Nota gezondheidsbeleid 2022-2026_gemeente Schiermonnikoog_met opmaak def.pdf

probleem blijft. Ten slotte heeft COVID-19 ervoor gezorgd dat een groot deel van de sportieve initiatieven minder doorgang heeft kunnen vinden. Speerpunt 2: preventie en matiging van middelengebruik Om aan dit speerpunt te kunnen werken zijn voor de periode 2018-2021 de volgende doelstellingen geformuleerd: ➢ Het voorkomen van alcoholgebruik, drugsgebruik en roken door jongeren onder de 18 jaar, vanwege de kwetsbaarheid van deze doelgroep voor de schadelijke gevolgen van deze middelen. ➢ Het voorkomen en bestrijden van overmatig alcoholgebruik, drugsgebruik en roken door jongvolwassenen tussen de 18 en 24 jaar, ook wel gekwalificeerd als de ‘uitgaanders’, omdat deze leeftijdsgroep over het algemeen het meeste rookt, veel alcohol consumeert en/of drugs gebruikt. Bij deze laatste doelstelling speelt naast het gezondheidsrisico ook het maatschappelijke probleem een rol. Overmatig drinkende jongeren en jongvolwassenen kunnen voor overlast zorgen. Hieronder wordt beschreven hoe afgelopen periode aan deze doelstellingen is gewerkt. Ingezette acties: Met betrekking tot de preventie en matiging van middelengebruik zijn er afgelopen periode diverse acties ingezet: Jaarlijks wordt er op De Jutter aandacht besteedt aan roken, alcohol en drugsgebruik. Ook de buurtsportcoach heeft als taak om hier met de jeugd op een laagdrempelige manier over in gesprek te gaan.

Onder de schoolgaande jeugd wordt meer alcoholgebruik dan drugsgebruik gesignaleerd. Al is tijdens de coronazomers wel geconstateerd dat de jeugd makkelijker toegang had tot middelen tijdens strandfeestjes. Hier is actief op ingezet door met politie, ondernemers en jeugd in gesprek te gaan over een goede vrijetijdsbesteding in de zomerperiode. Conclusie Ondanks dat er stappen zijn gezet, blijft middelengebruik, met name alcohol, een aandachtspunt. Willen we het middelengebruik verder terugdringen, dan zullen we moeten blijven samenwerken met alle betrokken partners en onderzoeken welke stappen nog meer gezet kunnen worden om het middelengebruik op Vlieland terug te dringen. Speerpunt 3: ouderenzorg Om aan dit speerpunt te kunnen werken zijn voor de periode 2018-2021 de volgende doelstellingen geformuleerd: ➢ Ouderen ondersteunen bij een gezonde leefstijl en meer bewegen door het aanbieden van activiteiten. ➢ Bevorderen van de gezamenlijke ontwikkeling en aanpak vroeg signalering. ➢ Voorkomen van eenzaamheid bij ouderen. ➢ Samen met de Friese Waddeneilanden optrekken op specifieke gezondheidsproblemen bij ouderen en willen leren van elkaars succesvolle interventies en deze overnemen waar mogelijk. ➢ Ouderen in staat stellen zo lang en zo gezond mogelijk zelfredzaam op het eiland te blijven wonen. ➢ Afgelopen periode is actief gewerkt aan de bovengenoemde doelstellingen.

Hieronder worden de verschillende initiatieven verder uiteengezet. Ingezette acties: Met betrekking tot de ouderenzorg zijn de volgende concrete acties ingezet: Lokaal sportakkoord Zoals onder speerpunt 1 genoemd wordt er binnen het Lokaal Sportakkoord actief gewerkt aan het stimuleren van bewegen in de openbare ruimte. Specifiek voor de oudere doelgroep wordt gewerkt aan een wandel-beleefroute door en rondom de Boswijk.

19

Valpreventie De buurtsportcoach en de fysiotherapeut hebben samen een cursus valpreventie opgezet. Door corona is dit helaas uitgesteld, maar wordt alsnog uitgevoerd. Doortraproute De buurtsportcoach heeft samen met de VESV een doortraproute ontwikkeld. Tijdens de georganiseerde activiteiten is ook ingezet op het goed leren op- en afstappen en vaardigheden om veilig te kunnen fietsen op een e-bike. Boswijk Eén van de belangrijkste voorzieningen die de afgelopen jaren is ontwikkeld voor onze senioren is de Boswijk. Onderdeel van de Boswijk is het “welzijnsgebouw”. Het welzijnsgebouw is bedoeld als ontmoetingsplek voor alle inwoners van Vlieland en er zullen naast activiteiten ook diverse andere functies gerealiseerd worden, zoals mondzorg, kapsalon, spreekuren, buurtkamer (Kwadrantgroep). Om de activiteiten te coördineren en partijen en leeftijdsgroepen samen te brengen is door de gemeente een coördinator aangesteld. Onderlinge steun, preventie en algemeen welzijnswerk Vlieland kenmerkt zich door een sterke onderlinge cohesie en kent een actieve seniorenvereniging. Door individuele omstandigheden, bv. ziekte of het overlijden van een partner, kan toch een gevoel van eenzaamheid ontstaan. Om meer en eerder op dit soort omstandigheden in te kunnen spelen, is de taakomschrijving van onze sociaal werker omgebogen naar meer welzijns- een samenlevingsaspecten. I.s.m.

