethouders (zie 7b) 4. Indexatie budgetten naar 2,2% 5. Indexatie subsidies naar 2,2% 6. Effect Lentenota 2022 (behandeld in raadsvergadering juni 2022) 7. Effect raadsbesluiten 2022 7a. Onderhoudsplan gebouwen 2022-2031 (raad 17 mei 2022)
9
3.1 Toelichting op ontwikkelingen structurele begrotingspositie 1.
Begrotingswijzigingen 2021 met effect 2023 Na het opstellen van de begroting 2022 met daarin opgenomen de cijfers 2023 zijn er voor 2023 nog de volgende wijzigingen geweest: 1a. Meerjarige gevolgen Aankoop aandelen Stedin (raadsbesluit 18 mei 2021) 1b. Meerjarige gevolgen vervangen milieustraat: (raadsbesluit 17 september 2021) 1c. Meerjarige gevolgen herfstnota 2021 (raadsbesluit 16 november 2021).
2.
Gemeenschappelijke regellingen FUMO / VRF / De Waddeneilanden
2a. Fumo (Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing) Bij de begroting 2022 was de gevraagde bijdrage lager dan begroot. De gemeenteraad heeft op 6 april 2021 ingestemd met uw voorstel om dit voordeel van 21% niet te verwerken in de gemeentelijke begroting. De reden hiervoor was omdat er een kostenstijging verwacht werd door professionalisering van de organisatie en de daaruit voorkomende extra aanvragen. Voor 2023 is de gevraagde bijdrage hoger dan begroot, de verwachte kostenstijging in 2022 was juist. Maar omdat het voordeel van 2022 niet verwerkt is, is dit bedrag in 2023 gebruikt ter compensatie van de verhoging. Per saldo is de gevraagde bijdrage 2023 nagenoeg gelijk aan begroot. 2b. VRF (Veiligheidsregio Fryslân) Voor 2023-2026 is een stijging van de gemeentelijke bijdragen van toepassing, o.a. door indexering van materiële kosten en lonen. In deze bijdrage is geen rekening gehouden met de financiële effecten van de oorlog in Oekraïne op de Veiligheidsregio. Daarnaast is het nog onduidelijk wat de volledige effecten gaan zijn op de prijs en levertijden van bijvoorbeeld brandstof en materiaal. 2c. Waddeneilanden De bijdrage aan De Waddeneilanden is licht gedaald. Het verschil ten opzichte van de begroting gebruiken we om de co-financieirng van het programma Waddeneilanden te dekken. Zie verder bij nieuwe beleid. 2d.
Waddeneilanden ICT Er is verhoging van het budget nodig door een toename van het aantal werkplekken. 3.
Indexatie personele lasten
Bij de begroting 2021 was uitgegaan van een loonstijging van 1,5%. In de NFK 2023 wordt een percentage van 3,6% gehanteerd. Een gedeelte van de stijging wordt in 2023 nog gecompenseerd door een vrijval van het nog aanwezige vacaturebudget. Daarom is de stijging in 2023 gering. 4.
Indexatie budgetten van 1,0% naar 2,2%
In de meerjarenbegroting is rekening gehouden met een prijsstijging van ongeveer 1,0% per jaar. We gaan er van uit dat de kostenbudgetten gemiddeld met 2,2% per jaar zullen stijgen de komende jaren. Dit levert een nadeel op voor de begroting 2023 en verder. 5.
Indexatie subsidies van 1,1% naar 2,2%
In de meerjarenbegroting is rekening gehouden met een prijsstijging van ongeveer 1,1% per jaar. We gaan er van uit dat de subsidies gemiddeld met 2,2% per jaar zullen stijgen de komende jaren. Dit levert een nadeel op voor de begroting 2023 en verder.
10
6. Effect Lentenota 2021 De Lentenota wordt besluitvormend behandeld in de junivergadering 2022. 7. Effect raadsbesluiten 2022 De raadsbesluiten genomen in 2022 hebben effect op het begrotingssaldo 2023. 8. Meicirculaire In deze versie zijn de bedragen verwerkt van de maartbrief 2022. Deze maartbrief geeft een voorlopige schatting van de te ontvangen bedragen van het rijk. In de meicirculaire worden deze bedragen definitief. De effecten van de meicirculaire 2021 zijn echter nog niet bekend bij het opstellen van deze notitie. Zodra deze effecten bekend zijn zullen we deze laten weten.
3.2 Toelichting op ontwikkelingen eenmalige begrotingspositie In de jaarrekening 2021 is de stand van reserves en voorzieningen opgenomen. Het saldo van de algemene reserve per 31 december 2021 bedraagt € 461.550, exclusief resultaatbestemming. Dit bedrag is opgenomen in onderstaand overzicht als Stand per 1 januari in de kolom 2022.
11
De huidige stand van de algemene reserve is als volgt:
Stand reserve
2022
2023
2024
2025
2026
Stand 1 januari
461.550
437.561
435.401
409.901
431.501
Vermeerderingen: P 2019: jaarlijkse toevoeging
35.000
35.000
35.000
35.000
35.000
175.000
P 2019: terugstorten in AR van tijdelijke voeding vrz. wegen volgens MOP wegen 20172026: nog € 7.500 in 2024 storten
40.000
40.000
7.500
0
0
87.500
Rekening resultaat 2021 NFK 2022: toevoeging vanuit reserve Eneco
67.929 238.000
67.929 238.000
Primitief resultaat begroting 2022
4.018
4.018
Totalen
Totaal vermeerderingen
384.947
75.000
42.500
35.000
35.000
572.447
Verminderingen: Waddenprogramma voorfinanciering voorbereidingskosten 10%
30.000
0
0
0
0
30.000
Bestrijding exoten Aanpak begraafplaats Toegezegde subsidie bij vertrek manege 5x € 5.000 t.b.v. manege (€ 2.500 in 2021 betaald)
20.000 15.500 5.000
0 0 5.000
0 0 5.000
0 0 5.000
0 0 2.500
20.000 15.500 22.500
FUMO incidentele kosten
2.318
0
0
0
0
Opstellen Omgevingsvisie Uitkering wachtgeld oudwethouder tot AOWgerechtigde leeftijd (voorlopig 16-3-2025)
0 31.800
39.760 32.400
30.000 33.000
0 8.400
0 0
2.318 69.760 105.600
Uitwerking herzien Bestemmingsplan Dorp/inspiratiegids
15.000
0
0
0
0
15.000
Begrotingswijzigingen 2021 met effect 2022 Gevolg 2022 aankoop aandelen Stedin
-3.942
-3.942
Gevolg 2022 vervangen milieustraat
2.060
2.060
Gevolg 2022 herfstnota 2021
-54.712
-54.712
Decembercirculaire 2021
-12.000
-12.000
Overheveling jaarrekening 2021 Verkeersmaatregelen Restant proces realisatie leeren ontwikkelcentrum.
