Strategische visie Stroomopwaarts 2022 2025

Een dalend aantal bezwaarschriften dat ambtelijk wordt herzien of gegrond verklaard (maximaal 35%) en minder interne fouten bij de rechtmatigheidscontroles (minimaal 70% van de controles zijn bij de eerste meting goed) zijn dan ook indicatoren.

Door standaardisatie meer ruimte voor maatwerk Goede en efficiënte dienstverlening vraagt om slanke processen, waarin verspilling wordt voorkomen. Veel van het werk bestaat uit administratieve en repeterende handelingen die grotendeels gestandaardiseerd kunnen worden uitgevoerd. Door de digitale frontoffice (onder 18 19

Bron: https://www.ink.nl/modellen/ink-managementmodel/ Daarnaast kunnen mensen bij de formulieren terecht bij het aanvragen van huur-, zorg- en kinderopvangtoeslag.

21

andere een burgerportaal) zet Stroomopwaarts een volgende stap in de standaardisatie van de processen en gaat met behulp van procesautomatisering de afhandeling meer standaardiseren dan nu het geval is. Hierbij is de verwachting dat 80% van het werk gestandaardiseerd afgehandeld kan worden. Standaardisering mag enkel niet leiden tot een geautomatiseerd fout systeem. Kwaliteit van dienstverlening, informatieveiligheid en menselijk maat blijven ook hierbij uitgangspunt. Er zullen altijd meerdere kanalen naast elkaar blijven bestaan.

Kwaliteit van de organisatie Het bieden van goede dienstverlening vraagt om kwalitatief goed personeel dat weet wanneer het standaard kan en situaties herkent (en handelt) waarbij maatwerk geboden is. Structurele inzet op professionalisering is noodzakelijk: investeren in actuele kennis van wet- & regelgeving (de ruimte in de wet weten te gebruiken), bejegening, de menselijk maat centraal stellen. Niet alleen door middel van opleiding maar ook door middel van intervisie en coaching. Met de doorontwikkeling van de organisatie in 2021 wordt een belangrijke stap gezet om de cliënt meer centraal te zetten. Niet alleen door de processen beter op elkaar te laten aansluiten, maar ook door multidisciplinaire teams te vormen, waarbinnen de integraliteit van onze dienstverlening aan de cliënten centraal staat. De doorontwikkeling is hiermee het startpunt van een organisatorisch groeitraject. Onderdeel van kwaliteit van de organisatie is ook goed werkgeverschap voor de werknemers van het Werkleerbedrijf en de ambtelijke medewerkers van Stroomopwaarts. Medewerkers voelen zich thuis en worden uitgedaagd in hun werk. Ook de medewerkerstevredenheid wordt gemeten en de ambitie is om hoger dan een 7 te scoren. Ten aanzien van ziekteverzuim wil Stroomopwaarts het beter doen dan de landelijke benchmark.20

5.3 Stroomopwaarts als de beleidsafdeling van de gemeenten Stroomopwaarts is niet alleen een uitvoeringsorganisatie, maar ook een “beleidsrijke” gemeenschappelijke regeling die (in opdracht van colleges en raden) beleid ontwikkelt op het gebied van participatie, re-integratie, minimabeleid, schuldhulpverlening en inkomensondersteuning. Voor laatstgenoemde onderwerpen is Stroomopwaarts de bijzondere beleidsafdeling van de drie gemeenten. Door het beleid op de hier bovengenoemde gebieden, voor de drie gemeenten, gezamenlijk bij Stroomopwaarts onder te brengen – met uitgangspunt zoveel mogelijk harmonisatie – kan efficiënter en effectiever worden gewerkt. De standaardisatie van uitvoeringsbeleid geeft grote voordelen voor cliënten: uniformer, begrijpelijker, kwalitatiever en draagt in belangrijke mate bij aan een efficiënter uitvoeringsproces. De beleidscoördinatie vanuit Stroomopwaarts zorgt voor een optimalisatie van de harmonisatie van het gevoerde beleid. Harmonisatie is een belangrijke voorwaarde om de ambitieuze doelstellingen in de businesscase uit 2015 te kunnen blijven realiseren. Daarbij moet worden opgemerkt dat een groot deel van het gemeentelijk beleid een vertaling van landelijk beleid betreft. Voor de resterende beleidsontwikkelingen zijn lokale afwijkingen mogelijk (de zogenaamde couleur locale).

