7 - Raadsvoorstel Schiermonnikoog belastingverordeningen 2022.docx

Raadsvergadering van

Onderwerp:

9 november 2021

Gemeentelijk belastingbeleid en vaststellen belastingverordeningen 2022

Agendapunt 7

Schiermonnikoog,26 oktober 2021

Aan de Gemeenteraad,

1 Beleid publiekrechtelijke heffingen Hieronder treft u een beknopte uiteenzetting aan van het gemeentelijke beleid met betrekking tot de publiekrechtelijke tarieven. 1.1 Algemeen beleid Onroerendezaakbelastingen De onroerendezaakbelastingen zijn de belangrijkste gemeentelijke belastingen waarvan de opbrengst tot de algemene middelen behoort en dus naar eigen inzicht kan worden besteed. De hoogte van de aanslagen is afhankelijk van de waarde van een pand en de door de raad vastgestelde tarieven. Er wordt onderscheid gemaakt tussen aanslagen voor eigenaren van woningen, eigenaren van nietwoningen en gebruikers van niet-woningen. De waarde van de woningen en bedrijven wordt ieder jaar opnieuw bepaald. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing. De opbrengst vloeit niet naar de algemene middelen, maar dient ter dekking van de kosten van afvalinzameling en –verwerking van huishoudelijke afvalstoffen. Het uitgangspunt is dat deze kosten inclusief de kosten van kwijtscheldingen voor 100% worden gedekt uit de opbrengst van de afvalstoffenheffing. Voor 2021 is er een verschuiving van de lasten voor het inzamelen, afvoeren en verwerken van zwerfafval, hetgeen resulteert in een tariefverlaging. Rioolheffing (Riool- en Waterzorgheffing) De kosten voor het beheren en in stand houden van het rioolstelsel worden door deze heffing verhaald.

Gemeenten hebben naast de zorgplicht voor gemeentelijk afvalwater en hemelwater ook de zorgplicht voor grondwater. De opbrengst van de rioolheffing, met als uitgangspunt 100% kostendekking, is geoormerkt. De belangrijkste functie is het genereren van inkomsten om de voorziening mogelijk te maken. De rioolheffing wordt geheven van de gebruiker van een perceel van waaruit water direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt of kan worden afgevoerd. Met ingang van het jaar 2022 geldt een belangrijk aantal redactionele wijzigingen en is de verordening vernoemd tot de verordening Riool- en Waterzorgheffing. Voor de opbrengst en tariefstelling hebben deze wijzigingen geen gevolgen.

1.2 Specifiek tarievenbeleid In de Notitie Financieel Kader 2021–2025 is bepaald, dat de tarieven van de belastingen, heffingen en rechten, met uitzondering van de onroerendezaakbelastingen, jaarlijks worden verhoogd met 2%. Voor de onroerendezaakbelastingen bedraagt die verhoging 1,5%. Voor het vaststellen van de tarieven rioolrecht en afvalstoffenheffing geldt het uitgangspunt dat de (geraamde) lasten voor 100% moeten worden gedekt uit de (geraamde) opbrengsten. - Forensenbelasting Net als geldt voor de onroerendezaakbelastingen is de hoogte van deze belasting gekoppeld aan de WOZ-waarde. Voor de onroerendezaakbelastingen geldt, dat de invloed van die waarde op de opbrengst telkenjare buiten beschouwing blijft door het tarief daarop aan te passen. Voor het jaar 2022 heeft dat bij voorbeeld tot gevolg dat het tarief onroerendzaakbelastingen voor de woningen daalt met 2,5% in plaats van stijgt met 1,5%, hetgeen je zou verwachten op basis van de uitgangspunten als neergelegd in genoemde notitie Financieel Kader. Met ingang van het jaar 2019 vindt voor de forensenbelasting een dergelijke correctie niet meer plaats. Aanvankelijk ingegeven door het feit dat de WOZ-waarde 2019 ten opzichte van 2018 niet of nauwelijks afweek. Inmiddels is dat anders.

