bijlage 2 VRF Jaarverslag en Jaarrekening 2023 21.03.24
Tekst van het document
Tweedejaars leerlingen hebben gewerkt aan een prototype van een voorziening die de brandweer in de toekomst kan helpen bij haar taken. De prijs ging naar CSG Liudger uit Drachten. Tot slot hebben we de mobiele escaperoom ‘Room18’ officieel in gebruik genomen. Studenten van de NHL ontwierpen deze. Bouwagenda hervat We hebben de eerste tranche van de bouwagenda na een pauze weer hervat. Aanbestedingen voor de locaties Langweer, Makkum en Drachten rondden we af en bij laatstgenoemde zijn we gestart met de verbouw. De nieuwbouw van Langweer en Makkum start begin 2024. Verder hebben we de blauwdruk van het basisontwerp voor kazernes ontwikkeld tot een meer compacte, maar nog steeds doeltreffende, variant. Met deze compacte variant reduceren we toekomstige bouwkosten. Communicatieapparatuur vervangen In 2023 vervingen we de portofoons waarmee we communiceren tijdens een incident. Deze grote vervangingsactie van 1200 portofoons op meer dan 200 voertuigen en 66 locaties is voorspoedig gegaan. C2000 is het landelijke digitale communicatienetwerk voor hulpdiensten. Hoewel dit systeem binnen de brandweer naar behoren functioneert, zijn er landelijk problemen en kwetsbaarheden vastgesteld. Omdat C2000 aan het eind van de technische levensduur zit, heeft de minister van Justitie en Veiligheid laten weten dat het systeem vervangen wordt door het nieuwe communicatiesysteem Noova.
De implementatie hiervan is uitgesteld. We kunnen dit uitstel goed opvangen met onze nieuwe portofoons. In de loop van 2024 moet blijken welke andere gevolgen dit uitstel heeft.
27
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
Evaluatie aangepaste organisatie-inrichting Sinds september 2021 werken we in een aangepaste organisatie-inrichting. Dit doen we om de organisatie toekomstbestendiger te maken en om de dagelijkse aansturing van de organisatie te versterken. Concreet houdt de nieuwe organisatie-inrichting het volgende in: • •
We hebben vier geografische gebieden teruggebracht naar twee. We kennen nu drie functionele gebieden in plaats van vier.
In 2023 hebben we deze aangepaste organisatiestructuur geëvalueerd. Medewerkers ervaren de structuur als logisch en zien dat de organisatie zich positief ontwikkelt. Dit is ook terug te zien in de resultaten van het medewerkerswaarderingsonderzoek ‘Great Place to Work’. Voorbereidingen op komst Omgevingswet In 2023 hebben we ons verder voorbereid op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Samen met gemeenten, Provincie Fryslân en de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) hebben we de digitale werkprocessen en systemen - Digitaal Stelsel Omgevingswet - getest. Ook werkten we met meerdere gemeenten samen in pilots en projecten om nieuwe werkvormen en producten te testen. Denk bijvoorbeeld aan omgevingsplannen en omgevingstafels. Daarnaast hebben we de adviesproducten, die we leveren aan het bevoegd gezag, voorbereid en aangepast. Tot slot ontvingen de medewerkers van risicobeheersing voor de betreffende brandveiligheidswerkzaamheden zodanige scholing dat zij voldoen aan landelijke kwaliteitscriteria. Aantoonbare vakbekwaamheid Meerdere ontwikkelingen hebben er in 2023 aan bijgedragen dat vakbekwaamheid verder aantoonbaar is gemaakt. We brachten de data voor het registreren van oefenmomenten op orde. In 2024 werken we toe naar het ontsluiten van deze gegevens. Hiernaast implementeerden we ‘waar-staan-wij-momenten'.
Tijdens deze oefenmomenten houden ploegen kritisch hun eigen vakbekwaamheid tegen het licht. Met als doel: de oefenbehoefte bepalen en de oefenplanning daarop aanpassen. Tot slot hebben we samen met de afdeling Risicobeheersing/planvorming voor iedere brandweerpost inzichtelijk gemaakt welke risico’s zich in het uitrukgebied voordoen. Denk bijvoorbeeld aan natuurgebieden en industrie. Op basis van deze informatie richtten we de oefenplanning van de betreffende brandweerpost op maat in.
28
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
Advisering en toezicht Een van de kerntaken van Brandweer Fryslân is het adviseren van het bevoegd gezag op terreinen als brandveiligheid, evenementveiligheid en omgevingsveiligheid. Hiervoor hebben we afspraken met gemeenten en de provincie over de wijze van aanleveren, termijnen en andere kwaliteitseisen. In aanloop naar de Omgevingswet en onder de vlag van de Friese preventieaanpak (FPA), hebben we deze afspraken in 2023 herzien, aangepast en getest. Onderstaande tabel laat zien dat het aantal adviesaanvragen in 2023 vergelijkbaar is geweest met het jaar ervoor en met de periode van voor de coronacrisis. Ditzelfde geldt voor het aantal uitgevoerde controles brandveiligheid. De lichte toename in adviesaanvragen omgevingsveiligheid ten opzichte van 2022 komt vermoedelijk doordat de inwerkingtreding van de Omgevingswet in het verschiet lag. Het iets hogere aantal hercontroles brandveiligheid valt te verklaren doordat we een inhaalslag moesten doen na de ontstane achterstanden door de coronacrisis. We konden in 2023 goed voldoen aan de totale vraag.
Productgroepen
Advisering Risicobeheersing Aantal producten/adviezen
2023
2022
2021
2020
2019
Advisering omgevingsveiligheid
402
320
350
329
276
Advisering brandveiligheid
1.153
1.260
1.005
1.159
1.121
Advisering evenementen
237
221
40
68
234
Toezicht brandveiligheid - controles
789
820
839
716
767
Toezicht brandveiligheid - hercontroles
489
413
253
241
369
29
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
4.3. Repressie Net als vorig jaar was 2023 een druk jaar waarbij het regelmatig voorkwam dat impactvolle incidenten elkaar in een korte periode opvolgden. Zo waren er meerdere zeer grote branden, (verkeers)ongevallen, incidenten op het water en branden op de Waddeneilanden. In totaal zijn we 4126 keer gealarmeerd en dat is vergelijkbaar met vorig jaar. Wat opvalt is dat we steeds vaker voor gezondheidshulpvragen gealarmeerd worden. Het gaat dan voornamelijk om til-assistentie voor de ambulance. De toename in alarmeringen met de classificatie leefmilieu lijkt verband te hebben met steeds vaker voorkomende extreme weersomstandigheden, bijvoorbeeld stormschade of wateroverlast. Anders dan voorgaande jaren is 2023 een meer regulier jaar geweest, zonder opvallende drukke periodes. De stormen hadden bijvoorbeeld geen grote effecten en ook waren er niet opvallend veel natuurbranden in de zomer. Desondanks hebben meerdere brandweerposten drukke periodes gekend. We kunnen niet vaak genoeg herhalen hoe trots we op onze vrijwilligers en beroepsmedewerkers zijn. We hebben, getoetst aan de tijden van het dekkingsplan, in 92% van de prio 1- brandmeldingen een opkomsttijd gerealiseerd die binnen de normtijd voor het betreffende risicogebied ligt. Voor de prio 1-meldingen waar technische hulpverlening nodig is, lukte dit in 97% van de gevallen.
