Bijlage 1 - Strandnota 2026-2030

Strandnota 2026 – 2030

Gemeente Schiermonnikoog

Inhoudsopgave Samenvatting ................................................................................................................................. 4 1.

Inleiding .................................................................................................................................... 5 1.1 Doelen ................................................................................................................................... 5 1.2 Reikwijdte .............................................................................................................................. 5 1.3 Leeswijzer ............................................................................................................................... 5

2.

Beleidskader ............................................................................................................................ 6 2.1 Rijksbeleid .............................................................................................................................. 6 2.2 Provinciaal beleid................................................................................................................. 7 2.3 Gemeentelijk beleid ............................................................................................................ 7 2.4 Samenhang beleidsstukken ................................................................................................ 8

3.

Eigendom en beheer ........................................................................................................... 10 3.1 Eigendom en erfpacht ...................................................................................................... 10 3.2 Beheer .................................................................................................................................. 10

4.

Natuur en landschap ........................................................................................................... 13 4.1 Vrij spel voor wind en zee .................................................................................................. 13 4.2 Bescherming strandbroeders en behoud van rustplaatsen ......................................... 13 4.3 Balans tussen beleving en natuurwaarden .................................................................... 13

5.

De randvoorwaarden: veilig, toegankelijk en schoon .................................................... 15 5.1Veiligheid .............................................................................................................................. 15 5.2 Het strand is toegankelijk................................................................................................... 16 5.3 Schoon strand ..................................................................................................................... 17

6.

Recreatie ............................................................................................................................... 19 6.1 Recreatieve zonering......................................................................................................... 19 6.2 Intensieve sporten .............................................................................................................. 21 6.3 Hengelsport en staand wantvissen .................................................................................. 21 6.4 Strandrijden ......................................................................................................................... 21 6.5 Honden ................................................................................................................................ 21 6.6 Paardrijden .......................................................................................................................... 22 6.7 Drones .................................................................................................................................. 22 6.8 Kampvuren .......................................................................................................................... 22 6.9 Kamperen............................................................................................................................ 23 2

7.

Exploitatie van het strand .................................................................................................... 24 7.1 Bestaande mogelijkheden ................................................................................................ 24 7.2 Nieuwe mogelijkheden ..................................................................................................... 24 7.3 Bouwwerken........................................................................................................................ 26 7.4 Vergunningen voor het plaatsen van bouwwerken ..................................................... 27 7.5 Exploitatievergunningen.................................................................................................... 29 7.6 Commerciële activiteiten ................................................................................................. 30 7.7 Evenementen ..................................................................................................................... 30 7.8 Verhuur van ligbedden en parasols ................................................................................ 30 7.9 Standplaatsen en venten .................................................................................................

31 7.10 Commerciële uitingen ..................................................................................................... 31

8.

Communicatie en evaluatie ............................................................................................... 32 8.1 Communicatie.................................................................................................................... 32 8.2 Evaluatie .............................................................................................................................. 32

9.

Financiën................................................................................................................................ 34

Bijlagen .......................................................................................................................................... 35 Bijlage I – Kustkader en indieningsvereisten Rijkswaterstaat ............................................... 35

N.B. Enkele zinnen in deze nota zijn cursief gedrukt en hebben een verwijzing met de tekst “hierover vindt nog nader onderzoek plaats”. Momenteel vindt afstemming plaats tussen Rijkswaterstaat, Natuurmonumenten en de gemeente Schiermonnikoog over de bevoegdheden rondom eigendom, erfpacht en vergunningen.

3

Samenvatting Jaarlijks trekt Schiermonnikoog ruim 300.000 bezoekers uit binnen- en buitenland. Veel van hen keren meer dan eens terug. Het strand is niet alleen vanuit het oogpunt van natuur belangrijk voor het eiland, het heeft een enorme toeristische aantrekkingskracht. De lokale economie is afhankelijk van een duurzame bescherming van de landschappelijke kwaliteiten. Grootschalige ontwikkelingen passen daar niet in. De gemeente wil ruimte bieden aan ondernemers die een kwaliteitsslag willen maken of nieuwe initiatieven op het strand willen ontwikkelen, passend bij de schaal van Schiermonnikoog. De mogelijkheden voor het gebruik van het Noordzeestrand worden gevormd door vigerende wet- en regelgeving en bestaand beleid van verschillende overheden. Bij nieuwe ontwikkelingen op het strand moet bovendien rekening gehouden worden met de eigendomssituatie. Bij het beheer van het strand hebben meerdere (overheids-)organisaties elk een eigen verantwoordelijkheid. Ontwikkeling van het activiteitenaanbod en kwaliteitsverbetering van de voorzieningen op het strand zijn alleen mogelijk mits tenminste aan de randvoorwaarden veilig, toegankelijk en schoon wordt voldaan. Het uitgestrekte brede strand biedt bezoekers ruimschoots gelegenheid om te wandelen, schelpen te zoeken, te vliegeren of simpelweg te genieten van zon, zee en zand.

Om verstoring of schade aan de natuur te beperken en de bezoekers de mogelijkheid te bieden de kernwaarden optimaal te beleven zijn de recreatieve activiteiten verdeeld over meerdere zones. Bestaand recreatief gebruik, zoals kitesurfen, vissen met staand want of strandrijden, kan conform de huidige beleidsregels worden voortgezet. Kwaliteitsverbetering van de bestaande voorzieningen is een breed gedeelde wens. De huidige strandexploitanten willen een betere dienstverlening bieden aan hun gasten. Enkele ondernemers hebben bovendien plannen voor uitbreiding of vernieuwing van het aanbod. De gemeente wil mogelijk maken dat zowel in de omgeving van de strandovergang Badweg als van de strandovergang Prins Bernhardweg één strandpaviljoen jaarrond geëxploiteerd kan worden. Ook wil de gemeente toestaan dat er een accommodatie voor buitensportactiviteiten jaarrond geëxploiteerd kan worden. Daarnaast wil de gemeente op een andere wijze omgaan met de huidige strandkiosken en blijft de strandbewakingspost behouden. De verruimde mogelijkheden, zoals de omzetting van een seizoensgebonden kiosk naar een strandpaviljoen of accommodatie voor buitensportactiviteiten, zijn pas mogelijk zodra dit in het nieuwe omgevingsplan is verwerkt of wanneer er op een aanvraag van een initiatiefnemer vergunning is verleend. Dit geldt ook voor het vergunnen van jaarrond exploitatie.

Voor groepsactiviteiten vanaf 100 personen is op grond van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) een evenementenvergunning verplicht. Het aantal exploitanten voor gemotoriseerde strandritten wil de gemeente beperken tot één aanbieder. De regels en afspraken ten aanzien van het gebruik van het strand worden via diverse communicatiemiddelen onder de aandacht gebracht van ondernemers en bezoekers. Jaarlijks organiseert de gemeente een evaluatie met de strandexploitanten en -gebruikers. Tevens vindt afstemming plaats in de werkgroep beheer van het nationaal park. De gemeentelijke taken op het strand, zoals strandbewaking en het schoonhouden van het strand, brengen kosten met zich mee. Deze kosten zijn structureel opgenomen in de gemeentebegroting en worden jaarlijks geïndexeerd. Voor een aantal extra maatregelen voortkomend uit deze strandnota worden incidenteel kosten gemaakt.

