Bijl. 1 concept accountantsverslag
Tekst van het document
Accountantsverslag 2024 Gemeente Schiermonnikoog
2 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Aan de raadsleden van gemeente Schiermonnikoog Nieuwestreek 5 9166LX Schiermonnikoog Haarlem, xx juli 2025
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening van uw gemeente voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2024. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2024 en de vigerende overeenkomst. Onze bevindingen en aanbevelingen zijn open en constructief besproken met de ambtelijke organisatie, de portefeuillehouder Financiën en met de leden van de auditcommissie. Het accountantsverslag begint met een samenvatting van onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle, de diepgang waarmee wij gecontroleerd hebben en tot welke oordeel wij gekomen zijn. Vervolgens geven wij onze visie op de informatiewaarde en leesbaarheid van de paragrafen en de programmaverantwoording. Nadat wij onze analyse hebben gegeven van de financiële positie van uw gemeente, gaan wij in meer detail in op de belangrijkste bevindingen uit onze controlewerkzaamheden. Dit doen wij langs de drie domeinen fysiek, sociaal en bedrijfsvoering. Vervolgens geven wij op hoofdlijnen ons beeld van de stand van zaken met betrekking van de interne beheersing van uw organisatie.
We sluiten het accountantsverslag af met bijlagen waarin we bevindingen hebben opgenomen over een aantal wettelijk verplichte onderwerpen, zoals SiSa, WNT en onze onafhankelijkheid. In de bijlage hebben we ook enkele actuele ontwikkelingen gegeven die voor u van belang kunnen zijn. Dit accountantsverslag is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken. Wij vragen u terughoudend te zijn met het printen van het accountantsverslag.
Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen. Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V.
mr. drs. J.C. Olij RA
3 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
Een goedkeurende controleverklaring Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. De tolerantie voor fouten die wij bij de controle hebben gehanteerd bedraagt (afgerond) € 115.000. Geen ongecorrigeerde controleverschillen Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn tijdens de controle. Wel houdt het in dat deze fouten (indien deze niet zijn gecorrigeerd) en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. De totale onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering van zorg bedragen (afgerond) € 100.000 (Wmo/Jeugd nog niet gecontroleerd, inschatting).
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Onrechtmatigheden blijven niet binnen de verantwoordingsgrens Het college stelt vast dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor door uw raad gestelde verantwoordingsgrens. Wij hebben geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening 2024 een getrouw
beeld geeft van de werkelijkheid. Informatiewaarde van de programmaverantwoording is voldoende De leesbaarheid van de programmaverantwoording is naar onze mening voldoende tot goed. De teksten zijn in begrijpelijke taal geschreven en lezen daarom makkelijk weg. Ieder programma kent dezelfde opbouw en stramien waarin het wordt uitgewerkt.
Er zijn nog verbeteringen mogelijk om de raad nog beter in positie te brengen om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. Een belangrijke constatering hierbij is dat een zichtbaar verband mist tussen beleidsvoornemens, concrete doelstellingen, effecten en gekozen indicatoren. Waar indicatoren in de programma’s aanwezig zijn, ontbreken normen, waardoor geen conclusies getrokken kunnen worden of de behaalde resultaten goed zijn, of juist niet. Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde verschilt per paragraaf. Naar onze mening ontbreekt het soms aan een koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. De paragrafen bevatten over het algemeen wel ruim voldoende informatie over het onderwerp van de paragraaf waarbij we ook rekening houden met ede aard en omvang van uw gemeente.
4 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Financiële positie van uw gemeente als geheel is ruim voldoende Uit onze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente als geheel ruim voldoende is. Uit de analyse die het college zelf heeft gemaakt in de verschillende onderdelen van de jaarstukken 2024 blijkt dat uw gemeente de komende jaren nog wel uitdagingen heeft. De investeringen in bijvoorbeeld de realisatie van het schoolgebouw leeren ontwikkelcentrum en de revitalisering van de gymzaal, hebben een impact op de ontwikkeling van de financiële positie. Daarnaast vergt het Programma Waddeneilanden met een programmaperiode van 2022 tot en met 2026 de nodige inzet om eventuele projecten voor de formele einddatum te kunnen realiseren. Tenslotte is er de onzekerheid over de ontwikkeling van de algemene uitkering (Ravijnjaar 2026). Zoals valt af te lezen in de jaarrekening 2024 onder de bijlage ‘Staat van investeringen 2024’ heeft uw raad in totaal € 10,7 miljoen aan investeringskredieten gevoteerd, waarvan € 5,5 miljoen in de komende periode nog moet worden uitgegeven. Weerstandsvermogen is toereikend, maar is subjectief Uit de jaarstukken blijkt dat het weerstandsvermogen toereikend is om de geïdentificeerde risico’s af te dekken en om te voldoen aan de eisen die door de raad zijn gesteld. Hierbij is de maximale omvang en weging van de risico’s geobjectiveerd tot een bedrag van afgerond € 0,44 miljoen.
Aanlevering documenten en bescheiden We maken vanaf dit boekjaar gebruik van een nieuwe applicatie voor het opleveren van de benodigde documenten en bescheiden. We
hebben vooraf afstemming gehad uw medewerkers over de wijze en het tijdstip van de aanleveringen. De organisatie heeft documenten tijdig aangeleverd, inclusief de concept jaarrekening. Naar onze mening vraagt de kwaliteit van de aangeleverde documenten en bescheiden op onderdelen nog de aandacht. Onze bevindingen in het fysiek domein De boekwaarde van de grondexploitaties is voor uw gemeente ten opzichte van het voorgaande jaar beperkt toegenomen tot € 588.595. Het betreft in totaal 2 actieve grondexploitaties, nl. Woningbouwlocatie Oost en Melle Grietjepad. Zoals uit de paragraaf grondbeleid zullen er naar verwachting in 2025 nog een 3-tal grondexploitaties (woningen) worden vastgesteld.
