Memo toeristenbelasting aanpassen forfaitair tarief 2024

Memo Aan: gemeente Schiermonnikoog Van: Olga Menger Datum: 12 september 2023 Onderwerp: Toeristenbelasting inventarisatie aanpassing forfaitair tarief 2024

1. Aanleiding De gemeente Schiermonnikoog heeft zichzelf de vraag gesteld of de manier waarop en/of hoogte van de toeristenbelasting in de gemeente Schiermonnikoog aan herziening toe is. Gezien het tijdsbestek bleek het niet mogelijk om de huidige opzet van de toeristenbelasting te heroverwegen. Wel heeft de gemeente Schiermonnikoog gevraagd of wij een inventarisatie konden uitvoeren naar de houdbaarheid van de huidige gehanteerde forfaitaire tarieven. In dit memo gaan wij in op: -

De fiscale context van de toeristenbelasting; Hoe ziet de huidige verordening eruit; Voorstel tot nieuwe forfaitaire tarieven;

2. Wat is toeristenbelasting? In deze paragraaf geven wij een algemeen overzicht van de uitgangspunten van de toeristenbelasting. Omdat dit een inventarisatie betreft is nog niet heel diep ingegaan op verschillende fiscaal juridische uitgangspunten. In artikel 224 van de Gemeentewet is opgenomen dat gemeenten een ‘toeristenbelasting’ mogen heffen. Artikel 224 Gemeentewet luidt als volgt: 1. Ter zake van het houden van verblijf binnen de gemeente door personen die niet als ingezetene met een adres in de gemeente in de basisregistratie personen zijn ingeschreven, kan een toeristenbelasting worden geheven. 2. Voor zover de belasting wordt geheven van degene die gelegenheid tot verblijf biedt, is deze bevoegd de belasting als zodanig te verhalen op degene ter zake van wiens verblijf de belasting verschuldigd wordt. Om toeristenbelasting te kunnen heffen, dient een verordening te worden vastgesteld door de Gemeenteraad en gepubliceerd. Het is daarbij van belang dat een belastingplichtige op basis van de verordening kan afleiden wat zijn of haar belastingschuld is (kenbaarheidsvereiste). Dit betekent dat de definities en/of uitgangspunten voldoende duidelijk vastgesteld dienen te zijn. 1

2.1.

Algemene uitgangspunten toeristenbelasting

De term toeristenbelasting is eigenlijk niet geheel (meer) juist, omdat de naam te beperkt uitgelegd kan worden. Het is een verblijfsbelasting (nacht en/of dag) voor iedere natuurlijke persoon die niet ingeschreven staat in de basisregistratie personen. Dus niet uitsluitend toeristen. Een aantal belangrijke uitgangspunten in de toeristenbelasting zijn: -

Er moet verblijf worden geboden; Degene die verblijft biedt kan als inhoudingsplichtige de toeristenbelasting verhalen op degene die verblijft; De natuurlijk personen zijn niet ingeschreven in de basisregistratie personen.

Er zijn twee soorten toeristenbelasting namelijk: -

een nachtverblijf; en een dagverblijf.

Een gemeente staat vrij om het belastbaar feit, de heffingsmaatstaf en het tarief vast te stellen. Hiertoe heeft de gemeente een ruime bevoegdheid. De toeristenbelasting mag op grond van de Gemeentewet niet gebaseerd zijn op draagkracht, vermogen of inkomen. En bij het vaststellen van het belastbaar bedrag mag geen onredelijkheid en/of willekeur ontstaan waardoor er sprake is van een schending van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Onredelijkheid en willekeur wordt (vooralsnog) terughoudend getoetst door de rechtelijke macht, zo blijkt uit jurisprudentie. Wel is het van belang dat de raad kennis heeft kunnen nemen van alle overwegingen om hierover een weloverwogen besluit te kunnen nemen. Evenmin mag een forfaitair tarief op grond van jurisprudentie met niet meer dan 25% afwijken van het werkelijk aantal overnachtingen. Dit betekent dat er periodiek een integraal onderzoek dient plaats te vinden naar de tarifering op forfaitaire basis.

2.2.

Heffingsmaatstaf en (berekening) tarief

De gemeente heeft veel vrijheid om een heffingsmaatstaf en tarief vast te stellen zo valt uit paragraaf 2.1. te lezen. De meest voorkomende heffingsmaatstaven zijn1 : -

vast bedrag per persoon per overnachting of etmaal al dan niet in combinatie met een forfaitaire berekening; een vast percentage van de overnachtingsprijs; een differentiatie naar sterrenklasse van de hotels; tariefdifferentiatie naar leeftijd, groepsgrootte, gebied binnen de gemeente; een onderverdeling naar soorten verblijf (hotel, pension, camping, enz.), met elk een eigen tarief; Een vast bedrag per soort object.

