2. Inspiratiegids overtuinen_presentatie_gemeenteraad_def (1)

Inspiratiegids overtuinen Presentatie beeldvormende raadvergadering 5 maart 2024

TWK STEDENBOUW

Even voorstellen

- Sandra Grabs | architect - Tim Willems-Kruize | stedenbouwkundige - Werken op het snijvlak van “ruimte” en “cultureel erfgoed” - Veel ervaring met trajecten met bewoners

Opbouw - Aanleiding - Opdracht - Aanpak - Vertrekpunt - Opzet - Tips

Aanleiding

Idee vanuit de eilanders - Onze maatschappij verandert en ook het gebruik en de uitstraling van de overtuinen verandert mee. Dit is maar goed ook want de overtuinen zijn geen museum. - Ondoordachte veranderingen kunnen leiden tot het onzichtbaar worden van de unieke geschiedenis en/of verlies van andere waarden. Dit wil de gemeente voorkomen. - Tijdens eilander middagen (2018) is het idee voor een inspiratiegids vanuit de eilanders ontstaan.

Huidige kaders - Welstandsnota (2014-09-29): Overtuinen onderdeel streekbebouwing. - Bestemmingsplan Verbrede reikwijdte Schiermonnikoog Dorp (2022-02-15) bevat een haakje voor de inspiratiegids.

Opdracht

Plan van aanpak juni ‘22 “De opgave is om samen met de eilanders, gemeente en andere partijen tekstuele beschrijvingen en kaders voor de overtuinen te vertalen in een beeldend inspiratiedocument. Het document wordt door inititiefnemers gebruikt bij de ontwikkeling van initiatieven. Het inspiratiedocument wordt ook gehanteerd bij de beoordeling van omgevingsvergunningplichtige initiatieven.”

Aanpak

Aanpak - Gevarieerde samenstelling werkgroep zodat de opgave vanuit verschillende invalshoeken wordt benaderd. - Dialoog voeren tussen bewoners en professionals met een actieve bijdrage van de overtuiners en een beeldende manier van werken door de professionals. - De onderwerpen zijn samen met de overtuiners bepaald.

bebouwing

verhardingen

groen & biodiversiteit

duurzaamheid (w.o. duurzame energie)

Aanpak - Vertrekpunt voor de doorontwikkeling van de overtuinen zijn het verhaal, de kernkwaliteiten en de waarden. - Alleen tips waarin iedereen zich kan vinden worden opgenomen in de inspiratiegids. - Het tempo van het proces is afstemd op overtuiners. - Relevante zaken buiten de scope van de opdracht zijn als aanbevelingen meegenomen.

Tijdlijn

besluitvormingsproces en presenteren aan bewoners werkbaar voor Hûs&Hiem?

informatiebijeenkomst

presentatie aan college B&W

27 maart 2023 | STAG

werkatelier 1

kernkwaliteiten & waarden 24 mei 2023

15 december 2023

werkatelier 2a

uitwerking onderwerpen 6 juli 2023

werkatelier 2b

presentatie

uitwerking onderwerpen concept gids 12 oktober 2023 14 december 2023

feedback gemeente

werkatelier 3

doorlopen concept 18 januari 2024

presentatie aan raad 5 maart 2024

Vertrekpunt

Wandelexcusie met ‘t Heer en Feer

Het verhaal

informatie van ‘t Heer en Feer, RCE, bewoners

De kernkwaliteiten en waarden

diversiteit in gebouwtypen en materialen

verzorgd en/of sfeervol, moestuinen en kassen, schuren/bouwsel met aflopende daken

heggen zijn een kwaliteit (tegen inkijk maar ook coulissen)

superveel groen, heel biodivers door oa. veel verschillende haagplanten, ruimtebeleving, niet teveel bebouwing

groen, biodiversiteit, sfeervol, romantisch en mysterieus, verrassend. geen uniformiteit

gevarieerd bebouwingsbeeld, samenhang in bouwhoogte en oppervlak, versterkt door heggen

verscheidenheid tussen de tuinen (geen eenheidsworst), openheid (N-Z)

overheersend groen, heggenstructuur (ook dwarsheggen), variatie in bebouwing (soorten bebouwing, materialen)

selectie foto’s overtuiners uit de werkgroep

De kernkwaliteiten en waarden 1) De grote verscheidenheid in uitstraling. 2) Veel groen en beperkte verharding. 3) De geschiedenis is afleesbaar. 4) De variatie in bebouwing. 5) De zichtlijnen, doorkijkjes en luchtige opzet. 6) De Overtuinen zijn een oase van rust.