5 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Onze bevindingen in het sociaal domein Het proces ten aanzien van de verwerking van de Wmo en Jeugdwet bij de gemeente Schiermonnikoog verloopt voldoende stabiel. Wij hebben geconstateerd dat er beperkt grip is op de toekomstige ontwikkeling van de zorgkosten in – vooral - het jeugddomein. Hierbij is Schiermonnikoog sterk afhankelijk van informatie van de gemeente Noard-east Fryslân en de Centrumregeling samenwerking sociaal domein Friese gemeenten (SDF). Hierdoor blijft het risico aanwezig dat de werkelijke zorgkosten vanuit met name de Jeugdwet hoger uitvallen dan eerder verwacht in de begroting. Daarom hebben wij het college aangeraden om de interne beheersing van de ontwikkeling van de zorgkosten in het jeugddomein verder te laten versterken. Wij hebben hiervoor in onze managementletter 2024 enkele korte aanbevelingen gegeven. Voor de prestatielevering van zorg is uw gemeente nog grotendeels afhankelijk van de gecontroleerde productieverantwoordingen, voor zover de zorgleveringen hoger zijn dan € 125.000 op jaarbasis. Hierdoor stelt u alleen achteraf vast of de zorgprestaties zijn vastgesteld voor de grotere zorgorganisaties. In het sociaal domein is er bij de kleine zorgleveranciers aandacht nodig voor prestatielevering.
Dit zorgt net als in eerdere jaren voor een onzekerheid voor de prestatielevering van het deel van de zorgkosten waar geen controleverklaring voor is afgegeven. Dit geldt ook voor de Persoonsgebonden budgetten. Interne beheersing is nog niet geheel toereikend
Naar onze mening is de interne beheersing binnen uw gemeente als geheel voldoende om tot een getrouwe jaarrekening en rechtmatigheidsverantwoording te komen. Onze mening wordt ondersteund door de bevindingen die voortkomen uit de werkzaamheden van de VIC. Deze boodschap wil echter niet zeggen dat er geen verbeteringen mogelijk zijn.
In onze managementletter 2024 zijn diverse bevindingen en aanbevelingen opgenomen die u kunnen ondersteunen bij het verbeteren van de interne beheersing. In deze rapportage hebben wij een korte samenvatting opgenomen van de managementletter 2024. Personele wisselingen en krapte op de arbeidsmarkt De krappe arbeidsmarkt heeft nog steeds een impact op de dienstverlening bij Schiermonnikoog. Het vervullen van openstaande vacatures kost moeite en de (wettelijke) taken die de gemeente moet uitvoeren nemen toe en/of worden steeds complexer. Daarbij zijn bestuurlijke ambities groot zoals onder meer blijkt uit de Regio-deal en de Woningbouwprojecten. De VIC is als onderdeel van de dienstverleningsovereenkomst (deels) uitbesteed aan de gemeente Noard-east Fryslân. In verband met het vertrek van hun twee ervaren VIC-medewerkers per ingang van 2024 maakt de gemeente Noard-east Fryslân resp. de gemeente Schiermonnikoog gebruik van externe VIC-medewerkers. Hiermee is een goede invulling gegeven aan de opvolging naar aanleiding van het vertrek, maar nog geen vaste invulling. Wij vragen u hiervoor de aandacht.
6 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Geen indicaties voor fraude Tijdens onze controle hebben wij nadrukkelijk aandacht besteed aan het onderwerp fraude. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicatie voortgekomen voor fraude.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt beoordeeld en allemaal als evenwichtig aangemerkt.
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Specifieke aandachtspunten gemeenteraad Vanuit de gemeenteraad zijn er voor 2024 geen specifieke aandachtspunten meegegeven voor de controle van de jaarrekening 2024.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel
7
De reikwijdte van onze controle U heeft ons verzocht om de jaarrekening 2024 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle.
Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle hebben betrokken.
Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
Jaarstukken Gemeente Schiermonnikoog
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Jaarverslag
Jaarrekening
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
Programmaverantwoording
Paragrafen
Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting
Rechtmatigheidsverantwoording
WNT-bijlage
SiSa-bijlage
Bijlage taakvelden
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening
Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
8
Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstoleranties wij hanteren. Op grond van het BADO bedraagt deze tolerantie maximaal 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves voor fouten en 3% voor onzekerheden. U heeft ons gevraagd om deze maximale tolerantie te gebruiken bij onze werkzaamheden. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel staat in tabel rechts van deze pagina aangegeven. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. Dit hebben wij samengevat in onderstaande grafiek.
De goedkeuringstolerantie ten opzichte van onze planning is HOGER 400
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
350 300 250 200 150 100
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
50 -
Fouten
Onzekerheden
Tolerantie controleplan
100
300
Tolerantie jaarrekening
115
345
Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij gevonden afwijkingen in dit accountantsverslag aan u rapporteren. U heeft voor dit controlejaar geen formele rapporteringstolerantie voorgeschreven.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
9
Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening Ons oordeel bij uw jaarrekening Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie.
Samenvatting bevindingen
Bevindingen blijven binnen de tolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten (indien deze niet zijn gecorrigeerd) en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Dit hebben wij in onderstaande tabel samengevat. Op de volgende pagina kunt u lezen om welke specifieke fouten en onzekerheden het gaat.
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
Ons oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening: GOEDKEUREND 400
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
350 300
Financiële positie
Financiële positie
250 200
Bevindingen controle
Bevindingen controle
150 100
Interne beheersing
Interne beheersing
50 -
Fouten
Onzekerheden
Tolerantie controleplan
100
300
Tolerantie jaarrekening
115
345
Bevindingen
-
100
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
10
Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht Op de vorige pagina hebben wij u gemeld wat het totaal is van de fouten en onzekerheden die wij hebben geconstateerd, die het college niet heeft gecorrigeerd of niet heeft kunnen corrigeren. In de tabel hieronder hebben we deze voor u specifiek uitgesplitst. Tevens hebben we de fouten en onzekerheden kort toegelicht. Fouten Er zijn geen (materiële) niet-gecorrigeerde fouten in de jaarrekening 2024 van de gemeente Schiermonnikoog (Zie mail bijgaand)
€ 2.500 exclusief BTW, de geleverde prestatie in voldoende mate kon worden onderbouwd. Dit procesonderdeel vraagt nog wel aandacht en bewustwording bij de budgethouders.