Vanzelfsprekend geldt dat bovengenoemde heffingsmaatstaven/tarieven wel moeten worden getoetst aan fiscaal juridische regelgeving op houdbaarheid. 1 VakstudieNieuws/Lokale belasting, artikelsgewijze toelichting op toeristenbelasting, M. van den Burg, Compendium Lokale

belastingen.

2

2.3.

Heffingsmethodiek

De heffing van de toeristenbelasting geschiedt over het algemeen: -

bij wege van aangifte; bij wege van aanslag; op andere wijze.

Bij heffing bij wege van aanslag kan er een voorlopige aanslag worden verzonden (mits hierover een bepaling is opgenomen in de verordening). Over het algemeen worden de (definitieve) aanslagen opgelegd ná het betreffende belastingjaar omdat dan de belastingplicht kan worden vastgesteld.

3. Verordening toeristenbelasting Schiermonnikoog De gemeente Schiermonnikoog heeft via een verordening de toeristenbelasting ingevoerd. Daarbij heeft de gemeente overeenkomstig wet- en regelgeving het belastbaar feit (artikel 2) omschreven, alsmede de belastingplicht (artikel 3) en of er vrijstellingen van toepassing zijn (artikel 4). In artikel 5 is de heffingsmaatstaf weergegeven en in artikel 6 op welke wijze de heffingsgrondslag moet worden berekend. Artikel 8 geeft het belastingtarief weer. In artikel 10 wordt de wijze van heffing weergegeven en vanaf artikel 11 worden er formele bepalingen weergegeven over het ontstaan en eindigen van de belastingschuld, termijnen van belasting, nadere regels, etc.

3.1.

Uitgangspunten Verordening toeristenbelasting Schiermonnikoog 2023

Dag- en nachtverblijf De toeristenbelasting Schiermonnikoog is gebaseerd op een dag- en/of nachtverblijf. Het dagverblijf wordt geheven via de veerdienst. Het nachtverblijf wordt geheven vanwege het houden van verblijf in hotels, pensions, onderkomens, mobiele kampeeronderkomens, nietberoepsmatige verhuurde ruimten, op vaste standplaatsen en op vaartuigen tegen vergoeding. Belastingplichtig is de verblijfbieder, maar deze mag de belasting verhalen op degene die verblijft. Geen belasting wordt geheven wanneer er sprake is van belastingplicht voor de forensenbelasting en/of een forens en op een dag of een gedeelte daarvan op een vaartuig in de waddenhaven Schiermonnikoog. Heffingsmaatstaf werkelijk aantal, tenzij forfaitair van toepassing voor specifieke categorieën De heffingsmaatstaf is het aantal keren dat verblijf wordt gehouden per persoon. Echter, voor een aantal type soort verblijf wordt dit forfaitair berekend, tenzij de belastingplichtige verzoekt dit op basis van werkelijke aantal keren verblijf / overnachtingen wordt gedaan. Dit betreft: -

verblijf in vakantie-onderkomens*2 en niet-beroepsmatige verhuurde ruimten.

2 Wij merken op dat in de definities van de verordening het begrip vakantie-onderkomens niet nader is

omschreven. Wel het begrip onderkomens. Wij begrijpen dat thans het met vakantie-onderkomens ‘onderkomens’ wordt gehanteerd.

3

Onderkomens worden gedefinieerd als: “woningen en andere verblijven, niet zijnde mobiele kampeeronderkomens, in hoofdzaak bestemd voor en gebezigd als verblijf voor vakantie- en andere doeleinden”. Niet beroepsmatige verhuurde ruimten zijn: “woningen en andere verblijven, of gedeelten daarvan, niet zijnde mobiele kampeeronderkomens welke niet in hoofdzaak bestemd zijn als verblijf voor vakantie en andere doeleinden, doch wel in bepaalde perioden van het jaar voor die doeleinden worden verhuurd dan wel te huur aangeboden”. Grofweg gezegd kan voor al het type soort verblijf voor een forfaitair systeem worden gekozen, uitgezonderd kampeermiddelen en vaartuigen3.

3.2.

