Inspreker - M. Blaauwwiekel - agendapunt 10 - NFK
Tekst van het document
Inspreekbijdrage gemeenteraad Schiermonnikoog Onderwerp: Programmabegroting 2027 en verordening toeristenbelasting 2027 Raadsvergadering: 3 november 2026 Van: Marieke Blaauwwiekel, mede-eigenaar van een groepsaccommodatie en camping op Schiermonnikoog Inspreektekst Voorzitter, leden van de raad, Mijn naam is Marieke Blaauwwiekel. Ik ben mede-eigenaar van een groepsaccommodatie en camping op Schiermonnikoog. Ik draag zelf toeristenbelasting af, dat zeg ik vooraf. Een cirkel van herinneringen Laat ik beginnen bij onze gasten. Stelt u zich een meisje van elf voor. Ze staat met haar klas op de boot naar Schiermonnikoog, haar tas veel te zwaar ingepakt. Al weken droomt ze van dit schoolkamp. Ze fietst langs het wad, rent door de duinen en ziet ’s avonds meer sterren dan ooit tevoren. Thuis vertelt ze er nog dagen over. Een paar jaar later staat ze weer op diezelfde boot, nu met haar ouders, voor een herfstweekend met de wind in haar haren. Als student komt ze terug met haar vrienden, of met haar sportclub. En op een dag laat ze haar eigen geliefde het strand zien waar ze ooit schelpen zocht. Weer later fietst ze over het eiland met een kinderzitje achterop. Ze wijst haar kinderen de plek aan waar haar klas ooit rond het kampvuur zat. En als haar haren grijs zijn, fietst ze hier met haar kleinkinderen naar de vuurtoren. Zo is de cirkel rond.
Zo wordt Schiermonnikoog al generaties lang doorgegeven, van schoolkamp tot opa en oma. Haal de eerste schakel eruit, het schoolkamp en het schoolreisje, en die cirkel breekt. Een groep van dertig leerlingen die drie nachten blijft, betaalt met dit voorstel ruim € 100 extra aan toeristenbelasting. Voor een school met een krap budget kan dat het verschil zijn tussen wel of niet gaan. En juist die groep zorgt ook voor de toeristenbelasting van later. En het blijft niet bij de accommodatie. Het ijsje in het dorp, de activiteit op het strand, de excursie die een groep graag samen doet: ze komen allemaal onder druk als gasten minder te besteden hebben. De boot wordt duurder, het parkeren in Lauwersoog wordt duurder, en nu ook de toeristenbelasting. Dan is het een eerlijke vraag: voor wie is Schiermonnikoog straks nog? Maar ik ben hier niet om alleen op uw gevoel te spelen. Wat ik u verder vertel, komt uit uw eigen stukken. Mijn conclusie eerst. Deze begroting dicht een gat dat de gemeente zelf heeft veroorzaakt, met geld van gasten en ondernemers. En de raad wordt gevraagd daarmee in te stemmen, zonder dat de cijfers op tafel liggen. Een begroting die andersom werkt In mijn bedrijf geldt een eenvoudige regel. Klopt de begroting niet, dan kijk ik eerst naar mijn eigen uitgaven. Pas daarna naar mijn prijzen.
Een ondernemer die zijn eigen kosten laat stijgen en het tekort bij zijn klanten neerlegt, bestaat niet lang. Het college doet precies dat. Wat er werkelijk aan de hand is In de Zomernota staat het zwart op wit. Ik citeer: “De grootste tegenvaller in deze zomernota is het niet doorgaan van de inning van de toeristenbelasting bij de boot.” De gemeente had inkomsten begroot uit een plan dat niet doorging. Daardoor komt er structureel € 528.710 minder binnen. Dat gat wordt nu gedicht door het tarief met 58 procent te verhogen: van € 2,06 naar € 3,25 per persoon per nacht. Dat moet € 910.000 opleveren. Driekwart van alle maatregelen die deze begroting sluitend maken. Ik wil daar helder over zijn. Dit is geen tegenvaller van buitenaf. Het Rijk geeft de gemeente in 2027 juist € 93.000 méér. Dit is een tegenvaller van de gemeente zelf, die wordt doorgeschoven naar één sector. Het gemeentehuis wordt duurder Terwijl de gast 58 procent meer gaat betalen, groeit het gemeentehuis. Er komen 3,6 formatieplaatsen bij. De overhead stijgt met € 241.000, dat is 13 procent. De ICT-kosten stijgen met 28 procent. En er staat € 131.000 aan nieuw beleid in de begroting, waaronder een watersymposium van € 30.000. Ik stel u daarom een eenvoudige vraag. Welke bezuiniging op het eigen apparaat heeft het college onderzocht, voordat het naar de toeristenbelasting greep? In de stukken vind ik er geen.
