28 - Waddenvereniging e.a. - Zienswijze zoutwinning Waddenzee 2026 - AVG
Tekst van het document
-Aan Ministerie van Economische Zaken en Ktimaat I nspraa kpu nt Win n i ngspta n H ave n mondA/y'adde nzee Postbus 1 1 1 9200 AC Drachten Hartingen, 9 juti 2026 Betreft : zienswijze ontwerp-bestuit uitbreiding zoutwinning lnteiding Langs deze weg maakt de Waddenvereniging (mede namens de organisaties die onder aan deze zienswijze genoemd worden) gebruik van de mogetijkheid haar zienswijze te geven over de bestuitvorming over aangevraagde uitbreidingvan zoutwinning onder uNESco weretderÍgoed waddenzee door het Duits-Nedertandse bedrijÍ ESCO/Frisia Zout 8.Vl. De Waddenvereniging streeft at sinds oprichting naar behoud, herstel en goed beheer van natuur, tandschap en milieu en van de ecotogische en cuttuurhistorische waarden van het waddengebied, waaronder begrepen - maar niet uitstuitend - het noordetijk zeekteigebied, de Waddeneitanden, de Waddenzee en de Noordzee als onvervangbare en unieke natuurgebieden en iedereen met betangstetting voor het waddengebied met etkaar in contact te brengen en te verenigen. Wijvinden mijnbouw is onverenigbaar met de Weretderfgoedstatus van de Waddenzee. Dat beteid hanteert UNESCO aI vete jaren en is binnen het VN Weretderfgoed Comité ats zodanig Íormeel afgesproken in 2013. We mogen verwachten dat Nedertand ats verdragspartij dit bestuit uitdraagt daar waar mijnbouw en de bescherming van weretderÍgoed etkaar raken.
2 Dat is overduidetijk niet het gevat bij het gepubticeerde ontwerp- instemmingsbestuit. Het uitgangspunt dat mijnbouw en de weretderfgoed status van de Waddenzee onverenigbaar zijn werd erkend en herhaald door het vorige Kabinet in haar besluit eind 2025 dat nieuwe detfstofwinning (aardgas) onder de Waddenzee niet wensetijk is. De Minister van KGG schreef daarover aan de Kamer3: "De Waddenzee is een uniek natuurgebied. Niet alleen uniek in Nederland, maar ook uniek in de wereld. Om die reden is dit gebied bekroond fot Unesco Wereldertgoed. " Net ats de aanvraag voor het uitbreiden van zoutwinning dateerde de aanvraag voor gaswinningonderdeWaddenzeevanuitbijTernaardvanvoordewijzigingvandeMijnbouwwetopl mei 2024. Sinds deze datum moet de instemming met een nieuw winningsptan voor de Waddenzee worden geweigerd. Toch vond de regering dat het niet wensetijk was dat nieuwe gaswinning onder de Waddenzee 1 De naam van het bedrijf wordt in diverse stukken niet eenduidig gebruikt viel ons op. Soms gaat het om K&S, ESCO of Frisia. De aanvraag werd ingediend door Frisia B.V. 2 https ://whc.u nesco.orglen/decisions/5018/ 328 november 2O25, KGG / 10259387L, https://open.overheid.nlldocumenten/68d066b5-e07a-46df-a67f- 99060087988O/file t zou aanvangen. Dit resulteerde in een overeenkomst tussen de overheid en NAM waardoor nieuwe gaswinning onder de Waddenzee deÍinitief van de baan is.
Vanwege de impact van detfstofwinning op de unieke waddennatuur maken wij ons grote zorgen over de plannen voor het winnen van extra zout. De gevolgen van gas- en zoutwinning voor de waddennatuur zijn nagenoeg vergetijkbaar. Waarbij opgemerkt dient te worden dat de voorspetde bodemdating door zoutwinning van een vete malen grotere orde is. De grootste schade wordt veroorzaakt door de diepe bodemdating waarbij de gehanteerde voorspetting is dat het aangevraagde winningsptan zat teiden tot 162 cm bodemdating (met een onzekerheidsmarge van 100/0, het kan dus ook 184 cm zijn). Deze werkt door aan de oppervtakte. Uit recente wetenschappetijk onderzoek btijkt overduidetijk dat die aanzientijke bodemdating zorgt voor een verandering in sedimentsamenstetting van het deel. van de Waddenzee (Battastptaat) waaronder zout wordt gewonnen. Die verandering in het sediment grijpt in op zowet het voorkomen van, al.s de aantal.l.en organismen in de zeebodem (denk aan stakjes, wormen oÍ schepdieren). Die verandering grijpt weer in op de aanwezigheid van votdoende voedseI voor beschermde vogetsoorten en vissoorten die datzetfde deet van de Waddenzee ats betangrijke foerageerptek hebben. Hetgeen weer van invtoed is op andere dieren hogerop in de voedsetketen ter [and, ter zee of in de tucht.