11.537 7.292
0 0
0 0
0 0
0 0
11.537 7.292
12
Stand reserve Quickscan natuur Watertappunten Onderzoek realisatie 24uurszorg
2022 25.000 12.554 15.000
2023 0 0 0
2024 0 0 0
2025 0 0 0
2026 0 0 0
Totalen 25.000 12.554 15.000
Hoogwaterstresstest Uitwerking herzien Bestemmingsplan Dorp/inspiratiegids
2.000 30.000
0 0
0 0
0 0
0 0
2.000 30.000
Evaluatie bestemmingsplan buitengebied polder (Onderzoek naar huidige stand van zaken dekking AR)
25.000
0
0
0
0
25.000
Herontwikkeling Oude Bezoekerscentrum
25.000
0
0
0
0
25.000
Verbetering gebruikersopp. woning voor BAG- en WOZregistratie
4.900
0
0
0
0
4.900
Dorpsontwikkelingmaatschappij
7.500
0
0
0
0
7.500
25.000
0
0
0
0
25.000
Introductie van de Omgevingswet
24.000
0
0
0
0
24.000
Projecttrekker activiteitenstrand
15.000
0
0
0
0
15.000
Kosten omgevingswet Begrotingsresultaat
25.000 53.629
0 0
0 0
0 0
0 0
25.000 53.629
Totaal verminderingen
408.936
77.160
68.000
13.400
2.500
569.996
Stand 31 december
437.561
435.401
409.901
431.501
464.001
464.001
Lentenota 2022 Projectleider en diverse inhoudelijke adviseurs voor de uitvoering van het project ruimtelijke ontwikkelingen.
Bovenstaande betekent dat van de algemene reserve eind 2026 € 464.001 vrij besteedbaar is (de eindstand van 2026 wordt genomen, omdat er tot dat jaar al budgetten zijn vastgesteld vanuit de algemene reserve). In de juni vergadering 2022 komt ook de lentenota 2022 aan bod. In deze lentenota worden budgetten onttrokken aan de algemene reserve. Daarnaast levert deze lentenota een nadeel op van € 53.629 en is verwerkt in bovenstaand verplichtingenoverzicht van de algemene reserve.
13
De omvang van de vrij besteedbare bestemmingsreserves bedraagt
Jaarrekening 31-12-2021 Reserve Eneco
1.167.500
Mutaties 2022
Lentenota 2022
-790.000
50.640
428.140
-64.996
104.785
NFK 20232026
Reserve sociaal domein
169.781
Reserve toerisme
126.120
126.120
Reserve cofinanciering
25.000
25.000
Reserve decentrale arbeidsvoorwaarden
13.500
13.500
Structureel
1.501.901
-790.000
-14.356
697.545
De mutaties in Reserve Eneco 2022 bestaan uit:
NFK 2022-2025 overheveling naar algemene reserve
-238.000
Voorbereidingskrediet LOC (Leer- en Ontwikkelcentrum)
-250.000
Verduurzaming gemeentelijk vastgoed
-302.000
Totaal
-790.000
Het incidentele weerstandsvermogen bedraagt daarmee:
Algemene reserve
464.001
Vrij besteedbare bestemmingsreserve
697.545
Totaal
1.161.546
Het financiële risico uit de risicoparagraaf van de jaarrekening 2021 betreft een bedrag van € 118.359. Voor 2022 verwachten we een financieel risico van € 433.000. Het financiële risico kunnen we dus dekken binnen ons totale incidentele weerstandsvermogen van € 1.161.546.
4. Voorstellen nieuw beleid 4.1 Overzicht voorstellen nieuw beleid De volgende voorstellen nieuw beleid zijn aangevraagd. In bijlage I staat de toelichting op de voorstellen opgenomen.
14
Nr. Omschrijving A.
Structureel, ten laste van begrotingsresultaat
1
Groot onderhoud en vervanging jachthaven, kapitaallasten
2023
2024
2025
2026
-
-20.235
-20.235
-20.235
-
-10.000
-10.000
-10.000
investering € 604.000 2
Gestegen kosten baggeren jachthaven 2024 tot en met 2027
3
Beheersen en bestrijden invasieve exoten
-2.500
-2.500
-2.500
-2.500
4
Motorisch klein materieel vervangen door elektrisch bij
-1.400
-1.400
-1.300
-1.300
einde levensduur 5
Verhogen opleidingsbudget
-10.000
-10.000
-10.000
-10.000
6A
Bijdrage Waddenprogramma
-17.850
-17.850
-17.850
-17.850
6B
Vrijval bijdragen GR de Wadden
9.322
7.509
9.699
8.123
7
Flexibele schil personeel
-120.000 -100.000 -100.000 -100.000
8A
Uitbreiding personeel BOA-pool
-28.156
-28.156
-28.156
-28.156
8B
Decentrale uitkering extra capaciteit boa's vanuit
28.156
28.156
28.156
28.156
-
-20.000
-20.720
-21.466
meicirculaire 2022 8C
Uitbreiding personeel lifeguard
9
Uitbreiding wethouders FTE van 0,65 naar 0,8
-37.000
-38.332
-39.712
-41.142
10
Cultuurinitiatieven
-7.500
-7.500
-7.500
-7.500
11
Uitvoeringsbudget participatie
-10.000
-10.000
-10.000
-10.000
12
Vergroten biodiversiteit openbaar groen
-5.000
-5.000
-5.000
-5.000
13
Bevordering van een gezonde leefstijl
-40.000
-70.000
-70.000
-70.000
14
Schoolgebouw LOC (Leer- en ontwikkelcentrum)
--- -134.536 -134.536 -134.536
15
Uitvoering jeugd- en jongerenwerk
pm
16
Herintroductie coördinatie programmaboek
pm
Totaal structureel, ten laste van begrotingsresultaat
-241.928 -439.844 -439.654 -443.405
15
Nr.
