13- rapportage verkeerssituatie dorp.pdf

Rapportage

Ruimtelijk vraagstuk verkeerssituatie dorp

Inhoud 1.

Inleiding ........................................................................................................................................... 3

2.

Nut en noodzaak ............................................................................................................................. 4

3.

4.

2.1

Analyse huidige verkeerssituatie............................................................................................. 4

2.2

Beschouwing huidige verkeerssituatie .................................................................................... 5

2.3

Beleving toerist........................................................................................................................ 5

2.4

Conclusie ................................................................................................................................. 5

Beschrijving alternatieven ............................................................................................................... 6 3.1

Gesloten verklaring Middenstreek (gedeeltelijk) .................................................................... 6

3.2

Nieuwe weg Melle Grietjespad naar Heereweg/Reeweg ....................................................... 6

3.3

Nieuwe weg via Melle Grietjespad richting zeedijk ................................................................ 7

3.4

Strenger ontheffingssysteem .................................................................................................. 7

3.5

Verplaatsing supermarkt ......................................................................................................... 8

3.6

Invoering centraal overslagpunt ............................................................................................. 8

3.7

Realiseren buslus ..................................................................................................................... 9

3.7.1

Reeweg west ................................................................................................................... 9

3.7.2

Reeweg oost .................................................................................................................... 9

Belemmering per alternatief ......................................................................................................... 10 4.1

Gesloten verklaring Middenstreek (gedeeltelijk) .................................................................. 10

4.2

Nieuwe weg Melle Grietjespad naar Heereweg/Reeweg ..................................................... 10

4.3

Nieuwe weg via Melle Grietjespad richting zeedijk .............................................................. 10

4.4

Strenger ontheffingssysteem ................................................................................................ 11

4.5

Verplaatsing supermarkt ....................................................................................................... 11

4.6

Invoering centraal overslagpunt ........................................................................................... 11

4.7

Realiseren buslus ................................................................................................................... 11

5.

Voor- en nadelen van de alternatieven......................................................................................... 12

6.

Afweging van de alternatieven...................................................................................................... 14

7.

Financiële onderbouwing .............................................................................................................. 16

Bijlage analyse verkeerssituatie Schiermonnikoog ............................................................................... 18

1. Inleiding Op 15 december 2020 heeft de gemeenteraad het plan van aanpak ruimtelijke ontwikkelingen Schiermonnikoog vastgesteld. In dit plan van aanpak staan drie ruimtelijke ontwikkelingen beschreven, waaronder de verkeerssituatie in het dorp. In dit rapport is eerst een probleemstelling geschetst. Als daaruit blijkt dat een aanpak op de probleemstelling nodig is, dan worden verschillende mogelijkheden beschreven. Deze mogelijkheden worden vervolgens gewogen aan de hand van voor- en nadelen, belemmeringen en een financiële onderbouwing. In dit rapport worden geen definitieve keuzes voorgelegd. Via het proces van de enquête en de klankbordgroep, zoals beschreven in het plan van aanpak, worden de verschillende oplossingsrichtingen beoordeeld. Uiteindelijk wordt één totale denkrichting opgesteld, waarin de drie ruimtelijke vraagstukken worden gebundeld. Deze totale denkrichting wordt dan via het college aan de raad voorgelegd in een beeldvormende raadsvergadering.

2. Nut en noodzaak In dit hoofdstuk wordt beschreven wat de achtergrond is van het ruimtelijk vraagstuk, oftewel de nut en noodzaak om te moeten komen tot een oplossing. Hiermee wordt inzichtelijk gemaakt hoe concreet de noodzaak is om dit vraagstuk aan te pakken.

2.1 Analyse huidige verkeerssituatie In opdracht van de gemeente heeft adviesbureau BügelHajema een advies opgesteld over de verkeerssituatie op Schiermonnikoog. Hierbij zijn verkeerstellingen uit 2019 gebruikt, waardoor een redelijk actueel beeld over de huidige verkeerssituatie kan worden beschreven. In totaal zijn 13 tellocaties in beeld gebracht. In de zomer van 2020 zijn nieuwe tellingen uitgevoerd om inzichtelijk te maken wat de effecten van het tijdelijk afsluiten van het centrum voor motorvoertuigen was. De bovenstaande tellingen waren voor het college te beperkt om een specifiek inzicht te krijgen in de situatie van de verkeerssituatie die met name voor Schiermonnikoog speelt. Naast de absolute omvang en hoeveelheid verkeer, die op ons eiland in vergelijking met andere dorpen in Nederland laag is vanwege ons autoluw beleid, bestaat de indruk dat de intensiteit en verkeersonveiligheid op bepaalde momenten hoog is. Daarom is een nieuw onderzoek gedaan, waarbij rekening is gehouden met de maat en specifieke situatie van Schiermonnikoog. Dit onderzoek is als bijlage bij dit rapport opgenomen. Uit de vergelijking van de verkeerscijfers 2019-2020 kan het volgende worden geconcludeerd: -

-

Er is een afname van het autoverkeer op de Middenstreek, Nieuwestreek en Reeweg. Uit door X stream uitgevoerde analyse, blijkt dat er een verschuiving heeft plaats gevonden van het verkeer naar de route via Oosterreeweg/Langestreek. Het fietsverkeer is toegenomen. Vooral de toename op de Nieuwestreek valt op.

Onderstaande foto’s geeft een beeld van de huidige verkeerssituatie.

