240625 Presentatie raad Aardgasvrij Eiland

Aardgasvrij Eiland Informatiebijeenkomst gemeenteraad 25 juni 2024

Tussentijdse terugkoppeling Bewonersonderzoek Schiermonnikoog Sarah Elbert, Wiebo Lamain, Carina Wiekens

Lectoraat Duurzaam Gedrag (Communication, Behaviour, & the Sustainable Society)

Bewonersonderzoek: twee vragenlijsten 1. Informed Choice Questionnaire: neutrale informatie over de drie voorgestelde technieken, gebaseerd op de opgestelde informatie binnen het project. Hoe beoordelen bewoners (eigenschappen van) deze technieken en wat vinden zij daarbij belangrijk? 2. Sociaal profiel (social fingerprint) van Nieuw Dokkum en het hele eiland (individuele factoren, sociale omgevingsfactoren, sociaalhistorische context factoren en participatie factoren): sterke punten en aanknopingspunten voor een passende participatieaanpak 1 1. Bouw, K., Wiekens, C. J., Elbert, S.P. & Faaij, A.P.C., (2022). How to plan for success? An exploration of social context factors in neighbourhood energy planning. Energy Research & Social Science, 92, 102761. Bouw, K., Wiekens, C., & Faaij (2022). Social fingerprints: Social characterisation of neighbourhoods as design frame for sustainable communities. Eceee Summer Study Proceedings, Hyères, France, 6-10 juni 2022

Social fingerprints regio ZuidoostFriesland

Het proces tot nu toe • • • • • •

26 februari: startbijeenkomst & 18 maart informatiemoment voor bewoners 11 april - 16 mei: bewonersonderzoek - sociaal profiel in Nieuw Dokkum (4 dagen, drie a vier keer aangebeld), n = 71 (40%) 23 mei - 12 juni bewonersonderzoek - informed choice questionnaire in Nieuw Dokkum (4 dagen, drie á vier keer aangebeld), n = 51, 29% 16 mei - 25 juni: bewonersonderzoek – sociaal profiel gehele eiland (4 dagen, twee keer aangebeld), n = 35 Tientallen gesprekken met bewoners, ook/juist wanneer zij niet mee wilden doen Er kunnen de komende weken nog vragenlijsten via de post binnen komen. Mensen ontvangen nog een herinnering als zij aan hebben gegeven mee te willen doen

Algemene indrukken • • • • • •

Veel inwoners staan positief tegenover verduurzaming en zijn bereid zich hierin te verdiepen. Iedereen kent het project of heeft er in elk geval van gehoord. Er lijkt onderling vertrouwen te zijn, maar er wordt ook benoemd dat dit niet meer is zoals het was. Er wonen veel ouderen van 80 jaar of ouder in Nieuw Dokkum. In gesprek geven zij veelal aan het liever aan anderen over te laten of het te ingewikkeld te vinden. Er is weerstand tegenover veranderingen in huis zolang zij er zelf nog wonen. Er is een groep die (zeer) negatief tegenover de plannen staat, omdat het te veel geld kost (zowel collectief als individueel), en er onduidelijkheid heerst. Deze groep versterkt elkaar. In gesprek komt ook een gebrek aan vertrouwen (richting gemeente, woningcorporatie, het traject zelf / de techniek) naar voren

Eerste conclusies en vervolg • • • • •

Belang van afstemming met alle betrokkenen in het ontwikkelen van de vragenlijst over technische voorkeuren (voor huurders en eigenaarbewoners). Tijd en vertrouwen. Er lijkt een splitsing te zijn tussen groepen bewoners en het is belangrijk ervoor te zorgen dat verschillen niet worden versterkt door het project Vervolg: uitwerken van het sociaal profiel en de technische voorkeuren. Zicht op aanknopingspunten voor een participatieaanpak + overwegingen van bewoners om te kiezen voor een techniek. Ook: stakeholdersanalyse om samenwerkingspotentieel in kaart te brengen … alles als input om zorgvuldige afwegingen te kunnen maken in de vervolgstappen.

8

Vragen?

Contactgegevens: Dr. Sarah Elbert / Dr. Wiebo Lamain Onderzoekers Lectoraat Duurzaam Gedrag I s.p.elbert@pl.hanze.nl / w.lamain@pl.hanze.nl

Techniekkeuze Nieuw-Dokkum Samenvatting en advies voorlopige technische analyse 25 juni 2024

elektrisch koken

natuurvriendelijk isoleren

duurzaam verwarmen

Aanleiding •

Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW)

•

NPLW proeftuin Schiermonnikoog met Rijksbijdrage 2,3 miljoen euro.

•

Mei 2023: projectplan ‘aardgasvrij eiland’ met 3 sporen: • Elektrisch koken • Natuurvriendelijk isoleren • Duurzaam verwarmen

•

Groen groen gas en waterstof niet kansrijk voor Nieuw-Dokkum (beperkte beschikbaarheid, noodzaak van opslag en hoge prijs).