Dat vergt wel veel afstemmingsoverleg tussen de gemeenten tijdens diverse overleggen, zoals het Regionaal Bestuurlijk Overleg. Berenschot concludeert in de evaluatie van 5 jaar Stroomopwaarts (“Stroomopwaarts doet zijn naam eer aan”), dat colleges en raden in de afgelopen periode in voldoende mate in staat zijn 20

Voor ambtelijk personeel: 5,5% in 2020 (bron: A&O fonds.) Voor werknemers van het Werkleerbedrijf: 14,5% in 2020 (bron: SBCM.)

22

geweest hun kaderstellende rol in te vullen. De afgelopen jaren is daarnaast geïnvesteerd in de relatie met de gemeenteraden. Dit wordt de komende jaren voortgezet en waar mogelijk geïntensiveerd, niet enkel tijdens formele maar ook tijdens informele contactmomenten. Er wordt meer aandacht gegeven aan de evaluatie van beleid. Met betrekking tot de circa 20% van het beleid dat wel meer lokaal of integraal karakter heeft, vindt beleidsontwikkeling plaats onder de regie van de gemeente(n) en vindt de afstemming tussen de MVS-gemeenten plaats om beleidsvoorstellen op elkaar af te stemmen.

5.4 Samenvattend - We bieden, bij een grote afstand tot de arbeidsmarkt en (tijdelijke) verminderde loonwaarde, tijdelijke dienstbetrekkingen aan - We bieden duurzame dienstbetrekkingen aan de doelgroepen Wsw, Beschut werk en een groep mensen uit de doelgroep banenafspraak, wanneer de kloof naar regulier werk te groot is - Om een toekomstbesteding Werkleerbedrijf te hebben wordt geïnvesteerd in productielijnen bij het Werkleerbedrijf en de begeleiding van werkgevers en cliënten. Optimale ontwikkeling en sociale activering van mensen staat daarbij voorop - We investeren met zelfreflectie in de kwaliteit van Stroomopwaarts en het continu verbeteren hiervan - Het proces van het aanvragen van een uitkering wordt laagdrempelig en gebruiksvriendelijk ingericht. Digitaal waar mogelijk, maar tegelijkertijd ook fysiek - Er wordt structurele ingezet op professionalisering door het investeren in actuele kennis van wet- & regelgeving, bejegening en de menselijk maat centraal stellen - Stroomopwaarts is een goede werkgever voor zowel werknemers in het Werkleerbedrijf als het ambtelijk personeel door het bieden van uitdagingen en het gevoel van ‘thuis’ - Harmonisatie is het uitgangpunt, daar waar nodig is couleur locale mogelijk - Er wordt verder geïnvesteerd in de relatie met de gemeenteraden

23

6. Middelen 6. 1 Algemeen De kosten voor de uitvoering van de taken van Stroomopwaarts op het gebied van Werk en Inkomen worden verdeeld over de MVS-gemeenten op basis van eerlijke, actuele en transparante maatstaven. Iedere vijf jaar wordt de systematiek van de verdeelsleutel geëvalueerd en zo nodig aangepast. In 2022 vindt deze evaluatie voor de eerste maal plaats. Aan de hand van de evaluatie worden mogelijkerwijs nieuwe uitgangspunten vastgesteld. De financiering wordt in de toekomst in hogere mate gebaseerd op de realisatie van outputgegevens per gemeente. Een deel van de kosten (met name bijstandsuitkeringen, armoederegelingen, loonkostensubsidies) wordt ook in de toekomst één op één afgerekend. Wat betreft de uitvoering van de taken zal een kostprijs per gerealiseerde eenheid worden gehanteerd. In ieder geval verleende bijstandsuitkeringen, plaatsingen in het kader van de Wsw, de banenafspraak en Beschut. Daarbij worden ook indirecte kosten (zoals bedrijfsvoering) betrokken. Doel is om het relatieve aandeel Algemene Dienstverlening te verkleinen en het inzicht in de daadwerkelijke kosten en opbrengsten te vergroten. Dat past in een toenemende transparantie en zakelijkheid. Uiteraard wordt goed gekeken naar mogelijke fiscale consequenties. Stroomopwaarts is een moderne, doelmatige en klantgerichte organisatie.