2.2 Beschouwing huidige verkeerssituatie De beleving van een veilige verkeerssituatie wordt mede bepaald door een overzichtelijke verkeerssituatie. In ieder geval hoort hierbij dat een fietser of voetganger niet gedwongen hoeft te worden om te stoppen als gevolg van een volle verkeerssituatie. Dit doet zich in ieder geval voor bij elkaar passerende grote voertuigen, zoals trekkers, bussen en vrachtauto’s in de bebouwde kom. Daarnaast komt dat ook tot uiting op piekmomenten (dat zijn de drukke gedeelten van het jaar rondom de tijdstippen dat de boot aankomt en vertrekt) op de hoek van Middenstreek / Reeweg, waarbij er sprake is van verkeer met bussen, taxi’s, fietsen en bevoorradingsverkeer. Daarnaast leiden In het centrum de verkeersbewegingen van met name de grote voertuigen tot trillinghinder.

2.3 Beleving toerist Wil Schiermonnikoog haar naam als autoluw eiland gestand doen, dan verdient het aanbeveling om te bezien welke acties daaraan kunnen bijdragen. Dit is een onderscheidend kenmerk van Schiermonnikoog dat voor toeristen een meerwaarde kan zijn. Bij dit beeld past niet dat er verkeersonveilige situaties worden ervaren, ook niet op bepaalde piekmomenten. Uit de enquête die wordt gehouden, waarbij deze rapportage wordt voorgelegd kan daarover een goed beeld ontstaan.

2.4 Conclusie Op basis van bovenstaande aspecten moet worden geconcludeerd dat het verder verkennen van oplossingen voor dit vraagstuk een logische stap is. De probleemanalyse kan als volgt worden samengevat: De huidige verkeerssituatie in het dorp zorgt met name in het hoogseizoen en op piekmomenten voor een gevoel van onveiligheid, leidt tot trillinghinder en draagt mogelijk niet bij aan een optimale toeristische beleving van Schiermonnikoog.

3. Beschrijving alternatieven In dit hoofdstuk worden verschillende alternatieve oplossingsrichtingen beschreven die een mogelijke oplossing kunnen bieden voor de probleemanalyse, zoals deze is vastgelegd in het vorige hoofdstuk. Voor deze alternatieven geldt dat deze in willekeurige volgorde zijn benoemd. Dit betekent dat hieruit op voorhand geen conclusie kan worden getrokken voor het meest wenselijke alternatief.

3.1 Gesloten verklaring Middenstreek (gedeeltelijk) Met het gesloten verklaren voor motorvoertuigen wordt een aantal straten in het dorp helemaal autovrij. Dit met uitzondering van noodzakelijk verkeer zoals bevoorrading, hulpdiensten en incidenteel verkeer ten behoeve van noodzakelijke bouwactiviteiten of verhuizingen. Bij de keuze voor dit alternatief zijn nog diverse varianten mogelijk: a. b. c. d.

Bepaald type verkeer wel toelaten zoals openbaar vervoer, taxi’s en bestemmingsverkeer De straten die tot het autovrije gebied behoren; De periode in het jaar; gehele jaar, of in bepaalde periode (mei – oktober) Tijdstippen op de dag; bijvoorbeeld alleen tijdens de openingstijden van de winkels

Het gaat daarbij om het gedeelte, zoals onderstaand afgebeeld. Aanvullend daarop kan worden gekozen om ook een deel van de Reeweg en de Nieuwestreek gesloten te verklaren.

3.2 Nieuwe weg Melle Grietjespad naar Heereweg/Reeweg De gedachte bij deze oplossingsrichting is dat met een nieuwe weg van het Melle Grietjespad naar de Heereweg/Reeweg minder verkeer door het dorp hoeft te bewegen. De afwikkeling van verkeer van het bedrijventerrein kan dan rechtstreeks op de Heereweg aansluiten. Dit kan met name een rol spelen bij verkeer van de huidige (en toekomstige) bedrijven die zijn gevestigd op het Melle Grietjespad dat niet meer via de Middenstreek hoeft te gaan. Op onderstaande afbeelding is deze optie ruwweg ingeschetst.

Bovenstaande is slechts een ruwe schets. Exacte keuzes voor het tracé zullen na het uitspreken van een voorkeur gestalte moeten krijgen.

3.3 Nieuwe weg via Melle Grietjespad richting zeedijk Met deze oplossingsrichting wordt een tweede ontsluitingsweg vanaf het Melle Grietjespad richting de zeedijk gecreëerd, waardoor minder verkeersbewegingen via het dorp hoeven plaats te vinden. Dit kan met name een rol spelen bij bevoorradingsverkeer en ander groot verkeer dat niet meer via de Middenstreek hoeft te gaan. Op onderstaande afbeelding is deze optie ruwweg ingeschetst.

3.4 Strenger ontheffingssysteem Op Schiermonnikoog geldt een rijverbod. Van dit rijverbod kunnen ontheffingen worden aangevraagd, door zowel inwoners als particuliere en bedrijfsmatige bezoekers. Er bestaat het idee dat het ontheffingssysteem strenger kan worden gehanteerd. Dit kan eventueel met het aanscherpen van aanvullende voorwaarden. Dat kan bijvoorbeeld plaats vinden door slechts één of

twee keer per jaar een ontheffing te kunnen toe kennen of het verhogen van de kosten voor een ontheffing. Door hier strenger mee om te gaan, kan mogelijk worden bereikt dat minder verkeersbewegingen op het eiland plaatsvinden.