4

1. Inleiding Ruimte, rust, natuur en een gevoel van vrijheid kenmerken het uitgestrekte strand op Schiermonnikoog. Jaarlijks trekt het Waddeneiland ruim 300.000 bezoekers uit binnen- en buitenland. Veel van hen keren meer dan eens terug. Het strand is niet alleen vanuit het oogpunt van natuur belangrijk voor het eiland, het heeft een enorme toeristische aantrekkingskracht en is daarom van groot economisch belang. Het behoud van het strand is een voorwaarde voor een gezonde en leefbare toekomst van Schiermonnikoog. Daarbij horen passende recreatieve voorzieningen die de strandbeleving versterken en tegelijkertijd de natuur zo min mogelijk verstoren. De gemeente wil ruimte bieden aan ondernemers die een kwaliteitsslag willen maken of nieuwe initiatieven op het strand willen ontwikkelen die een bijdrage leveren aan het toeristisch product van Schiermonnikoog. Daarbij dienen zij tenminste te voldoen aan de randvoorwaarden veilig, toegankelijk en schoon. Strandbeleving is voor iedere bezoeker verschillend. Waar de een het een geweldige ervaring vindt om al kitesurfend de golven te trotseren, kiest de ander ervoor om een lange strandwandeling te maken langs de vloedlijn. Om de verschillende groepen gebruikers van het strand te laten genieten en daarbij de natuur minimaal te verstoren is het strand opgedeeld in zones.

Zo kan iedereen optimaal genieten van het strand, krijgen kustvogels en zeezoogdieren voldoende rust en blijven de unieke waarden van het strand behouden.

1.1 Doelen Met deze strandnota beoogt de gemeente een weloverwogen en overzichtelijk beleidskader te scheppen voor het gebruik van het Noordzeestrand van Schiermonnikoog. De nota maakt de regelgeving inzichtelijk voor alle bij het strand betrokken partijen door deze te bundelen. De nota vormt tevens de basis voor een hernieuwde visie op de ontwikkeling van het activiteitenaanbod en kwaliteitsverbetering van de voorzieningen op het strand. Deze hernieuwde visie wordt primair ingekaderd door wet- en regelgeving van andere overheden. Als andere overheden onder voorwaarden mogelijkheden bieden, dan is het aan de gemeente om die mogelijkheden te verkennen en, indien wenselijk, de gemeentelijke regelgeving daarop aan te passen.

1.2 Reikwijdte Deze strandnota is van toepassing op het Noordzeestrand van Schiermonnikoog van Paal 1 tot en met De Balg. Ook de strandovergangen maken onderdeel uit van deze nota.

1.3 Leeswijzer Allereerst wordt in de nota ingegaan op het beleidskader en vigerende wet- en regelgeving. In het volgende hoofdstuk worden de eigendomssituatie en het beheer van het strand in kaart gebracht. De unieke natuurwaarden van het strand komen aan bod in hoofdstuk 4, waarna in hoofdstuk 5 de randvoorwaarden veilig, toegankelijk en schoon toegelicht worden. In de daaropvolgende hoofdstukken wordt nader ingegaan op de zonering en recreatieve activiteiten (hoofdstuk 6) en de strandexploitatie (hoofdstuk 7). De wijze van monitoring en evaluatie komt aan de orde in hoofdstuk 8. De nota wordt afgesloten met een financieel overzicht.

5

2. Beleidskader De mogelijkheden voor het gebruik van het Noordzeestrand worden gevormd door vigerende wet- en regelgeving en bestaand beleid van verschillende overheden. De belangrijkste wetgeving en beleidsnota’s op rijks-, provinciaal en gemeentelijk niveau die op het strand van toepassing zijn worden hieronder uiteengezet.

2.1 Rijksbeleid Omgevingswet (2024) Sinds 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht. De Omgevingswet gaat over de ruimte waarin mensen wonen, werken en ontspannen. Deze nieuwe wet voegt wetten op het gebied van de fysieke leefomgeving samen. In vier algemene maatregelen van bestuur en een ministeriële regeling is de Omgevingswet verder uitgewerkt. In het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) staan rijksregels voor burgers en bedrijven. De regels gelden voor bijvoorbeeld milieubelastende activiteiten, activiteiten in een beperkingengebied of activiteiten met gevolgen voor de natuur. Het Bal bevat algemene regels, meldingsplichten, vergunningplichten, maatwerkmogelijkheden en specifieke zorgplichten. De algemene regels en vergunningplichten voor verschillende activiteiten in de Noordzee, waaronder ook het strand, staan in hoofdstuk 7 van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal).

Agenda voor het Waddengebied 2050 (2020) De Agenda voor het Waddengebied 2050 stelt de duurzame bescherming en ontwikkeling van de Waddenzee als natuurgebied voorop. De Agenda beschrijft het gezamenlijk langetermijnperspectief voor het Waddengebied in 2050 en formuleert gezamenlijke doelen, handelingsprincipes en stappen richting een uitvoeringsprogramma om deze doelen te realiseren. Met de Agenda wordt de verbinding gelegd tussen de verschillende opgaven in het gebied. De Agenda richt zich op het gehele Waddengebied: Waddenzee, Waddeneilanden, Noordzeekustzone boven de eilanden en de vaste wal langs de Waddenzee. Met de Agenda voor het Waddengebied 2050 bieden het Rijk en de provincies, samen met gemeenten, waterschappen, natuurorganisaties en het bedrijfsleven, een gezamenlijk richtinggevend en integraal perspectief op de ontwikkeling van het Waddengebied. Momenteel wordt er gewerkt aan een Beleidskader Natuur Waddenzee met als doel om een goede balans te vinden tussen economie en ecologie, waarbij medegebruik ook in de toekomst mogelijk moet blijven. De Agenda voor het Waddengebied 2050 is daarbij het uitgangspunt.

Natura 2000 beheerplan Noordzeekustzone (2016) Voor ieder Natura 2000-gebied wordt een eigen beheerplan opgesteld. Rijkswaterstaat heeft het beheerplan voor de Noordzeekustzone opgesteld. Zie ook §2.2 provinciaal beleid.

Deltaprogramma Waddengebied (jaarlijks) Het nationaal Deltaprogramma Waddengebied beschrijft ambities en maatregelen voor het behoud van de waterveiligheid in een natuurlijk Waddengebied. De voorkeursstrategie voor het Waddengebied richt zich op het behoud van de bufferende werking van de eilanden, de buitendelta’s en het intergetijdengebied. Hiervoor zijn soms zandsuppleties nodig op de eilanden.

6

De bufferende werking kan versterkt worden door het duingebied dynamisch te beheren en zo te zorgen voor het natuurlijk doorstuiven van zand voor versterking van het achterliggende duingebied. Hiervoor is wel ruimte nodig.

2.2 Provinciaal beleid Natura 2000 beheerplannen Duinen van Schiermonnikoog & Noordzeekustzone (2016) Natura 2000 is een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden. In deze Natura 2000gebieden worden bepaalde dieren, planten en hun natuurlijke leefomgeving beschermd om de biodiversiteit in stand te houden. Provincie Fryslân stelt beheerplannen op voor de Natura 2000-gebieden in Fryslân. Deze plannen formuleren precies welke natuurwaarden waar bescherming krijgen en ook hoe dat gebeurt. Daarbij moet rekening gehouden worden met de ecologische, maar ook met de economische en sociale (on)mogelijkheden die er in en rondom het gebied zijn. De beheerplannen komen tot stand in overleg met eigenaren, ondernemers, omwonenden, diverse overheden en andere belanghebbenden. De looptijd van een beheerplan is telkens zes jaar waarna het plan (na een inspraakprocedure) wordt verlengd, eventueel met aanpassingen. Voor het strand van Schiermonnikoog zijn de beheerplannen van twee Natura 2000 gebieden van toepassing: Duinen van Schiermonnikoog (provincie) en Noordzeekustzone (Rijkswaterstaat).

Omgevingsvisie Fryslân (2020) In de huidige Omgevingsvisie “De romte diele” staat wat de provincie doet om de basiskwaliteiten van de Friese leefomgeving op orde te houden. Ook staat erin waar de provincie met de leefomgeving van Fryslân naar toe wil: de ambitie en doelen voor de komende 25 jaar. Met “De romte diele” wil de provincie wil extra inzetten op vier urgente, integrale opgaven: Fryslân vitaal, leefbaar en bereikbaar houden; energietransitie met kracht voortzetten; Fryslân klimaat adaptief inrichten en versterken van de biodiversiteit. In april 2024 is een startnotitie vastgesteld voor de vernieuwing van de Omgevingsvisie. Hoewel de hoofdlijnen uit “De romte diele” nog steeds actueel zijn, is er een concreter ruimtelijk kader nodig waarin duidelijk richting wordt gegeven aan de urgente opgaven.