In de hieronder getoonde tabel hebben wij de fouten en onzekerheden gepresenteerd.
Fouten en onzekerheden gespecificeerd
Onzekerheden Wmo en Jeugdwet (inclusief Pgb’s) Voor de vaststelling van prestatielevering in het sociaal domein, bent u afhankelijk van de gecontroleerde productieverantwoordingen van de zorgverleners. Voor kleine zorgverleners met een productievolume tot € 125.000 ontvangt uw gemeente geen controleverklaring bij de productieverantwoording, dan wel zijn er van sommige zorginstellingen (nog) geen verantwoordingen ontvangen althans op de peildatum medio eind 2025. Daarom is de prestatielevering van deze kosten niet vastgesteld. Dit resulteert in een onzekerheid van in totaal € 100.000 in de jaarrekening.
120
Prestatielevering reguliere inkopen is verbeterd Het vastleggen en onderbouwen van de prestatielevering is voorgaand jaar nadrukkelijk onder uw aandacht gebracht en heeft toen geleid tot onzekerheden. Dit aspect dient standaard in het factuurafhandelingsproces te worden geborgd. De VIC heeft bij de interne controles op de factuurverwerking mede getoetst op de aanwezigheid van onderbouwingen van geleverde prestaties. Vastgesteld is dat van de inkoopfacturen in de steekproef met een waarde van tenminste
20
100
80
60
40
0
Fouten
Onzekerheden
PGB
5
Wmo & Jeugd
95
Inkopen
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
11
Het college geeft de rechtmatigheidsverantwoording af Achtergrond Het college geeft een eigen oordeel bij de rechtmatigheid van de jaarrekening. Deze rechtmatigheids-verantwoording is onderdeel van de jaarrekening en valt daarom binnen de reikwijdte van onze controle. Daarmee zijn voor de raad waarborgen ingebouwd dat het college niet zomaar de verantwoording kan opstellen en afgeven. Bij rechtmatigheid in dit kader bestaat er een duidelijke relatie met het financiële beheer. Baten, lasten en balansmutaties moeten rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rechtmatigheidsverantwoording door het college gaat dus primair om de financiële beheershandelingen.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Rechtmatigheidscriteria In de rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af over de volgende drie rechtmatigheidscriteria: • Begrotingsrechtmatigheid: handelt het college binnen de door de raad beschikbaar gestelde budgetten en kredieten. • Misbruik en oneigenlijk gebruik: zijn in (de uitvoering van) het beleid voldoende waarborgen opgenomen om misbruik of oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving te voorkomen of tegen te gaan? • Voorwaardencriterium: zijn de baten, lasten en balansmutaties in overeenstemming met wet- en regelgeving tot stand gekomen? Alle andere criteria worden afgedekt door het oordeel van de accountant over het getrouwe beeld van de jaarrekening. Deze hoeven niet vermeld te worden in de rechtmatigheidsverantwoording. Verantwoordingsgrens
In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over geconstateerde afwijkingen. Onder afwijkingen wordt verstaan fouten en onduidelijkheden over de rechtmatigheid van een financiële beheershandeling. U heeft ervoor gekozen om de verantwoordingsgrens vast te stellen op 1% van de werkelijke lasten, inclusief werkelijke toevoegingen aan de reserves zijnde (afgerond) € 117.381. Vaststelling door het college Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen in totaal € 1.393.664 bedraagt, waarvan een bedrag van € 1.174.756 als acceptabel is aangemerkt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van € 117.381. De reden voor de onrechtmatigheden zijn begrotingsonrechtmatigheden (€ 1.043.084), overschrijding van investeringskredieten (€ 131.672) en afwijkingen inzake het voorwaardencriterium waaronder aanbestedingen (€ 218.908). De onrechtmatigheden zijn in meer detail toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording en de paragraaf Bedrijfsvoering van de jaarstukken 2024. Ons oordeel over de rechtmatigheidsverantwoording Wij hebben de werkzaamheden die door en namens het college zijn uitgevoerd om tot de rechtmatigheidsverantwoording te komen beoordeeld. Op basis van deze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college.
De rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening geeft een getrouw beeld van de werkelijkheid.
12 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording In de tabel hieronder hebben wij ons mening gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. . Proces
Status
Daarnaast hebben wij beoordeeld of de programmaverantwoording in overeenstemming is met de jaarrekening en voldoet aan alle eisen die het BBV eraan stelt.
Tov 2023
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Gelijk
• Teksten zijn voldoende duidelijk geschreven en lezen daarom makkelijk weg. • De programmaonderdelen worden langs een vast stramien uitgewerkt (de 3 w-w-w vragen): wat zijn de doelen, wat willen we bereiken, en wat gaan we ervoor doen. Hierin is verder geen ontwikkeling.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Leesbaarheid
Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Informatiewaarde
Gelijk
Overeenstemming met jaarrekening
Gelijk
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
In overeenstemming met het BBV
Gelijk
• Schiermonnikoog gebruikt ‘stoplicht-kleuren’ om een indicatie af te geven voor ‘kwaliteit’ en ‘tijd’; • Waar indicatoren/kengetallen in de programma’s gepresenteerd worden, ontbreken normen en/of toelichtingen, waardoor het lastig is conclusies te trekken; • De jaarrekening van Schiermonnikoog blijft een omvangrijk document als we dit vergelijken met gemeenten van een gelijke omvang.