Omschrijving
B
Ten laste van de algemene reserve
17
C
2023
2024
2025
2026
Opvang vluchtelingen
-5.000
-5.000
-
-
Totaal
-5.000
-5.000
0
0
-213.500
-
-
-
Ten laste van Overige reserves Diverse reserves
18
Bijdrage Waddenprogramma NIEUW Reserve projecten
18
Bijdrage Waddenprogramma
213.500
Reserve baggeren jachthaven 19
Cutteren jachthaven
-62.000
-
-
-
20
Kosten begeleiding aanbesteding baggeren jachthaven
-6.000
-
-
-
-
-
-
-6.000
-
-
-60.000
pm
-
-
-
pm
-
-
-
250.000
-
-
-
171.000
0
0
-60.000
Reserve lichtmasten 21
Verledden lichtmasten Reserve duurzaamheid
22
Onderzoek naar hernieuwbare energie (zon, wind, biomassa)
23
Onderzoek rol gemeente, energiecoöperaties en anderen in uitvoering duurzaamheidsbeleid Reserve Eneco
24
School LOC vrijval voorbereidingskrediet tlv Algemene reserve, op dit krediet wordt afgeschreven Totaal
D
Kredieten
25
Schoolgebouw LOC
-5.750.000
-
-
-
Totaal
-5.750.000
0
0
-60.000
4.1 Financiële gevolgen structureel nieuw beleid De financiële gevolgen van het structureel nieuw beleid 1 tot en met 12 zijn als volgt:
2023
2024
2025
59.182
75.738
18.550
Totaal nieuw beleid structureel, ten laste van begrotingsresultaat
-241.928
-439.844
-439.654
Tekort bij honorering alle voorstellen met structureel effect
-182.746
-364.106
-421.104
Begrotingsstand bij de NFK 2023-2026 (zie hoofdstuk 3)
16
4.2A Financiële gevolgen incidenteel nieuw beleid Algemene reserve De financiële gevolgen van het incidenteel nieuw beleid inclusief de financiële gevolgen van structureel nieuw beleid (nog zonder dekking), is als volgt:
2023
2024
2025
Stand Algemene reserve per 31-12 voor nieuw beleid
432.310
244.564
-124.542
Begrotingssaldo structureel
-182.746
-364.106
-421.104
Nieuw beleid incidenteel
-5.000
-5.000
-
244.564
-124.542
-545.646
Stand Algemene reserve 31-12 inclusief nieuw beleid
4.2B Financiële gevolgen incidenteel nieuw beleid Weerstandsvermogen Gezien de negatieve stand van de Algemene Reserve, omdat de dekking nog niet is uitgewerkt, is het effect op het Weerstandvermogen ook nog niet verder uitgewerkt. Dit zal in de begroting 2023-2026 verder uitgewerkt worden, wanneer dekking voor het negatieve structurele begrotingsresultaat is verwerkt Onderstaand overzicht geeft wel weer wat de effecten van het nieuw beleid zijn op de vrij beschikbare reserves. Stand 1-12023
Mutaties 2023
Nieuw beleid 2023
Stand 31-12-2023
Reserve Eneco
428.140
-
150.0001
578.140
Reserve sociaal domein
104.785
-
-
104.785
Reserve toerisme
126.120
-
-75.000
51.120
Reserve cofinanciering
25.000
-
-25.000
-
Reserve decentrale arbeidsvoorwaarden
13.500
-
-13.500
-
Totaal
697.545
-
36.500
734.045
1 Bestaat uit € 250.000 vrijval voorbereidingskrediet LOC en € 100.000 onttrekking bijdrage Waddenprogramma.
Onderstaand overzicht geeft wel weer wat de effecten van het nieuw beleid zijn op de beklemde reserves. Stand 1-12023
Mutaties 2023
Nieuw beleid 2023
Stand 31-12-2023
Reserve baggeren
58.000
59.500
-68.000
49.500
Reserve lichtmasten
111.895
8.452
-6.000
114.347
-
-
213.500
213.500
Veerdam
577.553
-2.435
-
575.118
Resultaat riolering
17.472
-
-
17.472
Duurzame energie
379.610
-
pm
379.610
Reserve dekking afschrijving
110.031
-6.915
-
103.116
1.254.561
58.602
139.500
1.452.663
Reserve projecten
Totaal
17
5 Overige ontwikkelingen Onderstaande ontwikkelingen spelen, maar zijn nog niet verder in financien uit te drukken: 1.
Oorlog Oekraine
De oorlog in Oekraine is in volle gang. En de beëindiging van dit conflict is nog niet inzicht. Deze oorlog heeft een verhogend effect op de gas- en energieprijzen. Ook de daaraan gekoppelde producten stijgen in prijzen. Wat voor effect dit heeft op de begrotingsposten binnen de gemeente, is nog onduidelijk. We zullen dit monitoren in de tussentijdse rapportages. 2.
Wet Open Overheid
De Wet open overheid (Woo) is bedoeld om openbare (publieke) informatie toegankelijk te maken. Het uitgangspunt is namelijk dat overheidsinformatie altijd openbaar is. Behalve als de Woo of andere wetgeving bepaalt dat de gevraagde informatie niet geschikt is voor openbaarmaking. Deze wet is ingegaan 1 mei 2022. Vanuit het rijk hebben we geld ontvangen voor de uitvoering van de wet open overheid. Onduidelijk is nog of deze ontvangen gelden voldoende zijn om de kosten te kunnen dekken. 3.