•

Verzoek gemeenteraad: kijk naast het warmtenet ook naar individuele elektrische mogelijkheden.

Projectgebied Nieuw-Dokkum

Uitgangspunten techniekopties Nieuw-Dokkum 1.

Warmteketel • Aansluiting op een lage temperatuur warmtenet (50°C) • Booster in de woning voor naverwarmen warm tapwater (naar 60°C) • Bron warmtenet: 4 grote lucht-waterwarmtepompen met waterbuffers in de wijk • 1b: met toevoeging van 7 PV-panelen op eigen dak

2.

Lucht-waterwarmtepomp • Elektrisch verwarmen met als bron lucht • Warmtepomp aan de buitenzijde van de woning • Binnendeel met boiler (> 180 liter) en buffervat • 2b: met toevoeging van 7 PV-panelen op eigen dak

3.

Warmtepomppaneel • Elektrisch verwarmen met als bron PVT-panelen • 6 tot 8 PVT-panelen op het dak • Water-waterwarmtepomp binnen met boiler (> 180 liter) en buffervat

Voor alle techniekopties: • Isolatie en ventilatie van de woningen volgens de Standaard voor Woningisolatie • Verwarmingstemperatuur in de woning 50°C • Systemen geschikt voor verwarming én warm tapwater • Mogelijk met de bestaande radiatoren of vloerverwarming • Gasaansluiting kan na volledige verduurzaming verwijderd worden

1

2

3

9 criteria voor de technische analyse 1. Investering na subsidie: wat kost het de huiseigenaar? 2. TCO 30 jaar: wat kost het de bewoner? NB. Nog inclusief salderen! 3. Piekvermogen (A-10W55): hoeveel stroom vraagt het bij -10°C? 4. CO2-reductie (WTW): hoeveel ten opzichte van aardgas? 5. Brongeluid: hoeveel geluid maakt het apparaat? 6. Ruimtelijke impact in/om de woning: hoeveel ruimte heeft het nodig? 7. Ruimtelijke impact in de wijk: wat doet het met de wijk? 8. Uitbreidbaarheid buiten Nieuw-Dokkum: kan het ook buiten de wijk? 9. Beoogd effect op Nederlands energiebeleid: draagt het bij?

Eindcijfer techniekkeuzes

7 6,4

6,2

4,8 4,1

Warmteketel

Warmteketel + PV

Lucht-WP

Lucht-WP + PV

WP-paneel

Beoordelingskader •

Meten van criteria: scoreverdeling 1 tot 5 punten per criterium

•

Wegingsfactor: hoe belangrijk is een criterium?

•

Totaalscore bepaalt het eindcijfer

Conclusies •

Scores worden beter door zonnepanelen toe te voegen. Dit geeft ook een beter vergelijk met het warmtepomppaneel.

•

Meer investeren in de techniek levert een lagere maandlast voor bewoners op.

•

Warmtenet met buurtwarmtepomp heeft laagste impact op het elektriciteitsnet.

•

Geluid collectieve buurtwarmtepomp is niet acceptabel.

•

De ruimtelijk impact van 180 lucht-waterwarmtepompen is niet acceptabel.

•

Op adresniveau is nader onderzoek nodig.

•

Alle technieken kunnen ook buiten Nieuw-Dokkum.

•

Het warmtepomppaneel heeft nu als enige geen ‘no go’.

Overzicht nadelen en mogelijke oplossingen Onderstaand schema geeft een overzicht van de nadelen (score 1 of 2 in het beoordelingskader) met de mogelijke oplossingen per nadeel. De haalbaarheid en toepassing ervan zal per oplossing verschillen en dient nader te worden onderzocht.

Adviezen 1. Wachten op de uitkomsten van het Hanze-onderzoek. 2. Mogelijke oplossingen voor nadelen onderzoeken en; 3. Ruimtelijke mogelijkheden op adresniveau vast te stellen. 4. Niet verder te gaan met de ‘lucht-waterwarmtepomp’, tenzij… 5. Te onderzoeken welke locaties voor de buurtwarmtepomp geschikt zijn. 6. De voorlopige analyse voor beeldvorming voor te leggen aan het College van B&W, De Sintrale, WoonFriesland en de Bewonersraad. Feedback mee te nemen in de definitieve analyse.

© Aardgasvrij Eiland 2024, werkgroep Warmte & Techniek In Aardgasvrij Eiland werken de gemeente Schiermonnikoog, WoonFriesland, energiecoöperatie De Sintrale, de Friese Milieufederatie en netbeheerders Liander en Stedin samen met eilanders aan het aardgasvrij maken van Schiermonnikoog. We beginnen met het besparen van gas in woningen en nieuwe verwarming voor de buurt Nieuw-Dokkum.