De jaarrekening is overeenkomstig de BBV opgesteld, maar volgt deze niet in alle facetten. Dit beïnvloedt naar onze mening niet de boodschap en het beeld dat de jaarstukken bieden.
Legenda
Betekenis
Bijlagen
Bijlagen
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
13 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Paragrafen algemeen In onze visie vormen de paragrafen een belangrijk onderdeel voor de raad om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. In deze paragrafen moet het college verantwoording afleggen over een aantal belangrijke beleidsmatige onderwerpen die dwars door de programma’s heen snijden. Daarom geven wij ook ten aanzien van de paragrafen ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde. Tevens beoordelen we of de paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan de paragrafen stelt. Dit hebben wij per paragraaf gedaan. Op de volgende pagina’s hebben wij een korte toelichting gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen in de jaarrekening. Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde verschilt per paragraaf (dit hebben wij ook het voorgaande jaar verwoord). Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte nog wel aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. De paragrafen bevatten over het algemeen wel voldoende informatie over het onderwerp van de paragraaf.
Samenvattend komen wij tot
volgende aanbevelingen om de
leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen te verbeteren: • Versterk de koppeling tussen de paragrafen in de begroting en de paragrafen in de jaarrekening; • Voorzie kwalitatieve analyses van verklarende kwantitatieve analyses; • Maak daar waar mogelijk meer gebruik van grafieken en infographics.
14 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
2024
2023
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
• In de toelichting op de kostendekkendheid kan nog weergegeven worden of de kostendekkendheid tussen verschillende onderdelen wordt bereikt door gebruik te maken van kruissubsidiëring, alsmede in welke mate er kruislings wordt gesubsidieerd. Vooral van belang voor heffingen en rechten met een dekking van meer dan 100%.
• De analyse van de onderlinge verbanden tussen de kengetallen zou nog meer diepgang kunnen krijgen, geen inhoudelijke analyse • Zo mogelijk combineren met een duiding over de mate van aanvaardbaarheid van de financiële positie.
Jaarrekening
Jaarrekening Lokale heffingen
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Onderhoud kapitaalgoederen
• Wordt in de paragraaf geen inzicht gegeven in de financiële consequenties die uit het beleidskader voortvloeien. • Beperkte uitwerking van de ontwikkelingen in het lopende boekjaar. • Geen meerjarenperspectief meegenomen voor inzicht in structurele karakter van de onderhoudskosten.
Financiering
• Een analyse van de (toekomstige) financieringsbehoefte ontbreekt (een meerjaren perspectief).
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
Bijlagen
Bijlagen
15 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
2024
2023
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
• Toelichting over de organisatie en de ontwikkelingen in de bedrijfsvoering zijn voldoende mede gezien bedrijfsvoering is uitbesteed aan Noard-east Fryslân.
• Wetgever vraagt om in deze paragraaf het beleid ten aanzien van verbonden partijen weer te geven, zeker relevant als een gemeente geen nader uitgewerkt beleid rondom verbonden partijen heeft. En dit speelt zeker voor Schiermonnikoog, waarvoor samenwerking allerlei vormen en op vele terreinen van beleid en beheer van groot belang is. • Het belangrijkste aspect dat ontbreekt is de verwachte omvang van het eigen vermogen, het vreemd vermogen en het resultaat van verschillende verbonden partijen over het begrotingsjaar 2024. Bij het opstellen van de jaarrekening was deze informatie echter in vele gevallen nog niet beschikbaar.
Jaarrekening
Jaarrekening
Bedrijfsvoering
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording
Verbonden partijen
Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
Grondbeleid
• Paragraaf geeft beknopte weergave van het gevoerde grondbeleid, passend bij de aard en beperkte omvang de grondexploitaties op Schiermonnikoog. Risico’s die verbonden zijn aan grondexploitaties worden niet concreet gemaakt.
Openbaarheid
• Beschrijven van de beleidsvoornemens en de (voortgang van de) uitvoering is een aanvullend aandachtspunt.
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
Bijlagen
Bijlagen
16 Samenvatting
Samenvatting
Onze analyse van uw financiële positie
Jaarrekening
In onze controleverklaring moeten wij expliciet aandacht besteden aan de geschiktheid van de door het college gehanteerde en onderbouwde veronderstellingen inzake het opvangen van financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.
Jaarrekening
over de jaren 2020-2024 zal ten dele incidenteel van aard zijn, zoals bijvoorbeeld een toename van het investeringsvolume. De benchmark voor gemeenten met een enigszins vergelijkbaar inwonerniveau (35%) is lastig te maken, mede gezien de locatie van de gemeente (eiland).
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Om aan deze eis te voldoen hebben wij onder andere kennis genomen van de in jaarstukken opgenomen paragraaf ‘Weerstandsvermogen’, waarin het college de relatie heeft gelegd tussen de onderkende risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen Ten aanzien van deze analyse hebben wij overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben.
Solvabiliteit 45,0% 40,0% 35,0%
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Daarnaast hebben wij vastgesteld of de volgens het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen. In de grafieken op deze en de volgende pagina’s hebben we een overzicht opgenomen van de kengetallen die verplicht in de jaarrekening van uw gemeente moeten worden opgenomen. Deze hebben we afgezet tegen de waarden van de ratio’s van de gemeente over de afgelopen vier jaar, maar ook tegen de gemiddelde omvang van andere gemeenten met uw omvang en met Nederland als geheel. Dit geeft een indicatie/beeld hoe de gemeente Schiermonnikoog er in financiële zin voor staat.