3.5 Verplaatsing supermarkt De gedachte hierbij is dat de supermarkt een verkeer aantrekkende werking heeft voor het dorp. Mede door de ligging in het centrum van het dorp stoppen daar veel bezoekers. Daarnaast speelt bevoorrading van de winkel een rol. Op dit moment speelt geen concrete gedachte over een alternatieve locatie die geschikt is voor nieuw vestiging van de supermarkt. Dat zal in een later stadium nader onderzocht moeten worden.

3.6 Invoering centraal overslagpunt Door een centraal overslagpunt te creëren bij de veerdam kan van daaruit met bijvoorbeeld kleinere (elektrische) voertuigen het verdere transport plaatsvinden. Hierdoor zijn minder vervoersbewegingen van grote voertuigen op het eiland waar te nemen. Momenteel loopt een onderzoek naar de haalbaarheid hiervan, waar het gebruik van elektrische voertuigen onderdeel uit maakt. De kleinere elektrische voertuigen kunnen zorgen voor verdere verspreiding van goederen. Onderstaand een suggestie van elektrische voertuigen, zoals die ook elders worden gebruikt.

3.7 Realiseren buslus Met een buslus (ter vergelijking die aan het eind van de Badweg, zie foto’s) wordt een centraal punt gerealiseerd waar alle passagiers van het openbaar vervoer per bus in- en uitstapt. Daarmee komt de bushalte in het centrum van het dorp ter hoogte van het huidige VVV-kantoor, te vervallen, waardoor de bussen niet meer door het centrum hoeven te bewegen.

Onderstaand zijn een paar mogelijke locaties weergegeven.

3.7.1 Reeweg west

3.7.2 Reeweg oost

4. Belemmering per alternatief In dit hoofdstuk worden de belemmeringen beschreven die bij de oplossingsrichtingen uit het vorige hoofdstuk horen. Bij belemmeringen kan gedacht worden aan ruimtelijke belemmeringen, zoals afstanden tot woningen, en dergelijke. Ook eigendomsposities kunnen als belemmering een rol spelen. Er is bewust niet gekeken naar de bestemming, omdat voor alle alternatieven geldt dat een bestemmingsplan procedure moet worden gevoerd. Belemmeringen worden kort en bondig beschreven.

4.1 Gesloten verklaring Middenstreek (gedeeltelijk) Door het toepassen van één of meerdere varianten uit paragraaf 3.1 moet een deel van het verkeer een alternatieve route volgen. Dit betekent dat een deel van het verkeer wordt omgeleid via andere straten en dan met name de Langestreek. Voor deze andere straten betekent dat een toename van het aantal verkeersbewegingen. Dit is weer afhankelijk van de periode of tijden waarop de gesloten verklaring zal gelden.

4.2 Nieuwe weg Melle Grietjespad naar Heereweg/Reeweg Met het realiseren van een tweede ontsluitingsweg tussen het bedrijventerrein Melle Grietjespad en de Heereweg/Reeweg, wordt een ingreep gedaan in het landschap. De meerwaarde van het aanleggen van de weg door de Banckspolder moet groter zijn dan het verloren gaan van de landschappelijke waarden. In elk geval vereist deze oplossing een goede landschappelijke inpassing. Daarnaast moeten gronden worden aangekocht en moet een investering worden gedaan voor het aanleggen van de weg en komt er voor de lange termijn extra onderhoud bij.

4.3 Nieuwe weg via Melle Grietjespad richting zeedijk Deze oplossingsrichting betekent ook een ingreep in het landschap, waarvoor een goede landschappelijke inpassing vereist is. Het Melle Grietjespas is verhard tot aan de vakantieboerderij. Daarna loopt het door als een smal met schelpen verhard pad richting de zeedijk. Voor de verlenging van het Melle Grietjespad en de aansluiting op de Reeweg, onderlangs de zeedijk, moeten veel gronden worden aangekocht. Naast deze investering moet ook een stevige investering worden gedaan voor het aanleggen van de weg en op lange termijn komt er onderhoud bij. Ook rekening houden met de verplichte afstand tot de zeedijk. Nadeel is ook dat deze weg in een door toeristen veel genomen route komt, nl ‘rondje Westerplas’. Zal verkeersonveiliger kunnen zijn, niet goed voor toeristisch product.

4.4 Strenger ontheffingssysteem Om deze oplossingsrichting in te voeren moet een kritische beleid voor het toekennen van een ontheffing op het rijverbod op Schiermonnikoog worden opgesteld. Hierbij is degelijke handhaving van belang.

4.5 Verplaatsing supermarkt Verplaatsing van de supermarkt betekent dat de ondernemer moet worden uitgekocht en tegelijkertijd moet een investering worden gedaan voor de nieuwe supermarkt. Hier komen kosten bij voor het bouwrijp maken en het aanpassen van de infrastructuur. Daarnaast brengt dit een zoektocht met zich mee naar een nieuwe geschikte locatie. Deze is op voorhand niet onderzocht. De supermarkt vervult ook een positieve centrale rol en plek in het dorp. Bovendien heeft de Spar zelf onlangs aangegeven ter plekke te willen uitbreiden door de bedrijfswoning er bij te trekken. Het college heeft aangegeven hiertegen geen bezwaren te hebben.