Kotgezegd zien wij dat de uitbreiding van de bestaande winning van de ene del.fstof (zout) vergtijkbare, zo niet grotere, effecten kan hebben op de natuur van WereLderfgoed Waddenzee als extra winning van de andere detÍstof (aardgas). Wij vragen ons af waarom het Kabinet een andere maatstaf tijkt te hanteren bij zoutwinning dan bij gaswinning. De vraag tigt dan ook voor of de Nedertandse regering atte mogetijke effecten van extra zoutwinningvotdoende in kaart heeft kunnen brengen, of het ontwerp-bestuit op basis van de meest de meest actuele wetenschappetijke kennis is genomen en of atte relevante informatie voor burgers en andere betanghebbenden ter inzage is getegd. Daarbovenop is de vraag gerechtvaardigd of de Nedertandse regering atte middeten in zal en wit zetten om grootschalige nieuwe zoutwinning onder het Unesco WeretderÍgoed te voorkomen. Unesco werelderfgoed ln antwoord op vragen van de PW-fractie in de Tweede Kamer tiet de Ministervan Onderwijs, Cuttuur en Wetenschappen (OCW) weten dat: "de beschermingvan een Wereldertgoed een internationale verplichting [is], die voortvloeit uit het Werelderf goedverdrag. De bescherming van UNESCO- Werelderfgoed is een grote verantwoordelijkheid. Dit erfgoed is niet atteen voor ons van bijzonder belang maarookvoorburgersuifderestvanderwereld,ennietalleen dehuidigegeneratiemaarookvoorhen die na ons komen.
We moeten daarom zeer zorgvuldig met dit erfgoed omgaan" .a Wij zijn het eens met het hierboven weergegeven standpunt van de Minister van OCW over de Weretderfgoederen en gaan er van uit dat dit de visie is van het gehete Kabinet en het Kabinet daar ook in eenheid naar handett bij haar 4https://www.eers q1.pdf 2 -bestuit over het a[ dan niet instemmen met een aanvraag voor uitbreiding van zoutwinning onder de Waddenzee. Niet atteen natuuÍorganisaties, waterschappen, regionale overheden, [okate overheden en vele natuurtieÍhebbers maken zich zorgen over het behoud van het WeretderÍgoed. Ook Het VN Weretderfgoed Comité maakt zich zorgen over het behoud van de Outstanding UniversaI Vatues van de Waddenzee. ln diverse bestuiten wijst het VN Comité er herhaatdetijk op dat detÍstofwinning onverenigbaar is met de Weretderfgoedstatus. s Ook sprak het WeÍetderÍgoed Comité haar ernstige zorg uit over speciÍiek zoutwinning en uitbreidingvan bestaande zoutwinning. ln dat kader drong hetVN Comité er bijde Nedertandse regering erop aan geen toestemming te vertenen voor zoutwinning en te overwegen de bestaande zoutwinning te beperken of te stoppen.6 Het gepubticeerde ontwerp-bestuit doet precies het omgekeerde.
Wijverzoeken u dan ook om in tijn met het dringende verzoekvan het VN-Weretderfgoed Comité deze extra zoutwinning niet toe te staan, en op z'n minst geen eindoordeette geven over de aanvraag voordat er een heritage impact assessment heeft ptaatsgevonden, en deze conform paragraaÍ 172van de Operationat Guidetines Íorthe lmplementation of theWortd Heritage Conventionte deten met het WeretderÍgoedcomité. 7 Juist omdat er wetenschappetijke onzekerheid bestaat over de tangetermijn effecten van bodemdating op de sedimentdynamiek, de samenstetting van de zeebodem in het winningsgebied, de natuurwaarden van de Waddenzee en de veerkracht van het intergetijde-gebied dient bij een deÍinitieÍ bestuit door het Kabinet het voorzorgsbeginset extra zwaar te wegen. Nut en noodzaak ln het ontwerpbestuit wordt aangegeven dat zoutwinning essentieeI is voor de energietransitie. Wat daar ookvan zij,zout is geen schaars goed in de ondergrond. ln een gebied dat zich uitstrekt over een groot deel van Noordwest Europa bevindt zich een dikke taag van hoogwaardig zout. Zout is dus in ruime hoeveetheid aanwezig in de ondergrond van Nedertand of andere EU Lid Staten. Zout hoeft niet uitstuitend uit Nederland te komen om bij te dragen aan de hoognodige energie-transitie.