Uitgangspunten forfaitaire berekeningswijze

De berekening geschiedt voor deze type onderkomens als volgt: Het werkelijk aantal slaapplaatsen vermenigvuldigd door het benuttingspercentage. Het benuttingspercentage is vastgesteld op 75%. De uitkomst van deze som wordt vermenigvuldigd met het maximaal aantal overnachtingen bij normaal gebruik (dat is gesteld op 365 dagen) vermenigvuldigd met een gemiddeld bezettingspercentage. Dit percentage is op 44% gesteld en voor kampeerboerderijen op 30%. Het tarief is zodanig opgesteld dat er in 2023 een bedrag wordt betaald voor de eerste dag van verblijf (€ 2,15 per persoon) en voor het daaropvolgende verblijf geldt hetzelfde bedrag per overnachting per persoon (€ 1,89). De bovengenoemde forfaitaire berekeningswijze stamt uit 1999. De aanname is daarbij gedaan dat vermoedelijk voor het bezettingspercentage van de vakantieonderkomens is uitgegaan: Verhuur in het weekend, vier weken in de zomervakantie, 1 week herfstvakantie, 2 weken kerstvakantie, 1 week voorjaarsvakantie en 1 week meivakantie (365 *44% = 160,5 dagen). Voor de groepsaccommodaties (kampeerboerderijen) wordt uitgegaan van een bezettingspercentage van 30% van 365 dagen. De aanname is dat deze meer gedurende de weekenden bezet zijn en niet in de vakantieperiode.

4. Voorstel aanpassing bezettingsgraad forfaitair tarief Om de ontwikkelingen van het verblijf te analyseren is het naar onze mening het meest wenselijk en ook als zodanig door ons geadviseerd een uitgebreide analyse te doen van de bezetting met de verblijfbieders. Omwille van diverse redenen was hiertoe niet de gelegenheid. Daarom heeft de inventarisatie plaatsgevonden aan de hand van verschillende data en bronnen. Er is gebruik gemaakt van de volgende middelen: -

Bezoekersoverzichten Wagenborg 1999 tot en met heden (website www.wagenborg.nl) Bezoekersonderzoeken 2017, 2018, 2023 Schiermonnikoog4 Beddenonderzoek 1999 door de gemeente Schiermonnikoog ter vaststelling van de belastingplicht.

3 Dit betreffen mobiele kampeeronderkomens (tenten, vouwwagens, vastste standplaatsen, vaartuigen) 4 Bezoekersonderzoek uitgevoerd door Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd waarbij de input heeft

plaatsgevonden door middel van het invullen van enquêtes door passagiers van de veerdienst.

4

-

Beddenonderzoek 2022 door de gemeente Schiermonnikoog ter vaststelling van de belastingplicht. Internet (diverse boekingssites, CBS Statline etc.).

De bevindingen van de inventarisatie zijn in het kort al volgt: -

Het aantal overtochten bij Wagenborg zijn sinds 1999 met circa 7% gestegen in 2022 (290.260 in 1999 ten opzichte van 311.529 in 2022).5 De verhouding dag- en nachttoeristen bij de overtochten is ca. 75%. Het aantal bedden op de gemeente Schiermonnikoog is gedaald met ca 23% tussen 1999 en 20226. Op basis van bovenstaande gegevens is de nieuwe bezettingsgraad 64,8% voor de verblijven, uitgezonderd de groepsaccommodaties/ kampeerboerderijen. Voor deze groepsaccommodaties is deze exercitie lastiger uit te voeren. Zo is het aantal bedden bij deze accommodaties in vergelijking met de overige aanzienlijk (en ook groeiend), maar geeft maar een beperkt aantal bezoekers van de gemeente Schiermonnikoog aan een groepsaccommodatie te bezoeken (gemiddeld 4%). Dit kan diverse oorzaken hebben. De bezetting is lager, de bedden zijn minder bezet dan elders etc. Dit leidt ertoe dat wij voor deze groep geen concrete aanbeveling kunnen doen.