4.6 Invoering centraal overslagpunt Om deze oplossingsrichting mogelijk te maken moet een overslagcentrum worden gerealiseerd, waarbij de voorkeur is ingebracht om dit bij de Veerdam te realiseren. Hieraan zijn de nodige kosten verbonden. Naast deze fysieke maatregel moeten de kleinere (elektrische) voertuigen worden aangeschaft en moet dit door marktpartijen worden opgepakt. Daarnaast geven meerdere kleinere voertuigen meer verkeersbewegingen ten opzichte van één groter voertuig. Hier staat tegenover dat een deel van de trillinghinder wordt verholpen.

4.7 Realiseren buslus Het realiseren van een buslus moet ook goed landschappelijk ingepast worden. Dit hangt mede af van de wijze van uitvoering van de buslus met eventuele schuilgelegenheid en dergelijke.

5. Voor- en nadelen van de alternatieven

Gesloten verklaring Middenstreek (gedeeltelijk) Voordelen Relatief eenvoudig uit te voeren Verkeer uit het centrum verdwijnt

Nadelen Verkeersbewegingen verplaatsen naar andere streken

Nieuwe weg via Heereweg/Reeweg Voordelen Ontlast het dorp van verkeersstromen

Nadelen Aankoop van gronden Investering en onderhoud van weg Ingreep landschap

Nieuwe weg via Melle Grietjespad richting zeedijk Voordelen Ontlast het dorp van verkeersstromen

Nadelen Aankoop van gronden Grote investering en onderhoud van weg Ingreep landschap Langere aanrijroute Onderlangs de dijk wordt veel gefietst door toeristen, daar krijg je dan meer verkeer = onveiliger.

Strenger ontheffingssysteem Voordelen Eenvoudig en goedkoop

Nadelen Aanscherping van beleid Lost niet alle problemen op Handhaving nodig

Verplaatsing supermarkt Voordelen Geen fietsers en wandelaars die stoppen voor de winkel Geen bevoorrading meer in het centrum van het dorp.

Nadelen Grote desinvestering Geen nieuwe locatie beschikbaar Bezoekers aantrekkende functie

Invoering centraal overslagpunt in combinatie met elektrische voertuigen Voordelen Goede bijdrage aan milieu Lost een deel van trillinghinder op.

Nadelen Uitbreiding bedrijventerrein Veerdam vereist Grote investering Onduidelijkheid over bereiken gewenste effect

Realiseren buslus Voordelen Bussen uit het centrum van dorp

Nadelen Passagiers moeten verder lopen Beperkte investering Mogelijke ingreep landschap bij het realiseren van schuilgelegenheid en dergelijke

6. Afweging van de alternatieven

Gesloten verklaring Middenstreek (gedeeltelijk) Dit betreft een relatief eenvoudige verkeerskundige ingreep, waarvoor een verkeersbesluit nodig is. Het verkeer wordt daarbij omgeleid via de Langestreek, waar wel een toename gaat plaatsvinden van verkeersbewegingen. Voor de Langestreek geldt dat deze ruimer is opgezet en dat er een voetpad aanwezig is. Het voordeel is dat een dergelijke oplossingsrichting eenvoudig kan worden ingesteld en zo nodig weer worden teruggedraaid.

Nieuwe weg van Melle Grietjespad naar Heereweg/Reeweg Het realiseren van een tweede ontsluitingsweg betekent een ingreep in het landschap. Deze oplossingsrichting betekent wel dat het gemotoriseerde verkeer in het centrum van het dorp drastisch terug kan worden gebracht. Daarnaast moet rekening worden gehouden met een grote investering voor de aanleg en de verwerving van gronden. De afweging die gemaakt moet worden is of de investering en de aantasting van het landschap opwegen tegen het ontlasten van het dorp met verkeersstromen.

Nieuwe weg via Melle Grietjespad richting zeedijk Ook voor deze variant geldt dat het een ingreep in het landschap betekent. Daarnaast moet rekening worden gehouden met een grote investering voor de aanleg en de verwerving van gronden. De afweging die gemaakt moet worden is of de investering en de aantasting van het landschap opwegen tegen het ontlasten van het dorp met verkeersstromen. Hierbij komt voor deze optie bij dat het tracé bijzonder lang wordt en daarmee de kosten minder in verhouding staan ten opzichte van de probleemanalyse. Bovendien moet hier rekening worden gehouden met een vrijwaringszone nabij de zeedijk.

Strenger ontheffingssysteem Dit lijkt een relatief eenvoudig uit te voeren maatregel te zijn door het beleid aan te scherpen. Het aanscherpen moet dan ook zodanig streng zijn dat het voor veel mensen en bedrijven niet meer mogelijk zal zijn om een ontheffing te kunnen krijgen. Hieraan zijn voor de gemeente geen kosten verbonden. Hierbij dient wel rekening te worden gehouden met bestaande rechten van reeds verleende ontheffingen en met eventuele schade / meerkosten voor bedrijven. Bovendien moet kritisch worden gekeken of dit uiteindelijk wel kan resulteren in minder verkeersbewegingen en ander verkeersgedrag. Aangezien bestaande rechten niet zomaar kunnen worden aangetast lost deze oplossingsrichting alléén het probleem niet op.