30,0%
Solvabiliteit De solvabiliteit van uw gemeente is in 2024 gedaald naar 21,2% (begroting 2024: 17%). Hiermee zit uw gemeente nog niet in de meest hoge ‘weging’ die de provincie Friesland gebruikt bij de uitvoering van haar toezichthoudende taak. De oorzaak van de geleidelijke afname
0,0%
25,0% 20,0%
15,0% 10,0%
5,0%
Solvabiliteit
Schierm Schierm Schierm Schierm Schierm Gemeen Landelijk onnikoo onnikoo onnikoo onnikoo onnikoo tegroott 2023 g 2024 g 2023 g 2022 g 2021 g 2020 e <5000 21,1%
29,8%
28,2%
28,7%
35,0%
35,0%
39,1%
17 Samenvatting
Samenvatting
Onze analyse van uw financiële positie
Jaarrekening
Netto schuldquote en gecorrigeerde netto schuldquote De (gecorrigeerde) netto schuldquote van uw gemeente is opgelopen naar 61% (57,3%) ultimo 2024.
Jaarrekening
Netto schuldquote 90,0% 80,0% 70,0% 60,0%
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Vanuit haar toezichthoudende taak acht de provincie een (gecorrigeerd) netto schuldquote die lager is dan 90% als minst risicovol.
50,0% 40,0% 30,0% 20,0%
Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Voor beide ratio’s voldoet uw gemeente hier ruimschoots aan. Ten opzichte van het gemiddelde van andere gemeenten met uw omvang, is uw netto-schuldquote hoger.
10,0%
Om de voorgenomen ambities en investeringen te financieren werd verwacht dat er in 2024 mogelijk nieuwe leningen aangetrokken zouden worden. In de begroting 2024 is daarom rekening gehouden met een aanzienlijk hogere (gecorrigeerde) netto schuldquote van 120% (110%).
Netto schuldquote
Om te voorkomen dat de netto schuldquote te snel oploopt, raden wij u aan om samen met het college nu al na te denken over mogelijke maatregelen om dit te voorkomen.
0,0%
Schierm Schierm Schierm Schierm Schierm Gemeen Landelij onnikoo onnikoo onnikoo onnikoo onnikoo tegroott k 2023 g 2024 g 2023 g 2022 g 2021 g 2020 e <5000 32,8%
34,6%
83,3%
60,9%
50,8%
37,6%
Netto schuldquote gecorrigeerd 90,0% 80,0% 70,0% 60,0% 50,0% 40,0% 30,0% 20,0% 10,0% 0,0%
Bijlagen
Bijlagen
61,0%
Netto schuldquote gecorrigeerd
Schierm Schierm Schierm Schierm Schierm Gemeen Landelij onnikoo onnikoo onnikoo onnikoo onnikoo tegroott k 2023 g 2024 g 2023 g 2022 g 2021 g 2020 e <5000 57,3%
30,0%
31,2%
76,9%
55,6%
44,0%
32,3%
18 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Onze analyse van uw financiële positie Grondbeleid Het relatieve belang van de grondexploitaties in de totale exploitatie van de gemeente is in 2024 5,1%. Met dit lage percentage bevindt uw gemeente zich in de categorie minste risicovol die de provincie hanteert bij haar toezichthoudende taak. Het percentage lijkt op het eerste gezicht niet geheel logisch, omdat u nog wel een 2-tal grondexploitaties op uw balans heeft staan. De risico’s die in deze exploitaties aanwezig zijn, zijn naar hun aard beperkt, mede vanwege de stand van zaken m.b.t. de resterende investeringen en korte looptijden.
Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte is net als in voorgaande jaren positief, maar wel lager dan in de voorgaande jaren. Dit houdt in dat de structurele lasten kunnen worden gedekt door structurele baten. Een negatieve ruimte betekent dus dat de structurele lasten hoger zijn dan de structurele baten. Er een sprake is van een overschot in de exploitatie in 2024 nadat alle incidentele resultaten zijn geëlimineerd. Het percentage ligt in 2024 in lijn met gemeenten in dezelfde grootte klasse. Hierbij moet wel worden aangetekend dat de afgelopen jaren voor de meeste gemeenten positief zijn geweest qua resultaten (COVID, Oekraïne gelden). De verwachting is dat, zeker gezien de mogelijke afname van het gemeentefonds, dit percentage de komende jaren onder druk kan komen te staan.
Weerstandsvermogen
Grondexploitatie
Structurele exploitatieruimte
Bevindingen controle
Bevindingen controle
9,0%
12,0% 10,0% 8,0% 6,0% 4,0% 2,0% 0,0% -2,0% -4,0% -6,0%
8,0% 7,0%
Interne beheersing
Interne beheersing
6,0%
5,0% 4,0%
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
3,0% 2,0% 1,0% 0,0%
Bijlagen
Bijlagen Grondexploitatie
Schierm Schierm Schierm Schierm Schierm Gemeen Landelij onnikoo onnikoo onnikoo onnikoo onnikoo tegroott k 2023 g 2024 g 2023 g 2022 g 2021 g 2020 e <5000 5,1%
5,9%
5,6%
8,1%
3,6%
0,6%
5,6%
Structurele exploitatieruimte
Gemee Schierm Schierm Schierm Schierm Schierm ntegroo Landelij onnikoo onnikoo onnikoo onnikoo onnikoo tte k 2023 g 2024 g 2023 g 2022 g 2021 g 2020 <5000 2,4%
4,9%
10,3%
-3,5%
6,6%
2,0%
3,3%
19 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Onze analyse van uw financiële positie Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit wordt berekend als de verhouding tussen de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning in uw gemeente en de landelijke gemiddelde woonlasten voor hetzelfde huishouden over het laatst bekende begrotingsjaar. Hiervoor hebben wij 2024 gebruikt. Om de berekeningen te maken hebben wij de definities aangehouden van het kennisinstituut Coelo. Dit instituut gaat voor de bepaling van het gemiddelde bedrag aan OZB uit van de gemiddelde WOZ waarde van een koopwoning in uw gemeente. Wij gebruiken de definitie van Coelo om aan te sluiten bij de informatie die openbaar gemaakt is door het CBS.