Het is onduidetijk waarom het Kabinet tijkt te kiezen voor grootschatige uitbreiding van bestaande zoutwinning terwijt de Minister van KGG ontangs nog aan de Tweede Kamer liet weten dat zoutwinning niet van nationaat betang is. 8 ln dit kader het misschien goed om te benadrukken dat indien zout maatschappetijk noodzaketijk is daaruit niet als vanzelfsprekend votgt dat uitgebreide winning van zout ondeÍ het UNESCO WeretderÍgoed Waddenzee noodzakelijk is. ln het ontwerpbesluit wordt verwezen naar Kamerstuk 29023 nr 590.e Er wordt tevens verwezen naar de Nationale agenda ondergrondse waterstofopstag ats onderbouwing voor het betang van zoutwinning. 5https://whc.unesco.orglen/decisions/8297l, https://whc.unesco.org/en/decisions/8577l, 6 https://whc.unesco.orglen/decisions/8297/, https://whc.unesco.orglen/decisions/8577l 7 https://whc.unesco.orsldocument/222376, https://whc.unesco.orglen/decisions/8746/ 8 Achtergronddocument over het belang van zoutwinning I Tweede Kamer der Staten-Generaal 3 I https://zoek.officielebekend ma kineen.
n l/kst-29023-590.htm I Echter, in de KamerbrieÍ wordt opgemerkt dat: 'voor opstagdoeteinden moeten nieuwe cavernes ontwikketd worden, bestaande zoutcavernes zijn in de regelongeschikt.' Dit teidt tot de vraag of de cavernes onder de Waddenzee uberhaupt geschikt zutten zijn voor de opsl.ag van waterstof? Daarnaast is de vraag of het wensetijk is om waterstoÍopstag te realiseren onder het WeretderÍgoed Waddenzee, en of er aI zicht is op de mogetijke impact op het Weretderfgoed? OnvolLed igheid inÍormatie ln het winningsptan noemt Frisia diverse ondertiggende stukken en verwijst daar in het ptan ook naar. 1o Deze stukken zijn ten onrechte niet ter inzage getegd bij het ontwerp voor de instemming met het winningsptan. Bij de ter inzagetegging ontbreekt ook de oorspronkeLijke aanvraag en de daaropvotgende stukken. Er is uit de ter inzage getegde stukken niet op te maken wat nu precies achtereenvotgens is aangevraagd. Zo btijK bijvoorbeetd uit de tabet op p.ii van de actuatisatie winningspLan v1.4 dat er verschittende wijzigingen en actuatisaties zijn aangevraagd. ln de actuatisatie winningsptan v1 .4 wordt onder 4.1.5 verwezen naar bijtage 3 van de actualisatie winningsplan. Hierin wordt btijkbaar een berekening van de kosten van de zandsuppteties gegeven. Hiervoor moet ook een berekening van de votumes gemaakt zijn.
We verzoeken u deze bijtage bij dit winningsptan v1.4 openbaar te maken omdat dit retevante mitieu-inÍormatie betreft. Mocht de berekende volumes voor de zandsuppleties el.ders berekend zíjn, dan verzoeken wij u deze informatie atsnog ter inzage te teggen. ln bijtage 7 wordt gebruikt gemaakt van diverse cijfers die niet te herteiden zijn tot een bron. Zo wordt er bijvoorbeel.d gesproken over een betasting van 0.02-0.16 mm/jaar na-ijting, waarbij verwezen wordt naar figuur 10, maar figuur 10 vermeld enket m3/jaar en Mton/jaar. Onduidetijk is dus de onderbouwinflberekening van deze cijfers. We verzoeken dan ook om a[[e bijbehorende en onderbouwende stukken rondom dit winningsptan al.snog ter inzage te leggen, zodat wij hiervan kennis kunnen nemen en deze mee kunnen nemen in een zienswijze. Ook vatt op dat het voortiggende bestuit en de bestuiten waarop het aangevraagde winningsptan voortborduurt gebaseerd tijken op een stokoude Passende Beoordeting die ten grondstag tigt aan de vergunning op grond van de Natuurbeschermingswet. Strikt genomen tijkt de Staatssecretaris voor Mijnbouw deze naast zich neer te kunnen teggen, maar dat getdt niet voor het gehele Kabinet.