Omgevingswet
Met de Omgevingswet wil de overheid de regels voor ruimtelijke ontwikkeling vereenvoudigen en samenvoegen. Zodat het straks bijvoorbeeld makkelijker is om bouwprojecten te starten. De Omgevingswet gaat in op 1 januari 2023. We hebben geld gereserveerd voor de kosten voor het uitvoeren van de omgevingswet. Onduidelijk is nog of gereserveerde bedragen voldoende zijn om de kosten te kunnen dekken. En wat het effect is op de hoogte van de te innen leges. 4.
Sociaal Domein
In de begroting 2022 is voor de jaren 2023 en verder een schatting opgenomen voor de te ontvangen middelen jeugdzorg. In de meicirculaire 2022 staat het vastgestelde bedrag voor jeugdzorg 2023 opgenomen. Het nieuwe kabinet moet nog besluiten voor 2024 en verder over structurele financiën en noodzakelijke aanpassingen aan het jeugdhulpstelsel om de jeugdzorg in de toekomst effectief en beheersbaar te houden. Een uitkomst hiervan is nog niet bekend, maar kan effect hebben op de begroting 2024 en verder. Het vorige kabinet heeft besloten tot het invoeren van een vaste lage eigen bijdrage in de Wmo (het abonnementstarief). Dit betrof een vereenvoudiging van de eigen bijdrage- systematiek voor zowel de cliënt als de uitvoering. De maatregel heeft daarnaast geleid tot een beperking van de stapeling van zorgkosten voor Wmocliënten. Het gebruik van vooral huishoudelijke hulp is als gevolg van deze maatregel harder gegroeid dan vooraf was verwacht. Omdat hierdoor extra druk ontstaat op de beschikbaarheid van Wmo-voorzieningen, is in het coalitieakkoord afgesproken om te werken aan een eerlijkere eigen bijdrage voor de huishoudelijke hulp. Door het invoeren van een eerlijkere eigen bijdrage voor de huishoudelijke hulp wordt het gebruik van deze voorziening voor bepaalde groepen geremd en ontvangen gemeenten na invoering een relatief hogere bijdrage in de kosten voor deze voorziening.
De verwachting is dat hierdoor de brede voorzieningen niet verder onder druk komen te staan en beschikbaar blijven voor de meest kwetsbaren. Hoe deze ontwikkeling uitpakt voor de begroting van 2023 en verder is nog onduidelijk.
18
5.
Gemeentefonds
De effecten van de herverdeling van het gemeentefonds zijn meegenomen in de meicirculaire 2022.In deze circulaire is de ingroeiperiode van de herverdeeleffecten ingekort naar 3 jaar en teruggebracht van € 15 naar € 7,50 voor 2023 en € 15,- voor 2024 en 2025. Na 3 jaar is het maximale herverdeeleffect € 37,50 per inwoner. In 2025 wordt de invoering van het nieuwe model geëvalueerd. Dit betekent dat er na 2025 weer nieuwe effecten kunnen ontstaan. Daarnaast is er onzekerheid over de volgende posten:
-
De kosten in het sociaal domein zullen jaarlijks gemonitord worden en mogelijk herverdeeld worden.
-
Voor een beperkte groep gemeenten met beperkte financiële draagkracht en een lage sociaaleconomische status komt er een aangepast ingroeipad.
6.
Nieuwe Dienstverleningsovereenkomst (DVO) met gemeente Noardeast-Fryslân
We voeren gesprekken met de gemeente Noardeast-Fryslân om tot nieuw afspraken te komen voor de DVO. Het is nog onduidelijk welke financiele effecten deze nieuwe afspraken zullen hebben. 7.
Bijdrage programma Waddeneilanden
Om de eilander samenwerking te verstevigen, is een Programma Waddeneilanden opgezet rondom de thema’s Leefbaarheid, aangevuld met Duurzaamheid en Circulaire Economie. Bij de aanvragen nieuw beleid is de financiering van de eigen bijdrage van € 900.000 opgenomen, 10% van de totale eigen bijdrage van alle eilanden. Dit is een voorlopige bijdrage. Op basis van toekenning van projecten kan deze bijdrage nog wijzigen. Wat het financiële effect van deze wijziging is, is nog onduidelijk. Ook de bijdrage van de provincie 25% en het rijk 50% boven op de eigen bijdrage zijn niet verwerkt in deze notitie.
6 Tot slot Als alle voorstellen uit paragraaf 3.1 worden gehonoreerd, ontstaat er een structureel tekort vanaf 2023. Graag overleggen we met de raad hoe dit tekort te dekken.