Aantal alarmeringen periode januari t/m december 4500 4000 3500 3000 2500 2000 1500 1000 500 0
Totaal
Alarm
Brand
2023
4126
759
1496
2022
4185
786
1588
485
195
2021
3573
765
1305
613
2020
3700
741
1349
625
2019
3559
747
1339
588
2023
Dienstverle Gezondheid ning shulpvraag 497 205
2022
2021
Leefmilieu
Ongeval
427
729
Veiligheid / openb. orde 13
421
699
11
153
245
487
5
104
153
715
13
102
116
664
3
2020
2019
Bron: kerncijfers incidenten NIPV
30
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
4.4. Wat heeft dit gekost?
Begroting na 2e wijziging
Realisatie 2023
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
40.351.492
928.503
39.422.989
38.954.626
1.280.561
37.674.065
Programma Brandweer Producten Brandweer Doorbelasting tweede begrotingswijziging Toegerekende organisatiekosten
-
1.897.124
9.921.797
273.512
-1.897.124 9.648.285
9.572.068
453.270
9.118.799
-
50.273.289
3.099.139
47.174.150
48.526.694
1.733.831
46.792.863
Dekkingsmiddelen Brandweer Rijksbijdrage BDUR
5.071.714
Gemeentelijke bijdrage
42.384.577 -42.384.577
-5.071.714
5.248.501
-5.248.501
42.384.576 -42.384.576
47.456.291 -47.456.291 47.633.077 -47.633.077 Totaal saldo van baten en lasten
50.273.289
50.555.430
-282.141
48.526.694
49.366.908
-840.214
Reservemutaties Brandweer Gerealiseerd resultaat Brandweer
3.055.447
2.773.306
282.141
3.098.389
2.510.064
588.324
53.328.736
53.328.736
-
51.625.083
51.876.972
-251.889
31
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
4.5. Feiten en cijfers programma Brandweer Cijfers medewerkers 2023
32
5. Paragrafen 5.1. Financiering Beleid De kaders voor financiering zijn gebaseerd op de ‘Wet Financiering Decentrale Overheden’ en de daaruit voortvloeiende uitvoeringsregelingen. Het eigen treasury-beleid van Veiligheidsregio Fryslân is vastgelegd in de financiële verordening. Daarin hebben we afgesproken dat het dagelijks bestuur bij het aantrekken van middelen de volgende kaders in acht neemt: • •
Voor het aantrekken van financieringen met een looptijd langer dan één jaar vragen we tenminste twee prijsopgaven bij verschillende financiële instellingen op. We maken geen gebruik van financiële derivaten als bedoeld in artikel 1, onder c, van de Wet financiering decentrale overheden.
Met ons financieringsbeleid willen we de risico’s voor langere tijd afdekken met vastrentende leningen. De omvang en looptijd van deze leningen stemmen we af op de omvang en levensduur van de materiële vaste activa en plannen we binnen de kaders voor de renterisiconorm. Leningenportefeuille In 2023 trokken we geen nieuwe langlopende lening aan. Het verloop van de leningportefeuille is daarmee als volgt: Saldo per 1 januari Opname Reguliere aflossingen
€ € €
55.774.985 0+ 5.587.803 -/-
Saldo per 31 december
€
50.187.182
33
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
Rente a
De externe rentelasten over de korte en lange financiering
b
De externe rentebaten (idem)
-/-
Saldo rentelasten en rentebaten
c1 c2 c3
De rente die aan de facilitaire grondexploitaties (kostenverhaal) moet worden doorberekend
-/-
De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
-/-
De rentebaat van doorverstrekte leningen, als daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
+/+
€
0
€
0
€
0
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
€
863.133
€
0
€
863.133
€
0
d1
Rente over eigen vermogen
+/+
€
0
d2
Rente over voorzieningen
+/+
€
203.588
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
e
De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
f
Renteresultaat op het taakveld Treasury
€ 1.066.721
-/-
€ 1.280.263 €
213.542
We hanteren een omslagrente van 2% voor het toerekenen van rente aan de programma’s. De werkelijke omslagrente wijkt niet significant af van het begrootte percentage. Kasgeldlimiet Bij het begrotingstotaal (primitieve begroting) van € 89.800.000 is de kasgeldlimiet voor 2023 uitgekomen op € 7.400.00 (8,2%). Gedurende het jaar is geen sprake geweest van een netto vlottende schuld. We hebben de kasgeldlimiet in 2023 daarom niet overschreden. Renterisiconorm De renterisiconorm voor 2023 stond op 20% van het begrotingstotaal, oftewel € 18.000.000. Dit betekent dat we in 2023 voor maximaal € 18.000.000 mochten aflossen. In 2023 komt het totaal aan aflossingen op € 5.600.000 uit. Dat is ruim onder de renterisiconorm. Bij het samen-stellen van de leningportefeuille hebben we ervoor gezorgd dat we ook in de toekomst de renterisiconorm niet overschrijden. Schatkistbankieren Sinds 15 december 2013 geldt de ‘Wet verplicht schatkistbankieren’. Met ingang van deze datum moet VRF haar overtollige liquide middelen aanhouden in de schatkist, met uitzondering van een saldo tot het geldende drempelbedrag. Voor 2023 stond dat bedrag op € 1.795.000. De naleving van deze regeling voldoet aan het (Besluit Begroting en Verantwoording (BVV), dat we hebben opgenomen in de toelichting op de balans onder ‘kortlopende vorderingen’. Hieruit blijkt dat we het drempelbedrag niet overschrijden.
34
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
5.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het ‘Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies (BBV)’ schrijft voor dat de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ aandacht moet besteden aan de relatie tussen de risico’s en de aanwezige weerstandscapaciteit. Algemeen Het weerstandsvermogen is het vermogen van de organisatie om omvangrijke tegenvallers op te vangen, zonder dat aanpassing van het beleid nodig is. Het weerstandsvermogen dient dus om de continuïteit van de organisatie te waarborgen. De weerstandscapaciteit bestaat uit de beschikbare middelen om risico’s op te vangen als deze zich voordoen. Denk daarbij aan incidentele weerstandscapaciteit, zoals aanwezige vrije reserves, en structurele weerstandscapaciteit. Bij structurele weerstandscapaciteit gaat het bijvoorbeeld om de post ‘onvoorzien’ en eventuele vrije begrotingsruimte. In beginsel is bij een gemeenschappelijke regeling altijd sprake van 100% weerstandscapaciteit. De deelnemende gemeenten zijn namelijk wettelijk verplicht om ervoor te zorgen dat de gemeenschappelijke regeling altijd over voldoende middelen beschikt om aan zijn verplichtingen te voldoen. Een gemeenschappelijke regeling hoeft om die reden geen eigen weerstandscapaciteit aan te houden. Veiligheidsregio Fryslân (VRF) kiest ervoor om een egalisatiereserve en een post ‘onvoorzien’ aan te houden.
Zo kunnen we zelf een deel van de risico’s opvangen. Eventuele tegenvallers hebben daardoor niet direct gevolgen voor de deelnemende gemeenten. Beleid weerstandsvermogen en risicobeheersing Het beleid over weerstandsvermogen en risicobeheersing staat in de beleidsnota ‘Weerstandsvermogen 2023-2026’. Dit zijn de hoofdlijnen van dit beleid: • • • • • •
De (deels) niet afgedekte risico’s staan overzichtelijk in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’. In de begroting van VRF houden we geen weerstandscapaciteit aan die is bepaald aan de hand van risico’s. De algemene reserve bestaat alleen uit een egalisatiereserve. De hoogte van deze reserve bepalen we op basis van het begrotingstotaal. De ondergrens bedraagt 2% van het begrotingstotaal en de bovengrens 5%. De post ‘onvoorzien’ is er voor personele fricties. Risicomanagement is een regulier onderdeel van ons managementcontrolsysteem. De geïdentificeerde risico’s ondervangen we waar mogelijk door beheersmaatregelen. In de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ staan de risico’s die mogelijk op termijn impact hebben op de begroting. Deze verwerken we structureel in de begroting op het moment dat ze zich zeker gaan voordoen.
Inventarisatie van de risico’s In deze paragraaf doen we verslag van de risico’s die mogelijk structurele impact hebben op de begroting. Eind 2023 hebben we een risico-inventarisatie gedaan, waaruit de volgende risico’s naar voren kwamen: Wegvallen van maatwerk- en markttaken VRF voert diverse taken uit die nauw verbonden zijn met de basistaak, maar die we niet collectief uitvoeren zoals: • • •
maatwerk voor de jeugdgezondheidszorg (JGZ); dienstverlening naar aanleiding van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo); reizigersvaccinaties.
Voor deze taken zetten we deels vast personeel in en doen we een beroep op overhead. Daarnaast calculeren we een winstmarge op deze taken. Deze winstmarge zorgt ervoor dat de collectieve basistaak goedkoper wordt. Het wegvallen van deze taken betekent zowel incidentele fricties als het vervallen van structurele dekking. 35
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
Fysieke en psychische schade door werkzaamheden Het optreden van personeel en vrijwilligers bij incidenten kan fysieke en psychische schade opleveren. De gevolgen hiervan kunnen verstrekkend zijn zoals blijvende arbeidsongeschiktheid. Deze schade is niet altijd goed te verzekeren. Wij hebben daarom besloten deel te nemen aan de stichting ‘Waarborgfonds Veiligheidsregio’s’. Op die manier dragen alle veiligheidsregio’s samen de niet-verzekerbare risico’s per 1 januari 2024. Binden en boeien van personeel Op de huidige arbeidsmarkt is het lastig om voldoende kwalitatief personeel te werven. Hierdoor kan onze taakuitvoering in gevaar komen. Dit probleem doet zich voor bij alle organisatieonderdelen en kan gevolgen met zich meebrengen. De kwaliteit van de dienstverlening komt bijvoorbeeld onder druk te staan of de dienstverlening kan alleen worden gerealiseerd tegen onevenredig hoge kosten. Invoering Omgevingswet brengt onzekerheden mee De komst van de Omgevingswet bevordert de integrale afweging als het gaat om besluiten in de fysieke leefomgeving. Alle aspecten die hierop van invloed zijn, moeten voortaan meegenomen worden. Dit geldt dus zeker ook voor veiligheid en gezondheid. De invoering van de Omgevingswet brengt de nodige onzekerheden met zich mee. Zo is het onduidelijk hoe groot de vraag vanuit de gemeenten echt wordt.