Omgevingsverordening Fryslân 2022 (2024) Tegelijk met de Omgevingswet is op 1 januari 2024 de Omgevingsverordening Fryslân 2022 in werking getreden. In de Omgevingsverordening staan de regels voor de fysieke leefomgeving. Deze Verordening sluit aan op de ambities en opgaven uit de Omgevingsvisie van de provincie Fryslân “De romte diele”. De Omgevingsverordening is een digitale verordening, die in de plaats is gekomen van vrijwel alle verschillende verordeningen voor de fysieke leefomgeving die de provincie had, zoals de Verordening Romte, de Waterverordening en de Verordening wet Natuurbescherming.

2.3 Gemeentelijk beleid Omgevingsvisie Volgens de Omgevingswet moet een gemeente een omgevingsvisie hebben. Gemeenten hebben tot en met 31 december 2026 voor het vaststellen van de omgevingsvisie. In de omgevingsvisie legt de gemeente haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast. De strategische keuzes voor de fysieke leefomgeving gaan over alles wat we buiten zien en wat nodig is om te kunnen leven, wonen, werken, leren en ontspannen. Op dit moment werkt de gemeente Schiermonnikoog

7

aan het opstellen van een omgevingsvisie. Deze strandnota is een uitwerking van één van de strategische doelen van de omgevingsvisie op het gebied van recreatie.

Tijdelijk deel van het omgevingsplan (deel bestemmingsplan buitengebied 2016) In de omgevingsvisie geeft de gemeente aan hoe zij de fysieke leefomgeving wil ontwikkelen en beschermen. De manier waarop wordt vastgelegd in het omgevingsplan. Het omgevingsplan bevat de regels voor de fysieke leefomgeving. Alle bestemmingsplannen en delen van verordeningen worden dan samengevoegd tot één nieuw plan. Het Noordzeestrand is opgenomen in het tijdelijke deel van het omgevingsplan (deel bestemmingsplan buitengebied) en hierin worden de gebruiks- en de bouwmogelijkheden vastgelegd voor het “droge” deel van het eiland -behoudens het dorp- voor zover dit binnen de gemeentegrenzen valt. Op het strand wordt de gemiddelde laagwaterlijn aangehouden. In het plan wordt bijvoorbeeld het gebruik van het strand geregeld en ook welke bouwwerken zijn toegelaten en onder welke voorwaarden.

Welstandnota (2014) Met de welstandsnota wordt beoogd een bijdrage te leveren aan de belevingswaarde van de ruimtelijke kwaliteit van de gemeente Schiermonnikoog. Uitgangspunt is dat met het opstellen van welstandsbeleid de gemeente een helder, controleerbaar en klantgericht welstandstoezicht levert. Burgers, ondernemers en ontwerpers worden in een vroeg stadium geïnformeerd over de criteria die bij de welstandsbeoordeling een rol spelen. Voor het strand zijn de “objectcriteria strandbebouwing” van toepassing.

Algemene Plaatselijke Verordening (APV, 2022) In de APV staat de gemeentelijke regelgeving op het gebied van openbare orde en veiligheid. De APV is een door de gemeente uitgevaardigde regel die voor alle burgers geldt, dus niet alleen voor alle inwoners, bedrijven en verenigingen in de gemeente, maar ook voor bezoekers. De gemeente heeft op basis van de gemeentewet de bevoegdheid dit soort regels uit te vaardigen. Gemeenten mogen zelf beslissen welke regels er in hun gemeente gelden. In de APV van Schiermonnikoog staan onder andere regels over strandrecreatie, evenementen, standplaatsen en venten.

Toeristische visie (2021) In 2019 hebben de gemeente Schiermonnikoog, het Schiermonnikoger Ondernemers Verbond, VVV Schiermonnikoog en Natuurmonumenten gezamenlijk een toeristische visie voor het eiland opgesteld. In de in 2021 door de raad vastgestelde visie wordt aan de hand van 10 pijlers een denkrichting gegeven over hoe het toeristisch beleid zich volgens deze partijen zou moeten ontwikkelen. Daarmee wordt beoogd om een balans te creëren tussen behoud van eigenheid en rust in tijden van toenemend toerisme en veranderende behoeften van bezoekers. De 10 pijlers worden door de deelnemende partijen gebruikt als kader en toetsingsinstrument voor hun beleid en besluiten.

Ambitieplan Nationaal Park Schiermonnikoog (2024) Op 24 juni 2024 heeft het overlegorgaan van Nationaal Park Schiermonnikoog het Ambitieplan vastgesteld. In dit plan wordt de toekomst van het Nationaal Park Schiermonnikoog geschetst: een plek waar natuurbehoud hand in hand gaat met duurzaam toerisme, educatie en lokale betrokkenheid. Met het ambitieplan ligt er een gemeenschappelijke basis om verder te bouwen aan de toekomst van het Nationaal Park. De gemeente Schiermonnikoog is vertegenwoordigd in het overlegorgaan. Het strand valt binnen de begrenzing van het nationaal park.

2.4 Samenhang beleidsstukken Uitgangspunt bij alle beleidsstukken over het strand is dat het belang van de natuur voorop staat. Vanzelfsprekend mag de veiligheid van de waterkering daarbij niet in het geding

8

komen. Recreatief medegebruik kan, maar binnen de daarvoor geldende regelgeving en zonering. De bijzondere natuurwaarden van het strand blijven daarmee behouden en eilanders en bezoekers kunnen blijven genieten van de weidsheid en stilte.

9

3. Eigendom en beheer 3.1 Eigendom en erfpacht De Staat der Nederlanden is eigenaar van het Noordzeestrand op Schiermonnikoog, met uitzondering van een gedeelte ter hoogte van de strandovergang Badweg (figuur 3.1). Dat is in eigendom van Wagenborg.

Figuur 3.1 Luchtfoto met het deel van het Noordzeestrand dat niet in eigendom is van de Staat

In 2005 heeft de Staat nagenoeg alle natuurgebied, waaronder vrijwel het gehele strand1, in erfpacht gegeven aan de Vereniging Natuurmonumenten door het sluiten van een erfpachtovereenkomst. De looptijd van de erfpachtovereenkomst is veertig jaar. De Staat heeft een vergunning verleend aan de gemeente Schiermonnikoog voor het gebruik en de exploitatie van het strand tussen paal 3 en paal 7.

3.2 Beheer Bij het beheer van het strand zijn meerdere overheids- en terreinbeherende organisaties betrokken. Natuurmonumenten, Rijkswaterstaat, Wetterskip Fryslân, provincie Fryslân en de gemeente Schiermonnikoog hebben hierin elk een eigen verantwoordelijkheid.

1

De gronden van Wagenborg en de strandopgang zijn niet in erfpacht gegeven aan Natuurmonumenten.

10

Natuurmonumenten Bij het aangaan van de erfpachtovereenkomst is het beheer van de stranden van het eiland, inclusief de kustwateren, overgegaan van Rijkswaterstaat naar Natuurmonumenten. Natuurmonumenten is verantwoordelijk voor: Beheer en onderhoud van het strand en de strandovergangen, met uitzondering van de strandovergang Badweg; ✓ Privaatrechtelijke toetsing vergunningen afgegeven door overheden en semioverheden; ✓ Toetsen en afgeven gebruikerstoestemmingen, (onder)verpachten percelen en locaties voor bijvoorbeeld horeca.2 ✓

Rijkswaterstaat Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor: ✓ ✓ ✓

Handhaving van de basiskustlijn; Opruimen van chemische verontreinigingen (bijv. olie) en verontreinigingen groter dan 5 m3 op het strand en in de zee (zie ook §5.3); Afgeven van vergunningen op grond van de Waterwet. Vanuit deze bevoegdheid toetst Rijkswaterstaat initiatieven aan het rijksbeleid. Deze zijn, zoals verwoord in het Nationaal Waterplan en gespecificeerd in de Beleidslijnkust: handhaving van de kustlijn, het meegroeien van het kustfundament, het beheer en onderhoud op het strand en de toegang bij calamiteiten.