De vraag is nu wel of het wederom doorvoeren van een correctie voor 2022 zich eigenlijk wel verhoudt tot het karakter van de Forensenbelasting. Qua rechtsgrond en karakter verschilt de forensenbelasting wezenlijk van de onroerendezaakbelastingen, welke laatste bij voorbeeld ook onderdeel uitmaken van de woonlasten. In het (tarief)voorstel voor de forensenbelasting 2022 is de invloed van de WOZ-waardeontwikkeling op de opbrengst dan ook niet gecorrigeerd. In een separaat voorstel hebben wij ons advies verder uitgewerkt en ter besluitvorming aan uw raad voorgelegd. - Toeristenbelasting Voor deze belasting geldt dat de tariefstijging meer is dan 2%. Aanvankelijk ten gevolge van een correctie. In 2020 is het tarief toeristenbelasting verhoogd ter compensatie van de verlaging van de afvalstoffenheffing. In deze verhoging is per abuis de jaarlijkse 2% verhoging niet meegenomen. Dit wordt door een verhoging van de toeristenbelasting van in totaal 4,04% gecorrigeerd. Daarnaast is ter dekking van diverse personele uitgaven het tarief daarenboven nog extra verhoogd met 5%. Onze gemeente hecht namelijk sterk aan zijn zelfstandigheid en aan de leefbaarheid en het voorzieningenniveau in onze gemeenschap, dat beduidend hoger is dan men van een kleine gemeente met minder dan 1000 inwoners zou verwachten.

Om aan deze positie, taakstelling en ambities inhoud te kunnen geven, is er voldoende ambtelijke kwaliteit en capaciteit nodig. Wij lopen echter tegen de grenzen aan van wat er financieel mogelijk is en mede daardoor ontstaat er een tekort aan menskracht. Een klein deel van de personele wensen kunnen wij dekken door het tarief van de toeristenbelasting te verhogen. Wij kiezen hiervoor, omdat bezuinigen of het verzwaren van de lasten voor onze eigen inwoners voor ons niet wenselijk is. Het gegeven dat wij als kleine gemeente onze ambities overeind willen houden, is bovendien ook gekoppeld aan de toeristisch-recreatieve rol die wij vervullen. 1.3 Kwijtscheldingsbeleid Met het hanteren van een kwijtscheldingsregeling geeft de gemeente een deel van zijn burgers de mogelijkheid om voor een lagere belastingaanslag in aanmerking te komen. De ruimte om een eigen gemeentelijk kwijtscheldingsbeleid te voeren is beperkt. De criteria waaraan kwijtscheldingsverzoeken getoetst worden, zijn op rijksniveau vastgesteld. Wel mogen gemeenten zelf bepalen van welke belastingen zij kwijtschelding verlenen en welk deel van de belastingaanslag wordt kwijtgescholden.

De aanslagen onroerendezaakbelastingen, afvalstoffenheffing en rioolheffing komen in principe voor kwijtschelding in aanmerking. De gemeente Schiermonnikoog maakt gebruik van de ruimst mogelijke normen voor kwijtschelding, namelijk de 100% bijstandsnorm en de 100% AOW-norm. Het kabinet heeft op 6 juli 2021 besloten om de normen voor kwijtschelding met ingang van 1 januari 2022 aan te passen. De zogenoemde “vermogensnorm”, waaronder te verstaan het in acht te nemen vrij te stellen vermogen om voor kwijtschelding in aanmerking te komen, wordt voor volledig arbeidsongeschikten en AOW’ers verhoogd met € 2.000. De gemeente zal haar beleid daarop aanpassen. Het bedrag aan te verlenen kwijtscheldingen is geraamd op € 4.000. 2 Tarieven In de begroting staat jaarlijks een overzicht van de opbrengsten van de lokale heffingen, te weten de belangrijkste belastingen, rechten en heffingen (leges). Het tarief van iedere lokale heffing wordt in het najaar door middel van een apart raadsvoorstel vastgesteld. Met inachtneming van hetgeen hiervoor onder hoofdstuk 1 is gezegd over de beleidskaders waarbinnen in algemeenheid beslissingen worden genomen over tariefontwikkelingen, zijn hierna de precieze effecten daarvan voor het jaar 2022 ten opzichte van 2021 opgenomen. Belasting soort