19
Bijlage 1 A Toelichting voorstellen nieuw beleid structureel ten laste van begrotingsresultaat Nr. Omschrijving 1
Groot onderhoud en vervanging jachthaven, kapitaallasten
2023
2024
2025
2026
-
-20.235
-20.235
-20.235
investering € 604.000 In 1994 is de jachthaven gerenoveerd. Deze investering van € 174.000 is in 25 jaar afgeschreven. Inmiddels is de toen tweedehands geplaatste zuidelijke damwand volledig doorgeroest. Ook andere zaken zijn aan groot onderhoud of vervanging toe. Opgenomen is het groot onderhoud en vervanging in 2023 uit te voeren. De totale investering bedraagt € 604.000 ex btw en inclusief voorbereiding, aanbesteding en toezicht. De kapitaallasten bestaan uit afschrijvingen over 40 jaar en rente, de kapitaallasten ontstaan na het jaar van investeren, 2024. Nr. Omschrijving 2
Gestegen kosten ploegen jachthaven 2024 tot en met 2027
2023
2024
2025
2026
-
-10.000
-10.000
-10.000
Gezien de stijging van de brandstofprijzen is de verwachting dat het ploegen duurder wordt. Nr. Omschrijving 3 Beheersen en bestrijden invasieve exoten
2023
2024
2025
2026
-2.500
-2.500
-2.500
-2.500
Op Schiermonnikoog pakt gemeente Schiermonnikoog in overleg met Natuurmonumenten het beheersen en bestrijden van invasieve exoten, zoals Rimpelroos, Reuzenberenklauw, Amerikaanse vogelkers en Japanse duizendknoop actief op sinds 2022. Omdat structurele inzet de komende jaren nodig blijft is budget nodig om materiaal (o.a. gereedschap en afdekplastic) aan te schaffen, arbeid en materieel (o.a. graafmachine) in te huren. Nr. Omschrijving 4 Motorisch klein materieel vervangen door elektrisch bij
2023
2024
2025
2026
-1.400
-1.400
-1.300
-1.300
einde levensduur Elektrisch gereedschap, zoals bosmaaiers, bladblazers e.d. maakt een sterke ontwikkeling door. Steeds meer elektrisch gereedschap levert dezelfde prestaties als motorgereedschap. Om een duurzame bedrijfsvoering van de buitendienst te bevorderen is het wenselijk om motorisch gereedschap te vervangen door elektrisch bij het einde van de levensduur. Bovendien draagt gereedschap met lagere geluidsbelasting bij aan goede arbeidsomstandigheden voor onze medewerkers en minder geluidbelasting van aanwonenden. De vervangingskosten van elektrisch gereedschap zijn in het algemeen hoger dan bij motorisch gereedschap. Daarnaast is de aanschaf van een of meerdere accupakketten noodzakelijk. Daar staat tegenover dat de kosten van brandstof afnemen. Nr. Omschrijving 5 Verhogen opleidingsbudget
2023
2024
2025
2026
-10.000
-10.000
-10.000
-10.000
Er is budget nodig voor opleidingen, (vaardigheids)trainingen, al dan niet incompany. We hebben hiervoor tot nu toe een jaarlijks algemeen budget. Het is gewenst dit jaarlijks budget te verhogen zodat we aan de norm uit de CAO tegemoet komen.
20
Nr. Omschrijving 6A Bijdrage Waddenprogramma
2023
2024
2025
2026
-17.850
-17.850
-17.850
-17.850
De 5 gemeenteraden van de 5 Waddeneilanden hebben het uitvoeringsprogramma voor de Waddeneilanden vastgesteld. Er wordt ingezet op een totale investering van € 36 miljoen. Getracht wordt om hiervoor een Regiodeal met het Rijk aan te gaan. In dat kader wordt er een rijksbijdrage van € 18 miljoen gevraagd en van de beide provincies gezamenlijk € 9 miljoen. Overigens heeft het ministerie van BZK al een bijdrage toegezegd van € 4,5 miljoen. Om succesvol te kunnen zijn in de Regiodeal aanvraag moeten alle eilanden voldoende zekerheid bieden op de beschikbaarheid van hún bijdrage, van gezamenlijk € 9 miljoen. Ook voor de cofinanciering van de middelen die door het ministerie van BZK zijn toegezegd, zijn gemeentelijke bijdragen nodig. Alle eilanden gaan dat nu in hun meerjarenbegrotingen voor de komende jaren regelen. We spreken af dat de gebruikelijke verdeelsleutel hiervoor wordt gehanteerd: 30% Texel, 25 % Terschelling en Ameland en 10% Vlieland en Schiermonnikoog. De gevraagde bijdrage aan cofinanciering voor de bijdrage aan het Waddenprogramma is voor ons daarom 10% van € 9.000.000, totaal € 900.000. Wij brengen hiervoor een splitsing aan van enerzijds eenmalige middelen, ter grootte van ongeveer een kwart van dit bedrag (€ 213.500) en gekapitaliseerde middelen voor de rest.
Afhankelijk van de uitvoeringskosten van concrete projecten en onze te leveren eigen bijdrage daaraan, zullen deze middelen in de toekomst ingezet kunnen worden. De bijdrage ad € 900.000 wordt gedekt door: 1.
Instellen nieuwe reserve Waddenprogramma ad € 213.500, gevoed uit de volgende reserves: 31-12-2022
Wadden programma
Rest
Reserve Toerisme
126.120
-75.000
51.120
Reserve cofinanciering
25.000
-25.000
-
Reserve decentrale arbeidsvoorwaarden
13.500
-13.500
-
Reserve Eneco
428.140
-100.000
328.140
Totaal
592.760
- 213.500
379.260
De reserve Toerisme heeft een vrij forse omvang en kan worden verkleind. Bovendien heeft een aantal van de voorgenomen uitvoeringsplannen betrekking op toerisme. Dat geldt eveneens voor duurzaamheid, wat de basis is voor twee van de 5 programmalijnen. Wij vinden het daarom verantwoord om ook een deel van de Eneco-reserve over te hevelen naar de nieuwe reserve Waddenprogramma. De beide reserves cofinanciering en decentrale arbeidsvoorwaarden staan al jaren in onze begroting, terwijl er geen beroep op wordt gedaan. 2.
Te dekken uit exploitatielasten: € 900.000 minus € 213.500 is € 686.500
Verdeeld over 40 jaar, jaarlijkse afschrijving bedraagt € 17.163, jaarlijkse rente € 687, totaal € 17. 850. Bovenstaande opzet is een voorlopige opzet. Dit is, omdat we nog niet weten welke projecten voor het Waddenprogramma in aanmerking komen en hoe de financiering van deze projecten eruit ziet. Nr. Omschrijving
2023
2024
2025
2026
6B Vrijval bijdragen GR de Wadden
9.322
7.509
9.699
8.123
De bijdrage voor 2023 en verder is lager dan begroot. Dit gebruiken we ter dekking van een gedeelte van de kosten bijdrage Waddenprogramma.