het algemeen maatschappelijk werk, het gebiedsteam, wijkverpleging, coördinator welzijnsactiviteiten en de buurtcoach wordt er heel specifiek aandacht besteed aan eenzaamheid, preventie en onderlinge verbinding. In de afgelopen “coronaperiode” is er een vrijwilligersgroep opgericht om extra aandacht te geven aan alleenstaande Vlielanders. Mantelzorgondersteuning Er is de afgelopen jaren aandacht besteed aan de groep mantelzorgers op Vlieland. Mantelzorgers zijn steeds belangrijker geworden om de zorg in Nederland uitvoerbaar te houden. Mantelzorg is iets wat men vaak “gewoon” doet, maar kan uiteindelijk een grote belasting met zich mee brengen. Als gemeente hebben we de verantwoordelijkheid om ondersteuning te bieden aan deze groep. Dit gebeurt vanuit de sociale dienst, maar ook lokaal besteden we hier aandacht aan om overbelasting te voorkomen en waardering te geven aan deze speciale en belangrijke taak. Als gemeente zijn we het afgelopen jaar actief geweest in het verkennen de van de mogelijkheden om een mantelzorgvriendelijke organisatie te worden. Aanpak laaggeletterdheid De aanpak van laaggeletterdheid was voor Vlieland niet specifiek benoemd. Wel zijn rondom dit thema een aantal ontwikkelingen geweest. In 2021 is er VVE-beleid vastgesteld en een taalhuis gerealiseerd.

Conclusie In relatie tot de ouderenzorg is de afgelopen periode goed gewerkt aan de geformuleerde doelstellingen. Eventuele problemen kunnen hierdoor eerder worden gesignaleerd, kan eenzaamheid worden tegengegaan en door de samenwerking met bijvoorbeeld de buurtcoach en de fysiotherapeut wordt gewerkt aan een gezondere leefstijl. Ook toekomstige acties vanuit het Lokaal Sportakkoord kunnen hieraan bijdragen. Komende periode hopen we verder te kunnen bouwen op de initiatieven die afgelopen periode zijn ingezet.

20

3.2 Ameland Inleiding Samen met de gemeenten Terschelling, Vlieland, Schiermonnikoog en de GGD Fryslân, schreef gemeente Ameland de ‘Nota Gezondheidsbeleid Friese Waddeneilanden 2018 – 2021’. Een nota met de volgende drie speerpunten: 1. Gezond gewicht en gezonde leefstijl 2. Preventie en matiging van middelengebruik 3. Ouderenzorg Daar waar nodig, mogelijk en haalbaar, zijn bovenstaande speerpunten nader en concreter uitgewerkt in het ‘Uitvoeringsplan Gezondheidsbeleid Ameland 2018 - 2021’. Bovendien is via dit uitvoeringsplan een extra, vierde, speerpunt toegevoegd aan het Gezondheidsbeleid op Ameland: Aanpak Laaggeletterdheid. Onderstaand volgt een korte beschrijving van de behaalde resultaten/uitgevoerde activiteiten per speerpunt (vooral) op Ameland. Ook komen nog een paar resultaten en activiteiten aan bod die niet zijn expliciet beschreven in het Gezondheidsbeleid, maar die er wel raakvlakken mee hebben. Speerpunt 1: Gezond gewicht en gezonde leefstijl In samenwerking met de in het Uitvoeringsplan Gezondheidsbeleid Ameland 2018 - 2021 beschreven partners (buurtsportcoaches, scholen, GGD Fryslân/JGZ, welzijnswerk (inclusief dorpshuizen) enzovoorts) zijn onder meer de onderstaande resultaten behaald/activiteiten uitgevoerd voor speerpunt 1. • • • • • •

•

• • • • •

Plan Jongeren Op Gezond Gewicht De Friese Wadden is uitgevoerd. Er is onder meer ingezet op de campagnes DrinkWater, Groente… zet je tanden erin! en Gratis bewegen. 1e fase JOGG De Friese Wadden is geëvalueerd, onder meer via een factsheet met resultaten van alle Friese Waddeneilanden. Plan 2e fase JOGG De Friese Wadden is gemaakt en grotendeels uitgevoerd. In de tweede helft van 2021 volgt een uitgebreide evaluatie van de 2e fase van JOGG De Friese Wadden met een uitgebreide(re) beschrijving van de uitgevoerde activiteiten en behaalde resultaten. Evaluatie 2e fase JOGG De Friese Wadden is in voorbereiding. Resultaten 1e fase JOGG Ameland zijn beschreven. Plan Jongeren Op Gezond Gewicht Ameland (JOGG Ameland) is uitgevoerd. Zo is er jaarlijks een Amelander Sportweek georganiseerd, is er ieder jaar een zomeractiviteitenprogramma voor kinderen en jongeren, is het schoolplein van één van de scholen geschikt gemaakt voor (gratis) bewegen en lessen in de buitenruimte, zijn er diverse activiteiten uitgevoerd met IVN, is het Kindermenu 2.0 geïnitieerd, zijn er op twee scholen watertappunten gesubsidieerd, enzovoorts. Bij/na de evaluatie van de 2e fase van JOGG De Friese Wadden, volgt ook een uitgebreide(re) beschrijving van de uitgevoerde activiteiten en behaalde resultaten van JOGG Ameland. Beweegstimulering jongeren is gecontinueerd.