Verplaatsing supermarkt Met deze oplossingsrichting wordt een beperkt deel van de verkeerssituatie opgelost. Dit beperkt zich tot fietsers en voetgangers die niet meer de winkel midden in het dorp bezoeken, waardoor die mensen daar niet meer gaan stilstaan. Ook de bevoorrading van de winkel in het centrum wordt voorkomen. De problematiek rondom het overige zwaardere verkeer en het lastig kunnen passeren op de Middenstreek is daarmee niet opgelost en tevens wordt het hart van de voorzieningen uit het dorp gehaald. Daarnaast betreft het een dure ingreep, omdat de bestaande winkel moet worden uitgekocht en elders een nieuwe locatie moet worden gevonden. Een dergelijke investering weegt te zwaar ten opzichte van het beperkte resultaat dat hiermee wordt behaald.

Invoering centraal overslagpunt in combinatie met elektrische voertuigen Hiervoor is het vereist dat een centraal overslagcentrum moet worden gebouwd aan de Veerdam. Dit brengt met zich mee dat het bestaande bedrijventerrein moet worden uitgebreid, omdat in de huidige situatie geen beschikbaar terrein aanwezig is. Daarnaast is deze oplossingsrichting sterk afhankelijk van de bereidheid van de markt om gebruik te maken van de elektrische voertuigen. Ook hiervoor geldt dat de problematiek rondom het zwaardere verkeer en het lastig kunnen passeren op de Middenstreek daarmee niet is opgelost.

Realiseren buslus Met een buslus wordt het busverkeer uit het centrum van het dorp gehouden. Dit lijkt een winstpunt voor de verkeerssituatie in het dorp. De verwachting is dat met name dagjesmensen gebruik zullen maken van deze halte, mensen die naar hun overnachtingsadres gaan kunnen bij hun halte uitstappen zoals in de huidige situatie.

7. Financiële onderbouwing In dit hoofdstuk wordt op hoofdlijnen aangegeven welke financiële consequenties verbonden zijn aan de realisering van de oplossingsrichtingen uit hoofdstuk 6. Her gaat hierbij alleen om de kosten die voor rekening komen van de gemeente. Kosten voor het bouwen worden hierbij niet meegenomen, omdat die voor rekening van het betreffende bedrijf komen. Voor de aanpassing / aanleg van de infrastructuur wordt een vast prijs per strekkende m1 gehanteerd bij deze alternatieven. Deze is bij benadering opgesteld, waarbij geen rekening is gehouden met eventuele bijkomende kosten die afhankelijk zijn van de locatie. Deze richtprijs is gesteld op circa € 1.200,- Hierbij is uitgegaan van kengetallen voor een gemiddelde doorgaande woonstraat. Voor de realisatie van extra bedrijventerrein bedragen de kosten voor bouwrijp maken van circa € 35,- per m2. De betreffende bedragen gelden zijn een benadering op hoofdlijn. Hierbij moet worden meegewogen dat met het ontbreken van specifieke en gedetailleerde tekeningen geen exacte doorrekening is te maken in dit stadium. Bij een eventuele uitwerking van een specifieke oplossingsrichting kunnen de bedragen afwijken van hetgeen is vermeld in deze rapportage.

Gesloten verklaring Middenstreek (gedeeltelijk) Geen kosten voor de gemeente.

Nieuwe weg van Melle Grietjespad naar Heereweg/Reeweg Het gaat hierbij om een lengte van circa 350 meter. De globale kosten hiervoor komen op circa € 420.000,- . Daarnaast moeten kosten worden gemaakt voor de aankoop van de gronden. Hiervan is zonder taxatie geen globale schatting van te maken.

Nieuwe weg via Melle Grietjespad richting zeedijk Het gaat hierbij om een lengte van circa 750 meter. De globale kosten hiervoor komen op circa € 900.000,- . Daarnaast moeten kosten worden gemaakt voor de aankoop van de gronden. Hiervan is zonder taxatie geen globale schatting van te maken.

Strenger ontheffingssysteem Geen kosten voor de gemeente.

Verplaatsing supermarkt Zonder taxatie is geen globale schatting van te maken van de uitkoop van de huidige locatie en de aankoop van gronden voor een nieuwe locatie. Afhankelijk van deze nieuwe locatie moeten daar zo mogelijk ook infrastructurele maatregelen worden getroffen die geld kosten.

Invoering centraal overslagpunt Om dit mogelijk te maken is een locatie op de Veerdam nodig. Dit betekent dat grond of ruimte moet worden aangekocht. Hiervan is zonder taxatie geen globale schatting van te maken. Als sprake is van uitbreiding van het bedrijventerrein dan moeten daar kosten voor worden gemaakt. Hiervoor geldt dat een ontsluitingsweg moet worden gerealiseerd met een lengte van circa 150 meter. De globale kosten hiervoor komen op circa € 180.000,- . Hierbij moet worden opgemerkt dat de prijs niet gelijk te beschouwen is met die van een woonstraat, maar dat rekening moet worden gehouden met andere kosten. Vooralsnog wordt ook voor deze variant dezelfde prijs aangehouden in deze fase. Tevens moeten de gronden bouwrijp worden gemaakt. Uitgaande van een oppervlakte van circa 5.000 m2. De kosten hiervan bedragen circa € 175.000,-. De kosten voor de elektrische voertuigen komen bij een marktpartij. Die kosten zijn niet voor rekening van de gemeente.