Belastingcapaciteit
‘ 110,0% 108,0% 106,0% 104,0% 102,0% 100,0% 98,0%
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
De omvang van de belastingcapaciteit in uw gemeente is gemiddeld. Het percentage schommelt voor de jaren 2022-2024 rond de 95-98% en blijft daarmee onder de 100%. Daarmee is Schiermonnikoog een ‘gemiddelde’ gemeente wat de woonlasten betreft.
96,0% 94,0% 92,0% 90,0%
Schiermonnikoog zit met de gemeentelijke belastingen rond het gemiddelde van gemeenten in een vergelijkbare inwonersklasse (99,4%).
88,0%
Schier Schier Schier Schier Schier Gemee monnik monnik monnik monnik monnik ntegro Landeli oog oog oog oog oog otte jk 2023 2024 2023 2022 2021 2020 <5000
Belastingcapaciteit 98,5%
94,9%
96,1%
97,0% 107,3% 99,4%
99,7%
20 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Onze analyse van uw weerstandsvermogen In de paragraaf Weerstandsvermogen is door het college een analyse gemaakt van het weerstandsvermogen van uw gemeente per 31 december 2024. Eerder in dit rapport hebben wij een aangegeven hoe wij aankijken tegen de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragraaf Weerstandvermogen. In deze paragraaf gaan we dieper in op de analyse die door het college gemaakt is. Objectiviteit van de benodigde weerstandscapaciteit Een belangrijk nadeel van de benodigde weerstandscapaciteit is dat deze subjectief is. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen. In de praktijk is dit vaak weerbarstiger dan uit de paragraaf Weerstandsvermogen blijkt
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
Zoals wij in onze managementletter 2024 hebben opgenomen, is het risicomanagement bij uw gemeente onderdeel van de normale bedrijfsvoering. Het risicomanagementproces, waaronder het denken en handelen vanuit risico’s, wordt nog niet integraal beleefd en toegepast in de organisatie. Hierdoor kan niet zomaar gesteld worden dat de risico’s die genoemd zijn in de paragraaf juist en volledig zijn, ook omdat de inschatting van risico’s naar zijn aard een bepaalde mate van subjectiviteit met zich meebrengt.
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
De uitwerking van het risicomanagement-proces in de organisatie is in ontwikkeling met het doel het risicomanagement op het gewenste niveau te krijgen. Wel vormen de risico’s naar onze mening een passende afspiegeling van het risicoprofiel van uw gemeente in vergelijking met andere gemeenten.
21 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Schattingen binnen het fysiek domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Oordeel
Waardering immateriële vaste activa
Evenwichtig
Waardering materiële vaste activa
Evenwichtig
Schattingen gehanteerd bij waardering van grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, de zogenaamde jaarschijven, waarin een schatting is opgenomen van de nog te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. Grondexploitaties zijn geactualiseerd. Gemeente Schiermonnikoog heeft momenteel een 2-tal actieve grondexploitaties zijnde de Woningbouwlocatie Oost en Melle Grietjespad. Voor beide exploitaties wordt een positief resultaat verwacht. Aangezien er dit jaar geen (verdere) opbrengsten zijn
gerealiseerd is er ook geen sprake van winst-uitname. Voor Woninglocatie Oost zijn de 16 sociale huurwoningen gerealiseerd. In de paragraaf Grondbeleid is verwoord dat er nog 12 kavels zijn uit te geven. In de brief van 17 september 2024 heeft uw college u over de stand van zaken rondom de ontwikkeling van de woningbouwprojecten geïnformeerd.
Vanwege de wens om te zorgen voor betaalbare woningen voor inwoners van Schiermonnikoog zal het vigerende woningbouwprogramma moeten worden geactualiseerd. Een aanpassing van de exploitatiebegroting op basis van gewijzigde uitgangspunten zal een impact kunnen hebben op het verwachte resultaat van deze grondexploitatie. Voor de exploitatie Melle Grietjepad is er feitelijk in het boekjaar 2024 geen ontwikkeling. De bedrijfskavel is nog niet verkocht. Uw gemeente is verder in voorbereiding met een 3-tal nieuwe woningbouwlocaties. Hiervoor wordt in 2025 een voorbereidingskrediet vastgesteld door de raad.
22 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Adviezen met betrekking tot grondexploitaties Met ingang van het begrotingsjaar 2025 is de nieuwe Nota rente (2023) van de Commissie BBV verplicht; voor begrotingsjaar 2024 is toepassing een keuze. In de actualisatie (Rapportage grote projecten) is conform voorgaande jaren nog de oude systematiek gehanteerd op basis van eigen en vreemd vermogen. De omslagrente is vanaf begrotingsjaar 2025 verplicht. We hebben het college geadviseerd volgend jaar bij de actualisatie van de grondexploitaties conform de Nota rente de (verplichte) omslagrente te hanteren.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Regiodeal De Waddeneilanden update – investeringen & SiSa In ons voorgaande accountantsverslag 2023 en in de managementletter 2024 hebben wij gerapporteerd over de voortgang Regio-deal. Het totale programma omvat projecten waarvoor in totaal ca € 31 miljoen aan uitgaven worden geraamd en die volgens de afspraken in de Regio-Deal uitgevoerd worden in de periode 2024 2027. In het kader van regiodeals wordt een eigen bijdrage verwacht: de rijksoverheid betaalt 50%, de provincie 25% en de gemeenten zelf 25%.