De vraag is dan ook gerechtvaardigd of instemming met een nieuw winningsptan mogetijk is zonder toetsing aan de natuurbeschermingswet door het betreffende bevoegde gezag.lets dat ook in debatten met de Tweede Kamer over dit winningsptan genoemd werd. Betanghebbenden zoats de Waddenvereniging en anderen hebben hierdoor niet kunnen beoordeten of het ontwerp-bestuit zorgvutdig is voorbereid en worden daardoor mogetijk ook in hun mogelijkheden beperkt om een vottedige zienswijze in te dienen die zich kan richten op atte aspecten van het project'uitbreiding zoutwinning onder de Waddenzee'. O mgevingsvergu n n ing Natura 2000-activiteit Op dit moment is onduidetijk of er dit winningsptan en de daarbij behorende mitigerende maatregeten 4 10 Zie p.24 actualisatie winningsplan -een aanvraag voor een Omgevingsvergunning Natura 20oo-activiteit is gedaan. Op grond van artiket 3:19 Atgemene wet bestuursrecht dient u te bevorderen dat de initiatiefnemer in kennis wordt gestetd van andere op aanvraag te nemen bestuiten waarvan u redetijkerwijs kunt aannemen dat deze nodig zijn voor de door de aanvrager te verrichten activiteit. Getet op de aard, omvang en potentiëte effecten van de aangevraagde activiteit tigt het voor de hand dat een omgevingsvergunning voor een Natura-2000 activiteit noodzaketijk is.
Wij gaan er dan ook van uit dat u Frisia erop zult wijzen dat zij pas gebruik kunnen maken van een eventueel nieuw winningsplan, ats zij tevens beschikken over een Omgevingsvergunning Natura 2000-activiteit. De in het nieuwe winningsptan toegestane te winnen hoeveetheden overschrijden de maximaal te winnen bruto hoeveelheid zout van 1,35 Mm3 per jaar, zoats vermetd in voorschrift 7 van de oude natuurvergunning. Daarnaast zijn bijvoorbeetd de diepere en uitgebreidere datingskom met een hogere datingssnetheid niet getoetst in het kader van een natuuÍvergunning. Ook de noodzaketijke zandsuppteties zutten beoordeetd moeten worden. Ook de stikstofdepositie, die door het project zoutwinning veroorzaakt worden, zaI beoordeeld moeten worden. Zo is bijvoorbeetd onduidetijk hoeveet stikstofdepositie er veroorzaakt wordt op de Grijze duinen ats zandsuppteties voor dit project uitgevoerd moeten worden. De grijze duinen zijn gekwatificeerd als prioritair habitat onder de Habitatrichttijn. Dit betekent dat deze extra bescherming genieten vanwege het risico dat deze unieke natuur loopt om weretdwijd te verdwijnen. Voor de nieuwe natuurvergunning is dan ook een nieuwe passende beoordeling noodzaketijk, waarbij uitgegaan zal moeten worden van het gehete project zoutwinning als nieuw project.
Gezien de nieuwe (wetenschappetijke) inzichten is het zeer de vraag of er een nieuwe natuurvergunning zaI kunnen worden verteend. Zo zal er onder andere niet votdaan kunnen worden aan de voorwaarden van de hand-aan-de-kraan, waarover in een votgende paragraaÍ van deze zienwijze meer. Kaderrichttijn Water Het ontwerpbestuit bevat geen beoordeting aan de Kaderrichttijn Water (Richttijn 2000/60/EG), terwijt de zoutwinning ptaatsvindt onder de Waddenzee, een aangewezen KRW-oppervtaktewatertichaam. Uit het ontwerpbestuit votgt dat de aangevraagde uitbreiding van de zoutwinning teidt tot extra bodemdating onder de Waddenzee. Dergetijke bodemdating kan niet atteen gevotgen hebben voor de Natura 2000- doetstettingen, maar ook voor de ecotogische toestand van het KRW-waterlichaam. Daarbij kan onder meer worden gedacht aan veranderingen in de hydromorÍotogische kwaliteitselementen zoats de diepteverhoudingen, stromingsomstandigheden en sedimentatieprocessen. Evenmin kan zonder nadere onderbouwing worden uitgestoten dat dergetijke veranderingen gevotgen hebben voor de andere kwatiteitsetementen die de ecotogische toestand bepaten, te weten de biotogische en fysisch-chemische kwatiteitselementen. Op grond van artikel4 KRW getdt eí voor de toestand van de Waddenzee een verbeteringsgebod en een verslechteringsverbod.