Verder laten landelijke onderzoeken zien dat de komst van de Omgevingswet meer tijd en geld kost. De minister van Binnenlandse Zaken heeft dit - en ook de bijzondere positie voor Veiligheidsregio’s hierin - onderkend. Datadiefstal In januari 2021 werd er data gestolen uit de GGD-systemen die werden gebruikt tijdens het bestrijden van het coronavirus. Hierover is veel publiciteit geweest. Begin februari 2021 startte de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) daarom een onderzoek naar het gebruik van die systemen en naar de naleving van de ‘Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)’. Dit onderzoek voerde de AP uit bij twee GGD’en die direct bij de datadiefstalbetrokken waren, en bij de landelijke koepelorganisatie GGD GHOR Nederland. Daar beheren ze namelijk de betreffende IT-systemen voor alle regionale GGD’en. GGD Fryslân is niet direct betrokken bij het onderzoek, maar de bevindingen van de AP zijn voor ons wel interessant. Wij maken namelijk ook gebruik van de betreffende IT-systemen. Daarom implementeren we waar nodig verbeterpunten die uit het onderzoek naar voren komen. Hierover hebben we continu afstemming met GGD GHOR Nederland en de overige GGD’en.
Taakdifferentiatie Europese wetgeving zorgt ervoor dat de brandweerzorg in de toekomst niet meer gedaan mag worden door vrijwilligers die verplicht moeten opkomen bij een melding of die al op de kazerne zijn en wachten op een melding. Dit heet respectievelijk consignatie en kazernering. Landelijk komt er een plan waarin staat hoe de brandweerzorg moet voldoen aan deze regelgeving. In dit plan staan onder andere de benodigde financiering en een wetswijziging van de arbeidstijdenwet. Tot die tijd blijft de situatie zoals deze is. Het is onduidelijk wie de kosten hiervan draagt. Algemene prijsontwikkeling De prijsstijgingen op bijvoorbeeld materiaal- en materieelgebied stijgen ver uit boven de reguliere indexatie op basis van de consumentenprijsindex (CPI) zoals vastgelegd in de financiële verordening. Oorzaken van de prijsstijgingen zijn onder andere: • • • •
wereldwijde economische ontwikkelingen; schaarste aan grondstoffen en personeel; milieumaatregelen; de oorlog in Oekraïne.
We kunnen de financiële consequenties op dit moment niet concreet maken.
36
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
Langere en onbetrouwbare levertijden Als gevolg van grondstoftekorten en krapte op de arbeidsmarkt, hebben we te maken met problemen bij de tijdige levering van materieel, materiaal en diensten. Bij aanbestedingen moeten we hier in de planning rekening mee houden. Ook moeten we trajecten vroeg beginnen en zijn duidelijke afspraken met leveranciers belangrijk. Voor ons regulier onderhoud en de aanschaf van kleiner materiaal is het nodig dat we voldoende aandacht aan het voorraadbeheer besteden. We moeten voorkomen dat er, door problemen met de levertijden, risico’s in de uitvoering van de hulpverlening ontstaan. De ontwikkelingen rond levertijden kunnen financiële consequenties hebben (verschuiving van kosten in de tijd). Verduurzaming gebouwen en materieel Het verder verduurzamen van onze gebouwen en materieel heeft de aandacht. Veiligheidsregio Fryslân heeft hierin al op eigen initiatief stappen gezet. Op het moment dat de Rijksoverheid meer verduurzaming verplicht stelt, kan dit een verhoging van de kosten betekenen. Rente De afgelopen jaren waren de financieringslasten erg laag en dit heeft een voordeel opgeleverd. Het economisch tij lijkt echter gekeerd. De stijgende rente gaat waarschijnlijk voor Veiligheidsregio Fryslân leiden tot hogere kapitaallasten. Dit effect kan worden versterkt doordat de prijsstijgingen mogelijk leiden tot een hogere leningenportefeuille.
Functiewaardering verpleegkundigen en doktersassistenten We evalueren de inhoud van het werk van verpleegkundigen en doktersassistenten. Dit betekent dat we met de betreffende functionarissen praten en functieprofielen opstellen. Op basis van de uitkomsten van die evaluatie, kunnen we vaststellen of de functionele inschaling nog passend is. In vergelijking met de meeste andere GGD’en hanteren wij een lagere inschaling. Instroom Jeugdgezondheidszorg De afgelopen jaren bleek het gefixeerde budget toereikend om op gepaste wijze invulling te geven aan de inhoud van onze zorgactiviteiten. Als het aantal kinderen echter fors toeneemt, door het Oekraïneconflict en andere ontheemden, ontstaat hier mogelijk een budgettair risico. Dit kan ertoe leiden dat óf het budget óf de werkinhoud ter discussie komt te staan. Vakbekwame brandweermensen Brandweeropleidingen Noord BV (BON) is de opleidingsinstelling waar Brandweer Fryslân aan gebonden is voor het afnemen van opleidingen en het vakbekwaam houden van de brandweermensen. De beschikbare capaciteit sluit niet altijd aan bij de behoefte. Het verloop onder vrijwilligers wisselt. Hierdoor varieert de behoefte aan nieuwe vrijwilligers en opleidingsplekken. Financiële kengetallen Van de in het BBV opgenomen kengetallen zijn vier van toepassing op VRF. Deze kengetallen zijn als volgt uitgewerkt: Kengetallen
Jaarverslag 2022
Begroting 2023
Jaarverslag 2023
Netto-schuldquote
33,36%
75,61%
35,48%
Netto-schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
33,36%
75,61%
35,48%
Solvabiliteit
10,52%
7,74%
9,71%
0%
0%
0%
Structurele exploitatieruimte
37
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
Netto-schuldquote De netto-schuldquote weerspiegelt het schuldenniveau van de organisatie ten opzichte van de exploitatie. Hoe hoger het getal, des te groter de netto-schuld ten opzichte van het begrotingstotaal. De netto-schuldquote is lager dan begroot, omdat de geplande langlopende lening niet is aangetrokken. Omdat diverse investeringen vertraging opliepen, was deze externe financiering nog niet nodig. Solvabiliteit De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de organisatie kan voldoen aan haar financiële verplichtingen. We berekenen de ratio als het aandeel eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen (balanstotaal). De solvabiliteit van gemeenschappelijke regelingen is over het algemeen laag. Dit komt omdat de deelnemende gemeenten de wettelijke verplichting hebben om ervoor te zorgen dat de gemeenschappelijke regeling altijd over voldoende middelen beschikt om aan zijn verplichtingen te kunnen voldoen. Een gemeenschappelijke regeling hoeft om die reden geen eigen weerstandscapaciteit aan te houden. In de beleidsnota ‘Weerstandsvermogen 2023-2026’ hebben we vastgelegd dat de algemene reserve alleen bestaat uit een egalisatiereserve. Hiermee minimaliseren we de reservepositie van VRF. We hebben echter te maken met een aantal kapitaalintensieve activiteiten. Denk aan de investering in materieel en materiaal voor de repressieve dienstverlening.
En aan het realiseren, inrichten en instandhouden van diverse brandweerkazernes, consultatiebureaus en kantoorlocaties. Deze kapitaalintensieve activiteiten leiden tot een relatief hoge mate van externe financiering. De enerzijds lage reservepositie en anderzijds kapitaalintensieve activiteiten leiden tot een relatief lage solvabiliteit. De solvabiliteit is hoger dan begroot. Dit komt door een lagere onttrekking uit de reserves dan gepland.