Onder meer via subsidies aan sportverenigingen voor laagdrempelige deelname aan sportactiviteiten, door trainingen voor jeugd te koppelen aan sportevenementen op het eiland, twee buurtsportcoaches in te zetten, ondersteuning bewegingsonderwijs basisscholen via combinatiefuncties Sport te bieden en door in te zetten op sportvoorzieningen. In het kader van Jeugd aan Zet, zijn vele activiteiten voor en door jongeren georganiseerd, zoals de Strava Challenge en allerlei activiteiten via Wad’n Beweging! (Zie betreffende flyer) Evaluatie 2e fase JOGG Ameland is in voorbereiding. Er is een link gelegd met het Lokaal Sportakkoord Ameland (in 2020 afgesloten met diverse sportverenigingen en andere partijen). Er is een link gelegd met het Visiedocument Toekomstbestendig Welzijnswerk Ameland (vastgesteld door gemeenteraad in februari 2021) en bijbehorend implementatietraject. Er is een link gelegd met de Omgevingswet en de te ontwikkelingen stukken, zoals de Omgevingsvisie. 21

• •

Er is een link gelegd met Doortrappen (veilig fietsen voor ouderen). Projectplan Gezonde Leefstijl Ameland is beschreven en ingediend voor het Lokaal Uitvoeringsbudget (Fries) Preventieakkoord 2021.

Speerpunt 2: Preventie en matiging van middelengebruik In samenwerking met de in het Uitvoeringsplan Gezondheidsbeleid Ameland 2018 - 2021 beschreven partners (scholen, GGD Fryslân/ JGZ, welzijnswerk (inclusief dorpshuizen), politie, buurtsportcoaches, Gebiedsteam Ameland, enzovoorts) zijn onder meer de onderstaande resultaten behaald/activiteiten uitgevoerd voor speerpunt 2. • •

• • •

• • •

Het Preventie- en Handhavingsplan Drank en Horecawet (DHW) De Friese Waddeneilanden 2018 – 2021 is/wordt uitgevoerd. Via de OME (Omgaan met Elkaar) Werkgroep zijn voorlichtings- en discussiebijeenkomsten georganiseerd voor en met ouders, afhankelijk van thema aangevuld met horeca, politie, scholen, dorpsbelangen, huisartsen, JGZ, VNN, enzovoorts. Daar waar mogelijk, zijn vervolgactiviteiten georganiseerd. Er zijn toezicht- en handhavingsactiviteiten gemeente-politie-horecaondernemerssupermarkten ingezet. Het thema ‘Genotsmiddelen’ komt aan de orde in de lessen Mens & Natuur op de Burgemeester Waldaschool (BWS). De Stuurgroep Jeugdbeleid Ameland heeft een gezamenlijk Plan van aanpak Middelengebruik onder jongeren op Ameland opgesteld (zie bijlage Startnotitie Amelander Aanpak Middelengebruik onder Jongeren). Het plan is inmiddels vastgesteld door de gemeenteraad en er is geld beschikbaar gesteld om (een deel van) het plan uit te voeren. Wegens corona, is de uitvoering van het plan nog niet van start gegaan. Streven is om dit in het tweede gedeelte van 2021 weer op te pakken. Er is een link gelegd met het Lokaal Sportakkoord Ameland (in 2020 afgesloten met diverse sportverenigingen en andere partijen). Er is een link gelegd met het Visiedocument Toekomstbestendig Welzijnswerk Ameland (vastgesteld door gemeenteraad in februari 2021) en bijbehorend implementatietraject.

Projectplan Aanpak Middelengebruik onder jongeren op Ameland is beschreven en ingediend voor het Lokaal Uitvoeringsbudget (Fries) Preventieakkoord 2021.

Speerpunt 3: Ouderenzorg In samenwerking met de in het Uitvoeringsplan Gezondheidsbeleid Ameland 2018 - 2021 beschreven partners (welzijnswerk (inclusief dorpshuizen), Gebiedsteam Ameland, buurtsportcoaches, De Stelp, De Plaats, Thuiszorg Het Friese Land, GGD Fryslân, enzovoorts) zijn onder meer de onderstaande resultaten behaald/activiteiten uitgevoerd voor speerpunt 3. •