Het Hof van Justitie heeft in het Wezer-arrest geoordeetd dat een lidstaat zijn goedkeuring voor een project moet weigeren wanneer dat project de toestand van het betreffende 5 waterlichaam kan verstechteren oÍ het bereiken van een goede toestand van oppervtaktewaterl.ichamen in gevaar kan brengen.lÍ Noch het winningsptan, noch het ontwerpbesluit bevat een beoordeting waaruit btijkt dat de voorgenomen substantiëte uitbreiding van de zoutwinning niet kan teiden tot een achteruitgang van de ecotogische toestand van de Waddenzee oÍ het bereiken van de KRW-doetstettingen in gevaar brengt. Er kan niet worden votstaan met de ongemotiveerde aanname dat geen andere retevante mitieueffecten optreden. Het ontwerpbestuit is ontoereikend gemotiveerd en in strijd met artiket 4 van de Kaderrichttijn Water. Verouderd m ilieueffectra pport en gesptitste besl.uitvorm ing De zoutwinning vindt ptaats op basis van een mitieueffectrapport dat dateert uit het jaar 2010 en dit rapport is inmiddets volstrekt verouderd. Er zijn in de tussentiggende 16 jaar veet nieuwe wetenschappetijke inzichten gekomen die togischerwijs niet zijn meegenomen in verouderde MER- rapport. Tevens zijn de omstandigheden sindsdien gewijzigd, onder andere door ktimaatverandering. Onzekerheden over het behoud van de Battastplaat en de bodemsamensteLl.ing daarvan, zijn groter geworden sinds de start van de winning vanaÍ 2020.
Maar ook de winning zetf verandert met dit nieuwe winningsplan, onder andere door het winnen van grotere hoeveel.heden zout in een kortere periode. Het is dan ook noodzaketijk dat een nieuw milieueffectrapport aan dit project ten grondstag wordt getegd in samenhang met de hiervoor genoemde passende beoordeting. Mede door de onwensetijke gescheiden besluitvorming over dit project met aparte bestuiten over het winningsptan, het aanteggen van boorgaten en een natuurvergunning tijkt een nieuw mitieueffectrapport ten onrechte niet nodig. Dit is in onze optiek wetdegetijk nodig. Hand-aa n-de-kraa n Zoutwinning onder de Waddenzee moet voldoen aan de voorwaarden voor de hand-aan-de-kraan voor detÍstoffenwinning onder de Waddenzee. Tot die voorwaarden behoort enerzijds een monitoringsverptichting en anderzijds dat de bodemdating ats gevotg van de zoutwinning nimmer meer mag bedragen dan de gebruiksruimte. ParagÍaaÍ 4.1.1van het ingediende winningsptanr2 beschrijft die laatste voorwaarde en werkt dat uit in bijtage 713. Dit betreft de voorwaarde die u in uw ontwerpbestuit het abiotische deet noemtla. De Waddenvereniging en anderen zijn van mening, dat u ten onrechte voornemens bent om in te stemmen met dit onderdeel van het winningsptan. Hieronder zetten wij uiteen waarom.
De gebruiksruimte is gebaseerd op drie onderdeten: 11 HvJ EU 1 juti 2015, C-461113, Bund f1r IJmweLt und Naturschutz Deutschland ev / Bundesrepublik Deutschland (Wezer), r.o. 50. 12 Zie pagina 1 5 en 1 6. 13 Pagina 39 - 41 . 14 5 5.2 ontwerpbestuit, zie pagina 8. 6 1. Sedimentatiesnetheid Eerste onderdeeI van de gebruiksruimte is de sedimentatiesnetheid. ln dit gevat betreft het specifiek de sedimentatiesnetheid in de betÍokken kombergingen Vtie en Marsdiep. Die sedimentatiesnetheid is vastgestetd op 5 mm/jr in beide kombergingen en daarom behoeft dit uitgangspunt geen verdere bespreking. 2. Retatievezeespiegetsnetheid Het tweede onderdeeI dat de gebruiksruimte bepaatt is de snetheid van de retatieve zeespiegetstijging. De snetheid van de retatieve zeespiegetstijging wordt bepaatd door de zeespiegetstijging tezamen met natuurtijke bodemdating. Het verschiI tussen de sedimentatiesnetheid (5 mm/jr) en de retatieve snetheid van de zeespiegetstijging wordt aangeduid ats gebruiksruimte, die door u wordt vastgestetd. De uitgangspunten voor de hand-aan-de-kraan voor zoutwinning zijn gebaseerd op de hand-aan-de-kraan voor de gaswinning zoals omschreven in het uit 2006 daterende Rijksprojectbestuit gaswinning onder de Waddenzee en de daarbij gevoegde passende beoordeting (hierna passende beoordeting 2006)1s.