Realiseren buslus Voor de buslus wordt voor deze raming een m2 prijs gehanteerd van circa € 90,-. Bij benadering zal in totaal circa 800 m2 benodigd zijn om de gehele buslus te kunnen uitvoeren. De kosten voor de aanleg van de buslus komen hiermee op ongeveer € 72.000,-. Daarnaast moeten kosten worden gemaakt voor de aankoop van gronden als de buslus aan de westzijde van de Reeweg wordt aangelegd. Hiervan is zonder taxatie geen globale schatting van te maken.

Bijlage analyse verkeerssituatie Schiermonnikoog

Verkeerssituatie Reeweg-Nieuwestreek-Middenstreek 1 Inleiding De laatste jaren is de verkeersveiligheid op Schiermonnikoog een steeds terugkerend thema in de politiek en in de gesprekken met de bevolking. Dit heeft, in 2020 geleid tot een proef afsluiting van het centrum in de maanden juli en augustus (Verkeersbesluit dd 23 juni 2020). Voor het bepalen van het effect zijn tellingen uitgevoerd en vergeleken met tellingen uit 2019. Zowel het fietsverkeer als het gemotoriseerd verkeer is geteld. In 2019 en 2020 hebben het bureau Bugel Hajema en het bureau X stream de verkeersonderzoeken uitgevoerd. Voor de resultaten van deze onderzoeken wordt verwezen naar de betreffende rapportages, te weten: “Advies Verkeer Schiermonnikoog”; Bugel Hajema, dd 20 mei 2020 en Memo “Vergelijking meting 2019 2020 Schiermonnikoog”; X stream, dd 6 november 2020. Naast de verkeersveiligheidsproblematiek zijn er een aantal vraagstukken waar het College van Burgemeester en Wethouders een oplossing voor zoekt. Gelet op de samenhang tussen deze vraagstukken worden deze vraagstukken in 1 project uitgevoerd.

De projectonderdelen, zoals neergelegd in de “Aanpak verkeer en zoektocht ruimte busremise en bedrijven”, zijn: a) Verkeerssituatie Reeweg-Nieuwestreek-Middenstreek b) Realiseren nieuwe busremise c) Vraag naar bedrijfsruimte Op 15 december 2020 heeft de gemeenteraad van Schiermonnikoog ingestemd met deze aanpak. In deze notitie wordt ingegaan op verkeerssituatie Reeweg-Nieuwestreek-Middenstreek. Het betreft nadrukkelijk een analyse, op basis van eerder uitgevoerd onderzoek, van de huidige situatie. Onderzoek naar alternatieven is geen onderdeel van deze notitie, maar is onderdeel van de projectuitwerking. 2 De analyse De Reeweg, Nieuwestreek en Middenstreek vormt in feite het hart van het dorp. Hier is sprake van de grootste dichtheid aan hotels, restaurants, cafetaria en de daarbij aanwezige terrassen. Verder publieksaantrekkende functies als winkels, het gemeentehuis en bijvoorbeeld het nieuwe bezoekerscentrum Het Baken. Al het verkeer van voetganger, fietser tot het gemotoriseerde verkeer speelt zich af in dezelfde verkeersruimte. Een verkeersruimte zonder aparte voet- en of fietspaden. Dit geeft een gevoel van onveiligheid, met name in de piekmomenten. Dit zijn de momenten in de ochtend tussen 10:00-12:00 en de middag tussen 16:00-18:30 uur. Er wordt gewinkeld, de terrassen worden bezocht en er zijn aankomende en vertrekkende bussen, taxi’s, vrachtwagens en fietsers.

De situatie wordt op die momenten ervaren als onoverzichtelijk en daarmee als onveilig. Wat daarbij in negatieve zin mee speelt is de wijze waarop de bestrating ligt. Met name op de Nieuwestreek en Reeweg loopt het wegdek bol, waardoor voetgangers en fietsers midden op de weg gaan lopen/rijden. Een scootmobiel kan bijvoorbeeld nauwelijks aan de zijkant van de weg rijden.

Om indruk te krijgen van de verkeersdrukte zijn, zoals in de inleiding is aangegeven, tellingen uitgevoerd. De tellingen in 2019 zijn uitgevoerd zonder maatregelen in het centrum. In de zomermaanden juli en augustus van 2020 zijn de tellingen in het centrum herhaald, waarbij conform het Verkeersbesluit van 23 juni 2020, het centrum (Middenstreek tussen het kruispunt Karelspad en Nieuwestreek/Reeweg, de Torenstreek tussen de Middenstreek en de Langestreek, de Nieuwestreek en de Reeweg tussen de Nieuwestreek en de Paaslandweg) afgesloten is voor het gemotoriseerde verkeer met uitzondering van bestemmingsverkeer en bussen. In onderstaand overzichten zijn de resultaten van de tellingen weergegeven. Aantal werkdag

Aantal weekend

2019

2020

2019

2020

174 218 272

140 197 214

114 221 339

99 152 163

Middenstreek Nieuwestreek Reeweg.

Aantal motorvoertuigen per etmaal

Aantal werkdag Aantal weekend 2019

2020

2019

2020

621

941

749

804

Nieuwestreek 1195 2001

1563

1955

Reeweg

508

536

Middenstreek

335

646

Aantal fietsers per etmaal

Uit de vergelijking van de verkeerscijfers 2019-2020 kan het volgende worden geconcludeerd: -

Er is een afname van het autoverkeer op de Middenstreek, Nieuwestreek en Reeweg. Uit door X stream uitgevoerde analyse, blijkt dat er een verschuiving heeft plaats gevonden van het verkeer naar de route via Oosterreeweg/Langestreek. Het fietsverkeer is toegenomen. Vooral de toename op de Nieuwestreek valt op.