Wetterskip Fryslân Het beheer van de primaire zeekering is door Rijkswaterstaat overgedragen aan Wetterskip Fryslân. Deze zandige kering bevindt zich achter de duinenrij. Het Wetterskip voert geen direct beheer uit op het strand, maar is indirect betrokken indien activiteiten of maatregelen consequenties hebben voor de primaire kering. Provincie Fryslân De provincie is verantwoordelijk voor: ✓

Het afgeven van vergunningen op grond van de Omgevingswet.

Gemeente Schiermonnikoog De gemeente is verantwoordelijk voor: ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓

Alles wat op het strand aanspoelt, op grond van de Wet op de strandvonderij; Het opruimen van het strand bij verontreinigingen van minder dan 5 m3; Verwijderen en ophalen van dode dieren op het strand; Beheer en onderhoud van de strandovergangen Badweg; Bebording op grond van APV; Stellen van regels over evenementen (zoals een evenementenvergunning) in de APV; Stellen van regels over de exploitatie van horeca-inrichtingen; Toewijzen van bouw- en gebruiksmogelijkheden, passend binnen de regels van hogere overheden (Omgevingsplan).

Tussen bovenvermelde organisaties vindt regelmatig overleg plaats, zowel op ambtelijk als bestuurlijk niveau. Bovendien zijn ze vertegenwoordigd in het overlegorgaan Nationaal Park Schiermonnikoog, de werkgroep beheer en de werkgroep communicatie & educatie. De planvorming en uitvoering van (nieuwe) beheermaatregelen worden hier met elkaar besproken en afgestemd.

2

Hierover vindt momenteel nadere afstemming plaats.

11

Grenscorrectie Onder invloed van wind en eb en vloed ‘wandelt’ het strand van Schiermonnikoog langzaam oostwaarts, waardoor het de grens van de gemeente Het Hogeland passeert. Om de bestuurlijke verantwoordelijkheden ten aanzien van onder andere veiligheid en calamiteiten overzichtelijk te houden is de gemeentegrens (en provinciegrens) in 2006 en 2020 aangepast. Het deel van Schiermonnikoog dat in de provincie Groningen lag is bij de provincie Fryslân getrokken. Onder invloed van de natuurlijke dynamiek van de kust is het niet uit te sluiten dat er op termijn opnieuw een grenscorrectie nodig is.

12

4. Natuur en landschap Eén van de uitgangspunten van deze strandnota is het duurzaam in stand houden en waar mogelijk versterken van de landschappelijke kwaliteiten. Als landschappelijke kwaliteiten worden aangemerkt de rust, weidsheid, gevoel van vrijheid en de natuurlijkheid met inbegrip van de duisternis. Deze waarden worden nationaal en internationaal erkend. Niet voor niets heeft Schiermonnikoog sinds 1989 de status van Nationaal Park en is het Waddengebied sinds 2009 erkend als UNESCO Werelderfgoed. De beleving van natuur en landschap is van groot belang voor het toerisme op het eiland. Het is de voornaamste reden voor een bezoek aan het eiland. De lokale economie is afhankelijk van een duurzame bescherming van de landschappelijke kwaliteiten. Grootschalige ontwikkelingen passen daar niet in. Er zijn wel mogelijkheden voor kwaliteitsverbetering van het recreatief product en lokale ontwikkelingen passend bij de schaal van Schiermonnikoog.

4.1 Vrij spel voor wind en zee Schiermonnikoog heeft het breedste strand van alle Waddeneilanden. Het strand ontwikkelt zich voor een belangrijk deel zelf onder invloed van de elementen. Wind en zee hebben hier vrij spel. Het strand verandert daardoor voortdurend. Aan de west- en oostzijde groeit het aan, op andere plekken beweegt de vloedlijn steeds verder naar binnen. Onverwacht heeft zich een breed groen strand ontwikkeld, dat ooit weer zal verdwijnen. Het beheer van het strand is erop gericht om bij het handhaven van de duinvoet zoveel mogelijk ruimte te bieden aan de natuur zonder dat dit ten koste gaat van de veiligheid. Dynamisch kustbeheer, waarbij de natuurlijke processen -al dan niet gestimuleerdongestoord kunnen verlopen, draagt bij aan de versterking van het achterland en vergroot de biodiversiteit. Vanaf strandpaal 10.2 tot aan de Balg is er sprake van volledige vrije dynamiek. Hier worden geen beheermaatregelen toegepast.

4.2 Bescherming strandbroeders en behoud van rustplaatsen Om broedvogels zoals de strandplevier, kluut, grote stern, dwergstern en visdief de benodigde ruimte en rust te geven voor het ongestoord grootbrengen van hun jongen worden in het broedseizoen delen van het strand afgesloten. Het broedseizoen loopt van 15 april tot en met 15 juli. Afhankelijk van de omstandigheden kan het voorkomen dat Natuurmonumenten een deel van het gebied langer gesloten houdt. Het strand is ook een rustplaats voor niet-broedvogels en zeehonden. Op rustige delen van het strand kunnen wandelaars oog in oog komen te staan met een zeehondenpup. Het is daarom van belang bezoekers en inwoners goed te informeren dat ze afstand bewaren en de hond aangelijnd houden.

4.3 Balans tussen beleving en natuurwaarden Kern van de eilander economie is de vrijetijdseconomie. Zonder eilandgasten is er minder werkgelegenheid en zijn er minder voorzieningen. Investeren in de kwaliteit en diversiteit van het aanbod is nodig om concurrerend te blijven ten opzichte van andere bestemmingen. In de toeristische visie, ontwikkeld door het Schiermonnikoger Ondernemers Verbond, de VVV, Natuurmonumenten en de gemeente, zijn ‘tien pijlers’ benoemd voor de recreatieve ontwikkeling van Schiermonnikoog. Hierin staat dat recreatieve ontwikkeling en kwaliteitsverbetering van recreatieve voorzieningen mogelijk is, mits de kernwaarden behouden blijven.

13

Het strand van Schiermonnikoog is een publiekstrekker en heeft daarmee een belangrijke economische waarde. De afgelopen jaren is het aantal activiteiten toegenomen, niet alleen in het hoogseizoen maar ook daarbuiten. Ook op het strand is deze ontwikkeling zichtbaar. Het is van belang om de balans tussen strandrecreatie en -exploitatie enerzijds en het behoud van natuur en landschap anderzijds te bewaken.

14

5. De randvoorwaarden: veilig, toegankelijk en schoon In het vorige hoofdstuk is ingegaan op het belang van een evenwicht tussen de natuur en het recreatief gebruik van het strand. Ontwikkeling van het activiteitenaanbod en kwaliteitsverbetering van de voorzieningen op het strand zijn alleen mogelijk mits tenminste aan de randvoorwaarden veilig, toegankelijk en schoon wordt voldaan.