38
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
5.3. Onderhoud kapitaalgoederen In deze paragraaf vertellen we over het beheerbeleid van de gebouwen die Veiligheidsregio Fryslân structureel en tijdelijk bezit of huurt. Het gaat om onderstaande gebouwen: • • • • • • • • •
Hoofdkantoor aan de Harlingertrekweg. Brandweerkazernes: 66, waarvan 48 in eigendom. Twee boothuizen: één in eigendom en één huur. Gehuurde opslagloods die fungeert als tijdelijke opslag van afgeschreven materieel en als distributiecentrum voor de bevoorrading van de vaccinatie-, test- en vluchtelingenlocaties. 45 huurlocaties voor de Jeugdgezondheidszorg van de GGD. Het gehuurde Regionaal Coördinatie Centrum (RCC), dat is ondergebracht bij de meldkamer. Tijdens het coronavirus (COVID-19): vijf panden voor testen en vaccineren en een kantoorpand dat fungeerde als backoffice. In 2023: drie panden en een hotelschip voor vluchtelingen die niet naar Ter Apel konden. In 2023: een pand met hubfunctie voor vluchtelingen uit Oekraïne.
Kwaliteitsniveau beheer en onderhoud Als grondslag voor het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen, passen wij de NEN-2767 norm toe. De NEN-2767 norm is een breed toegepaste wijze van conditiemeting. Hiermee wordt de technische kwaliteit van bouw- en installatiedelen op een objectieve manier vastgelegd. Er zijn zes kwaliteitsniveaus: niveau één staat voor ‘uitstekend’ en niveau zes staat voor ‘zeer slecht’. De bestuurlijke afspraak bij het beheer en onderhoud is, net als voorgaande jaren, kwaliteitsniveau zes. Dit betekent dat wij een ‘redelijke conditie’ nastreven. Plaatselijk zichtbare veroudering vinden wij acceptabel, zolang de functievervulling van bouw- en installatiedelen niet in gevaar komt. Bij de huurlocaties streven wij ernaar om een vergelijkbaar kwaliteitsniveau vast te leggen in de huurovereenkomsten. Onderhoudsvoorzieningen Op basis van dit uitgangspunt hebben wij onderhoudsvoorzieningen gemaakt. Met een onderhoudsvoorziening worden de lasten van groot onderhoud over de jaren geëgaliseerd. De toevoeging aan de voorziening (met andere woorden: de jaarlijkse lasten) is het gemiddelde bedrag van het groot onderhoud dat we nu redelijkerwijs kunnen voorzien. Wettelijk gezien moet de evaluatie van de voorziening eens in de vijf jaar. In de praktijk hanteren wij een richtlijn van eens per drie jaar. In 2022 lieten wij een nieuwe schouw uitvoeren.
De uitkomsten hiervan staan in de herijking van de voorziening. De schouw bleek betrouwbaar en biedt een goed handvat voor de verwachte onderhoudslasten. Het uitgevoerde onderhoud in 2023 is grotendeels volgens plan verlopen. Daar waar we zijn afgeweken, is dat te verklaren doordat we bewuste keuzes maakten in het uitvoeringsmoment van de onderhoudswerkzaamheden.
39
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
Bouwagenda weer opgestart Eerder hebben we grootschalige nieuwbouw- en verbouwplannen uitgesteld, in afwachting van besluiten over taakdifferentiatie. Een aantal brandweerposten bevindt zich echter in minder goede staat. Daarom startten we in overleg met de bestuurscommissie Veiligheid de bouwagenda weer op. Op basis van een nieuwe planning en een financiële doorrekening hebben we het toekomstperspectief geschetst voor de uitvoering van deze bouwagenda. In 2023 begonnen we met deze drie projecten: 1. Grootschalige renovatie van de kazerne in Drachten. Oplevering vindt naar verwachting plaats in mei 2024. 2. Vervangende nieuwbouw in Makkum. De opdracht hiervoor is verstrekt. Zowel de start van de bouw als de oplevering vindt plaats in 2024. 3. Vervangende nieuwbouw in Langweer. De opdracht hiervoor is verstrekt. Zowel de start van de bouw en oplevering vindt plaats in 2024. De financiële lasten zijn, op basis van het prijspeil medio 2021, tot 2040 gedekt in de meerjaren investeringsplanning. In 2021 hebben we een stuurgroep bouwagenda opgericht. Zo borgen we dat de planning, kwaliteit en kosten van de uitvoering van de bouwagenda binnen de gestelde kaders blijven. Binnen deze groep werken verschillende specialisaties samen, zodat we eventuele verassingen tijdig onderkennen en gepast kunnen ingrijpen.
5.4. Bedrijfsvoering 5.4.1. Inleiding Het organisatieonderdeel Bedrijfsvoering levert een bijdrage aan een veilig en gezond Fryslân door de kerntaken van Veiligheidsregio Fryslân (VRF) te ondersteunen. De teams Communicatie, Informatiemanagement, Huisvesting & Facilitaire zaken, Inkoop, Juridische zaken, Personeel & Organisatie en Financiën & Administratie werken intensief samen met Brandweer Fryslân, GGD Fryslân en Crisisbeheersing. De afdeling Bedrijfsvoering faciliteert, adviseert en helpt grenzen bewaken.
5.4.2. Visitatie VRF De Wet Veiligheidsregio’s vraagt dat besturen van Veiligheidsregio’s eenmaal per vijf jaar zorgen voor een visitatie. Onze organisatie is op 15 november 2023 gevisiteerd. Om de visitatie voor te bereiden, hebben we een reflectieverslag geschreven. In dit verslag staat een totaalbeeld van onze ontwikkelingen. Het verslag beschrijft verder de zaken waar we trots op zijn en geeft inzicht in onze kansen en zorgen. De visitatiecommissie heeft met het Directieteam en de MT-leden van Crisisbeheersing, Brandweer en Bedrijfsvoering gesproken. Begin 2024 ontvangen we het rapport met de bevindingen en aanbevelingen.
40
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
5.4.3. Organisatiethema’s 2023-2026 In de ‘Meerjarenkoers VRF 2023-2026' noemen we de volgende organisatiethema’s: passend personeel bij onze adaptieve opgave, duurzaamheid en procesgericht werken. Hieronder vertellen we per thema wat we in 2023 hebben bereikt. 5.4.3.1. Passend personeel bij onze adaptieve opgave De crises van de afgelopen jaren hebben ons geleerd dat wij ons voortdurend moeten kunnen aanpassen aan wat de buitenwereld van ons vraagt. Dit vergt een hoge dosis aanpassingsen uithoudingsvermogen. Tegelijkertijd hebben wij wettelijke en reguliere taken die juist om stabiliteit vragen. Voor al die verschillende opgaven hebben we passend personeel nodig. Door de schaarste op de arbeidsmarkt, die wordt versterkt door de vergrijzing en pensionering van een deel van ons personeel, staan we voor een grote uitdaging. Deze ontwikkeling vraagt om creativiteit, anders denken en maatwerk en dat doen we zo: • • •
We werken samen met andere grote werkgevers en opleiders in het noorden. We hebben aandacht voor de volgende personele aspecten: werving en selectie en behoud van personeel. Daarnaast worden scholing, leren en ontwikkelen belangrijke pijlers in ons kwaliteitssysteem. We bevorderen vitaliteit van medewerkers vanuit het perspectief van positieve gezondheid.
Platform Werken in Friesland In 2023 zijn we aangesloten bij het platform Werken in Friesland. Binnen dit platform kunnen we kennis delen met andere overheidswerkgevers in Fryslân en onze vacatures gericht op de Friese markt plaatsen. Het is ook een plek waar onze medewerkers een divers aanbod aan opleidingen, cursussen en inspiratiesessies kunnen vinden. Ook is de ‘Werken bij-site’ van de GGD gelanceerd, omdat het steeds lastiger wordt om medisch personeel te vinden. Met deze site willen we meer potentiële werkzoekenden naar de GGD-vacatures leiden. Met als doel: meer reacties op vacatures en de juiste persoon op de juiste plek. Vitaliteit en gezondheid Na een gedegen aanbestedingstraject hebben we in 2023 een nieuwe partner gevonden voor het optimaliseren van de vitaliteit en gezondheid van onze medewerkers: Zorg van de Zaak. De visie van Zorg van de Zaak past goed bij die van VRF: focus op een vitale organisatie en een positieve werkcultuur. In het najaar van 2023 hebben we tijdens de nationale vitaliteitsweek een aantal workshops georganiseerd voor medewerkers. Ook voerden we het medewerkerswaarderingsonderzoek ‘Great Place to Work’ uit met opnieuw een certificering tot gevolg. Dit betekent dat onze medewerkers VRF zien als een fijne werkgever. 5.4.3.2. Duurzaamheid Ons duurzaamheidsbeleid ‘Groen=Doen!’ heeft twee hoofddoelen: 1.