Benadrukt dient te worden dat dit een gemiddeld percentage betreft. Een aantal verblijven zullen een hogere bezettingsgraad kennen en een aantal verblijven een lagere bezettingsgraad. Op basis van bovenstaande lijken er argumenten om het forfaitaire tarief aan te passen voor specifieke verblijven van 44% naar 64%. Als voorwaarde dient daarbij wel te worden gesteld dat de belastingplichtigen de mogelijkheid wordt geboden om ook aangifte te doen op basis van werkelijke overnachtingen per persoon. Voor groepsaccommodaties blijft op grond van de bevindingen 30% voor 2024. Dit komt erop neer dat de belastingplichtigen niet ca. € 910 toeristenbelasting per jaar forfaitair betalen maar dat dit zal stijgend naar € 1.321 toeristenbelasting.7

5. Toeristenbelasting in diverse gemeenten Om de mogelijke toepassing voor de toeristenbelasting van de gemeente Schiermonnikoog te inventariseren en te vergelijken met andere gemeenten hebben wij in 2023 van diverse (18) gemeenten de verordeningen opgevraagd en in kaart gebracht. Het betreft geen statistische steekproef, maar een inventarisatie bij de gemeenten waarvan bekend is dat deze een hoog aantal toeristen kennen. Wij hebben daarbij berekend hoeveel toeristenbelasting in deze gemeente per jaar dient te worden afgedragen voor een vakantiewoning met 4 bedden gedurende een heel jaar.

5 Gebaseerd op overzichten geleverd door veerdienst Wagenborg waarmee nagenoeg uitsluitend

bezoekers en inwoners het eiland bereiken. Het aantal meerdaagstoeristen bedraagt ca. 75%. Dit is gebaseerd op de verschillende bezoekersonderzoeken die in de gemeente gehouden zijn. 6 Berekening gebaseerd op beddenonderzoek 1999 en 2022. 7 Berekening gebaseerd op een verblijf van 4 slaapplaatsen en gebaseerd op het huidige niet geïndexeerde tarief.

5

Op basis van een inventarisatie van 18 gemeenten8 zou de gemeente Schiermonnikoog met de aangepaste uitgangspunten van het forfait (dus 64% in plaats van 44% bezetting) op de 15e plek terecht komen qua hoogte toeristenbelasting (1 is hoogste, 18 is laagste). Op basis van de huidige forfaitaire berekening is dat de 16e plek.9 Ten opzichte van de Waddeneilanden is er wel een grotere verschuiving. Op basis van de huidige uitgangspunten wordt op de gemeente Schiermonnikoog het minste toeristenbelasting afgedragen. Na aanpassing van de forfaitaire uitgangspunten zou Schiermonnikoog de derde plek innemen van de Waddeneilanden (na Texel en Ameland). Wij wijzen erop dat het van belang is dat met de nodige voorzichtigheid een vergelijking gemaakt kan worden tussen Schiermonnikoog en andere gemeenten. Er kunnen diverse oorzaken aan de verschillende opbrengsten liggen, bijvoorbeeld (niet uitputtend): -

Keuze van de gemeenteraad over tariefstelling en beleid toerisme; Aard van het soort verblijf etc. en aantal van het soort verblijf; Tariefdifferentiatie; Ingecalculeerde opbrengst.

6. Conclusie Op basis van bovenstaande zijn wij van mening dat er positieve argumenten zijn om voor de vakantie onderkomens en de particulier verhuurder woningen in de huidige constellatie te verhogen naar 64%. Omdat deze conclusie voor groepsaccommodaties niet makkelijk te maken is, adviseren wij het percentage van 30% te handhaven. Gezien de wens van de gemeente om de toeristenbelasting zoveel mogelijk en makkelijk mogelijk aan te laten sluiten bij de praktijk, adviseren wij de gemeente om voor de komende jaren een uitgebreid onderzoek te doen en keuzes te maken in de keuze van heffingsmaatstaf en tarieven die zich het beste verhouden naar de wensen die de gemeente Schiermonnikoog hierin heeft. Het is van groot belang hier tijdig mee aan te vangen. Hierbij dient niet alleen de mogelijke opbrengst centraal te staan, maar ook de administratieve toepassing voor gemeente en verblijfbieder, de eenvoud van het gekozen systeem, eventueel in te schakelen hulpmiddelen en de perceptiekosten en handhavingskosten voor de gemeente.

8 De gemeenten Schiermonnikoog, Vlieland, Terschelling, Ameland, Texel, Gooise Meren, Schouwen-

Duiveland, Loon op Zand, Hilvarenbeek, Dronten, Den Haag, Veere, Middelburg, Maastricht, Haarlem, Bloemendaal, Ede Noordwijk. 9 Inventarisatie uitgevoerd op vakantiehuis met 4 slaapplekken.

6

7. Tot slot Mocht u naar aanleiding van bovenstaande informatie nog nadere vragen hebben, neemt u gerust contact met ons op. Met vriendelijke groet,

Drs. Olga Menger Specialist WOZ en lokale heffingen Olga.menger@fiscaliade.nl Tel: 088 - 3745505 of 06 – 12344782

7