• • •

Beweegstimulering ouderen; onder meer via de inzet van buurtportcoaches/combinatiefuncties Sport, de inzet van sportvoorzieningen en fysiotherapeuten. Eén van de fysiotherapiepraktijken biedt in samenwerking met één van de buurtsportcoaches bijvoorbeeld ‘bewegen voor ouderen’ aan. De intentie is om dit aanbod uit te breiden via/naar het welzijnswerk. Andere beweegactiviteiten die voor ouderen worden georganiseerd (ook tegen eenzaamheid) zijn bijvoorbeeld wandelen en fietsen (onder meer via Doortrappen). Activiteiten uit de Visie op Ouderenzorg Ameland zijn uitgevoerd om ouderen zo lang en zelfredzaam mogelijk op Ameland te laten wonen. Er zijn diverse activiteiten georganiseerd om eenzaamheid onder ouderen te voorkomen/aan te pakken. Zoals koffieochtenden, knutselactiviteiten en gezamenlijke maaltijden voor ‘mensen die normaal alleen eten’. Ameland heeft zich eind februari 2021 aangesloten bij de coalitie Eén tegen Eenzaamheid. Inmiddels is er een kerngroep tegen Eenzaamheid op Ameland geformeerd en gestart. Na de zomervakantie van 2021 worden er bijeenkomsten voor professionals, bedrijven en inwoners georganiseerd met als hoofddoelstellingen: bewust worden van eenzaamheid en signaleren, voorkomen en aanpakken van eenzaamheid. Het streven is om enkele themawerkgroepen op 22

•

• • •

Ameland te formeren die verder met de aanpak van eenzaamheid op Ameland aan de slag gaan. Mantelzorgers zijn gewaardeerd en ondersteund via activiteiten in de ‘Nota Mantelzorgondersteuning in Noordoost Fryslân, versie Ameland’. Onder meer via een jaarlijkse Dag van de Mantelzorg, een jaarlijkse VVV Cadeaukaart ter waarde van € 75,00, ondersteuning via het Gebiedsteam, maatjes, respijtzorg en respijtweekenden voor overbelaste mantelzorgers. Er wordt gewerkt aan de (voorbereiding van de) nieuwbouw van zorg- en multifunctioneel centrum De Stelp. Zie https://www.ameland.nl/denieuwestelp/de-tijdlijn-van-de-stelp_45122/ Er is/wordt ingezet op Wmo-voorzieningen (huishoudelijke hulp, vervoersvoorzieningen en (andere) maatwerkvoorzieningen) om ouderen zoveel en lang mogelijk mee te laten doen en zelfredzaam te zijn op Ameland. Er is een link gelegd met het Visiedocument Toekomstbestendig Welzijnswerk Ameland (vastgesteld door gemeenteraad in februari 2021) en bijbehorend implementatietraject.

Speerpunt 4: Aanpak Laaggeletterdheid In samenwerking met de in het Uitvoeringsplan Gezondheidsbeleid Ameland 2018 - 2021 beschreven partners (de Bibliotheek Noord Fryslân, VVV Ameland, welzijnswerk, buurtsportcoaches, scholen, kinderopvang, Gebiedsteam Ameland, GGD Fryslân/JGZ, enzovoorts) zijn onder meer de onderstaande resultaten behaald/activiteiten uitgevoerd voor speerpunt 4. • • •

•

Er wordt een kwalitatief verantwoorde VVE-methode toegepast in alle groepen peuterspeelzaalwerk. Het doel is om in de groepen 1 en 2 van de basisscholen ook een dergelijke methode te gaan gebruiken. Doelgroepkinderen krijgen de mogelijkheid op deel te nemen aan VVE op 4 dagdelen per week. Laaggeletterdheid is aangepakt via uitvoering van (de activiteiten uit) het ‘Projectplan aanpak laaggeletterdheid Ameland’ en de ‘Conceptbeschrijving Aanpak laaggeletterdheid op Ameland’. Uit evaluatie eind 2018/begin 2019 is gebleken dat het niet realistisch/haalbaar/wenselijk is om de aanpak van laaggeletterdheid op Ameland voort te zetten op de manier zoals beschreven in bovenstaande stukken. Een Digi-Taalhuis en ander aanbod voor volwassenen (bijvoorbeeld via de Buitendienst van de gemeente en bedrijven) blijken geen/nauwelijks aanmeldingen van laaggeletterden op te leveren. Mede naar aanleiding van de evaluatie, is besloten bij de aanpak van laaggeletterdheid op Ameland vooral in te zetten op preventie (onder meer via Boekstart en, daar waar haalbaar/gewenst, DBos. Momenteel wordt bekeken welke andere preventiemiddelen/activiteiten op/voor Ameland haalbaar/geschikt/wenselijk zijn. Er is een link gelegd met het Visiedocument Toekomstbestendig Welzijnswerk Ameland (vastgesteld door gemeenteraad in februari 2021) en bijbehorend implementatietraject.