21
Nr. Omschrijving 7 Flexibele schil personeel
2023
2024
2025
2026
-120.000 -100.000 -100.000 -100.000
Hiervoor gaan we specialistische deskundigheid inhuren en tijdelijke ondersteuning. Hieronder staan de inhuur die we van plan zijn in 2023: € A
Inbreiding Boelensschool
-35.000
B
Opstellen Woonvisie
-15.000
C
Maai- en schouwbestek 2023 - 2026
-6.000
D
Het opstellen van een eenduidig strandbeleid in een strandnota
-5.000
E
Actualiseren subsidiebeleid
-10.000
F
Tiny houses
-10.000
Juridisch advies project permanent-recreatief gebruik woningen
-12.500
G
Onderzoek toeristenbelasting
-6.500
H
Onderzoek verkeersmaatregelen
I Totaal
-20.000 -120.000
7A
Inbreiding Boelensschool € 35.000
Bij het realiseren van het nieuw te bouwen LOC komt de locatie van de Boelens school vrij. Hier moet een nieuwe invulling aan worden gegeven. Om geen tijd te verliezen moet volgend jaar al worden begonnen met de eerste onderzoeken om vast te stellen wat we met deze inbreidingslocatie kunnen doen. Deze kosten worden later via de nog te openen grondexploitatie verrekend. 7B
Opstellen Woonvisie € 15.000
Vanaf 1 januari 2022 geldt de aangepaste Woningwet. Daarin is geregeld dat per 1 januari 2022 de gemeentelijk woonvisie verplicht is. Belangrijk punt daarbij is dat de woonvisie maximaal over de komende vijf jaar mag gaan. In de woonvisie staan de hoofdpunten van het woonbeleid, aan welke woonvraagstukken de gemeente prioriteit geeft en welke partijen betrokken zijn. De gemeenteraad stelt de woonvisie vast. De Woonvisie is een belangrijk beleidsstuk dat houvast moet geven bij halen van onze doelstellingen op het gebied van wonen en volkshuisvesting. Inhuur van een professioneel adviesbureau voor het opstellen van deze visie is dan ook noodzakelijk. 7C
Maai- en schouwbestek 2023 – 2026 € 6.000
Het gezamenlijk bestek met Natuurmonumenten en Wetterskip Fryslân eindigt op 31 december 2022. Natuurmonumenten heeft aangegeven om zelf een bestek op de markt te willen zetten voor haar beheergebied. Dit biedt voor de gemeente de mogelijkheid om ecologisch maaibeheer, het beheersen van rimpelroos en de afzet van organische reststromen beter te organiseren. Daartoe zetten we begin 2023 een nieuw bestek op de markt.
22
7D
Het opstellen van een eenduidig strandbeleid in een strandnota € 5.000
Door een externe adviseur zal de op te stellen strandnota inzicht moeten geven in ambities ten aanzien van het strand en helderheid geven over het gebruik van het strand door middel van een toekomstvisie, een toetsingskader en een uitvoeringsprogramma. In de toekomstvisie moet inzicht worden gegeven over het gewenste profiel en de daarbij behorende gebruik van de diverse strandzones. In het beleidskader moeten de gemeentelijke beleidsregels worden opgenomen. Op grond hiervan kan de gemeente Schiermonnikoog nieuwe initiatieven beoordelen. Ten slotte is het gewenst om een praktisch uitvoeringsprogramma te formuleren waarin uitvoeringsprojecten worden benoemd. 7E
Actualiseren subsidiebeleid € 10.000
Het subsidiebeleid van de gemeente Schiermonnikoog dateert van 2012. Deze moet worden geactualiseerd. 7F
Tiny houses € 10.000
Ten noorden van bouwlocatie Oost is nog ruimte, naast de busremise, voor eventuele woningbouw in de vorm van bijvoorbeeld Tiny Houses. Hiervoor moeten de nodige voorbereidingen worden getroffen. Deze kosten worden later via de nog te openen grondexploitatie verrekend. 7G
Juridisch advies project permanent-recreatief gebruik woningen € 12.500
Juridische bijstand in het kader van het (handhavings)project permanent-recreatief wonen voor: -
Juridisch advies over onttrekkingsvergunningen uit het verleden in verhouding tot nieuwe bestemmingsplan;
-
Extra juridische toets op het verweerschrift naar aanleiding van beroepen bestemmingsplan;
-
Juridisch advies (bij aanschrijving) in bijzondere gevallen.
7H
Onderzoek toeristenbelasting € 6.500
We gaan de mogelijkheden onderzoeken om tot een ander systeem van heffen toeristenbelasting te komen, waarbij gezocht wordt naar een systematiek waarbij alle bezoekers tot (zo mogelijk digitale) afdracht komen, zodat die afdracht ook volledig bij de gemeente terechtkomt. 7I
Onderzoek verkeersmaatregelen € 20.000
We gaan onderzoeken welke verkeersmaatregelen er mogelijk zijn voor (“woonerf”) centrum Schiermonnikoog. Nr. Omschrijving
2023
2024
2025
2026
8A Uitbreiding personeel BOA-pool
-28.156
-28.156
-28.156
-28.156
8B Decentrale uitkering extra capaciteit boa's vanuit
28.156
28.156
28.156
28.156
meicirculaire 2022 We willen aansluiten bij BOA-pool om zo op gewenste momenten in het jaar 2 BOA’s te kunnen inhuren. Vanuit het rijk ontvangen we jaarlijks € 28.156 voor extra capaciteit Boa’’s in de openbare ruimte. We verwachten dat dit genoeg is om de kosten te dekken. Nr. Omschrijving 8C Uitbreiding personeel lifeguard
2023
2024
2025
2026
-
-20.000
-20.720
-21.466
23
Lifeguards KNRM (gewenste uitbreiding activiteitenstrand), nodig vanaf 2024. In 2023 gaan we eerst een strandvisie opstellen. Nr. Omschrijving 9 Uitbreiding wethouders FTE van 0,65 naar 0,8
2023
2024
2025
2026
-37.000
-38.332
-39.712
-41.142
In de raad van 17 mei 2022 is besloten tot uitbreiding van FTE wethouders van 0,65 naar 0,8. Dit is in 2022 incidenteel verwerkt en voor 2023 als nieuwe beleid. Er is een indexatie van 3,6% toegepast. Nr. Omschrijving
2023
2024
2025
2026
10
-7.500
-7.500
-7.500
-7.500
2023
2024
2025
2026
-10.000
-10.000
-10.000
-10.000
Cultuurinitiatieven
