ministeriële brief over de wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr).pdf

MinisterievanBinnenlandse Zakenen Koninkrijksrelaties

> Retouradres Postbus20011 2500 EA Den Haag

Gemeenschappelijke regeling Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing Postbus 3347 8901 DH Leeuwarden

/a

^ ‘ APH 2P??

r

:'"on

DGBRW Democratie en Bestuur Turfmarkt 147 Den Haag

Postbus 20011 2500 EA Den Haag www.linkedin.com/company/ ministerie-van-bzk Contactpersoon info.openbaarbestuur@minbzk .nl Kenmerk 2022-0000102455

Datum

19 april 2022

Betreft

wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen

Uw kenmerk

Geachte heer/mevrouw, Met ingang van 1juli 2022treedt een wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen in werking.^ Deze wijziging heeft als doel de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen en de kaderstellende en controlerenderol van gemeenteraden, provincialestaten en algemene besturenvan waterschappen in relatie tot gemeenschappelijke regelingen te versterken. Om de kaderstellende en controlerenderol van de volksvertegenwoordiging beter in te kunnenvullenen de democratische legitimatie te verbeteren wordt met deze wetswijziging een aantal aanpassingen en aanvullingengeïntroduceerd opde al bestaande wettelijke bevoegdheden en instrumenten.Een aantal van deze wijzigingen treedt op 1 juli direct in werking, maar een ander deel zal binnentwee jaar na inwerkingtreding geïmplementeerd moetenworden in alle gemeenschappelijke regelingen. Met deze brief informeerik u over deze wijzigingen. Volksvertegenwoordigingen^ krijgen door deze wijziging meer mogelijkheden om invloed uit te oefenenopsamenwerkingsverbanden. De verschillende aanpassingenen aanvullingenzullen hierna kort worden toegelicht. De wijzigingen van de War ziin onder te verdelen in drie categorieën: 1. De versterking van de positievan gemeenteraden bij besluitvorming in gemeenschappelijke regelingen. 2. De introductie van aanvullende controle-instrumenten voorgemeenteraden. 3.

Het verbeteren van de positievan gemeenteraden met betrekking tot het functioneren van de regeling. Ad. 1 Versterkenpositieradenbij besluitvorming in gemeenschappelijke regeling a.

Zienswijze bi1 treffen regeling : Om de positievan de raad te verbeteren wordt de raad het recht toegekend om bij een ontwerpregeling een zienswijze naar vorente brengen. De raad

^ Stb. 2022, 18(voorde parlementaire behandeling zie Kamerstukken 33 513). ^ Waar hierna wordt gesprokenover gemeenteraden of raden worden tevens provinciale staten en de algemene besturenvan waterschappen bedoeld. Pagina 1 van 4

DGBRW Democratie en Bestuur

kan zijn opvatting binnenacht weken kenbaar maken. Wanneer voigens de raad te weinig is gedaan met een zienswijze kan de raad ervoorkiezen geen toestemming te verlenenvoorde gemeenschappelijke regeling. b. Zienswijze voorbesluiten: Ook wordt een verplichting geïntroduceerd om in de gemeenschappelijke regeling afspraken te maken over welke besluitenvan het bestuurvan een gemeenschappelijke regeling vatbaar zijn vooreen zienswijze aan de gemeenteraden. Hierdoor wordt het voorgemeenteraden mogelijk hun opvatting te geven over een voorgenomenbesluit. In de gemeenschappelijke regeling kan ookworden afgesproken dat geen besluitenvatbaar zijn vooreen zienswijze van de gemeenteraden, maar dat is dan een keuze waar de gemeenteraden bij het voorleggen van de wijzigingsregeling mee in dienen te stemmen (art. 1 Wgr). c. Gemeenschappelijke adviescommissie: De gemeenteraden van de deelnemende gemeenten krijgen de mogelijkheid om bij een gemeenschappelijke regeling zijnde een openbaarlichaam een gemeenschappelijke adviescommissie in te laten stellen bestaande uit raadsleden van de deelnemende gemeenten. Doormiddel van deze adviescommissie kunnengemeenteraden in een vroeg stadium worden betrokken bij geplande besluitenvan het bestuur van het openbaarlichaam.

Daarnaast kan de adviescommissie het bestuuradviseren omtrentvoorgenomenbesluitenen (gezamenlijke) standpuntenvan de raden van de deelnemende gemeenten ten aanzien van de gemeenschappelijke regeling (openbaarlichaam) voorbereiden. De gemeenschappelijke adviescommissie is onderdeel van de gemeenschappelijke regeling en wordt daarom ingesteld door het algemeen bestuur. Het algemeen bestuurvan een gemeenschappelijke regeling (openbaarlichaam) is verplicht om de commissie in te stellen als de raden hierom vragen. Er is geen sprake van delegatie van bevoegdheden aan de gemeenschappelijke adviescommissie. Uiteindelijk blijven de raden beslissingsbevoegd. d. Afspraken over participatie: In elke regeling moet worden opgenomenof, en zo ja opwelke wijze, burgers de mogelijkheid krijgen tot inspraak over bepaalde onderwerpendie bij de gemeenschappelijke regeling zijn belegd. e. Actieve informatieplicht: Het bestuurvan de gemeenschappelijke regeling heeft een actieve informatieplicht over wat er binnende regeling speelt. Deze informatieplicht komt overeen met de informatieplicht die het college van B&W heeft ten opzichte van de gemeenteraad. In de gemeenschappelijke regeling moeten afspraken worden gemaakt over de wijze waarop deze informatie wordt aangeleverd. f.