Overige resultaten en activiteiten Gezondheid(sbeleid) Ameland • Gemeente Ameland is aangesloten bij Kansrijke Start. • Er is een link gelegd met de (te ontwikkelen) Lokale Inclusieagenda Ameland. • Er is/wordt op verschillende manieren geanticipeerd op de corona-ontwikkelingen. Bijvoorbeeld via subsidieregelingen aan dorpshuizen, culturele organisaties en muziekverenigingen en andere organisaties en verenigingen, via regelingen als de TONK (Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten) en via Jeugd aan Zet. Ook komt via de coronapandemie het gesprek met inwoners en organisaties over onderwerpen als een gezonde leefstijl en eenzaamheid op gang. Vervolg De gemeenten Terschelling, Vlieland, Schiermonnikoog en Ameland zijn, in samenwerking met de GGD Fryslân, bezig met de ‘Nota Gezondheidsbeleid Friese Waddeneilanden 2022 – 2026’. De speerpunten uit de vorige Nota Gezondheidsbeleid (2018 – 2021) krijgen daarin weer een plekje. Maar er wordt ook een speerpunt toegevoegd: Psychosociale gezondheid. 23

Na vaststelling van de gezamenlijke nota, zal de gemeente Ameland, in samenwerking met de op Ameland bij Gezondheidsbeleid betrokken partijen, een lokaal Uitvoeringsplan Gezondheidsbeleid 2022 – 2026 maken.

24

3.3 Schiermonnikoog Op 1 maart 2018 hebben de gemeenten Vlieland, Ameland, Schiermonnikoog en Terschelling het ‘Gezondheidsbeleid Friese Waddeneilanden 2018-2021’ vastgesteld. In dit onderdeel worden de in dit gezondheidsbeleid gestelde doelen kort geëvalueerd. Toentertijd zijn de volgende speerpunten geformuleerd: 1. gezond gewicht en gezonde leefstijl; 2. preventie en matiging van middelengebruik; 3. ouderenzorg. Hieronder volgt een kwalitatieve evaluatie van de geformuleerde speerpunten voor de gemeente Schiermonnikoog. Per speerpunt worden kort de doelstellingen benoemd, wordt gekeken welke acties zijn ingezet en wordt ten slotte benoemd in welke mate de doelstellingen zijn behaald. Speerpunt 1: gezond gewicht en gezonde leefstijl Om aan dit speerpunt te kunnen werken zijn voor de periode 2018-2021 de volgende doelstellingen geformuleerd: • Een gezond gewicht van jongeren (0 tot 19 jaar) op de vier Friese Waddeneilanden bevorderen. • Een gezonde leefstijl van jongeren (0 tot 19 jaar) op de vier Friese Waddeneilanden bevorderen. • Hoofddoelstelling JOGG De Friese Wadden: het aantal jongeren (0 tot 19 jaar) met matig tot ernstig overgewicht op de vier Friese Waddeneilanden is op langere termijn gedaald. Afgelopen periode is actief gewerkt aan de bovengenoemde doelstellingen. Hieronder worden de verschillende initiatieven verder uiteengezet.

Ingezette acties: Op Schiermonnikoog hebben we er voor gekozen om aan deze doelstellingen te werken door jaarlijks een thema centraal te stellen waar vervolgens verschillende activiteiten op zijn afgestemd. In de periode 2018-2021 zijn de volgende thema’s aan bod gekomen: • Het drinken van water stimuleren: kinderen hebben bidons gekregen en mogen deze tijdens de lessen op school gebruiken. Dit is op diverse momenten verder gestimuleerd, bijvoorbeeld tijdens de Monnikenloop toen de kinderen een flesje water in plaats van energiedrank kregen. • Gezond en bewust eten: afgelopen periode zijn de eilander kinderen bij de Pluktuin betrokken. Ook is er een schoolkeuken gerealiseerd waar kinderen onder begeleiding kunnen (leren) koken. Van deze faciliteit wordt door beide scholen gebruik gemaakt. Ten slotte maakt de kookclub, opgericht door de oudere jeugd, onder begeleiding van de jongerenwerker gebruik van deze keuken. • Beweegstimulering: kinderen worden gestimuleerd om te bewegen doordat ze gratis mee kunnen doen met de Monnikenloop. Tevens worden kinderen gemotiveerd om de wandelvierdaagse op Schiermonnikoog te lopen. Ook wordt tijdens de gymlessen een divers palet aan sporten aangeboden, zodat elk kind kan ontdekken welke manier van bewegen bij hem of haar past.

Op het moment van schrijven wordt er ook gewerkt aan een plan voor een verlengde schooldag waar ook sport deel van gaat uitmaken. Binnen deze kaders is afgelopen periode uitvoering gegeven aan het opstellen en uitvoeren van het Lokaal Sportakkoord. Samen met een aantal sportverenigingen wordt onderzocht hoe iedereen op een laagdrempelige manier kennis kan maken met sport en bewegen. Ten slotte is met betrekking tot het stimuleren van een gezonde leefstijl en een gezond gewicht afgelopen periode een diëtiste op Schiermonnikoog gestart die actief bezig is met volwassenen. Het behandelen van mensen in de jongere leeftijdscategorie zou in de toekomst een aandachtspunt kunnen zijn. Conclusie: Al met al is er de afgelopen periode goed aan dit speerpunt gewerkt. Er is op verschillende manieren aandacht besteed aan een gezond gewicht en een gezonde leefstijl, waarbij er ook actief stappen zijn gezet op het gebied van sport. Uit de cijfers, zoals in deze gezondheidsnota voor 2022-2026 25