Het onderhavige winningsplan en uw ontwerp baseren zich voor de gebruiksruimte voor de zoutwinning op het gebruiksruimtebestuit van24 april2O24 (hierna het gebruiksruimtebesluit). Het gebruiksruimtebestuit votdoet voor de eerste vijf jaren (het beteidsscenario) niet aan de eisen die daaraan moeten worden gestetd en is gebaseerd op een ernstige onderschatting van de snelheid van de zeespiegelstijging. Dit komt door de wijze waarop de zeespiegetstijging voor de korte termijn wordt bepaatd. Het gebruiksruimtebestuit is nametijk voor de eerste vijf jaren gebaseerd op een extrapolatiel6 van de in het verteden gemeten zeespiegetstijging tangs de Nedertandse kust. ln de passende beoordeting 2006 is de toenmatige gemeten zeespiegetstijgingssnetheid van 1,8 mm/jr niet atteen geëxtrapoteerd maar ook verhoogd met 380/o 1o12,484 mm/jr met bovendien nog een versnellingsterm van 0,018 mm/jr2. Het gebruiksruimtebestuit 2024 gaal ook niet uit van de meest recente wetenschappetijke kennis over de snetheid van de zeespiegetstijging. Er is bijvoorbeetd geen of onvotdoende gebruik gemaakt van de Ktimaatscenario's van het KNMI uiÍ.2023 en de daaraan ten grondstag getegde wetenschappetijke kennisl7. ln onderstaande graÍiek is de snetheid opgenomen van de verwachte zeespiegetstijging votgens het KNMI bijverschittende SSP's18.
Bij de SSP2-45 (het scenario dat in het advies van de UU ook wordt gehanteerd voor de tangere termijn) is de verwachte snetheid van de zeespiegetstijging voor 2026 at 5,6 (4,4-7 3)1s mm/jr, gecorrigeerd voor windeffecten en dergetijke, terwijt het gebruiksruimtebesl.uit voor 2026 uitgaat van 3,70 mm/jr. Die 3,70 mm/jr tigt nog ruim onder de onderste 5% percentiet (4,4 mm/jr)van 1s Passende beoordeling van het Rijksprojectbesluit over de aardgaswinning vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen, 20 januari 2006, Bijlage 3 bij het Rijksprojectbesluit. 16 Faculteit Geowetenschappen UU, Advies beleids- en richtscenario relatieve zeespiegelstijging Waddenzee 2024-2050,31 januari 2024. Zie pagina 1 van de toelichting bij dit advies. 17 Dorland, R. van et al. KNMI National Climate Scenario's 2023 for the Netherlands, 6 oktober 2023 18 Gebaseerd op Dorland et al. (2023), blz. 168. 1e Tussen haakjes de 5o/o en 95% percentiel. 7 de verwachting door het KNMI uit2023. 2020 202s 2030 203s tijd (iaren) 2040 2045 2050 Figuur 1 : Snetheid van de zeespiegel.stijging aan de Nederl.andse kust afgeteid uit de figuur op pagina 16g van Dortand et at.
(2023) Daarkomtbij,datvaststaatdatweretdwijddesnetheidvandezeespiegetstijgingat 4,5mm/jrbedroegin 2023 (in 2024kwam er weretdwijd zeLfs bijna 6 mm zeespiegetstijging bij, maar dat was dan ook een extreem warm jaar) en dat de versnelling in de voorgaande jaren aL O,112 mmljr2 was20 (het gebruiksruimtebestuit gaat uit van een versnelting van 0,05 mm/jr2). Fysisch is er geen aanteiding om te veronderstetten, dat de zeespiegeI aan de Nederl.andse kust de weretdwijde stijging niet zaL vol.gen omdat de Noordzee in open verbinding staat met de oceanen. Dat in het verteden de zeespíegetstijging aan de Nedertandse kust retatief lager was dan wereldwijd kwam voor een groot deet door windeffecten (de gebruikte waarden voor de Nederlandse kust zijn inmiddets gecorrigeerd voor die windeffecten) en mogetijk door het aÍnemen van de AMOC (gotfstroom). De gehanteerde gebruiksruimte is mogetijk gebaseerd op een achterhaal.d scenario dat de stijging van de zeespiegel kan onderschatten waardoor de huidige en toekomstige gebruiksruimte mogelijk te ruim is vastgesteld. lnstemming met het ingediende winningsplan kan niet zonder een grondige herijking van het gebruiksruimtebestuit op basis van de meest recente kennis over de snetheíd van de zeespiegetstijging.