5.1Veiligheid Kustverdediging Door de dynamiek van de kust (§4.1) en de stijging van de zeespiegel door klimaatverandering is het niet vanzelfsprekend dat het strand in de toekomst overal voldoende breed is. Rijkswaterstaat heeft de wettelijke taak om de Basiskustlijn in stand te houden. De Basiskustlijn is een norm voor het handhaven van de kustlijn zoals die er in 1990 lag. Deze lijn wordt gebruikt om kustafslag en kustaanwas vast te stellen en zo nodig maatregelen te nemen. Daar waar de zee de basiskustlijn dreigt te overschrijden kan Rijkswaterstaat ingrijpen met zandsuppletie. Op Schiermonnikoog hebben tot nog toe geen zandsuppleties plaatsgevonden. In 2019 was sprake van een mogelijk toekomstige overschrijding van de basiskustlijn ter hoogte van paal 4.6. Een voornemen van Rijkswaterstaat om zandsuppletie toe te passen stuitte op verzet van de inwoners. In goed overleg met de terreinbeherende instanties, de gemeente en strandexploitanten heeft Rijkswaterstaat besloten niet in te grijpen en de basiskustlijn zuidwaarts te verleggen. Uitgangspunt daarbij was dat de veiligheid van de inwoners niet in het geding mag komen. Voor het plaatsen van bouwwerken op het strand gelden strikte voorwaarden om de kustveiligheid te kunnen garanderen (zie §7.3).

Rampenbestrijding In 2019 waren we allen getuige van een milieuramp. Van het containerschip MSC ZOE sloegen 342 containers overboord boven de Waddeneilanden. Alleen al op Schiermonnikoog zorgde dat voor 266 ton aan aangespoelde spullen. Zo’n enorme ramp doet zich gelukkig maar zelden voor, maar het is wel belangrijk goed voorbereid te zijn. Voor elke ramp of zwaar ongeval waarvan de plaats, de aard en de gevolgen voorzienbaar zijn, is een rampenbestrijdingsplan vastgesteld. In deze plannen is het totaal aan maatregelen opgenomen die van toepassing zijn. De plannen worden regionaal opgesteld in samenwerking met de Veiligheidsregio Fryslân, de terreinbeherende organisaties en overige betrokken partijen. Sommige plannen worden nationaal vastgesteld, zoals het walvisprotocol en het zeehondenakkoord. De hulpverleningsinstanties moeten zich te allen tijde op het strand kunnen begeven. Dit betekent dat de strandovergangen en een pad naar het de waterlijn vrij moeten zijn. De hulpdiensten zullen de Badweg of Prins Bernhardweg als aanrijdroute gebruiken. Het strand op Schiermonnikoog is door de brandweer aangemerkt met risicoklasse 3, het laagste niveau. Dit niveau houdt in dat er weinig dichtheid is van gebouwen en dat er zelfredzame personen zijn. De aanrijdtijd voor het strand is daarom 15 minuten. De gemeente heeft een eigen taak in de crisisorganisatie.

Om deze taak adequaat te kunnen uitvoeren, is het van

15

belang terstond op locatie aanwezig te zijn, ook bij een calamiteit op het strand. Het is daarom aan te bevelen om een terreinwagen aan te schaffen.

Strandbewaking Gedurende de zomermaanden wordt door de gemeente strandbewaking georganiseerd op het badstrand. De strandbewaking wordt uitgevoerd door de lifeguards van de KNRM. Zij zijn aanwezig gedurende de zomervakantie van het basisonderwijs. Vanwege de vakantiespreiding gaat het om circa 9 weken in de maanden juli en augustus. Naast het voorkomen van incidenten in het water en het uitvoeren van reddingen hebben de lifeguards een signalerende functie en zijn zij aanspreekpunt als het gaat om zwemveiligheid. Bezoekers worden door vlagvoering geïnformeerd over de regels op het strand en of het al dan niet gevaarlijk is om te zwemmen. De bewakingspost staat op het strand ter hoogte van de strandovergang Prins Bernhardweg. Hier hebben de lifeguards goed zicht en kunnen zij bij incidenten snel uitrukken.

5.2 Het strand is toegankelijk De gemeente hecht er belang aan dat het strand het gehele jaar voor iedereen toegankelijk en bereikbaar is.

Strandovergangen De strandovergangen Badweg en Prins Bernhardweg zijn voorzien van een betonpad tot aan de duinvoet. Deze strandovergangen zijn voor iedereen toegankelijk. De strandovergang Badweg is in onderhoud bij de gemeente, de strandovergang Prins Bernhardweg bij Natuurmonumenten. De gemeente zou het beheer van de beide strandovergangen op zich willen nemen en zal daarover in gesprek gaan met Natuurmonumenten. Alle overige strandovergangen zijn grotendeels onverhard en in beheer bij Natuurmonumenten. Door de zandige ondergrond zijn deze paden soms wat minder gemakkelijk beloopbaar en niet voor iedereen toegankelijk. Bij de strandovergangen Badweg en Prins Bernhardweg zijn speciale strandrolstoelen beschikbaar. Deze rolstoelen zijn voorzien van extra brede banden, zodat ze minder snel in zacht zand wegzakken. Bij de strandovergang Badweg is bovendien een elektrische strandrolstoel aanwezig. Het is aan te bevelen om ook bij de strandovergang Prins Bernardweg een elektrische strandrolstoel te plaatsen. De strandrolstoelen staan in speciaal daarvoor ingerichte stallingen. De sleutels voor de stallingen zijn verkrijgbaar bij Beachclub Noderstraun (Badweg) en restaurant De Marlijn (Prins Bernhardweg). Openbare toiletten zijn gesitueerd op de strandovergang aan de Badweg en bij de strandovergang Prins Bernhardweg.

Deze toiletten zijn het gehele jaar opengesteld, met uitzondering van een periode van vorst. In beide toiletgebouwen bevindt zich een aangepast toilet voor mensen met een beperking. Overwogen kan worden om ter hoogte van de strandovergangen Westerburenpad (Paal 2) en Westerhofpad (Paal 4) een natuurtoilet te plaatsen. Vanwege de schaarste van het drinkwater wordt ervoor gekozen om geen openbare douches op het strand te plaatsen. Bij de strandovergangen staan informatieborden met de spelregels voor het strand. De borden zijn onlangs vernieuwd. Bij de nieuwe borden is zoveel mogelijk gebruik gemaakt van pictogrammen, zodat anderstaligen en laaggeletterden de informatie ook tot zich kunnen nemen.

16

Bereikbaarheid Schiermonnikoog is een fietseiland bij uitstek. Daarom zijn bij zowel de verharde als onverharde strandovergangen fietsenstallingen geplaatst. Deze bestaan uit houten of gerecycled kunststof palen met dwarsplanken. De fietsenstalling bij de Badweg is in beheer bij de gemeente; de overige zijn in beheer bij Natuurmonumenten. De actieradius voor fietsers op het eiland is gering. Het is daarom niet nodig om bij de stallingen laadpunten voor elektrische fietsen aan te brengen. Bij de strandovergangen Badweg en Prins Bernhardweg zijn voldoende parkeervoorzieningen aanwezig. De strandovergang Badweg is het gehele jaar te bereiken met het openbaar vervoer (op boottijden). In de maanden juli en augustus rijden er tweemaal per dag bussen naar het badstrand ter hoogte van de strandovergang Prins Bernhardweg.

Broedseizoen Het strand vanaf paal 10 tot de oostpunt is tijdens het broedseizoen uitsluitend vlak langs de waterlijn vrij toegankelijk, de rest is wegens noodzakelijke rust voor broedvogels niet toegankelijk van 15 april tot 15 juli. Afhankelijk van de omstandigheden kan het voorkomen dat Natuurmonumenten een deel van het gebied langer gesloten houdt.

5.3 Schoon strand Een gezonde Noordzee is een schone Noordzee. Een zee waarop iedereen die er actief is, ook verantwoordelijkheid neemt. Dat betekent dat niemand afval achterlaat in het water en op het strand.