Afspraken die niet worden nagekomen Vorig jaar werd een verhoging van 3 procent “eenmalig” genoemd. Een jaar later is het 58 procent. Uw eigen raadsbrede programma is volgens de NFK “niet als uitgangspunt genomen”. Er is geen visie op de toeristenbelasting. De opbrengst steeg van € 1,85 miljoen in 2024 naar € 2,86 miljoen begroot voor 2027. Dat geld verdwijnt in de algemene middelen. Naar strand en toerisme gaat ongeveer € 340.000. De reserve toerisme is € 59.400. En het aantal toeristische bedden wordt pas in 2027 geteld. Het tarief gaat dus omhoog voordat de gemeente weet wie er wel en wie er niet afdraagt. De eerlijke ondernemer betaalt de rekening van wie niet betaalt. Een risico dat de raad niet mag negeren In de risicoparagraaf van de begroting staat dat de Raad voor het Openbaar Bestuur adviseert om de extra uitkering voor de Waddeneilanden af te schaffen. De reden is dat de toeristenbelasting op de eilanden zo hard stijgt. Een verhoging van 58 procent levert Den Haag precies het bewijs dat ze zoekt. Wat de gemeente nu bij de gasten ophaalt, kan ze straks bij het Rijk kwijtraken. Dit risico staat in de begroting zonder bedrag. Over de NFK Bij de Notitie Financieel Kader werd u gevraagd een financieel kader vast te stellen waarin geen enkel bedrag bij de bezuinigingen staat. Waarin de oorzaak van het tekort niet wordt genoemd.
En waarvan het college zelf schrijft dat uw wensen niet meer kunnen worden verwerkt. Dat is geen kader stellen. Dat is tekenen bij het kruisje. Mijn verzoek aan de raad 1. Stel het tarief van € 3,25 niet vast in de verordening toeristenbelasting 2027. Een verhoging naar maximaal € 2,40 vind ik redelijk, als de gemeente tegelijk op de eigen uitgaven bespaart. 2. Eis van het college eerst een doorlichting van de eigen uitgaven, met concrete bedragen. 3. Eis een visie op de toeristenbelasting, opgesteld samen met de sector, voordat het tarief verder omhoog gaat. 4. Eis dat eerst de bedden worden geteld en dat iedereen afdraagt. 5. Vraag het college het risico voor de rijksuitkering in euro’s door te rekenen. 6. Vraag het college een gedifferentieerd tarief te onderzoeken: een lager tarief voor schoolkampen, schoolreisjes en eenvoudige accommodaties zoals groepsaccommodaties en campings, en een hoger tarief voor hotels en vakantiewoningen. Zo blijft Schiermonnikoog bereikbaar voor elke portemonnee: voor de klas op schoolkamp, voor het gezin met een krap budget, en voor de gast die graag in een hotel verblijft. Ondernemers op Schiermonnikoog zijn bereid om bij te dragen. Dat doen we elke dag. Maar wij zijn niet de sluitpost van een begroting die de gemeente zelf niet op orde heeft. Dank u wel.