Voldoen aan de wet- en regelgeving als het gaat over energiebesparing. 2. Het leveren van een zo groot mogelijke bijdrage aan de klimaatdoelstellingen. We hebben de afgelopen periode blauwdrukken voor de brandweerkazernes opgesteld. Die gelden als leidraad voor onze duurzame bouwagenda. Ook ontwikkelden we een duurzaamheidslat, waarlangs we nieuwe leveranciers leggen. Verder werkte VRF samen in ‘Fryslân koopt circulair’ en hebben we duurzaam thuiswerkmeubilair aangeschaft. Daarnaast leidde de aanbesteding duurzame mobiliteit tot de aanschaf van volledig elektrische poolauto's. Vanaf 2024 gaan we de drie pijlers uit het duurzaamheidsbeleid – Energie, Mobiliteit en Anders Organiseren - verder concretiseren. Deze concretisering geeft de komende jaren richting en houvast aan de wettelijke kaders, ambities en kansen op het gebied van duurzaamheid. Ook brengen we ontwikkelingen in de markt en de financiële impact van verduurzaming in kaart.
41
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
5.4.3.3. Procesgericht werken Binnen het organisatiethema ‘Procesgericht werken’ staat de dienstverlening aan de Friese burger centraal. We zien procesgericht werken als één van de hulpmiddelen om nog klantgerichter te werken en om ons werk continu te verbeteren. In 2022 begonnen we met een visie op procesgericht werken en in 2023 volgden de fundamenten. Denk hierbij aan het ontwikkelen van het procesmodel, het formuleren van de procesrollen, het opstellen van het implementatieplan voor 2024-2026 en het uitwerken van een aantal processen. Vanaf 2024 voeren we onder het motto ‘Leren door te Doen!’ vijftien tot twintig verbetertrajecten per jaar uit. Tijdens deze trajecten houden we onze processen tegen het licht. Met als doel deze processen als volgt te verbeteren: • • • •
Hogere kwaliteit voor de klant en klanttevredenheid. Effectiviteit, efficiëntie, beheers-, doel- en rechtmatigheid. Hogere overdraagbaarheid en groter lerend vermogen. Duidelijkheid over eigenaarschap en verbeterde samenwerking.
5.4.4. VRF-brede projecten In 2023 rondden we het project ‘IM-plan VRF’ (plan informatiemanagement) met succes af en leverden we het project ‘IM-Governance’ op. IM-Governance omschrijft de rollen, verantwoordelijkheden en gremia die betrokken zijn bij IM. Resultaat van dit project is dat we nu beter in control zijn over de koersbepaling, besluitvorming en uitvoering bij bedrijfsbrede informatieprojecten. Daarnaast voerden we de eerste fase van het project ‘Content op orde’ uit. En dit betekent dat informatie op SharePoint beter gestructureerd is. We kunnen informatie hierdoor beter vinden en beschermen. Tot slot realiseerden we de versterking van datamanagement en de migratie van het dataplatform.
5.4.5. Bedrijfscontinuïteitsplan In 2023 hebben we het Bedrijfscontinuïteitsplan geactualiseerd. Een bedrijfscontinuïteitsplan biedt inzicht in de bedrijfsvoeringsmiddelen die we nodig hebben voor het uitvoeren van onze bedrijfskritische processen. In het geactualiseerde plan staan de reële uitvalscenario's. Hierdoor is duidelijk welke maatregelen er reeds genomen zijn om deze risico’s op uitval te beheersen en welke fallbackscenario’s er zijn in het geval dat uitval wél plaatsvindt. Ook weten we nu voor welke restrisico’s we eventueel extra maatregelen moeten nemen.
5.4.6. Privacy & security We troffen organisatorische en technische maatregelen voor het verder waarborgen van de privacy bij de verwerking van persoonsgegevens. De functionarissen ‘gegevensbescherming’ en de ‘privacy-officer’ zien toe op de toepassing van de privacywetgeving. We hebben op dit gebied weer een hoger niveau bereikt in 2023. We zijn verdergegaan met het werken met BIO en NEN7510, nadat we begin van het jaar het versnellingsplan Informatieveiligheid afrondden. VRF is aangesloten op de landelijke V-CERT organisatie. Dit is het landelijke ‘cyber emergency response team’. We kunnen dit team inschakelen als wij gehackt worden of als we zorgen hebben over mogelijke actieve hackers. Het bestuur kende formatie toe voor het structureel borgen van de functie Chief Information Security Officer(CISO). Verder hebben we meerdere-security assessments uitgevoerd. Deze hebben ervoor gezorgd dat ook de technische voorzieningen op een hoger plan zijn gebracht en daarnaast ontwikkelperspectief bieden voor verdere doorontwikkeling in 2024.
42
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
5.4.7. Integriteitsbeleid en gedragscode We willen een integere organisatie zijn. Dit komt terug in onze kernwaarden: betrokken, betrouwbaar en professioneel. Daarom hebben we ook een integriteitsbeleid en een gedragscode. Doelen van het integriteitsbeleid zijn: uitleggen wat integriteit is, integriteit bespreekbaar maken en uitleggen wat medewerkers en management moeten doen als ze misstanden signaleren. De gedragscode is bedoeld om wettelijk vastgelegde rechten en plichten, procedures en sancties te vertalen naar gedragsregels. Het is een middel dat houvast biedt bij de dagelijkse zuivere en professionele omgang met klanten, leveranciers en elkaar. We hebben de gedragscode in 2023 geactualiseerd, zodat alle afspraken weer passen in de wereld van nu. Denk hierbij aan omgaan met social media, mogelijkheid tot logging van medewerkers, gebruik van alcohol en drugs, rookbeleid, gewenste en ongewenste omgangsvormen en de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO-NEN).
5.4.8. Opbouw personeel In onderstaand overzicht staat de formatie van VRF in aantallen voor de periode 2023. Kolom
Personeelslid
Stagiair
Uitzendkracht/ Extern
Subtotaal
Vrijwilliger
Eindtotaal
1
8
8 153
Directie VRF
7
Bedrijfsvoering
114
5
34
153
GGD
565
13
154
732
2
734
Brandweer
215
1
9
225
1.302
1.527
Crisisbeheersing
34
2
54
90
Eindtotaal
935
21
252
1.208
90 1.304
2.512
5.4.9. Verzuim Gezonde medewerkers
93,6%
Verzuimpercentage
6,40%
Meldfrequentie
0,80%
In 2023 was het verzuimpercentage 0,29% hoger dan in 2022. De meldfrequentie is 0,15 hoger dan in 2022. Concreet betekent dit dat medewerkers zich in 2023 vaker ziekmeldden.
43
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
5.5. Verbonden partijen Definitie Verbonden Partij Een Verbonden Partij (VP) is een privaat- of publiekrechtelijke organisatie waarin VRF een financieel én een bestuurlijk belang heeft. Er is sprake van een financieel belang als VRF aansprakelijk is voor het eventueel niet nakomen van de verplichtingen door de rechtspersoon.Er is sprake van een bestuurlijk belang als VRF vertegenwoordigd is in het bestuur of zeggenschap daarin kan uitoefenen. Gelet op deze kwalificaties van belang kent VRF geen verbonden partijen. VRF heeft wel een nauwe betrokkenheid bij de Stichting Brandweeropleidingen Noord (BON) en daarom lichten we deze relatie hieronder uit. Stichting BON De bestuurlijke deelname, samen met de Veiligheidsregio’s Groningen en Drenthe, in de Stichting BON benadert de definitie van een Verbonden Partij. Volgens de statuten is er echter geen sprake van een financieel belang in de stichting. De stichting is aandeelhouder van BON B.V. BON B.V. neemt voor 100% deel in Oefencentrum Noord B.V. en Brandweeropleidingen Noord B.V. De Stichting BON factureert de afgenomen dienstverlening (opleiden of oefenen). Daarom is Stichting BON formeel geen VP. Er loopt een onderzoek naar de structuur en de governance van Stichting BON. Zodra dit onderzoek is afgerond, ontvangt de bestuurscommissie Veiligheid informatie over de uitkomsten.