Wel dient opgemerkt te worden dat met enige voorzichtigheid, gelet op de situatie betreffende Corona, naar de telcijfers van 2020 gekeken moet worden. Wellicht zijn er bijvoorbeeld meer mensen per fiets gegaan ipv met de bus. In de rapportages van zowel X stream als Bugel Hajema is geen verder duiding gegeven aan de waarde van de verkeerscijfers. Wat betekenen deze intensiteiten voor bijvoorbeeld de verkeersveiligheid, wat is objectief gezien acceptabel en wat niet. Neem de Nieuwestreek; op het drukste uur zijn er circa 20-25 auto’s en 150-220 fietsers. Op zich is dit objectief geen probleem, ook gelet op de inrichting van de weg niet. Er spelen andere zaken die niet zijn meegenomen in de onderzoeken. Dat betreft de aanwezigheid van voetgangers in dezelfde verkeersruimte, de aanwezigheid van de vele functies en het effect van de aard van de verharding (bolvormig).

Ook het gegeven dat Schiermonnikoog een autoluw eiland is speelt een rol. Veel gasten, fietsers en voetgangers gedragen zich daardoor in de verkeersruimte alsof er geen andere weggebruikers zijn. Men loopt of fietst breeduit, met meer personen naast elkaar. Dit gedrag vergroot het gevoel van onvrijheid bij hen zelf of-meestal-bij anderen. Men ziet of ervaart zelf dat het maar net goed gaat met die tegemoet komende fietser of auto. Op de aansluiting Reeweg met de Middenstreek en Nieuwestreek komt dit alles maximaal samen, in iets mindere mate is dit het geval bij de aansluiting Badweg/Langestreek. De situatie bij de aansluiting Reeweg/Middenstreek/Nieuwestreek is sprake van een menging van verblijfsfuncties met (doorgaand) verkeer. Mensen stappen van hun fiets om deze te stallen, om vervolgens naar de supermarkt te gaan of een terras te bezoeken. Voetgangers lopen langs of steken over tussen passerende fietsers en auto’s door. Daar tussen door rijden in de spits met name de bussen en taxi’s voor het halen en brengen van gasten van en naar de boot. Dat geldt ook voor het boot gebonden vrachtverkeer. De situatie kan zodanig druk met voetgangers en fietsers zijn dat het autoverkeer zich hieraan moet aanpassen. Het gevolg kan zijn dat, met name op de drukke tijdstippen, er een verplaatsing van het autoverkeer naar een andere route, lees Oosterreeweg/Langestreek, kan op treden.

Het onderzoek van X stream geeft hiervoor een voorzichtige aanwijzing. Op zich is dit niet verwonderlijk, gelet op de vele fietsers en voetgangers en de drukte rond de terrassen en supermarkt, zal immers de te rijden snelheid omlaag gaan. Kijkend naar de verkeersruimte, het gebruik daarvan en de relatie met de (fysiek) ruimtelijke omgeving, dan is in onderhavige situatie in feite sprake van “Shared Space avant-la-lettre”. Shared Space of “gedeelde ruimte”, de laatste decennia in Nederland veelvuldig toegepast in situaties waarbij het doel was de rol van de auto in de verkeersruimte terug te brengen, ten gunste van de voetganger en fietser. Doel daarvan is, naast verbetering van de verkeersveiligheid, de verbetering van de verblijfskwaliteit. Een belangrijk uitgangspunt bij toepassing van Shared Space is dat de fysieke ruimtelijke omgeving een duidelijk samenhang heeft met de verkeersruimte. Dit is zoals, hiervoor is aangegeven, het geval bij de verkeersruimte van de Middenstreek/Reeweg/Nieuwestreek, waarbij bijvoorbeeld de hotels met terrassen, winkels en andere functies nauw aansluiten op de verkeersruimte. Ze zijn “voelbaar”. Goed voorbeeld van toepassing van het principe van de “gedeelde ruimte” is het centrum van Haren. Op zich onvergelijkbaar met Schiermonnikoog, gelet op de hoge aantallen auto’s, bussen en vrachtverkeer (ca. 12.000 mvt/etm) en fietsers (ca.

3500/etm) en de aanwezigheid van de drukbezochte winkels en voorzieningen in Haren. Maar deze situatie laat wel zien dat het toepassen van dit principe een gunstige invloed heeft op de verbetering van de verkeersveiligheid en de verblijfskwaliteit. Opvallend in de evaluatie studie die in Haren is uitgevoerd, is dat met name de oudere verkeersdeelnemers de situatie als onveiliger zijn gaan ervaren. Hier komen we op het thema van de subjectieve onveiligheid. Door drukte en “onoverzichtelijkheid” wordt de verkeerssituatie als onveilig ervaren, terwijl objectief gezien er geen sprake is van een onveilige situatie. Het subjectieve gevoel van onveiligheid zorgt ervoor dat verkeersdeelnemers alerter zijn, dit heeft vervolgens een gunstig effect op de veiligheid. In onderhavige situatie is het ook belangrijk inzicht te hebben waar het gevoel van onveiligheid op gebaseerd is. Harde gegevens, bijvoorbeeld op basis van enquêtes ontbreken. Zoals hiervoor is aangegeven kan wel worden vast gesteld, dat met name fietsers en voetgangers, door hun gedrag, in belangrijke mate bijdragen aan onoverzichtelijke situaties en de verkeersonveiligheidsbeleving daarvan. Op de drukke momenten past het gemotoriseerde verkeer zich meer aan.