Extra verooedinovoorlidmaatschap nieuwegemeenschappelijke commissies: Raadsleden die naast hun reguliere raadslidmaatschap lid zijn van een gemeenschappelijke adviescommissie of een gemeenschappelijke

Kenmerk 2022-0000102455

Pagina 2 van 4

DGBRW Democratie en Bestuur Datum

onderzoekscommissie,zoals geïntroduceerd met deze wetswijziging, kunnenaanspraak maken opeen extra vergoeding. Voorde hoogte van de aanvullende vergoeding wordt aangesloten bij de hoogte van bestaande vergoedingen, zoals geregeld in het Rechtspositiebesluit decentrale politiekeambtsdragers.

202Tm50Qi02455

Ad. 2 De introductie vanaanvuiiende controie-instrumenten voor gemeenteraden g-

h.

Recht van onderzoek: Doorhet recht van onderzoek, ookwel recht van enquêtegenoemd, krijgen de gezamenlijke gemeenteraden de mogelijkheid om een gezamenlijke enquêteuit te voeren naar de bestuursvoeringvan een gemeenschappelijke regeling. Voorwaarde voorde instelling van een gemeenschappelijke onderzoekscommissieis dat alle raden hiermee instemmen.Verder is het van belang dat een gezamenlijke enquêteniet kan worden ingesteld als een gemeenschappelijke regeling getroffen of mede getroffen is door de raden. Onderzoeksmogelijkheden lokale rekenkamers: Rekenkamers zijn al bevoegd onderzoek te verrichten bij gemeenschappelijke regelingen, inlichtingen in te winnen,documentente vorderen en indien nodig bij de betrokken instelling een onderzoek in te stellen. Met deze wijziging wordt verduidelijkt dat de lokale rekenkamers, waaronder gezamenlijke rekenkamers, de mogelijkheid hebben om onderzoek te doen naar het gevoerde bestuurvan een gemeenschappelijke regeling waaraan een gemeente deelneemt.

Ad. 3 Het verbeteren vandepositievangemeenteraden met betrekking tot hetfunctioneren vanderegeiing i.

j-

Afspraken over evaluatie: Het wordt verplicht om afspraken te maken over evaluatie van de gemeenschappelijke regeling. De meerwaarde van een evaluatie is dat periodiek wordt stilgestaan bij het functioneren van de gemeenschappelijke regeling. Waar de evaluatie specifiek opgericht moet zijn, hoe vaak die moet plaatsvinden en opwelke wijze wordt niet voorgeschreven. Er kan dus ookworden gekozen voorde afspraak om de regeling niet te evalueren, maar dit is dan een bewuste keuze waar de gemeenteraad bij het voorleggen van de wijzigingsregeling mee dient in te stemmen. Afspraken over uittreding: Met het oog op mogelijke uittreding uit een gemeenschappelijke regeling kan niet langer worden volstaan met de afspraak dat het (algemeen) bestuurde uittredingsvoorwaarden vaststelt. Voortaanmoeten in ieder geval afspraken worden gemaakt over de gevolgen voorhet vermogen voorde rechtspersoon,waarbij moet worden gedacht aan afspraken over personeel,contracten,huisvesting en investeringen.

Pagina 3 van 4

DGBRW Democratie en Bestuur Datum

k.

Aanpassing bearotinascvclus: Bijdragen aan een gemeenschappeiijke regeling zijn verplichte uitgaven vooreen gemeente die moetenworden verwerkt in de begroting van de gemeente zelf. Om gemeenteraden meer positiete geven in de begrotingscyclus van een gemeenschappelijke regeling is ervoor gekozen de termijnenvoorde indiening van de kadernota, ontwerpbegrotingen begroting aan te passen. De begrotingscyclus van gemeenschappelijke regelingen sluit daardoor beter aan opdie van gemeenten, waardoor het voor gemeenteraden gemakkelijker wordt te overzienwat de gevolgen zijn van uitgaven aan regelingen voorde eigen gemeente. Ook krijgen gemeenteraden langer de tijd om een zienswijze opde concept-begrotingvan een regeling te geven en ontvangenzij de kadernota later.

Kenmerk 2022-0000102455

Van deze wijzigingen treden de zienswijze van de gemeenteraad bij het treffen, wijzigen, uittreden of beëindigen van een regeling, de bevoegdheid om een gemeenschappelijke adviescommissie in te (laten) stellen, de actieve informatieplicht, het recht van onderzoek, de onderzoeksmogelijkheden van lokale rekenkamer(commissie)s en de wijziging in de begrotingscyclus per 1juli direct in werking. De overige wijzigingen vragen om een vertaling binnenelke gemeenschappelijke regeling. U heeft twee jaar de tijd om hierin te voorzien (uiterlijk 1 juli 2024). Omdat de wijzigingswet op 1juli 2022 in werking treedt, kan deze wijziging gevolgen hebben voorde termijnendie bij de begrotingscyclus voor2023worden gehanteerd. In de praktijk zullenveel gemeenschappelijke regelingen al vóór1 juli hun ontwerpbegrotingenaan de vertegenwoordigende organen toezenden vooreen zienswijze. Het is van belang dat de gemeenschappelijke regelingen hierbij reactietermijnenstellen conformde nieuwetermijnendie op 1juli 2022 ingaan. Dit betekent concreetdat de gemeenschappelijke regelingen een reactietermijn dienen opte nemendie eindigt na het zomerreces. Uitzondering hierop vormendie procedures waarvoor de zienswijzetermijneindigt voor1juli. In deze gevallen mag rekening worden gehouden met de verruiming, maar is dit niet verplicht.

Mocht u naar aanleiding van deze brief vragen hebben, dan kuntu contact opnemenvia de postbusinfo.openbaarbestuurcaminbzk.nl.

De minister yao^BinnenlandseZaken en Koninkrijksrelaties,

nk

ins Slot

Pagina 4 van 4