omschreven, blijkt echter dat overgewicht bij zowel kinderen als volwassenen een probleem blijft. Ten slotte heeft COVID-19 ervoor gezorgd dat een groot deel van de sportieve initiatieven minder doorgang heeft kunnen vinden. Als de situatie het toelaat kunnen komende periode stappen worden gezet met betrekking tot het Lokaal Sportakkoord. Speerpunt 2: preventie en matiging van middelengebruik Om aan dit speerpunt te kunnen werken zijn voor de periode 2018-2021 de volgende doelstellingen geformuleerd: • Het voorkomen van alcoholgebruik, drugsgebruik en roken door jongeren onder de 18 jaar, vanwege de kwetsbaarheid van deze doelgroep voor de schadelijke gevolgen van deze middelen. • Het voorkomen en bestrijden van overmatig alcoholgebruik, drugsgebruik en roken door jongvolwassenen tussen de 18 en 24 jaar, ook wel gekwalificeerd als de ‘uitgaanders’, omdat deze leeftijdsgroep over het algemeen het meeste rookt, veel alcohol consumeert en/of drugs gebruikt. Bij deze laatste doelstelling speelt naast het gezondheidsrisico ook het maatschappelijke probleem een rol. Overmatig drinkende jongeren en jongvolwassenen kunnen voor overlast zorgen. Hieronder wordt beschreven hoe afgelopen periode aan deze doelstellingen is gewerkt.

Ingezette acties: Met betrekking tot de preventie en matiging van middelengebruik zijn er afgelopen periode diverse acties ingezet: • We zijn een samenwerking aangegaan met VNN om enerzijds de verslavingsproblematiek op verschillende onderwerpen te verhelpen, en anderzijds in te zetten op preventie. Een voorbeeld hiervan is dat de ambulant begeleider in gesprek gaat met de Schier Academy om te werken aan een gezond horeca-klimaat. Afgelopen periode zijn hierin voorzichtige stappen gezet en in de komende periode willen we hier samen met de jongerenwerker verder invulling aan gaan geven. • In de periode 2018-2021 is actief de samenwerking opgezocht tussen de afdeling openbare orde en veiligheid, de politie en team Zorg en Welzijn over het onderwerp jeugd in relatie tot alcohol- en drugsgebruik. Conclusie Ondanks dat er stappen zijn gezet, blijft middelengebruik een aandachtspunt. Willen we het middelengebruik verder terugdringen, dan zullen we moeten blijven samenwerken met alle betrokken partners en onderzoeken welke stappen nog meer gezet kunnen worden om het middelengebruik op Schiermonnikoog terug te dringen. Speerpunt 3: ouderenzorg Om aan dit speerpunt te kunnen werken zijn voor de periode 2018-2021 de volgende doelstellingen geformuleerd: • Ouderen ondersteunen bij een gezonde leefstijl en meer bewegen door het aanbieden van activiteiten.

• Bevorderen van de gezamenlijke ontwikkeling en aanpak vroegsignalering. • Voorkomen van eenzaamheid bij ouderen. • Samen met de Friese Waddeneilanden optrekken op specifieke gezondheidsproblemen bij ouderen en willen leren van elkaars succesvolle interventies en deze overnemen waar mogelijk. • Ouderen in staat stellen zo lang en zo gezond mogelijk zelfredzaam op het eiland te blijven wonen. Afgelopen periode is actief gewerkt aan de bovengenoemde doelstellingen. Hieronder worden de verschillende initiatieven verder uiteengezet. Ingezette acties: Met betrekking tot de ouderenzorg zijn de volgende concrete acties ingezet: 26

•

Sinds 2018 is er bij de gemeente Schiermonnikoog een ouderenwerker in dienst die aan de geformuleerde doelstellingen werkt. • Met het Lokaal Sportakkoord uit 2021 wordt onder andere ingezet op het ondersteunen van ouderen om te komen tot een gezondere leefstijl. • In 2021 is een inloopvoorziening gerealiseerd, namelijk ‘Het Koningshuis’. Vanuit deze locatie wordt aan de volgende zes doelen gewerkt: 1. het bieden van een prettige en laagdrempelige ontmoetingsplek voor met name onze oudere inwoners; 2. inzetten op activiteiten die de zelfredzaamheid van deelnemers bevorderen, behouden of compenseren; 3. het voorkomen dat onze ouderen in een sociaal isolement raken; 4. bijdragen aan een gevoel van eigenwaarde, gezondheid en welbevinden; 5. realiseren van meer structuur in het dagelijks leven van onze inwoners; 6. het ontlasten van de betrokken mantelzorger(s). Om aan de bovenstaande doelen te kunnen werken heeft er in 2021 een urenuitbreiding en daarmee een uitbreiding van het takenpakket van de ouderenwerker plaatsgevonden. Op maandag tot en met donderdag van 08:30 – 13:00 uur draait de ouderenwerker de huiskamer in Het Koningshuis. Geïnteresseerden kunnen hier een kopje koffie drinken, een krant lezen en bijkletsen.