Het verhaal, de kernkwaliteiten en waarden vormen het vertrekpunt voor de doorontwikkeling van de overtuinen.

Opzet

Uitwerking onderwerp voorbeeldfoto’s

tips rekening houdend met de kernkwaliteiten en waarden

doel

Verdieping: duurzaam bouwen

Verdieping: biodiversiteit

Tips

Overzicht

Voorbeeld bebouwing De tips voor gevels, materialen, kleuren en details hebben als doel om overtuiners uit te nodigen om de verschillen te vieren. Juist omdat de hoofdvorm en typologie rustig zijn, is er veel ruimte voor het maken van unieke ontwerpen met verschillende materialen, kleuren en details. gevels, materialen, kleuren en details

gesloten gevel verzacht met groen

gevelopeningen naar de openbare ruimte

hergebruik bouwmaterialen

donker geschilderd hout

Pas (hergebruikte) materialen toe van roodbruine of gele middentoon baksteen tot donker geschilderd of natuurlijk vergrijzend hout voor de gevels. Daken bestaan uit oranjeronde of antraciete keramische (niet geglazuurde) pannen, sedum of gras.

Voorbeeld verharding De tips voor verharding hebben als doel dat het groene beeld van de overtuinen wordt behouden en de tuin niet wordt afgedekt zodat regenwater in de bodem van de Overtuinen kan infiltreren.

Zorg ervoor dat bij de delen van de Overtuin die zichtbaar zijn vanuit de openbare ruimte het (half)verhard oppervlak ondergeschikt is aan het oppervlak van het groen.

Voorbeeld groen De tips voor de plek, hoogte en inheemse soorten van heggen hebben als doel de kenmerkende, planmatige structuur en de diepte van de overtuinen afleesbaar te houden. Daarnaast is het doel om doorkijkjes in tuinen te behouden met respect voor de privacy van de overtuiners en de biodiversiteit te versterken.

lage heg langs het openbaar pad

heggen - plek, hoogte en inheemse soorten

lage heg zijdelingse perceelgrens

doorkijkjes vanaf het openbaar pad

Zorg ervoor dat de Overtuin zo is ingericht dat de diepte van de percelen ervaarbaar is.

de diepte van de tuin is afleesbaar

Voorbeeld duurzaamheid De tips voor duurzaamheid maken het mogelijk om duurzame energie voor eigen gebruik op te wekken met respect voor bestaande (boom)beplanting, rust en natuurwaarden. De benodigde technische installaties zijn ondergeschikt in het beeld. Voor zonnepanelen en -collectoren hanteert de gemeente voor de plaatsing hiervan een voorkeursvolgorde. In beginsel worden panelen en collectoren collectief geplaatst op grote daken in het dorp. Als deze mogelijkheden zijn uitgeput, staat de gemeente plaatsing van zonnepanelen en -collectoren toe op de daken van de gebouwen in de overtuinen. Nadat bovenstaande oplossingen aantoonbaar zijn benut, kan onder voorwaarden een grondopstelling worden gemaakt. zonnepanelen en - collectoren op daken

Concentreer zonnepanelen en -collectoren zoveel mogelijk op één plek. In geval van nieuwbouw is het dak de logische plek. De zonnepanelen of -collectoren worden meeontworpen met het gebouw.

nieuwbouw: zonnepanelen zijn meeontworpen

duurzaamheid zonnepanelen en - collectoren in de tuin

Kies voor een in maat en schaal bescheiden grondopstelling (5% van het perceel met een maximum van 20m2 bij een ongesplitste overtuin) als het dak geen oplossing biedt. Een grondopstelling over meer dan 40% van de breedte van de tuin is ongewenst.

Plaats de grondopstelling in de luwte, achter de bebouwing en onttrek deze met beplanting aan het zicht. Zorg dat de opstelling niet hoger is dan 50 centimeter vanaf het aangrenzende maaiveld.

duurzaamheid buitenunits warmtepompen

Zet de warmtepomp op een plek die vanuit de openbare ruimte niet zichtbaar is. Als er bebouwing is, combineer dan de warmtepomp met de bebouwing.

Kies een zo stil mogelijk apparaat en plaats daaromheen een suskast. Sluit met de materialen en kleuren voor de kast aan bij de bebouwing of kies voor donkere kleuren of houtkleur.

Inspiratiegids overtuinen Presentatie beeldvormende raadvergadering 5 maart 2024

Bedankt voor u aandacht en zijn er nog vragen?

TWK STEDENBOUW