Taken en verantwoordelijkheden Een schoon strand is een gedeelde verantwoordelijkheid van iedereen: de bezoekers, strandexploitanten, de terreinbeheerders en de gemeente. Dat geldt niet alleen voor het strand, maar vanzelfsprekend ook voor de duinen en de strandovergangen. Gemeente Schiermonnikoog De gemeente is op grond van de Wet op strandvonderij verantwoordelijk voor alles wat op het strand aanspoelt. Wanneer de hoeveelheid vuil op het strand hier aanleiding toe geeft, wordt het strand gereinigd. Ook de verantwoordelijkheid voor het opruimen van het strand bij verontreinigingen van minder dan 5 m3 ligt bij de gemeente. Afvalbakken en (ondergrondse) afvalcontainers bij de strandovergangen Badweg en Prins Bernhardweg zijn in beheer van de gemeente. Deze worden regelmatig geleegd. Op het strand zelf zijn geen afvalbakken. De ervaring leert dat bezoekers hun afval deponeren in de afvalbakken op de strandovergangen of meenemen naar huis of vakantieverblijf. Voor de inzameling van zwerfvuil staan bij een aantal strandovergangen grote containers. Daarnaast worden in de periode april – oktober speciale bakken geplaatst op het strandgedeelte tussen paal 9 en paal 16. Dit blijkt goed te werken. Veel strandbezoekers deponeren zwerfvuil in de daarvoor bestemde bakken. De gemeente is verantwoordelijk voor het afvoeren van het zwerfvuil.

Rijkswaterstaat Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor het opruimen van chemische verontreinigingen (bijv. olie) en verontreinigingen groter dan 5 m3 op het strand en in de zee. Conform het Uitvoeringskader Besluit Rijkswaterstaat (UKBR) kan het opruimen ook aan de gemeente uitbesteed worden. Natuurmonumenten Minimaal eenmaal per jaar organiseert Natuurmonumenten een grote strandschoonmaakactie, waarbij aanspoelsels op het strand verwijderd worden. Ook is de beheerder betrokken bij de jaarlijkse Beach Cleanup Tour, die in augustus gehouden wordt.

17

Verder worden kleine vervuilingen en aanspoelsels in het dagelijks beheer door de beheerder opgeruimd. Strandexploitanten en organisatoren van evenementen Ondernemers op het strand zijn verplicht voldoende afvalbakken direct bij hun bouwwerk te plaatsen. Deze moeten regelmatig geleegd worden. Het afval dienen zij zelf af te voeren. Ook zijn zij verantwoordelijk voor het schoonhouden van het strandgedeelte in een straal van 25 meter rondom het bouwwerk. Organisaties of personen die een vergunning krijgen voor een incidentele activiteit of evenement worden verplicht om het strand schoon en in de oorspronkelijke staat op te leveren.

Gestrande dieren Een melding van een aangespoelde verzwakte zeehond wordt doorgegeven aan de coördinator Eerste Hulp Bij Zeezoogdieren (EHBZ). De coördinator gaat naar de desbetreffende locatie en bepaalt of het dier zelfredzaam is of dat het voor medische verzorging overgebracht moet worden naar het Werelderfgoedcentrum Lauwersoog. Aangespoelde dode zeehonden blijven in principe op het strand liggen, behalve in het gebied tussen de vuurtoren en paal 8. Dit gedeelte van het strand is drukbezocht, daarom worden ze door de gemeente geruimd. Voor aangespoelde levende en dode walvisachtigen geldt de “Leidraad stranding levende grote walvisachtigen”, in 2020 opgesteld door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Ernstig verzwakte vogels worden door de coördinator EHBZ overgebracht naar de vogelopvang Fügelpits. Dode vogels blijven liggen, tenzij grote groepen vogels getroffen door een virus (bijv. vogelgriep) op het strand liggen. Dan worden de daarvoor geldende protocollen van de NVWA gevolgd.

Verkiezingen schoonste strand Jaarlijks worden er landelijke verkiezingen gehouden van het schoonste strand. De verkiezingen zijn onderdeel van de Green Deal Schone Stranden, een overeenkomst tussen kustgemeenten, ondernemers en maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor schone stranden. Op verschillende momenten worden inspecties uitgevoerd. Daarbij wordt gelet op de volgende punten: ▪ Schoonmaken strandgebied, vaak gedelegeerd aan aannemers en paviljoenhouders; ▪ Aanleg en beheer afvalbakken; ▪ Gedragsbeïnvloeding strandbezoekers (zowel schoon- als participatiegedrag); ▪ Goede schoon-afspraken en samenwerking met paviljoenhouders en NGO’s/vrijwilligers; ▪ Rol in monitoring. In 2024 scoorde Schiermonnikoog vier sterren en draagt daarmee de titel “zeer schoon strand”. De gemeente heeft niet de ambitie om de certificeringen “blauwe vlag” of “groene wimpel” te behalen. Deze certificeringen leggen extra beperkingen op ten aanzien van bijvoorbeeld bepaalde strandactiviteiten en het hondenbeleid.

18

6. Recreatie Schiermonnikoog biedt bezoekers volop ruimte om het eiland en de natuur in alle facetten te beleven: de ruimte, de verscheidenheid aan verschillende landschappen, de rust die er heerst en de vrijheid om van al deze waarden te kunnen genieten zonder overbodige beperkingen. Het in stand houden van deze karakteristieke waarden is van groot belang voor de recreatie én voor de economie van het eiland. De recreatiesector is goed voor 44% van het totaal aantal banen. Het uitgangpunt voor recreatie is vrijheid: een minimum aan beperkingen en een minimum aan schade en verstoring. Het blijkt op Schiermonnikoog goed mogelijk om die twee schijnbare uitersten te combineren. Het uitgestrekte brede strand biedt bezoekers ruimschoots gelegenheid om te wandelen, schelpen te zoeken, te vliegeren of simpelweg te genieten van zon, zee en zand. Om verstoring of schade aan de natuur te beperken en de bezoekers de mogelijkheid te bieden de kernwaarden optimaal te beleven zijn de recreatieve activiteiten verdeeld over deelgebieden, zogenaamde zones.

6.1 Recreatieve zonering In Beheerplan Natura2000 Duinen van Schiermonnikoog (2016) worden drie recreatieve zones onderscheiden (figuur 6.1). Zij verschillen in mate van natuurlijkheid, beheerintensiteit en recreatieve druk. 1. Een zone met extensief gebruik en nauwelijks recreatieve voorzieningen. Deze zone omvat het grootste deel van het strand. 2. Een zone met matig intensief recreatief gebruik, een hogere padendichtheid en hoger voorzieningenniveau. Deze zone omvat het strand bij de Westerduinen. 3. Een zone met relatief intensief recreatief gebruik ten noorden van het dorp. De meeste recreatieve activiteiten op het strand worden opgevangen bij de strandovergangen aan de Badweg en de Prins Bernhardweg. Binnen de zone met het meest intensieve recreatieve gebruik wordt een deel van het strand tussen de Badweg en het Jacobspad aangemerkt als ‘zone 3+: activiteitenstrand’.

Zone 1 Dit is het meest extensief gebruikte en beheerde deel van het eiland. Wind en water hebben vrij spel in dit dynamische gebied. Natuurlijke processen verlopen ongestoord. Recreatief medegebruik is extensief. Het gebied wordt zo weinig mogelijk ontsloten; er zijn relatief weinig paden.

Zone 2 In dit gebied zijn de natuurlijke processen enigszins beteugeld. Inrichtingsmaatregelen worden alleen getroffen ten behoeve van herstel van natuurlijke processen. Recreatief medegebruik is matig intensief en vooral gericht op passief genieten van zon, zand en zee. Het strand wordt ontsloten door meerdere paden met af en toe een bankje.

Zone 3 Zone 3 omvat het strandgedeelte ten noorden van het dorp, van strandpaal 3 tot de Prins Bernhardweg. In dit gebied zijn de natuurlijke processen gering en is de menselijke invloed het grootst. Het beheer is gericht op herstel van natuurlijke processen. Recreatief medegebruik is relatief intensief in vergelijking tot andere gebieden. Hier zijn de drukste strandovergangen met uitgebreide fietsenstallingen en toiletvoorzieningen.