Verhoging budget ter stimulering van cultuurinitiatieven. Nr. Omschrijving 11 Uitvoeringsbudget participatie
In 2022 voeren we een onderzoek participatiebeleid uit. Welke vormen zijn er, welke kiezen we en hoe gaan we dat in het vervolg organiseren. Hieruit zullen structurele behoefte ontstaan voor middelen de komende jaren. Nr. Omschrijving
2023
2024
2025
2026
12 Vergroten biodiversiteit openbaar groen
-5.000
-5.000
-5.000
-5.000
Door jaarlijks een kleine investering te doen, die bijdraagt aan het vergroten van de biodiversiteit in het openbaar groen, draagt de gemeente haar duurzame gedachtengoed uit. Denk daarbij aan het doorzaaien van witte klaver in gazons, het planten van botanisch bloembollen die stuifmeel leveren aan insecten, het planten van bloeiende en vruchtdragende struiken en het inzaaien van bloemenmengsels in extensief beheerd gras. Nr. Omschrijving 13 Bevordering van een gezonde leefstijl
2023
2024
2025
2026
-40.000
-70.000
-70.000
-70.000
Dit betreft de blijvende inzet voor verslavingszorg, maatschappelijk werk en de nadruk op bewegen, waaronder seniorengym. Afgelopen jaren is er vanuit de gezondheidsnota ingezet op het bevorderen van een gezonde leefstijl. Dit richt zich niet alleen op over-/ondergewicht, maar ook op middelengebruik. Vanuit de samenleving ontvangen we signalen dat er nog steeds sprake is van frequent middelengebruik. Overmatig middelengebruik brengt gezondheidsrisico's met zich mee. We willen bewustwording creëren onder de inwoners van Schiermonnikoog op de bovengenoemde aspecten. Dit vraagt om een cultuurverandering. In het gezondheidsbeleid van 2018-2022 is dit reeds als speerpunt genoemd en ook in het gezondheidsbeleid van 2022-2025 zal dit het geval zijn. Voor 2023 brengen we op de kosten in mindering het niet gebruikte geld dat we ontvangen hebben vanuit het rijk voor de uitvoering van de preventie-akkoorden over de jaren 2021-2023, jaarlijks € 10.000. Na 2023 komt dit geld waarschijnlijk te vervallen. Nr. Omschrijving 14 Schoolgebouw LOC (Leer- en ontwikkelcentrum)
2023
2024
2025
2026
-- -134.536 -134.536 -134.536
In november 2021 is ingestemd met het raadsvoorstel om de volgende fase in te gaan voor het realiseren van een nieuw schoolgebouw op de locatie van Yn de mande waarin basis-, voortgezet onderwijs en kinderopvang bijeen worden bijeengebracht. Inmiddels is een projectleider aangetrokken die samen met andere externe
24
adviseurs het project verder begeleiden. Samen met de inhoudelijke partners wordt gewerkt aan een inhoudelijk en technisch programma van eisen. Zodra het plan is uitgewerkt zal deze ter besluitvorming worden voorgelegd aan uw gemeenteraad. Het streven is om in het voorjaar van 2023 alle voorbereidende werkzaamheden te hebben afgerond waarna de bouw gestart kan worden. Vervolgens kan, als alles volgens planning verloopt, het schoolgebouw in augustus 2024 in gebruik worden genomen, De financiële onderbouwing van de opgenomen afschrijvingslast vanaf 2024 is als volgt, en is gelijk het bedrag genoemd in het goedgekeurde raadsvoorstel van 16 november 2021: Voor de nieuwbouw zijn de volgende financiële componenten van belang: € 1
Investering nieuwbouw
6.000.000
2
Afschrijving 40 jaar
150.000
3
Rente 0,85%
51.000
4
Kosten tijdelijke huisvesting
500.000
5
Verkoop grond Inspecteur Boelens:
Pm
Nog onbekend, niet meegenomen in financiële berekening 6
Afboeken boekwaarde huidige scholen, per 31-12-2022, deze boekwaarde
166.000
neemt per jaar af 7
Voorbereidingskrediet
250.000
De wijziging in de structurele lasten is als volgt: Toekomstige situatie A
Afschrijving 40 jaar, zie 2
150.000
B
Rente 0,85%, zie 3
51.000
C
Energie
10.000
D
Totaal structurele lasten toekomstig
211.000
Huidige situatie E
Afschrijvingen
52.509
F
Rente 0,85%
2.155
G
Energie
21.800
H
Totaal structurele lasten huidig
76.464
Verschil in structurele lasten (H minus D)
-134.526
Bestaat uit: Verschil kapitaallasten (E+F, minus A+B) Verschil energielasten (G minus C)
-146.336 11.800
Het verschil in structurele lasten ad € 134.526 is vanaf 2024 opgenomen als voorstel nieuwe beleid. De kapitaallasten gaan een jaar nadat de investering heeft plaatsgevonden (in 2023).
25
Door het aantrekken van extra financiering het verschil in structurele lasten ad € 134.526 geminimaliseerd moeten worden. De huisvesting van het LOC is voor Schiermonnikoog één van de belangrijke speerpunten in het Programma Wadden. Het bouwkrediet ad € 5.750.000 (€ 6.000.000 minus het reeds beschikbaar gestelde voorbereidingskrediet ad € 250.000, zie ook nieuw beleid onderdeel 18 ) dat uw gemeenteraad in de toekomst beschikbaar zal moeten stellen zal mede gefinancierd moeten gaan worden vanuit het Programma Wadden. Nr. Omschrijving 15
2023
Uitvoering jeugd- en jongerenwerk
2024
2025
2026
pm
Er loopt momenteel een onderzoek naar de uitvoering van jeugd- en jongerenwerk. In de zomer/het najaar kunnen we hier een bedrag voor aangeven. Nr. Omschrijving 16
2023
Herintroductie coördinatie programmaboek
2024
2025
2026
pm
Sociaal cultureel werk: we hebben extra middelen nodig voor de herintroductie coördinatie programmaboek: We gaan dit bekijken, in de zomer/het najaar kunnen we hier een bedrag voor aangeven.
B Toelichting voorstellen nieuw beleid incidenteel ten laste van algemene reserve Nr. Omschrijving
2023
2024
2025
2026
17 Opvang vluchtelingen
-5.000
-5.000
-
-
Schiermonnikoog heeft 20 plaatsen beschikbaar gesteld voor opvang van vluchtelingen.