Naast deze functie van laagdrempelige ontmoetingsplek worden op deze locatie de volgende activiteiten uitgevoerd door de ouderenwerker: • aanspreekpunt voor alle (hulp)vragen; • preventie; • signaleren van problematiek en daarop inspelen; • afstemmen met familie en hulpverlening; • mensen helpen een dagritme te realiseren, zodat ze beter de dag doorkomen; • ‘project valpreventie’ uitvoeren met de buurtsportcoach; • in samenwerking met de fysiotherapeut laagdrempelig bewegen stimuleren; • interactieve samenwerking met het onderwijs; • activiteiten organiseren, bijvoorbeeld workshops of uitjes naar het vasteland; • het ‘maatjes project’ opzetten en deelnemers begeleiden indien nodig; • faciliteren van initiatieven als de opgerichte klaverjas- en bridgeclub. De bibliotheek op Schiermonnikoog heeft net als het Koningshuis de rol van ontmoetingsplek waar jong en oud onder het genot van een kop koffie kan bijpraten of een krant of tijdschrift kan lezen. De korte lijntjes tussen Zorg en Welzijn en de medewerkers van de bibliotheek maken ook hier vroeg signalering mogelijk. Ouderenzorg & COVID-19 Ondanks dat er samen met de betrokken partijen mooie stappen zijn gezet, heeft Covid-19 in 20202021 impact gehad op de ouderenzorg. Ouderen zijn extra kwetsbaar voor dit virus en door de verschillende lockdowns lag vereenzaming op de loer.

Om te voorkomen dat ouderen in een sociaal isolement raakten is er vanuit team Zorg en Welzijn een bellijn opgezet en zijn er korte bezoekjes georganiseerd. Conclusie In relatie tot de ouderenzorg is de afgelopen periode goed gewerkt aan de geformuleerde doelstellingen. De realisatie van ‘Het Koningshuis’ in 2021 heeft hierbij een belangrijke rol gespeeld. Deze voorziening is laagdrempelig, waardoor ouderen er graag langskomen. Eventuele problemen kunnen hierdoor eerder worden gesignaleerd, kan eenzaamheid worden tegengegaan en door de samenwerking met bijvoorbeeld de buurtsportcoach en de fysiotherapeut wordt gewerkt aan een gezondere leefstijl. Ook toekomstige acties vanuit het Lokaal Sportakkoord kunnen hieraan bijdragen. Komende periode hopen we verder te kunnen bouwen op de initiatieven die afgelopen periode zijn ingezet

27

3.4 Terschelling Preventie laaggeletterdheid: • Digitaalhuis staat inmiddels • Er is een samenwerking met de bieb en de scholen, “Bieb in de school”. Het plaatsen van een collectie op de basisscholen en kinder- en peuteromvang en het inzetten van een leesconsulent zijn bedoeld om het leesplezier te bevorderen. De leesconsulent wordt ook op het VMBO ingezet. Bieb in de school wordt mogelijk gemaakt door subsidie gemeente. • Onderwijsachterstandenbeleid is opgesteld, hiervoor krijgen we een rijksbijdrage. Deze is verwerkt in het subsidiejaarprogramma en in samenwerking met peuteropvang en de scholen wordt dit onder andere ingezet voor de preventie laaggeletterdheid Ouderenbeleid: • Is verwerkt in speerpunt drie. Vanuit dat speerpunt is er een uitwerking van het ouderenbeleid en vanuit de WMO ligt nog steeds de nadruk op het inzetten en het ontwikkelen van preventieve acties en voorzieningen om het welzijn van ouderen te bevorderen. • Wmo voorzieningen gericht op zelfredzaamheid en participatie.

• Automaatje vanaf 2020 maar door corona crisis staat deze in de wacht • Tafeltje dekje • Walking football vanaf 2019 • Particuliere initiatieven: - fysio fitness voor ouderen - ouderenzwemmen (revalidatie) - buurthuizen met verschillende activiteiten voor jong en oud - kerstkaartenactie voor eenzame ouderen in 2020 • aandacht voor elkaar vanaf coronacrisis (activiteiten voor leefbaarheid, tegen eenzaamheid voor ouderen (en jongeren) opgenomen in de Schylger menukaart) Omgevingswet: • Onder regie van de afdeling fysieke leefomgeving. Alle domeinen waaronder het gezondheidsbeleid worden meegenomen. Er is inmiddels een werksessie georganiseerd met alle aanpalende beleidsterreinen (De GGD heeft aangegeven op verzoek een voorlichting/informatie te verschaffen over het verwerken van het thema gezondheid in de omgevingsvisie en het plan.) Sport en bewegen: • Sport en bewegen is een beleidsthema dat in alle speerpunten terugkomt.