Tarief 2021

Tarief 2022

Mutatie 2022

Mutatie voorgaande jaren**

Totaal Mutatie

OZB eigenaar woningen* OZB eigenaar niet-woning OZB gebruiker Forensenbelasting Toeristenbelasting Dagverblijf Nachtverblijf Afvalstoffenheffing Eenpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden Leges Lijkbezorgingsrechten Rioolheffing a. Vast bedrag: - 0 tot en met 50m3 - 51 tot en met 250m3 - 250m3 en meer b. Variabel bedrag: per m3 Liggeld Havenkom Kop Dam

0,0971% 0,2130% 0,1714% 0,2684%

0,0956% 0,2162% 0,1740% 0,2738%

-/-2,5% 1,50% 1,50% 2,00%

€ 1,92 € 1,69

€ 2,11 € 1,86

7,00% 7,00%

€ 247,26 € 322,26 Div. Div.

€ 251,46 € 327,74 Div. Div.

1,70% 1,70% 2,00% 2,00%

€ 27,27 € 54,66 € 137,80

€ 27,82 € 55,75 € 140,56

2,00% 2,00% 2,00%

2,00% 2,00% 2,00%

€ 0,99

€ 1,01

2,00%

2,00%

€ 0,75 € 0,40

€ 0,77 € 0,41

2,00% 2,00%

2,00% 2,00%

-/-2,5% 1,50% 1,50% 2,00% 2,04% 2,04%

9,00% 9,00% 1,70% 1,70% 2,00% 2,00%

*De opbrengst onroerendezaakbelastingen wordt enerzijds beïnvloed door de WOZ-waardeontwikkeling en anderzijds door de

tariefstelling. De verwachting op dit moment is, dat de waarde van de niet woningen nagenoeg ongewijzigd zal blijven ten opzichte van 2021. Voor woningen wordt een waardestijging verwacht van 3%. Om te bereiken dat de opbrengst voor 2022 met niet meer dan 1,5% toeneemt, dient het tarief per saldo te worden verlaagd om het effect van de waardestijging op de opbrengst teniet te doen. Voor de volledigheid zei opgemerkt, dat de exacte WOZ-waardeontwikkelingen voor 2022 pas eind dit jaar bekend zullen zijn. Niet ondenkbaar is dat de voorgestelde tarieven dan nog aanpassing behoeven. ** In 2020 is het tarief toeristenbelasting verhoogd voor de compensatie van de verlaging van de afvalstoffenheffing. In deze verhoging is per abuis de jaarlijkse 2% verhoging niet meegenomen. Dat wordt nu “ingehaald”. Daarnaast stijgt het tarief meer dan trendmatig ten gevolge van gewenste dekking extra personele kosten.

3 Belastingopbrengsten 2022 Onderstaande tabel geeft een samenvatting van de voor het jaar 2022 begrote opbrengsten voor de belastingen, rechten en heffingen van de Gemeente Schiermonnikoog. Belasting soort OZB eigenaar woningen OZB eigenaar niet-woning OZB gebruiker Toeristenbelasting Forensenbelasting Afvalstoffenheffing Rioolheffing Lijkbezorgingsrechten Leges Totaal

Begroting 2022 (opbrengst in €) 371.304 112.952 81.388 1.364.926 281.819 373.094 187.941 28.815 188.429 2.990.668

4 Kostendekking afvalstoffenheffing, rioolheffing, lijkbezorgingsrechten en leges De geraamde opbrengsten van de afvalstoffenheffing, rioolheffing en lijkbezorgingsrechten mogen niet uitgaan boven de geraamde lasten ter zake. Dit betekent dat de tarieven van de afvalstoffenheffing, rioolheffing en rechten maximaal kostendekkend mogen zijn. De geraamde lasten en opbrengsten voor het jaar 2022 bedragen: AfvalstoffenRioolheffing *Lijkbezorgings- **Leges heffing € € rechten € € Toe te rekenen kosten: 291.220 164.636 22.519 148.605 Overhead 29.808 19.751 14.996 88.839 BTW 52.066 27.855 Totale kosten 373.094 212.242 37.515 237.444 Opbrengst heffingen Onttrekking voorziening*** Dekkingspercentage *Lijkbezorgingsrechten:

373.094 -

187.941 24.301

28.815 -

188.429 -

100%

100%

77%*

79%

Om tot een 100% kostendekking te komen is een verhoging van het tarief nodig van 33%. De administratie van de begraafplaatsen is echter nog niet geheel op orde. De verwachting is dat dit in 2023 wel het geval is. Voor 2022 hebben we daarom alleen de reguliere ophoging van 2% doorgevoerd. Dit resulteert in een kostendekking van 77%. **Leges: We streven naar 100% kostendekking. Dit is in 2022 nog niet gerealiseerd. We verwachten hier stapsgewijs naar toe te werken. *** Onttrekking voorziening rioolheffing: Net als voorgaande jaren onttrekken we in 2022 een bedrag aan de voorziening riolering om zo 100% kostendekking te bereiken. De verwachting is dat in 2025 deze onttrekking niet meer nodig is.

5 Woonlastenontwikkeling een- en meerpersoonshuishoudens 2021-2022 Voor een beeld over de ontwikkeling van de woonlasten wordt in de regel onderscheid gemaakt tussen eigenaar-bewoners en huurders en daarbinnen weer tussen één- en meerpersoonshuishoudens. Voor beide groepen geldt dat de woonlasten in ieder geval een resultante zijn van tariefontwikkelingen van de afvalstoffenheffing en rioolheffing. Voor de eigenaar-bewoner wordt dat aangevuld met de effecten van de tariefontwikkeling voor de onroerendezaakbelastingen. Het algemene beeld is dat over de hele linie de gemiddelde woonlasten stijgen, ten gevolge van de stijging van de tarieven rioolheffing en met name de tarieven afvalstoffenheffing.

Woonlasten eigenaar-bewoner: Gemiddelde woonlasten eigenaar-bewoner Eenpersoonshuishoudens Schiermonnikoog 2022 € Onroerendezaakbelastingen eigenaar* 278,00 Afvalstoffenheffing 251,46 Rioolheffing1) 74,27 Totaal 603,73

Meerpersoonshuishoudens 2022 € 278,00 327,74 219,89 825,63

Gemiddelde woonlasten 2021 2021 Schiermonnikoog € 601,00 819,00 Ontwikkeling lokale belastingdruk 20210,5% 0,9% 2022 *Voor het jaar 2021 is de gemiddelde WOZ-waarde van de woning € 281.400. Uitgaande van een veronderstelde stijging van die waarde met 3%, is voor het Jaar 2022 een WOZ-waarde aangehouden van € 289.852.

Woonlasten huurder Gemiddelde woonlasten huurder Schiermonnikoog Afvalstoffenheffing Rioolheffing1) Totaal

Eenpersoonshuishoudens 2022 € 251,46 74,27 325,73

Gemiddelde woonlasten 2021 Schiermonnikoog € 320,00 Ontwikkeling lokale lastendruk 2021-2022 1,5%

Meerpersoonshuishoudens 2022 € 327,74 219,89 547,63 2021 537,00 1,9%

Rioolheffing voor meerpersoonshuishoudens gebaseerd op een waterverbruik van 135 m3 per jaar en voor éénpersoonshuishoudens op 46 m3 per jaar. 1)

6 Vergelijking woonlasten op basis van Atlas van de lokale belastingen Elk jaar publiceert het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo), een onafhankelijk onderzoeksinstituut verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen, de zogenoemde Atlas van de lokale belastingen. Dat Atlas geeft jaarlijks een overzicht van de heffingen van gemeenten, provincies en waterschappen, waaraan wij voor het jaar 2021 de onderstaande tabellen hebben ontleend. In die tabellen worden de gemiddelde woonlasten voor de eigenaar-bewoner en de huurder weergegeven, alsmede de provinciale en landelijke rangorde voor wat betreft de meerpersoonshuishoudens. In het verlengde daarvan hebben wij, zowel in relatieve als absolute zin, de afwijkingen ten opzichte van het Friese en landelijke gemiddelde weergegeven. Let wel: het gaat hierbij om de cijfers 2021. De cijfers 2022 zijn uiteraard pas in de loop van volgend jaar beschikbaar.