3. Imago en ervaringen bezoekers De vraag die nu gesteld kan worden is wat de ervaringen zijn van de bezoekers (gasten) aan Schiermonnikoog en of dit wel/niet aansluit op hoe het eiland zich presenteert. Dat bepaald uiteindelijk het imago van het eiland. VVV Schiermonnikoog geeft op haar websitebezoek het volgende aan: “Het eiland Schiermonnikoog is autoluw en is dan ook met name geliefd vanwege de aanwezige rust en ruimte. Het grootste gedeelte van dit veelzijdige eiland valt onder Nationaal Park Schiermonnikoog , met volop duinen, strand, bossen, wad en polder.” Verder wordt het belang van flora en fauna (vogeleiland) aangegeven en de ruimte waarbij de brede stranden en het uitgebreide net van wandel-, fiets- en ruiterpaden uitnodigt om sportief en actief van de omgeving te genieten. Wat zijn nu de ervaringen van bezoekers aan Schiermonnikoog. Gekeken is naar ca. 400 reviews. Wat uit deze reviews blijkt is dat de ervaring van de bezoekers naadloos aansluit bij de website tekst van VVV Schiermonnikoog. Kortom de wijze waarop Schiermonnikoog zich presenteert valt samen met de ervaring daarvan. Dit bepaalt werkelijk het imago van Schiermonnikoog met de kernbegrippen: autoluw, rust, ruimte, natuurbeleving, sportief en actief. Een eiland waar je tot rust komt, verrassend puur en van grote schoonheid.

Reviews waarin bijvoorbeeld wordt aangegeven dat het in het dorp of buiten het dorp (te)druk is met auto’s of dat er conflicten zijn tussen auto’s en wandelaars/fietsers worden in de reviews niet genoemd. 4. Conclusies en aanbevelingen 1

Kort samengevat kan worden geconcludeerd dat, objectief gezien, er geen sprake is van een verkeersonveilige situatie. De aantallen motorvoertuigen en fietsers zijn in absolute zin niet hoog. De aanwezigheid van de motorvoertuigen, (het gedrag van)fietsers en voetgangers leidt in combinatie met de verschillende publieksaantrekkende functies en de inrichting van de verkeersruimte, op drukke momenten, wel tot onoverzichtelijkheid en een gevoel van verkeersonveiligheid.

2

Door de bolvormig aangelegde verharding is de neiging van de fietser en voetganger om meer midden op de weg te gaan fietsen/lopen, dit kan leiden tot meer onoverzichtelijke situaties. Het neiging van de fietser/voetganger om “breed” gebruik te maken van de weg wordt versterkt doordat men zich op Schiermonnikoog gedraagt naar het autoluwe karakter van Schiermonnikoog.

3

De inrichting van de openbare ruimte, waarbij er een sterke samenhang is tussen de (fysieke) ruimtelijke omgeving, de verkeersruimte en het gebruik daarvan, is te beschouwen als een “Shared Space avant-la-lėttre”

4

Gelet op inrichting en gebruik van de verkeersruimte kan de situatie wel als onveilig worden ervaren. Gesproken wordt van een subjectief onveilige situatie, waarbij de gegeven situatie vraagt om meer alertheid van de gebruiker.

5

Al hoewel geen sprake is van een verkeersonveilige situatie, betekend dit niet dat niet overwogen kan worden het centrum af te sluiten, bijvoorbeeld ter verbetering van het verblijfsklimaat, voor gemotoriseerd verkeer. De in juli en augustus 2020 uitgevoerde (proef) afsluiting van het centrum laat zien dat er een vermindering van het verkeer is op de Middenstreek, Nieuwestreek en de Reeweg. In de evaluatie en besluitvorming daarover zal

nadrukkelijk eventuele negatieve effecten meegewogen moeten worden. Denk daarbij aan het drukker worden van de Langestreek. Met name op de aansluiting van de Langestreek/Badweg kan dit van negatieve invloed zijn op het verblijfsklimaat in de directe omgeving van deze aansluiting. Ook hier is sprake van een menging van verschillende publiek aantrekkende functies met (doorgaand) verkeer. Kanttekening hierbij is dat langs de noordzijde van de Langestreek wel een vrijliggende voetpad aanwezig is. 6

Het verdient aanbeveling, gelet op het subjectieve karakter van de ervaren verkeersonveilige situatie, in gesprek te gaan met de klankbordgroep. Onderhavige notitie kan dan als input dienen voor het gesprek. Dit kan gaan leiden tot weloverwogen denkrichtingen.

7

Samen met de politie en Veiligverkeer Nederland kan de gemeente inzetten op meer voorlichting aan bewoners en gasten over het gedrag in het verkeer. Aandachtspunten daarbij zijn het maken van (oog)contact bij het afslaan en rekening houden met de kwetsbare verkeersdeelnemers. Ook het inzicht dat het autoluwe karakter van het eiland niet mag leiden tot ongewenst verkeersgedrag mag onder de aandacht worden gebracht.

8

Het imago van Schiermonnikoog als een autoluw eiland van rust en ruimte wordt als zo danig door de bezoekers van het eiland herkend en gewaardeerd.