Voor de uitvoering van het programma verleent een programmabureau dat is ondergebracht bij de gemeenschappelijke regeling de Waddeneilanden de ondersteuning. Maar de bestuurlijke verantwoordelijkheid ligt bij de contractspartijen samen, de gemeenten. Voor de planning, de prioritering, keuzes in en uitwerking van projecten moeten nog feitelijke afspraken worden gemaakt en bekrachtigt. Deze afspraken zijn van expliciet van belang omdat de
projecten die zijn ingebracht in de Regio Deal in een beperkte tijd (formeel nog 3 jaar te gaan) moeten worden uitgevoerd. En de aard en omvang van deze projecten zijn voor de eilanden best majeure projecten: kaders afspreken en nadrukkelijke bewaking ervan is een must. De gemeente Schiermonnikoog dient met ingang van 2024 over de besteding van de uitgaven te verantwoorden via de SiSa-systematiek: Regeling J96B Regiodeals 4e tranche. Tot en met 2024 loopt het project Leer- en Ontwikkelcentrum (LOC) Schiermonnikoog. Schiermonnikoog heeft in de SiSa-verantwoording cumulatief in totaal € 4,3 miljoen aan uitgaven verantwoord waarvan € 0,4 miljoen ten laste van de rijksmiddelen. In de afgegeven subsidiebeschikking van 21 oktober 2024 zijn geen financiële subsidievoorwaarden gesteld. De gemeente Ameland is penvoerder en deze kosten zullen in de SiSaverantwoording 2025 door Ameland worden opgenomen en verantwoord aan het ministerie. Versnellen Woningbouw Waddeneilanden update Het ministerie van Volkshuisvesting heeft in 2022 voor het versnellen van de woningbouw op de Waddeneilanden (ter realisatie van ten minste 200 woningen op de eilanden) een bedrag van € 5 miljoen. toegezegd; deze rijksbijdrage is bedoeld voor de bekostiging van de zgn. onrendabele top van de 200 woningen. De looptijd van het project is relatief lang (10 jaar).
Het (tijdig) halen van de woningbouwdoelstelling en de samenstelling van het woningbouwprogramma (opbouw, fasering) zijn nadrukkelijke voorwaarden bij de subsidieverlening.
23 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein De gemeente Terschelling is voor deze subsidieregeling administratief beheerder van de rijksbijdrage en tussen de eilanden dienen afspraken gemaakt te worden over de uitvoering en realisatie van het woningbouwprogramma en de inhoudelijke en administratieve verantwoording van de uitvoering. Verstandig om nu stil te staan bij de uitgangspunten die daarvoor gekozen worden, want het beheer en de bewaking van de projecten moeten voor de komende 10 jaar solide zijn. Ook om te borgen dat de rijksubsidies over 10 jaar, na realisatie van de doelen, ook feitelijk vastgesteld worden.
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wij hebben kennis genomen van de SiSa-regeling VRO J84 van de gemeente Terschelling. Tot en met 31 december 2024 zijn er uitgaven verantwoord, maar alleen nog van de gemeente Ameland. Realisatie investeringen Schiermonnikoog investeert flink. Voor onderwijshuisvestiging (€ 8,5 miljoen), renovatie jachthaven (€ 1,1 miljoen) en de revitalisatie van de gymzaal (€ 0,6 miljoen) zijn investeringskredieten door uw raad geaccordeerd en deze projecten worden in de komende periode afgerond, dan wel opgestart. We zien dat er ook stagnatie optreedt, bijvoorbeeld rondom de twee actieve grondexploitaties. Dit wordt mede veroorzaakt door ziekte-uitval en vertrek van medewerkers waardoor mede de exploitaties wederom zijn verlengd. Daarnaast vergt het Programma Waddeneilanden met een programmaperiode van 2022 tot en met 2026 de nodige inzet om projecten voor de formele einddatum te realiseren.
Omrin-terrein Vanuit de voorgaande rapportages merken wij nog het volgende op. Voor de waardering in de jaarrekening is van belang dat de gemeente aannemelijk maakt dat het Omrin-terrein nog steeds een ‘duurzame maatschappelijke functie’ vervult in de zin van een ‘gemeentelijke stortlocatie’. Als dit niet (meer) het geval is, komt gezien de hogere boekwaarde in relatie tot de marktwaarde een duurzame afwaardering mogelijk aan de orde. Voor 2024 heeft geen wijziging van de bestemming plaatsgevonden.
24 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Ontvangen informatie zorgkosten De gemeente Noard-east Fryslân en de Centrumregeling samenwerking sociaal domein Friese gemeenten (SDF) zijn betrokken bij de uitvoering van deze taken in het sociaal domein. Dat betekent ook dat de deze uitvoerders zorg dragen dat de gemeente Schiermonnikoog periodiek wordt geïnformeerd. Er is in 2024 geen (beleids)informatie ontvangen vanuit de SDF. In de financiële administratie zien wij betaalbatches met facturen vanuit SDF, maar welke zorg dat betreft en door welke zorgleverancier(s) is ons nog niet duidelijk. Dit is overigens niet anders dan in voorgaande jaren. Van belang is om er voor te zorgen dat de informatie inzake de bestedingen en de verantwoording van zorginstellingen over 2024 (inclusief eventuele controleverklaring(en) en voor zover beschikbaar) tijdig op te vragen. Uiteraard realiseren wij ons dat de gemeente Schiermonnikoog hiervoor grotendeels afhankelijk is van andere partijen in de keten. Prestatielevering zorg Bij het afsluiten van onze controle hebben wij ten aanzien van de bestedingen Wmo (voor hulp in de huishouding) een productieverantwoording inclusief goedkeurende controleverklaring ontvangen.
Voor de overige bestedingen Wmo, zijnde huishoudelijke hulp en begeleiding, alsmede voor de verstrekte voorzieningen in natura, ontbreken nog productieverantwoordingen, inclusief controleverklaring(en). We kunnen van deze bestedingen de prestatielevering niet vaststellen. De (rest)onzekerheid hebben we vastgesteld op een bedrag van 100.000.
Schattingen binnen het sociaal domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting Nog te betalen zorgkosten
Oordeel Evenwichtig
PGB Ook voor de Persoonsgebonden budgetten (PGB’s) geldt dat de prestatielevering deels fout/onzeker is. Wij hebben voor de oordeelsvorming ons gebaseerd op de uitgaven van de Wmo en Jeugdwet. Blijft overeind dat de accountant van de SVB ook over 2024 wederom geen goedkeurend oordeel afgeeft over de rechtmatigheid en getrouwheid. De omvang is voor Schiermonnikoog overigens zeer beperkt.