19

Figuur 6.1 Recreatieve zonering; zone 1 loopt aan de zuidwestzijde door tot en met het Rif en aan de oostzijde tot en met De Balg.

20

Zone 3+ Een specifiek deel van zone 3, tussen de Badweg en het Jacobspad (strandpalen 3 en 5) is een gebied aangewezen voor actieve recreatie: het activiteitenstrand. Op dit strandgedeelte wordt de actieve recreatie zoveel mogelijk geconcentreerd. Hier vinden activiteiten plaats zoals vliegeren, boogschieten, kitesurfen, blokarten en kampvuren. Al het huidige en toekomstige intensieve recreatieve strandgebruik zal (eventueel na positieve beoordeling) binnen dit gebied uitgeoefend kunnen worden.

Naaktrecreatie Voor naaktrecreatie geldt een extra zonering, boven op de voorgaande zoneringen. Naaktrecreatie op het strand is toegestaan, met uitzondering van het gedeelte tussen de strandpalen 2 en 7.

6.2 Intensieve sporten Intensieve sportactiviteiten waarmee grote snelheden kunnen worden bereikt, zoals kitebuggyen, blokarten en kitesurfen, kunnen invloed hebben op vogels, rustende zeehonden en andere gebruikers van het strand. Daarom worden deze activiteiten geconcentreerd op het activiteitenstrand (zone 3+). Dit geldt eveneens voor het vliegeren met meer dan één lijn.

6.3 Hengelsport en staand wantvissen Landelijk geldt een verbod op staand wantvisserij. Op grond van “klein historisch medegebruik” heeft de gemeente een vrijstelling. Een belangrijke voorwaarde vanuit het Rijk is dat de recreatieve staand wantvissers zich jaarlijks bij de gemeente registreren en eventuele bruinvisvangsten melden. Alleen inwoners van Schiermonnikoog kunnen geregistreerd worden. Zij ontvangen na melding een uniek registratienummer, dat ze goed zichtbaar aan het visnet moeten bevestigen. Er geldt een beperking van één visnet per persoon. Vanuit Europese regelgeving kan er bovendien een beperking gelden op de toegestane hoeveelheid zeevis die gevangen mag worden. Sportvissen met een hengel of staand want is op het gehele strand toegestaan. Bij staand want vissen is het belangrijk dat de palen duidelijk gemarkeerd worden, zodat deze goed zichtbaar zijn voor andere strandgebruikers.

6.4 Strandrijden Op grond van beleidsregels ontheffing rijverbod mogen inwoners van Schiermonnikoog met een strandontheffing van de gemeente met een gemotoriseerd voertuig op het strand rijden. Een privilege dat gekoesterd wordt en dat teruggrijpt op het strandjutten. Aan de ontheffing voor strandrijden zijn voorwaarden verbonden, die betrekking hebben op de plaats waar gereden mag worden, de periode waarbinnen strandrijden mag plaatsvinden en de snelheid van het voertuig. Voor commerciële ritten, zoals de Balgexpres, gelden aanvullende voorwaarden. Hier wordt in paragraaf 7.6 nader op ingegaan.

6.5 Honden Het strand is een ideale plek om de hond te laten rennen en spelen. Er zijn ook mensen die daar last van kunnen hebben. Bovendien kunnen loslopende honden zorgen voor verstoring van vogels. Op vrijwel het gehele strand, met uitzondering van het gebied ten zuiden van paal 2, mogen honden loslopen. De hond moet wel altijd onder appèl staan. Het is de verantwoordelijkheid van de hondeneigenaar om te beoordelen of de hond op het strand los kan of aangelijnd moet blijven. Indien zich zeehonden of broedvogels op het strand

21

bevinden is het advies om de hond aan te lijnen. Hondenbezitters zijn verplicht de uitwerpselen van het dier op te ruimen.

6.6 Paardrijden Ook paardenliefhebbers genieten van het uitgestrekte strand. Het gehele strand is voor ruiters toegankelijk. Wel geldt er een aantal afspraken. Ruiters moeten rekening houden met de overige strandgebruikers. Op de strandovergangen zijn ze zijn verplicht de mest van hun paard op te ruimen. Het strand is voor ruiters bereikbaar via meerdere ruiterpaden, die zijn aangegeven met gele borden. Huifkarren en menners met aanspanningen mogen eveneens gebruik maken van het strand en hebben uitsluitend toegang via de strandovergangen Badweg en Prins Bernhardweg.

6.7 Drones Steeds meer mensen ontdekken de mogelijkheden van fotograferen en filmen met drones. Drones kunnen prachtige natuurbeelden opleveren, maar ze kunnen ook verstorend werken voor de natuur en de mens. Bovendien tast het vliegen met drones, veelal uitgerust met camera, de privacy van mensen op het strand aan. De Wet Natuurbescherming, opgenomen in de Omgevingswet, stelt dat er geen negatieve effecten mogen zijn op Natura2000 gebieden. Naar verwachting wordt het vliegen met een drone boven N2000gebieden bij de herziening van de beheerplannen Natura2000 verboden. Bovendien verbiedt Natuurmonumenten het gebruik van drones in natuurgebieden die zij beheert.

6.8 Kampvuren Kampvuren horen bij de strandbeleving van Schiermonnikoog. De gemeente wil dit faciliteren door het aanwijzen van twee plekken op het strand waar kampvuren georganiseerd kunnen worden. De kampvuurlocaties zijn gelegen op het strand ten westen van de strandovergang Badweg en ten westen van de strandovergang Westerhofpad (figuur 6.3). Op iedere locatie wordt een stookvoorziening aangebracht. Er wordt voor gezorgd dat er geen hout- of asresten op het strand achterblijven. Voor het houden van een kampvuur dient een ontheffing bij de gemeente te worden aangevraagd. Dit zijn schaarse ontheffingen met een looptijd van vijf jaar. Er worden maximaal twee ontheffingen uitgegeven. In de ontheffing staat vermeld aan welke voorwaarden voldaan moet worden.

Figuur 6.3 De nieuwe kampvuurlocaties aangegeven op de luchtfoto

22

6.9 Kamperen Op grond van de APV is kamperen buiten de daarvoor bestemde kampeerterreinen niet toegestaan. Het is verboden om op het strand te kamperen.

23

7. Exploitatie van het strand Op Schiermonnikoog zijn natuur, mensen en ondernemers nauw met elkaar verbonden. Een groot deel van de ondernemers haalt de omzet uit de verkoop van goederen en diensten aan bezoekers die van de natuur, de ruimte en de rust komen genieten. Het in stand houden van de natuurlijke waarden is van groot belang voor de recreatie en daarmee ook voor de eilander economie. Kwaliteitsverbetering van de bestaande voorzieningen is een breed gedeelde wens. De huidige strandexploitanten willen een betere dienstverlening bieden aan hun gasten. Enkele ondernemers hebben bovendien plannen voor uitbreiding of vernieuwing van het aanbod. De gemeente wil de exploitatie van het strand faciliteren. Daarbij is het uitgangspunt dat het past bij de schaal en ambities van Schiermonnikoog: kleinschalig, hoge kwaliteit, toegankelijk, schoon en duurzaam.

7.1 Bestaande mogelijkheden Het omgevingsplan is het directe kader voor het toestaan van gebruik en bouwwerken op het strand. Het strand heeft de bestemming Natuur en de locaties waar bouwwerken zijn toegestaan, zijn specifiek op de kaart aangewezen. Bouwwerken zijn enkel toegestaan ter plaatse van de aanduidingen "specifieke vorm van recreatie - kiosk 1" en "specifieke vorm van recreatie - kiosk 2". Een kiosk “is een seizoensgebonden bouwwerk van lichte constructie ten behoeve van dagrecreatie voorzieningen, in de periode van april tot en met oktober”. Op grond van het algemeen spraakgebruik wordt vaak gedacht dat er sprake is van hoofdzakelijk detailhandel, maar dat is niet het geval. Het gaat om bouwwerken ten dienste van dagrecreatief gebruik. Onder de bestemming Natuur (1.29) is dagrecreatief medegebruik toegestaan. Dit is “een recreatief gebruik van gronden, waarbij overnachting is uitgesloten, dat ondergeschikt is aan de functie van de bestemming waarbinnen dit recreatieve gebruik is toegestaan”. Dit staat ontwikkeling in de weg, terwijl wij juist een beperkte uitbreiding toe willen staan. Daarmee kunnen nieuwe initiatieven die bijdragen aan de doelstellingen ook daadwerkelijk gerealiseerd worden.