44
Deel II Jaarrekening 2023 Veiligheidsregio Fryslân
45
6. Jaarrekening
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
6.1. Balans per 31 december 2023 ACTIVA Vaste activa Materiële vaste Activa Investeringen met een economisch nut
31-12-2023
31-12-2022
69.200.270
67.215.355
Vlottende activa Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar Vorderingen op openbare lichamen Rekening-courant verhouding met het Rijk Overige vorderingen
10.081.841 4.999.083 569.473
3.167.071 9.141.980 683.226 15.650.397
Liquide middelen 468.584 Overlopende activa Nog te ontvangen bedragen met een specifiek bestedingsdoel van: - overige Nederlandse overheidslichamen 59.400 Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van de volgende begrotingsjaren komen 5.937.765
PASSIVA Vaste passiva Eigen Vermogen Algemene reserve Egalisatiereserve Bestemmingsreserves Gerealiseerd resultaat
Vlottende passiva Netto vlottende schulden met een rentetypischelooptijd korter dan 1 jaar Overige schulden
Overlopende passiva Vooruit ontvangen bedragen met een specifiek bestedingsdoel van: - het Rijk - overige Nederlandse overheidslichamen Overige vooruit ontvangen bedragen die ten bate van volgend begrotingsjaar komen
52.430
9.844.280 9.896.710
91.316.416
90.571.579
31-12-2022
3.379.699 4.925.955 562.481
2.997.240 5.635.798 893.759 8.868.135
Voorzieningen Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's 8.866.355 Voorzieningen ter egalisatie van lasten 2.085.354 Vaste schulden met een rentetypische looptijd van 1 jaar of langer Onderhandse leningen van: - Binnenlandse banken en overige financiële instellingen
467.237
5.977.165
31-12-2023
12.992.276
9.526.798
8.899.811 1.814.223
10.951.709
10.714.034
50.187.182
55.774.985
10.081.099
9.405.334
10.081.099
801.826 168.086
10.258.380
9.405.334
817.806 771.069 3.561.552
11.228.292
5.150.428
91.316.416
90.571.578
46
6.2. Overzicht baten en lasten 2023 - deel 1 Primitieve begroting
Begroting na 2e wijziging
Realisatie 2023
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Verschil
Pijler 1
15.283.542
52.583
15.230.959
16.525.237
14.530
16.510.707
20.915.494
4.745.157
16.170.337
340.370
Pijler 2
10.219.184
3.179.208
7.039.976
10.870.611
3.372.945
7.497.666
13.537.400
6.322.026
7.215.374
282.292
Pijler 3
1.619.707
980.126
639.581
1.675.443
1.016.515
658.928
8.632.563
7.909.847
722.716
-63.788
1.743.556
1.743.556
-
1.822.278
1.822.278
-
2.008.745
1.823.179
185.566
-185.566
-
181.645
-181.645
-
-181.645
Programma Gezondheid
Pijler 4 Doorbelasting tweede begrotingswijziging Toegerekende organisatiekosten
6.249.542
76.905
6.172.637
6.857.975
189.052
6.668.922
6.616.241
313.301
6.302.940
365.983
35.115.531
6.032.378
29.083.153
37.751.544
6.596.965
31.154.578
51.710.443
21.113.510
30.596.933
557.646
28.371.826 -28.371.826
28.352.577
-28.352.577
28.352.577
-28.352.577
-
28.371.826 -28.371.826
28.352.577
-28.352.577
28.352.577
-28.352.577
-
Dekkingsmiddelen Gezondheid Gemeentelijke bijdrage
Totaal saldo van baten en lasten
35.115.531
34.404.205
711.326
37.751.544
34.949.542
2.802.002
51.710.443
49.466.087
2.244.357
557.645
Reservemutaties Gezondheid Gerealiseerd resultaat Gezondheid
102.000
813.326
-711.326
541.157
3.343.159
-2.802.002
570.838
2.985.146
-2.414.308
-387.694
35.217.531
35.217.531
-
38.292.701
38.292.701
-
52.281.282
52.451.233
-169.951
169.951
4.909.910
216.401
4.693.509
6.657.572
216.401
6.441.171
32.490.243
26.921.459
5.568.784
872.387
-
-
585.969
-585.969
-
-585.969
Programma Crisisbeheersing Producten Crisisbeheersing Doorbelasting tweede begrotingswijziging Toegerekende organisatiekosten
941.489
11.586
929.904
1.033.149
28.481
1.004.669
1.288.023
47.199
1.240.825
-236.156
5.851.400
227.987
5.623.413
7.690.722
830.851
6.859.871
33.778.266
26.968.657
6.809.609
50.262
Dekkingsmiddelen Crisisbeheersing
Rijksbijdrage BDUR
Gemeentelijke bijdrage
Totaal saldo van baten en lasten
2.876.334
-2.876.334
4.651.387
-4.651.387
4.760.109
-4.760.109
108.722
2.797.878
-2.797.878
2.794.979
-2.794.979
2.794.979
-2.794.979
-
5.674.212
-5.674.212
7.446.366
-7.446.366
7.555.088
-7.555.088
108.722
5.851.400
5.902.199
34.523.745
-745.479
158.984
-50.799
7.690.722
8.277.216
-586.495
33.778.266
Reservemutaties Crisisbeheersing Gerealiseerd resultaat Crisisbeheersing
90.535
39.736
50.799
919.208
332.713
586.495
923.679
318.839
604.841
-18.346
5.941.935
5.941.935
-
8.609.930
8.609.929
-
34.701.945
34.842.584
-140.638
140.639
47
6.2. Overzicht baten en lasten 2023 - deel 2 Primitieve begroting
Begroting na 2e wijziging
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
38.790.317
1.071.605
37.718.711
-
Realisatie 2023
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Verschil
40.351.492
928.503
39.422.989
38.954.626
1.280.561
37.674.065
1.748.925
-
1.897.124
-1.897.124
-
-1.897.124
Programma Brandweer Producten Brandweer Doorbelasting tweede begrotingswijziging Toegerekende organisatiekosten
9.041.546
111.263
8.930.282
9.921.797
273.512
9.648.285
9.572.068
453.270
9.118.799
529.486
47.831.862
1.182.868
46.648.994
50.273.289
3.099.139
47.174.150
48.526.694
1.733.831
46.792.863
381.287
Dekkingsmiddelen Brandweer Rijksbijdrage BDUR
4.677.064
-4.677.064
5.071.714
-5.071.714
5.248.501
-5.248.501
176.787
Gemeentelijke bijdrage
42.362.427 -42.362.427
42.384.577
-42.384.577
42.384.576
-42.384.576
-1
47.039.491 -47.039.491
47.456.291
-47.456.291
47.633.077
-47.633.077
176.786
49.366.908
-840.214
558.073
Totaal saldo baten en lasten
47.831.862
48.222.360
-390.497
50.273.289
50.555.430
-282.141
48.526.694
Reservemutaties Brandweer
772.099
381.602
390.497
3.055.447
2.773.306
282.141
3.098.389
2.510.064
588.324
-306.184
Gerealiseerd resultaat Brandweer
48.603.961
48.603.961
-
53.328.736
53.328.736
-
51.625.083
51.876.972
-251.889
251.889
Gerealiseerd resultaat
89.763.427
89.763.427
-
100.231.367 100.231.366
-
138.608.310 139.170.789
-562.479
562.479
48
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
Overzicht baten en lasten art 27 BBV Lasten
Baten
Saldo
Programma gezondheid
44.783.828
49.152.785
4.368.958
Programma crisisbeheersing
31.889.761
34.476.547
2.586.785
Programma brandweer
36.645.806
48.913.638
12.267.832
213.479
-
-213.479
20.173.927
813.770
-19.360.157
Heffing vpb
-
-
-
Onvoorzien
308.603
-
-308.603
134.015.403
133.356.740
-658.664
4.592.906
5.814.049
1.221.143
138.608.310
139.170.789
562.479
Algemene dekkingsmiddelen Overhead
Saldo van baten en lasten Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves per programma Resultaat
49
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
6.3. Toelichtingen 6.3.1. Waarderings- en resultaatbepalingsgrondslagen Inleiding De jaarrekening 2023 van Veiligheidsregio Fryslân is opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de nadere aanwijzingen in de Financiële verordening van Veiligheidsregio Fryslân. Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vinden plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij het desbetreffende balanshoofd anders is vermeld, zijn de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarde. De baten en lasten zijn toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en winsten zijn slechts opgenomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden vóór het einde van het begrotingsjaar, zijn in acht genomen indien zij vóór het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. De personeelslasten worden in principe toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als gevolg van het formele verbod op het opnemen van voorzieningen c.q. schulden uit hoofde van jaarlijks terugkerende aan arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume, zijn sommige personele lasten echter toegerekend aan de periode waarin de uitbetaling plaatsvindt.