25 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Analyse Wij hebben een beknopte analyse uitgevoerd van de ontwikkeling van de kosten sociaal domein (Wmo, Jeugdzorg, Participatie en Inkomen). Hierbij hebben wij onderscheid gemaakt in de aard van de kosten en deze vergeleken met de primaire en bijgestelde begroting 2024, alsmede met de werkelijke kosten over het boekjaar. In de grafiek op de volgende pagina hebben wij de opbouw en ontwikkeling van de totale kosten in het sociaal domein opgenomen. De primaire begroting van het sociaal domein ging uit van € 1,2 miljoen aan totale kosten. In de bijgestelde begroting is dit bedrag gelijk gebleven. Dit betekent dat er geen indicatie was dat de totale kosten in het sociaal domein bij de primaire begroting 2024 te hoog of te laag waren ingeschat.
Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering
De werkelijke kosten van het sociaal domein over 2024 bedragen in totaal € 1,1 miljoen en zijn hiermee afgerond € 0,1 miljoen lager uitgevallen dan in de (bijgestelde) begroting 2024 werd verwacht. Het verschil is met name lagere uitgaven Wmo.
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Bureau Zelfstandigen Friesland Wij hebben in het najaar van 2024 de accountant van het Bureau Zelfstandigen Friesland (BZF, onderdeel van de gemeente Leeuwarden) auditinstructies toegezonden. Hiermee wordt vooraf duidelijk welke informatie aanvullend aan ons moet worden overgelegd t.b.v. SiSa-controle 2024.
We hebben de gevraagde documenten van de accountant van BZF onderdeel van de gemeente Leeuwarden, gedateerd op 9 april 2025, in goede orde ontvangen. De accountant heeft ten aanzien van de relevante SiSa-regelingen G2, G3 en G4 een goedkeurend oordeel verstrekt.
26 Samenvatting
Samenvatting
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Opbouw, ontwikkeling en vergelijking kosten sociaal domein
Jaarrekening
Jaarrekening 1.400
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
1.200
1.000
Bevindingen controle
Bevindingen controle
800
Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering
600
400
Interne beheersing
Interne beheersing 200 de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Primaire begroting 2024
Bijgestelde begroting 2024
Realisatie 2024
Realisatie 2023
Bijlagen
Bijlagen
Inkomen
Participatie
Toegang en eerstelijn
Zorg - Heugd
Zorg - Wmo
27 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar Het college van burgemeester en wethouders van uw gemeente heeft de jaarrekening opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Als onderdeel van onze controle en met betrekking tot de jaarrekening hebben wij: • de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor financiële verslaggeving beoordeeld; en • de juistheid en de volledigheid van de toelichtingen beoordeeld.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wij zijn van mening dat de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling die het college heeft gehanteerd bij het opstellen van de jaarrekening 2024 aanvaardbaar zijn.
Schattingen binnen het domein bedrijfsvoering zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Oordeel
Waardering financiële vaste activa
Evenwichtig
Waardering kortlopende vorderingen
Evenwichtig
Waardering voorzieningen
Evenwichtig
Toeristenbelasting Wij hebben bij het afronden van de controle van de jaarrekening van Schiermonnikoog (nog) geen controleverklaring ontvangen van de accountant van Rederij Wagenborg BV inzake de afdracht van de toeristenbelasting over 2024. Wij hebben wel de controleverklaring 2023 inzake de opgave Toeristenbelasting 2023 ontvangen. De accountant van de rederij heeft op 15 juli 2024 een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de verantwoording 2023. De verwachting is dat de controleverklaring 2024 binnenkort zal worden afgegeven. Hiermee wordt tevens een belangrijk deel van de verantwoorde toeristenbelasting in de jaarrekening afgedekt. Voorzieningen De gemeente heeft op de balans per 31 december 2024 een totaal bedrag van € 2,1 miljoen aan voorzieningen gevormd. Hierna gaan we kort in op enkele van deze voorzieningen. Wethouderpensioenen Uw gemeente heeft de hoogte van deze voorziening gebaseerd op actuariële berekeningen uitgevoerd door een extern adviesbureau. In het boekjaar 2024 is een bedrag van € 189.000 aan de voorziening toegevoegd, waardoor het saldo ultimo 2024 € 686.966 bedraagt. Wij verwijzen u verder naar de bijlage van dit rapport inzake de (landelijke) ontwikkelingen inzake APPA in relatie tot de nieuwe Wet toekomst pensioenen (Wtp) en mogelijke overdracht naar de ABP per 1 januari 2028.
In het kader van de overdracht kunnen aanvullende dotaties mogelijk nodig zijn.
28 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Kwaliteit van de (primaire) begroting kan worden verbeterd Het resultaat na bestemming is in de jaarrekening 2024 uitgekomen op € 279.000 voordelig. In de primaire begroting werd een voordelig resultaat verwacht van € 53.000 voordelig. In de bijgestelde begroting ging het college nog uit van € 364.000 voordelig. Dit is een verschil van € 311.000 met de werkelijkheid. De belangrijkste oorzaken zijn door het college nader toegelicht in de Inleiding van de jaarstukken en in de programma’s. Een aantal afwijkingen tussen de bijgestelde begroting en de werkelijkheid waren op het laatste moment bekend,
zijn de verschillen tussen primaire begroting, bijgestelde begroting en realisatie naar onze mening relatief beperkt, bezien op de gehele begroting. Dit blijkt ook uit de analyse van de verschillen die wij hieronder hebben gemaakt over de laatste vier jaar. Daar zien wij een vergelijkbaar beeld en alleen voor 2022 was de afwijking hoger, waarschijnlijk mede veroorzaakt door COVID maatregelen.
Analyse begroting en realisatie per jaar (bedragen * € 1.000)