7.2 Nieuwe mogelijkheden Kiosken Nu zijn de locaties voor kiosken (seizoensgebonden bouwwerk van lichte constructie ten behoeve van dagrecreatieve voorzieningen, in de periode van april tot en met oktober) op de kaart gefixeerd en in aantallen begrensd. We willen flexibiliteit creëren voor initiatieven die bijdragen aan de doelen die wij hebben. Dit betekent onder andere dat wij kiosken op een meer flexibele wijze willen regelen. Dit wordt nader uitgewerkt in het omgevingsplan. Het gaat in de nieuwe situatie nog steeds wel om seizoensgebonden bouwwerken in de periode van april tot en met oktober.

Paviljoens Een van de andere wensen is het jaarrond op het strand kunnen exploiteren van een paviljoen. Dit willen wij onder voorwaarden faciliteren, maar daarbij geven wij op voorhand wel kaders mee. Het aanbod aan voorzieningen willen wij concentreren bij de strandovergangen Badweg en Prins Bernhardweg. De gemeente wil mogelijk maken dat op elk van deze locaties één strandpaviljoen jaarrond geëxploiteerd kan worden. Voor specifiek de Badweg merken we op dat hier op het strand Paal 3 is gevestigd. Het bouwwerk is

24

seizoensgebonden: het wordt elk jaar in april opgebouwd voor het zomerseizoen en in oktober weer uit elkaar gehaald. In het kader van het zuinig en zorgvuldige ruimtegebruik willen wij voorkomen dat bij de strandovergang Badweg twee gelegenheden gaan ontstaan, namelijk een seizoensgebonden bouwwerk en een bouwwerk dat jaarrond aanwezig is. Het huidige bouwwerk Paal 3 heeft de gemeente in 2025 opnieuw moeten vergunnen en deze omgevingsvergunning heeft een instandhoudingstermijn van 10 jaar. Ondanks dat de gemeente jaarrond exploitatie wil faciliteren kan het zo zijn dat, zolang de omgevingsvergunning in werking is, er geen ontwikkelingen in dit gebied plaatsvinden. Ook is het voorstelbaar dat het huidige Paal 3 als seizoensgebonden bouwwerk komt te vervallen en dat er een strandpaviljoen in de omgeving van de strandovergang Badweg terugkeert. Hierbij vormen dan ook andere regels een belangrijk toetsingskader, zoals de regels van Rijkswaterstaat en de vereiste exploitatievergunning.

Buitensportaccommodatie Bovendien is er een wens vanuit de ondernemers om op het activiteitenstrand een accommodatie voor buitensportactiviteiten jaarrond te kunnen exploiteren. Ook dit wil de gemeente faciliteren. Hierbij gelden wel enkele vertrekpunten, zoals ook al eerder aangehaald. We bevinden ons in een uniek en kwetsbaar gebied en willen de kwaliteiten en waarden behouden en waar mogelijk versterken. Er moet onder andere rekening worden gehouden met donkerte, stilte en landschappelijke kwaliteiten, terwijl wij ook ruimte willen bieden. Gelukkig is die ruimte er ook, maar dat vraagt ook om maatwerk en samenwerking, tussen alle betrokken partijen, zoals ondernemers, Rijkswaterstaat, Natuurmonumenten en gemeente.

Uitgangspunten ▪ Vanwege de kwaliteiten van het gebied achten wij zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik van groot belang. Dit betekent dat wij een zeer sterke voorkeur hebben voor het clusteren van bestaande kiosken, voorzieningen en andere bouwwerken. Op de locatie dient een geordend geheel van een of meerdere objecten te ontstaan, passend bij de schaal van Schiermonnikoog. Een ensemble van recreatieve voorzieningen die een eenheid creëren in vormgeving en uitstraling. Hiermee voorkomen we dat er versnippering optreedt en bovendien draagt clustering bij aan het zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik. Gedacht wordt aan een samenwerking tussen ondernemers die gebruikmaken van gedeelde voorzieningen. ▪ De bouwwerken, zeker als het gaat om jaarrond aanwezige bouwwerken moeten landschappelijk goed worden ingepast, waarbij nagedacht wordt over het bouwwerk, de grootte en de kwaliteiten daarvan in relatie tot de plek en de omgeving. Het bepalen van de plek is afhankelijk van de context en bestaat uit een verzameling van factoren en van bestaande regels van bijvoorbeeld Rijkswaterstaat. Welke waarden zijn er (openheid strand, zicht op de zee voor iedereen, silhouet duinen), techniek en kosten (kabels en leidingen), bestendigheid (waterveiligheid, storm, ...)? ▪ Landschappelijke inpassing gaat daarnaast over architectuur.

Hoe is de overgang van het maaiveld met het paviljoen, wat is de maat en schaal, de hoofdvorm, aanzicht, opmaak en detaillering? Aandachtspunten zijn onder andere alzijdigheid, zomer- en winterbeeld, windschermen, installaties, al dan niet toestaan van losse gebouwtjes ernaast voor opslag. ▪ Er zijn verschillende gebruikers die enkel opslag op of in de nabijheid van het strand nodig hebben. Hierbij wordt bijvoorbeeld gedacht aan de surfclub. Deze ruimte is niet te betreden door derden die geen verenigingslid zijn. In dergelijke gevallen zou het waard

25

zijn te onderzoeken of het mogelijk is om centrale opslagvoorzieningen in de zomerperiode te realiseren onder bijvoorbeeld de strandpaviljoens en/of de buitenportaccommodatie. Wij juichen het toe als de surfclub en andere ondernemers op het strand zoveel als mogelijk gebruik maken van elkaars kracht en voorzieningen. Indien dat niet mogelijk is, zullen wij in nader overleg met de surfclub beoordelen of en onder welke voorwaarden een eigen voorziening kan worden toegestaan. Hierbij denken we, specifiek voor dit soort ruimte vragende functies, aan bouwwerken die nagenoeg geheel opgaan in het landschap, bijvoorbeeld nieuwe bunkers onder een nieuw duin.

7.3 Bouwwerken Op het strand maken we in de nieuwe situatie onderscheid tussen verschillende typen bouwwerken.

Strandpaviljoen Een strandpaviljoen is een gebouw dat op het strand is gevestigd. Het is primair bedoeld voor individuele strandbezoekers. Het gebouw past bij het landschap en is kleinschalig. Een strandpaviljoen heeft een volledige horecafunctie. Etenswaren en dranken worden ter plekke genuttigd. Voor het schenken van alcoholische dranken is een vergunning op basis van de Alcoholwet vereist. Een strandpaviljoen mag over een terras beschikken. Het beschikt over voldoende ruimte voor eigen opslag ten behoeve van de horecafunctie. Het paviljoen is toegankelijk voor mensen met een beperking. De toiletvoorziening en waterafvoer zijn aangesloten op de riolering. De gemeente zal ervoor zorgdragen dat de waterleiding, elektriciteitsvoorziening en riolering bij de strandovergangen Badweg en Prins Bernhardweg worden doorgetrokken tot aan de duinvoet. Bevoorrading en het afvoeren van afval geschiedt maximaal eenmaal per dag op vastgestelde tijden. De maximale oppervlakte van een strandpaviljoen, inclusief vlonder en terras, wordt verder uitgewerkt in het omgevingsplan.