Mijn vragen aan het college Ik vraag de raad om de volgende vragen aan het college voor te leggen. 1. Volgens de Zomernota 2026 is de inning van de toeristenbelasting via de boot niet doorgegaan, waardoor de opbrengst structureel € 528.710 lager is. Wat was de reden, en wordt inning via de boot opnieuw onderzocht? 2. Welke bezuinigingen op het eigen gemeentelijk apparaat heeft het college onderzocht, voordat werd gekozen voor een verhoging van de toeristenbelasting? 3. Hoe is de extra opbrengst van € 910.000 berekend? Is rekening gehouden met minder gasten door de tariefverhoging en de btw-verhoging op logies? 4. Wat was de werkelijke opbrengst van de toeristenbelasting in 2025, en wat is de verwachte opbrengst in 2026? 5. Kan het college in euro’s aangeven wat het advies van de Raad voor het Openbaar Bestuur over de compensatie voor de Waddeneilanden kan betekenen voor de algemene uitkering? 6. Is de verhoging naar € 3,25 vooraf besproken met de ondernemersvereniging en de horeca? 7. Welke vrijstellingen gelden in de verordening toeristenbelasting 2027, bijvoorbeeld voor schoolgroepen? 8. Wanneer zijn de resultaten van de telling van toeristische bedden bekend, en heeft het college een inschatting van de omvang van ontwijking? 9.
Wil het college toezeggen om samen met de sector een visie op de toeristenbelasting op te stellen: hoe hoog, waarvoor, en wat er terug gaat naar het eiland? 10. | Is het college bereid te onderzoeken of een gedifferentieerd tarief mogelijk is, met een lager tarief voor schoolgroepen, groepsaccommodaties en campings, en een hoger tarief voor hotels en vakantiewoningen? Wat zou dat opleveren? Feitenblad Alle cijfers komen uit stukken van de gemeente Schiermonnikoog. Toeristenbelasting Wat | Cijfer | Bron Tarief per nacht 2026 naar 2027 | € 2,06 naar € 3,25 (+58%) | Raadsvoorstel belastingverordeningen 2027 Tarief per dag 2026 naar 2027 | € 2,34 naar € 3,25 (+39%) | Raadsvoorstel belastingverordeningen 2027 Verhoging vorig jaar | 3%, “eenmalig” | Begroting 2026 Extra opbrengst verhoging | € 910.000 per jaar | Begroting 2027, blz. 13 Aandeel in alle ombuigingen | € 910.000 van € 1.196.000 (76%) | Begroting 2027, blz.
13 Opbrengst 2024 (werkelijk) | € 1,85 miljoen | Begroting 2026 Opbrengst 2027 (begroot) | € 2,86 miljoen | Begroting 2027 Uitgaven strand en toeristisch | ongeveer € 340.000 | Begroting 2027, programma 3 product Reserve toerisme | € 59.400 | Begroting 2027, bijlage 2 Telling toeristische bedden | pas in 2027 (€ 15.000) | Begroting 2027, nieuw beleid Oorzaak van het tekort (Zomernota 2026) Wat | Cijfer Inning bij de boot ging niet door: toeristenbelasting lager | min € 528.710 structureel geraamd Kosten inning via poorten Wagenborg vervallen | plus € 163.200 Resultaat 2026 vóór en na de Zomernota | plus € 213.621 naar min € 302.482 Meicirculaire (Rijk) 2027 | plus € 93.000 Kosten van het gemeentehuis (begroting 2026 en 2027) Wat | 2026 | 2027 Formatie | 36,75 fte | 40,33 fte Overhead | € 1,80 miljoen | € 2,04 miljoen (+13%) ICT | € 473.000 | € 607.000 (+28%) Nieuw beleid | € 131.000, waaronder watersymposium € 30.000 Financiële positie Wat | Begroting 2026 | Begroting 2027 Buffer voor tegenvallers | € 2,08 miljoen | € 0,47 miljoen (weerstandscapaciteit) Weerstandsratio | 2,8 “uitstekend” | 1,0 “voldoende” Solvabiliteit | 19% | 8% Algemene reserve zonder reserve | min € 570.000 Eneco Risico (begroting 2027, risicoparagraaf blz.
97) De Raad voor het Openbaar Bestuur adviseert de extra uitkering voor de Waddeneilanden af te schaffen, omdat de toeristenbelasting op de eilanden sterk stijgt. Niet per 2027, maar het risico is in de begroting niet doorgerekend (p.m.). Gevolg voor de gast • | Btw op overnachtingen: van 9% naar 21% sinds 1 januari 2026. • | Gezin van vier, één week: toeristenbelasting van € 58 naar € 91 (+€ 33). Schoolkamp van 30 leerlingen, drie nachten: van € 185 naar € 293 (+€ 107).