lmmers, met het instemmen met het wínningsptan geeft u ook een oordeel over de beschikbare 20 https://sealevel.nasa.gov/news/282lnasa-analvsis-shows-unexpected-amount-of-sea-level-rise-in-2024, geraadpleegd op t2 juni 2026. L2 10 4 oo q, o. Ê E =llj 6c 2 0 8 ssp126 - ssp245 - ssp585 1 +- I .-t I 1 t- : gebruiksruimte op basis van de bodemdating en de zeespiegetstijging. Frisia, ats initiatieÍnemer moet er toch op kunnen vertrouwen dat er bij dit bestuit is uitgegaan van de meest recente gegevens op het terrein van de gebruiksruimte? ln dit ticht witten wij er op wijzen dat een onaÍhanketijk adviesorga an u in 2021 adviseerde om jaartijks de zeespiegetstijging te evalueren om te kijken of er nieuwe inzichten zijn met betrekking tot de zeespiegetstijgingsscenario's, dit vooral in het ticht van de sneI veranderende wetenschappetijke inzichten.2l De Minister van EZK onderschreeÍ deze conctusie en zegde een jaartijkse evatuatie van de relatieve zeespiegetstijgingsscenario's toe aan de Tweede Kamer.22 Wij gaan ervan uit dat u de recente gegevens deett en meeneemt in uw komende bestuitvorming. 3. Bodemdating en remwegscenario Het derde onderdeel van de gebruiksruimte is de bodemdating. Dit betreft de snetheid van de bodemdating ats gevotg van de zoutwinning in cumulatie met andere oorzaken van bodemdating onder de betrokken kombergingen van de Waddenzee.
Aangezien het merendeetvan de bodemdating door deze zoutwinning ptaatsvindt onder de komberging Vtie zaI de aandacht daar vooraI op gericht zijn. Door de versnetde winning in samenhang met de voorgestetde soft shut-in neemt de snetheid van de bodemdating toe. ln het ingediende winningsptan is niet inzichtetijk gemaakt hoe beide effecten inwerken op die bodemdating. Dat inzicht in noodzakelijk om een juist oordeet te kunnen vormen over de juistheid van de te verwachten bodemdating. Nu dat inzicht ontbreekt kunt u niet instemmen met dit winningsptan. Daarbij vatt nog op te merken, dat de soft shut-in in het winningsptan gekoppetd is aan de voort te zetten zoutwinning. Ats dat inderdaad zo is, dan zal - omdat de zoutwinning vanwege het gebruiksruimtebestag eindigt - die soft shut-in nimmer gereatiseerd kunnen worden, waardoor de na-ijt van de bodemdating groter zaI zijn dan nu veronderstetd. Uit het winningsptan (pagina 18) btijkt ook, dat het niet uitgesloten is, dat er gedurende lange tijd een na-ijt van de bodemdating mogetijk is van 1 mm/jr. Maar zelfs ats die na-ijt gedurende decennia in de orde van 0,016 mm/jr is in het kombergingsgebied Vtie zat daardoor in de toekomst de gebruiksruimte worden overschreden.
Frisia heeft in het winningsplan daar geen rekening mee gehouden en gaat er ten onrechte van uit, dat de winning voortgezet kan worden tot aan de vottedige opvutting van de gebruiksruimte zonder rekening te houden met de mogetijke na-ijt. ESCO geeft in paragraaf 4.2.2 ook de mogetijke na-ijt van de gaswinning door Vermittion uit het vetd Zuidwat, die doorloopt tot minima al2049. Uit het winningsptan van ESCO is niet af te leiden of deze na-ijt met votdoende zekerheid is vastgestetd. Waddenvereniging e.a. merken hierbij op, dat uit de grafiek op pagina 19 van het winningsptan btijkt, dat door de na-ijt van de gaswinning Zuidwal de gebruiksruimte voor de komberging Vtie met 100% zekerheid zatworden overschreden omdat binnen aÍzienbare tijd de gebruiksruimte nihit zalzijn. Dat getdt ookvoor de overschrijdingvan de gebruiksruimte door de na-ijtvan de zoutwinning, zetfs als de zoutwinning nu wordt gestopt.