Voor de aan arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume wordt geen voorziening getroffen of op andere wijze een verplichting opgenomen. De referentieperiode is dezelfde als die van de meerjarenraming, te weten: vier jaar. Indien er sprake is van (eenmalige) schokeffecten moet er wel een verplichting worden opgenomen. Materiële vaste activa De materiële vaste activa betreffen uitsluitend investeringen met een economisch nut. De materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgingprijs of vervaardigingprijs, verminderd met lineaire afschrijvingen. Eventueel wordt rekening gehouden met een restwaarde. Activa met economisch nut en een verkrijgingsprijs van minder dan € 10.000 worden niet geactiveerd, uitgezonderd gronden en terreinen. Gronden en terreinen worden altijd geactiveerd. Op gronden en terreinen wordt niet afgeschreven, met uitzondering van voorzieningen aan gronden en terreinen. Met afschrijven wordt begonnen vanaf 1 januari van het jaar volgend op het jaar waarin het actief in gebruik is genomen.
50
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
Voor de verschillende categorieën van activa worden de volgende afschrijvingstermijnen gehanteerd: Categorie Termijn in jaren Bedrijfsgebouwen 50 Grootschalige levensduur verlengende renovaties 50 Ademluchtflessen 30 BZK-materieel 25 Renovatie, restauratie, verbouwing van bedrijfsgebouwen en elementen halverwege levensduur bedrijfsgebouwen 25 Overige (kantoor) inventaris (zoals lockers) 25 Voorzieningen aan terreinen (zoals parkeerplaatsen) 25 Technische installaties in bedrijfsgebouwen t/m 2022 20 Containers, wasmanden op wielen 20 Motorspuitaanhangers 20 Brandweer- en PM vaartuigen 20 Werktuigbouwkundige installaties > 30 kW 20 Redvoertuigen 16 Tankautospuiten inclusief standaard bepakking 16 Hulpverleningsvoertuigen inclusief standaard bepakking 16 Haakarm voertuigen 16 Overige brandweervoertuigen > 3.500 kg 16 Overige brandweervoertuigen < 3.500 kg 15 Overig brandweermaterieel 15 Werktuigbouwkundige installaties tot en met 30 kW 15 Installaties met digitale componenten 12 Oefenmaterieel brandweer 10 Dienstauto’s 10 Personeel/materieelwagens 10 Ademluchtapparatuur (niet zijnde ademluchtflessen) 10 Persoonlijke beschermingsmiddelen (zoals 2e bluspak, helmen, gaspakken) 10 Kantoormeubilair 10 Overige brandweervoertuigen < 3.500 kg 10 Overige brandweervoertuigen > 3.500 kg (2e hands) 10 Brandweer- en PM vaartuigen motoren 10 Overig brandweermaterieel 10 Overige
kantoorinventaris 10 Medische apparatuur TBC 10 Redgereedschap tankautospuit 8 Redgereedschap hulpverleningsvoertuig 8 Persoonlijke beschermingsmiddelen (zoals 1e bluspak) 8 OVD/Piket-voertuigen 7 Heftrucks en aanhangwagens 7 Alarmeringsmiddelen mobilofoons 7 Persoonlijke beschermingsmiddelen (zoals gierpakken) 7 Overig brandweermaterieel (zoals warmtebeeldcamera's, scooters) 7 Alarmeringsmiddelen portofoons 6
51
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
Categorie Termijn in jaren Monitoren 6 Ademlucht spreekmembraan 6 Persoonlijke beschermingsmiddelen (zoals handschoen, laarzen) 5 Overige kantoorinventaris 5 Gebruikerssoftware 5 Overige medische apparatuur 5 PSU GHOR functionarissen 5 Overig brandweermaterieel (zoals meters) 5 Ademlucht cilinders 5 Werkplek automatisering vanaf 2018 4 Mobiele telefoons, tablets, iPads 4 Ademlucht uitademventiel 4 Systeem soft- en hardware 3 Telefooncentrale 3 Als we aan een gebouw waardevermeerderende aanpassingen doen, wordt voor de afschrijvingsduur aangesloten bij de restant-levensduur van het bestaande actief. Vorderingen De vorderingen worden gewaardeerd op nominale waarde. Bij de vorderingen wordt rekening gehouden met noodzakelijk geachte waarderingscorrecties in verband met oninbaarheid. Liquide middelen Deze activa zijn tegen nominale waarde opgenomen. Voorzieningen De voorzieningen worden opgenomen op nominale waarde. Vanwege de significante tijdsinvloeden wordt de voorziening FLO gewaardeerd op basis van contante waarde. De voorzieningen groot onderhoud worden bepaald op basis van recente beheersplannen. Deze beheersplannen kennen een looptijd van 30 jaar, waardoor de tijdsinvloeden significant zijn. Vanwege deze significante invloed is een contante waardebepaling een passender methode voor de bepaling van de voorziening.
Daarom wordt met ingang van het boekjaar 2022 de voorziening bepaald op basis van contante waarde. Vaste schulden Vaste schulden zijn gewaardeerd tegen de nominale waarde, verminderd met gedane aflossingen. De vaste schulden hebben een rentetypische looptijd van 1 jaar of langer. Vlottende passiva De vlottende passiva zijn gewaardeerd tegen nominale waarde. Normenkader Het normenkader voor een rechtmatigheidsverantwoording betreft de inventarisatie van de relevante regelgeving. De inventarisatie beperkt zich tot interne en externe regelgeving die relevant is voor financiële beheershandelingen. Het normenkader vormt vervolgens de basis voor het interne controleplan. Hierin zijn de te toetsen punten voor de rechtmatigheidscontrole uiteengezet. Het normenkader 2023 en het interne controleplan 2023 zijn op 13 juli 2023 vastgesteld door het Algemeen Bestuur.
52
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
6.3.2. Toelichting op de balans Materiële vaste activa Het verloop in de materiële vaste activa is als volgt: Verloopoverzicht materiële vaste activa Saldo 01.01.2023
Gronden en terreinen Terreininrichting
Investeringen
Desinvestering
Afschrijvingen
Saldo 31.12.2023
1.556.464
1.556.464
99.779
5.257
94.522
852.433
25.105.565
Bedrijfsgebouwen
25.760.710
197.288
Vervoermiddelen
25.486.325
377.525
51.494
2.574.586
23.237.770
Machines, apparaten, installaties
3.846.818
274.952
480.171
3.641.599
Overige materiële vaste activa
9.952.065
3.341.677
1
2.003.659
11.290.082
66.702.161
4.191.442
51.495
5.916.106
64.926.002
Saldo 01.01.2023
Investeringen
513.194
7.952.517
4.191.442
4.274.269
513.194
7.952.517
4.191.442
4.274.269
Investeringsprojecten in uitvoering
Activeringen
Saldo 31.12.2023
Saldo 31.12.2023
Materiële vaste activa Investeringsprojecten in uitvoering
64.926.002 4.274.269
Totaal materiële vaste activa
69.200.272
De belangrijkste investeringen in materiële vaste activa betreffen: Brandweerkazerne Drachten verbouwing Portofoons Watertransportsysteem - Burgum en Drachten Bluspakken Mobiele devices
€ 1.921.112 € 977.161 € 742.420 € 655.868 € 382.247
Uitzettingen met een looptijd van korter dan 1 jaar Schatkistbankieren Veiligheidsregio Fryslân neemt deel aan verplicht schatkistbankieren. Hiertoe is een overeenkomst afgesloten met het Rijk en worden overtollige tegoeden aangehouden in de schatkist. De Veiligheidsregio mag tot een bedrag van € 1.795.269 buiten de schatkist aanhouden. Per kwartaal was dit saldo gemiddeld als volgt: Eerste kwartaal Tweede kwartaal Derde kwartaal Vierde kwartaal
€ 469.239 € 471.098 € 487.285 € 466.891
Het drempelbedrag is in 2023 niet overschreden.