C Toelichting voorstellen nieuw beleid incidenteel ten laste van overige reserve Diverse reserves: Nr. Omschrijving 18 Bijdrage Waddenprogramma
2023
2024
2025
2026
-213.500
-
-
-
De 5 gemeenteraden van de 5 Waddeneilanden hebben het uitvoeringsprogramma voor de Waddeneilanden vastgesteld. Er wordt ingezet op een totale investering van € 36 miljoen. Getracht wordt om hiervoor een Regiodeal met het Rijk aan te gaan. In dat kader wordt er een rijksbijdrage van € 18 miljoen gevraagd en van de beide provincies gezamenlijk € 9 miljoen. Overigens heeft het ministerie van BZK al een bijdrage toegezegd van € 4,5 miljoen. Om succesvol te kunnen zijn in de Regiodeal aanvraag moeten alle eilanden voldoende zekerheid bieden op de beschikbaarheid van hún bijdrage, van gezamenlijk € 9 miljoen. Ook voor de cofinanciering van de middelen die door het ministerie van BZK zijn toegezegd, zijn gemeentelijke bijdragen nodig. Alle eilanden gaan dat nu in hun meerjarenbegrotingen voor de komende jaren regelen. We spreken af dat de gebruikelijke verdeelsleutel hiervoor wordt gehanteerd: 30% Texel, 25 % Terschelling en Ameland en 10% Vlieland en Schiermonnikoog. De gevraagde bijdrage aan cofinanciering voor de bijdrage aan het Waddenprogramma is voor ons daarom 10% van € 9.000.000, totaal € 900.000. Wij brengen hiervoor een splitsing aan van enerzijds eenmalige middelen, ter grootte van ongeveer een kwart van dit bedrag (€ 213.500) en gekapitaliseerde middelen voor de rest.
Afhankelijk van de uitvoeringskosten van concrete projecten en onze te leveren eigen bijdrage daaraan, zullen deze middelen in de toekomst ingezet kunnen worden.
26
De bijdrage ad € 900.000 wordt o.a. gedekt door: 1.
Instellen nieuwe reserve Waddenprogramma ad € 213.500, gevoed uit de volgende reserves: 31-12-2022
Wadden programma
Rest
Reserve Toerisme
126.120
-75.000
51.120
Reserve cofinanciering
25.000
-25.000
-
Reserve decentrale arbeidsvoorwaarden
13.500
-13.500
-
Reserve Eneco
428.140
-100.000
328.140
Totaal
592.760
- 213.500
379.260
De reserve Toerisme heeft een vrij forse omvang en kan worden verkleind. Bovendien heeft een aantal van de voorgenomen uitvoeringsplannen betrekking op toerisme. Dat geldt eveneens voor duurzaamheid, wat de basis is voor twee van de 5 programmalijnen. Wij vinden het daarom verantwoord om ook een deel van de Eneco-reserve over te hevelen naar de nieuwe reserve Waddenprogramma. De beide reserves cofinanciering en decentrale arbeidsvoorwaarden staan al jaren in onze begroting, terwijl er geen beroep op wordt gedaan. Reserve projecten: Nr. Omschrijving 18 Bijdrage Waddenprogramma reservering
2023
2024
2025
2026
213.500
-
-
-
De bijdrage van € 213.500 wordt toegevoegd aan de nieuw in te stellen Reserve projecten. Het geld uit deze reserve is beklemd, en betekent dat dit niet meetelt in de bepaling van het weerstandsvermogen. Reserve baggeren jachthaven Nr. Omschrijving 19 Cutteren jachthaven
2023
2024
2025
2026
-62.000
-
-
-
1x in de vijf jaar dient de jachthaven gecutterd te worden om het vaste sediment uit de haven te verwijderen. De begrote kosten zijn te laag om de werkelijke kosten voor het cutteren, inclusief voorbereiding, aanbesteding en toezicht te dekken. In het kader van project Wij en Wadvogels wordt het sediment op het wad verwerkt in een hoogwatervluchtplaats voor wadvogels. In project Wij en Wadvogels werken Natuurmonumenten, gemeente Schiermonnikoog, Wetterskip Fryslân, Provincie Fryslân en Rijkswaterstaat samen. De kosten voor het maken van de hoogwatervluchtplaatsen komen niet voor rekening van de gemeente. Reserve baggeren jachthaven Nr. Omschrijving
2023
2024
2025
2026
20 Kosten begeleiding aanbesteding baggeren jachthaven
-6.000
-
-
-
Voorheen werd jaarlijks opdracht gegeven om de haven te ploegen. In het kader van project Wij en Wadvogels is afgesproken om om de 5 jaar de haven te cutteren en het sediment te gebruiken om eilandjes te maken. In de tussenliggende jaren dient de jachthaven geploegd te worden om de bereikbaarheid voor boten te waarborgen. Gezien ons aanbestedingsbeleid is het wenselijk om dit werk voor de periode 2024 tot en met 2027 op de markt te zetten. In 2023 gaan we daarom het ploegen van de jachthaven aan besteden. We maken daarbij gebruik van expertise van een externe partij.
27
Reserve lichtmasten Nr. Omschrijving
2023
2024
2025
2026
21 Verledden lichtmasten
-6.000
-
-
-60.000
In 2026 en 2027 zijn de armaturen van bijna alle lichtmasten op Schiermonnikoog toe aan vervanging, vanwege het bereiken van het einde van de levensduur. Dat is een logisch moment om armaturen met ledverlichting te installeren. 2022 hebben we nodig om het lichtmastenbestand op orde te brengen. In 2023 wordt een vervangingsplan voor armaturen opgesteld. Naar verwachting kan het verledden plaatsvinden binnen het contract dat wij via de OVEF hebben met de aannemer. Indien de wens bestaat om eerder dan in 2026 over te gaan op ledverlichting, dan is sprake van kapitaalvernietiging (desinvestering). Reserve duurzaamheid Nr. Omschrijving 22