Wij vragen ons verder af waarom u instemt met een winningsplan voor vier cavernes, terwijt overduidetijk is, dat de derde en vierde caverne ats gevotg van 2l https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2021D26028&did=2021D26028 p.46 9 22 https://zoek.officielebekendmakinsen.nl/kst-29684-218.html p.7 het gebrek aan gebruiksruimte nooit aan de orde zull.en komen Verantwoording en handhaving Het winningsptan geeft (paragraaf 2.3, blz.6) ats winningshoeveetheid netto 1,4 Mton per jaar waarvoor 1,56 Mton bruto zoutextractie nodig is. Zoats hiervoor at aangegeven is dit bruto meer dan voLgens de natuurvergunning (1,35 Mton). ln de rapportages votgens de meet- en regetcyctus worden andere maten aangehouden, nametijk de cumutatieÍ opgetoste zoutvolumes, open caverne votume, gebonden pekelvotume in sump en cumulatieÍ convergentievolume (zie de mede er inzage getegde jaarrapportage 2024). De gegevens in het winningsptan stuiten niet aan op de gegevens in de jaarrapportages, zodat handhaving op de winhoeveelheden onnodig bemoeitijkt wordt. Wijverzoeken u ESCO op te dragen gebruik te maken van eenduidige terminotogie. lnstemmen met een dermate gevoetige aanvraag waar gegevens niet op etkaar aanstuiten kan de handhaving van een dergetijk vergunning onnodig tastig maken is onze indruk.
AÍrondend Nadat na jarenlange onzekerheid uiteindetijk het bestuit dat de gaswinning bijTernaard geen doorgang zou vinden votgde en de wijziging van de Mijnbouwwet in werking trad waardoor de Waddenzee beter beschermt wordt, waren de natuurorganisaties hoopvot dat het WeretderÍgoed gespaard zou btijven van verdere mijnbouw. lets wat bittere noodzaak is voor een gebied dat zo gevoetig is voor een stijgende zeespieget. Omdat het in de woorden van uw voorgangster Minister Sophie Hermans de Waddenzee een uniek natuurgebied is, gaan we ervan uit dat u de uiterste zorgvutdigheid betracht om de unieke en kwetsbare natuur van dit Weretderfgoed te behouden. Kunnen we ervan uitgaan dat u ESCO er van op de hoogte brengt dat zij pas kunnen aanvangen met hun activiteit ats zij atte benodigde toestemmingen verkregen hebben? Bent u daarnaast bereid deze activiteit, voordat de bestuitvorming plaatsvind, te metden bij Unesco, en daarnaast Unesco te vragen hun kennis en kunde in te zetten voor het behoud van het WeretderÍgoed Waddenzee? Wij gaan er van uit dat, zoats bestoten door VN WeretderÍgoed Comité, mijnbouw onverenigbaar is met de weretderfgoedstatus van de Waddenzee. Het voorzorgsbeginset, de bescherming van de Outstanding Universal Vatue van het Weretderfgoed en de international.e verptichtingen van Nederl.and Laten naar onze mening ook geen andere conclusie toe.
Daarmee tijkt ons dat instemming met de aangevraagde uitbreiding van zoutwinning zowet juridisch ats principieet niet mogetijk kan zijn. Wij vragen u om te zorgen voor een vottedige terinzagetegging van atte benodigde bestuiten voor het project'uitbreiding zoutwinning', een nieuwe passende beoordeting en-of een natuurtoets te Laten maken, een nieuw zeespiegetstijgingsscenario te Laten opste[[en, een KRW-toets te doen , een nieuw MER te taten opstetten, een Heritage lmpact Assessment te laten opstetten en de aangevraagde activiteit formeel aan te melden bij het Weretd Erfgoed Centrum in parijs. 10 Het tijkt ons dat het ook voor u duidetijk zat zijn dat voor deze uitbreiding van zoutwinning onder de Waddenzee geen definitieve instemmingverleend kan worden op basis van atte bestaande wet- en regetgeving. Kortom wij verzoeken het huidige Kabinet om deze grootschatige uitbreiding van zoutwinning en het mogelijke verlies van de WeretderÍgoedstatus van Nedertands enige natuurtijk WeretderÍgoed te voorkomen. Uiteraard zijn wij attijd bereid onze zienswijze nader toe te [ichten. Hoogachtend, e Groot, interim-directeur Waddenvereniging Mede namens de volgende organisaties: r VerenigingNatuurmonumenten . VogetbeschermingNedertand r Weretd Natuur Fonds o Friese Mitieu Federatie . Stichting Mobitisation Íor the Environment . Stichting Advocaat voor de Aarde LL