53
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
Overlopende activa De overlopende activa zijn als volgt te specificeren: 31.12.2023 31.12.2022 Nog te ontvangen bedragen met een specifiek bestedingsdoel € 59.400 € 52.430 Vooruitbetaalde bedragen € 1.388.049 € 1.458.144 Overige nog te ontvangen bedragen € 4.549.716 € 8.386.137 € 5.997.165
€ 9.896.710
Onder de overige nog te ontvangen bedragen is ultimo 2022 een vordering op het COA opgenomen inzake de Crisisnoodopvang van € 8,0 miljoen. Ultimo 2023 bedraagt dit een te vorderen bedrag van € 4,1 miljoen. Nog te ontvangen bedragen met een specifiek bestedingsdoel Saldo 01.01.2023
Ontvangsten
Gemaakte kosten
Saldo 31.12.2023
18.492
237.566
219.075
-
29.686
124.570
154.284
59.400
4.252
4.252
-
-
52.430
366.388
373.359
59.400
Saldo 01.01.2023
Stortingen
Onttrekkingen
Saldo 31.12.2023
3.322.000
3.547.886
3.490.186
3.379.700
3.322.000 Bestemmingsreserves Gezondheidsmonitor 303.701 FLO 806.781 Uitwerkingskader Meldkamer 500.000 JGZ 3.0 775.922 Tweede loopbaanbeleid 538.939 In te halen werkzaamheden 1.695.649 Gezonde leefomgeving 200.000 Kansrijke start 89.307 Nu niet zwanger 134.000 Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers 245.000 Integraal Zorgakkoord (IZA) 80.000 Wabo 380.000 Tijdelijke versterking projecten 255.500 Energietransitie 200.000 6.204.799
3.547.886
3.490.186
3.379.700
102.000 -
78.588 379.755 170.374 56.958 46.541 134.000
327.113 806.781 500.000 396.167 538.939 1.525.274 143.042 42.766 -
102.000
48.126 80.000 90.000 196.500 100.000 1.380.842
196.874 290.000 59.000 100.000 4.925.957
Totaal eigen vermogen
3.649.886
4.871.028
8.305.657
Overige Nederlandse overheidslichamen SBOH Gezondheidsonderzoek na rampen GGD Salariscompensatie Verpleegkundig specialist in opleiding (VIOS)
Eigen vermogen Het verloop van de reserves is als volgt:
Algemene reserve Egalisatiereserve
9.526.799
54
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
Toelichting per reserve Egalisatiereserve Op 19 december 2018 heeft het algemeen bestuur de beleidsnota weerstandvermogen en risicobeheersing vastgesteld. Daarin is besloten om gebruik te maken van een egalisatiereserve. Deze reserve wordt gebruikt om tussentijdse fluctuaties in het begrotingssaldo op te vangen. Deze reserve heeft een omvang van tussen de 2% en 5% van het begrotingstotaal. Het saldo van de eerste begrotingswijziging is toegevoegd aan de egalisatiereserve. Voor het dekken van de cao wordt een verdeelsystematiek toegepast. Per saldo wordt de cao volledig gedekt vanuit het resultaat, waarbij er verschuivingen tussen de programma’s ontstaan. De verschuivingen zijn door het AB geaccordeerd door de tweede begrotingswijziging en lopen via de egalisatiereserve. Zie hiervoor ook het overzicht zoals dit is opgenomen in de tweede bestuursrapportage op pagina 2. De achterliggende gedachte is als volgt: a) We kijken naar het resultaat exclusief cao. b) Het bedrag bij a storten we in de egalisatiereserve. Dit wordt per organisatieonderdeel aangemerkt als ‘verwacht resultaat'. c) Extra opbrengsten BDUR storten we ook in de egalisatiereserve. d) De extra lasten als gevolg van de CAO onttrekken we uit de egalisatiereserve. Deze onttrekking loopt dus één op één met de extra loonkosten.
Toerekening reservemutaties onderdeel organisatie Een aantal van de bestemmingsreserves is gekoppeld aan het onderdeel organisatie. Deze reserves dienen de gehele organisatie. Het betreft (een deel van) de bestemmingsreserve 'in te halen werkzaamheden' en de bestemmingsreserve 'tijdelijke versterking projecten'. De mutaties op deze bestemmingsreserves rekenen we daarom, conform de afgesproken verdeling, toe aan de andere programma’s. Deze toerekening is als volgt: Verdeling naar In te halen programma's werkzaamheden
Tijdelijke versterking projecten
Totaal toegerekende reservemutaties
Gezondheid
38,5%
65.594
75.653
141.246
Crisisbeheersing
5,8%
9.882
11.397
21.279
Brandweer
55,7%
94.898
109.451
204.349
Totaal onderdeel organisatie
100,0%
170.374
196.500
366.874
Gezondheidsmonitor De GGD voert in een vierjaarlijkse cyclus verschillende gezondheidsmonitors uit. Gelet op ontwikkelingen in het sociaal domein is besloten om deze monitors dusdanig uit te zetten dat uitkomsten op gebiedsniveau beschikbaar komen. De lasten voor het uitvoeren van de gezondheidsmonitors op gebiedsniveau variëren van € 75.000 tot € 160.000. De reserve gezondheidsmonitors is gevormd om de lasten van de verschillende monitors te egaliseren. FLO overgangsrecht Deze reserve is gevormd om de mogelijke toekomstige nadelen van de FLO te kunnen financieren. Zoals bij de resultaatbestemming is aangegeven wordt voorgesteld om deze reserve te laten vrijvallen. Uitwerkingskader Meldkamer De bestemmingsreserve is bedoeld voor de verdere ontwikkeling van de meldkamer en de overgang van diverse koppelingen naar één landelijk meldsysteem (LMS).
55
Jaarverslag en Jaarrekening 2023 • Veiligheidsregio Fryslân
Jeugdgezondheid 3.0 In 2018 heeft de bestuurscommissie Gezondheid ingestemd met het programma JGZ 3.0. Dit programma richt zich op het toekomstbestendig maken van de JGZ. De uitvoering van de innovatieagenda van dit programma, die gericht is op het aanpassen van de werkwijzen binnen de JGZ leidt tot extra kosten. De bestemmingsreserve JGZ 3.0 is bedoeld om deze extra kosten te dekken. In 2021 heeft de bestuurscommissie Gezondheid ingestemd met het verlengen van de duur van het programma tot en met 2024. Tweede loopbaanbeleid Vanaf 2006 is de FLO afgeschaft. Hiervoor is het tweede loopbaanbeleid in de plaats gekomen. Medewerkers die twintig jaar in een repressieve functie zitten, kunnen via deze voorziening gefaciliteerd worden om een tweede loopbaan te starten en uit de repressieve functie te stappen. Medewerkers kunnen deze tweede loopbaan zowel intern als extern worden ingevuld. Hierbij zetten we loopbaancoaching in om zo een zo goed mogelijke nieuwe baan te vinden. De kosten die hier aan verbonden zijn, kunnen onder andere bestaan uit loopbaancoaching, studie kosten en de afbouwregeling van de onregelmatigheidstoeslag. In te halen werkzaamheden Bij de jaarrekening 2020 is voorgesteld om een deel van het resultaat van 2020 te bestemmen voor in te halen werkzaamheden. Het bestuur heeft conform besloten en daarom is hiervoor is een bestemmingsreserve gevormd.
Vanwege de coronacrisis hebben we de taken nog niet (volledig) ingehaald. Deze taken pakken we op basis van een geactualiseerde uitvoeringsplanning op. Bij de bestuursrapportages informeren wij het bestuur over de voortgang hiervan. In de bestemmingsreserve in te halen werkzaamheden is ook een bedrag opgenomen voor de Wnra en de omgevingswet. Bij de resultaatbestemming wordt voorgesteld deze twee onderdelen in te zetten voor de fuwa. Gezonde leefomgeving De bestemmingsreserve Gezonde leefomgeving is ingesteld voor het dekken van de kosten van de personele capaciteit voor de extra adviesvragen op het terrein van Gezonde leefomgeving. Deze extra adviesvragen hangen samen met de invoering van de Omgevingswet. De bestemmingsreserve biedt dekking voor de jaren 2022 tot en met 2024. Kansrijke start De bestemmingsreserve Kansrijke Start is gevormd bij de resultaatbestemming 2021. Deze reserve is ingesteld ter dekking van de kosten van de provinciale aanjager Kansrijke Start voor de jaren 2022 en 2023. Het restant van de bestemmingsreserve wordt in 2024 ingezet voor ondersteuning en uitbouw van Kansrijke Start binnen het FrIZA. Nu niet zwanger De interventie Nu Niet Zwanger is gericht op het voorkomen van onbedoelde zwangerschappen bij gezinnen in kwetsbare situaties.