Woonlasten 2021 eigenaar – bewoner Gemeente

Eénpersoons €

Meerpersoons €

Schiermonnikoog Gemiddelde in Friesland Gemiddelde Nederland

601 685 747

819 791 811

Verhouding t.o.v. Fries gemiddelde In procenten In euro’s Verhouding t.o.v. landelijk gemiddelde In procenten In euro’s

Éénpersoons 0,88% -/- 84 Éénpersoons 0,80% -/- 146

Meerpersoons 1,04% 28 Meerpersoons 1,01% 8

Rangorde provinciaal meer persoons101)

Rangorde landelijk meer persoons 120

Het “woonlastenplaatje” voor de eigenaar-bewoner heeft zich in 2021 ten opzichte van 2020 positief ontwikkkeld. De plek van Schiermonnikoog binnen provinciale rangorde is sterk verbeterd. De gemeente is van plaats 16 gestegen naar plaats 10. Nummer 1 heeft de laagste woonlasten (Ameland) en nummer 18 de hoogste (Dantumadiel). Landelijk is de positie ook sterk verbeterd. De gemeente stijgt van plek 257 naar plek 120. De ontwikkeling van de verhouding ten opzichte van het Friese gemiddelde geeft ook een positief beeld. Voor de éénpersoonshuishoudens bedroeg de verhouding in 2020, 1,02%. Dat is nu 0,88%. Een scherpe daling. Voor meerpersoonshuishoudens is die verhouding ook afgenomen van 1,09% in 2020 naar 1,045% in 2021 Woonlasten huurder 2021 Gemeente

Eénpersoons €

Meerpersoons €

Schiermonnikoog Gemiddelde in Friesland Gemiddelde in Nederland

320 333 331

537 442 411

Verhouding t.o.v. Fries gemiddelde In procenten In euro’s Verhouding t.o.v. landelijk gemiddelde In procenten In euro’s

Éénpersoons 0,96% -/- 13 Éénpersoons 0,96% -/- 11

Meerpersoons 1,21% 95 Meerpersoons 1,30% 126

Rangorde provinciaal meer persoons141)

Rangorde landelijk meer persoons 2832)

Ook voor de huurder met een meerpersoonshuishouden geldt dat de provinciale positie in 2021 is verbeterd. De gemeente stijgt van plaats 18 naar 14. Nummer 1 heeft de laagste woonlasten (Harlingen) en nummer 18 de hoogste (Waadhoeke). De landelijke positie is eveneens verbeterd. Daar is de gemeente in de rangorde van “goedkoopste” gemeenten geklommen van plek 343 naar plek 283. Het relatieve verschil ten opzichte van het Friese gemiddelde heeft zich ten opzichte van 2020 ook verder positief ontwikkeld. Voor éénpersoonshuishoudens met 15% (was in 2020: 1,11%) en voor meerpersoonshuishoudens met 9% (was in 2020: 1,30%). De gemeente groeit voor wat betreft de woonlastenontwikkeling voor huurders steeds meer naar dat gemiddelde toe. nummer 1 heeft de laagste woonlasten, nummer 18 de hoogste nummer 1 heeft de laagste woonlasten en nummer 372 de hoogste Bron COELO Atlas van de lokale lasten 2021 1) 2)

7. Voorgestelde besluiten Wij stellen u voor bijgevoegde besluiten tot invoering van de belastingverordeningen voor het jaar 2022 vast te stellen.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Schiermonnikoog,

de secretaris,

de burgemeester,

R. Thedinga

I. van Gent