Speerpunt: Gezond gewicht en gezonde leefstijl: • Uitvoering JOGG - Watertappunten gesubsidieerd - De buurtsportcoach heeft in de jaren geholpen bij de vele sportactiviteiten die er zijn georganiseerd voor kinderen, zoals het schoolschaatsen en de pleinspelen. • Aandacht voor Elkaar vanaf 2020 • Lokaal Sportakkoord vanaf 2020 • Ontwikkeling van een Lokaal Preventieakkoord (in ontwikkeling) • Ontwikkeling van een Lokale Inclusie Agenda (in ontwikkeling) - Onderzoek naar inclusie/ inclusiviteit op het eiland • In april 2019 is de gezonde week op ’t Schylger Jouw geïntroduceerd waarbij leerlingen workshops kregen over een gezonde en sportieve leefstijl. Toen is ook de gezonde kantine geïntroduceerd • Gezonde kantine op school 28

• • • • • • • •

- Twee watertappunten op de school - Iedere dag verse belegde broodjes, wraps of soepen - Zo nu en dan warme maaltijden zoals rijst, lasagene of Mexicaanse wraps - Soms zijn er fruit- of pastasalades te koop en gezonde snacks zoals snackgroenten - Eén keer in de week een broodje hamburger, maar wel met extra veel groenten Inzet CIOS-studenten bij meerdere beweegactiviteiten op het eiland in samenwerking met scholen onder leiding van de buurtsportcoach Inzet buurtsportcoach op diverse gebieden Structureel subsidie en inzet Theater Smoor op het VMBO De mogelijkheden onderzoeken van een jaarlijkse monitor door de GGD van de eilander bevolking. Gemeentelijke subsidie voor een buiten dansvloer voor Volksdansvereniging Terschelling in 2018 Gemeentelijke en provinciale bijdrage in oprichting tafeltennisclub in 2020 Gemeentelijke subsidie voor de aanschaf van een zwembadlift in de Dôbe in 2019 Gemeentelijke subsidie voor een duurzame bakrand voor Rijvereniging de Terschellinger Ruiters in 2019

Preventie en matiging van middelengebruik: • Project Helder Terschelling vanaf 2020 - Onderzoek Trimbos Instituut in 2019 • Structureel subsidie en inzet Theater Smoor op het VMBO • Lokaal Sportakkoord • Ontwikkeling van een Lokaal Preventieakkoord (in ontwikkeling) • Ontwikkeling van een Lokale Inclusie Agenda (in ontwikkeling) - Onderzoek naar inclusie/inclusiviteit op het eiland • Preventie en handhaving drank- en horecawet • Rookvrije generatie op scholen, voetbalvereniging • GGD heeft in groep 7 gesprekken met ouder(s) en kind over alcoholgebruik (of middelengebruik in het algemeen) • Aandacht voor Elkaar • De mogelijkheden onderzoeken van een jaarlijkse monitor door de GGD van de eilander bevolking. Ouderenzorg: • Automaatje • Ontwikkeling van een Lokaal Preventieakkoord (in ontwikkeling) • Ontwikkeling van een Lokale Inclusie Agenda (in ontwikkeling) - Onderzoek naar inclusie/inclusiviteit op het eiland • Lokaal Sportakkoord • Evaluatie van mantelzorg in 2019 en opstellen van de nieuwe notitie mantelzorg in 2020. Lokaal uitvoeringsplan mantelzorg met netwerkpartners in 2021 • Aandacht voor Elkaar • Samenwerking en subsidiëring dorpshuizen. N.a.v. effecten corona wordt er een subsidieregeling ontwikkeld voor dorpshuizen en cultureel maatschappelijke organisaties.

Tevens wordt er in het najaar van 2021 een ‘Uitmarkt’ georganiseerd om de herstart van het Eilander verenigingsleven (cultureel maatschappelijk en sport) een boost te geven • Inzet huishoudelijke hulp, vervoersvoorzieningen en andere maatwerkvoorzieningen om ouderen zoveel mogelijk te laten participeren in de gemeenschap en zelfredzaam te zijn • De mogelijkheden onderzoeken van een jaarlijkse monitor door de GGD van de eilander bevolking. • Gemeentelijke subsidie voor de aanschaf van rolstoelen voor de Stilen

29

Conclusie De afgelopen jaren is er veel gedaan om te voldoen aan de speerpunten die zijn vastgelegd in het gemeentelijk gezondheidsbeleid. Zo zijn we nog steeds een JOGG-gemeente, zijn we druk bezig geweest met het project Helder Terschelling om middelengebruik onder jongeren tegen te gaan, hebben we een Lokaal Sportakkoord, zijn we bezig met een Lokaal Preventieakkoord, een Lokale Inclusie Agenda en wordt er veel aandacht besteed aan eenzaamheid onder alle leeftijdsgroepen tijden Corona. Dat laatste heeft wel als gevolg gehad dat er een nieuw speerpunt aan de volgende nota wordt toegevoegd: psychosociale gezondheid. De effecten van de lockdowns op lange termijn zijn nog niet bekend en daarom is het belangrijk er van tevoren al op in te zetten en zo de mogelijke schade zoveel mogelijk te beperken. Tegelijkertijd blijven we doorgaan met alles dat al goed is en leren we ook graag van de andere eilanden en hun goede acties en activiteiten.

30