Stroomopwaarts beschikt in de loop van 2022 over een zelfstandige bedrijfsvoeringsfunctie. Binnen de Gemeenschappelijke Regeling zal worden bekeken hoe hier het best mee om kan worden gegaan. De taken worden bij voorkeur zoveel mogelijk in delegatie uitgevoerd. Stroomopwaarts draagt daarbij zelf de verantwoordelijkheid voor genomen besluiten en het informatiebeheer. Hierdoor kan een optimale efficiency worden bereikt. Na de overdracht van bedrijfsvoeringstaken van de gemeenten naar Stroomopwaarts wordt in samenspraak met de gemeenten gekeken hoe de verdere uitwerking van het delegatiemodel vorm krijgt. Dit wordt bij de raden teruggelegd.

Taken op projectmatige basis Op projectmatige basis kunnen tijdelijke uitvoerende taken op (zoals bijvoorbeeld de Tozo, Tonk en het meldpunt Gedupeerden Kinderopvang Toeslag) worden opgepakt. De hiermee gemoeide lasten en baten worden separaat gefinancierd. Voor de uitvoering worden op voorhand financiële en kwalitatieve afspraken gemaakt. Ten aanzien van de financiële kaders wordt er daarbij uitgegaan van de beschikbare rijksmiddelen, tenzij de kwaliteit hiermee niet gegarandeerd kan worden. Bij de berekening van de kosten wordt uitgegaan van een integrale kostprijs, dus inclusief de indirecte kosten van bedrijfsvoering. Werkgeverschap, flexibiliteit (wendbaarheid) Stroomopwaarts geeft op een moderne manier invulling aan goed werkgeverschap. Stroomopwaarts biedt marktconforme arbeidsvoorwaarden en -faciliteiten. Uiteraard ten aanzien van de eigen ambtelijke medewerkers. Maar ook als werkgever van groepen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt (Beschut, Wsw, Basisbanen). Goed werkgeverschap komt daarnaast ook tot uiting bij het aanbieden van opleidingen ten behoeve van het vergroten verbreden van de competenties van medewerkers. De ambtelijke organisatie en de begroting van Stroomopwaarts kent een voldoende mate van flexibiliteit om in te spelen op (macro economische) ontwikkelingen. Er kan op- of afgeschaald worden. Daartoe wordt gewerkt met een flexibele schil.

Conform rijksnormen bedraagt deze ten 24

hoogste 10% van de vaste ambtelijke formatie. De medewerkers zijn flexibel inzetbaar en taakvolwassen. Stroomopwaarts biedt opleidingen gericht op het vergroten en verbreden van het vakmanschap en de competenties en kwaliteit(en) van de medewerkers. De strategische personeelsplanning (SPP) speelt in op de in de toekomst gevraagde kwantitatieve en kwalitatieve bezetting van de organisatie.

Huisvesting aansluiten aan de vast te stellen visie In de huidige huisvestingsvisie voor Stroomopwaarts wordt uitgegaan van voor zowel Maassluis, Vlaardingen als Schiedam tenminste één vestiging van het Werkleerbedrijf. Deze locaties worden optimaal benut, waarbij wordt uitgegaan van de huidige omvang. De omvang van het aantal medewerkers in het kader van de Wsw zal afnemen. De beschikbaar capaciteit wordt gebruikt voor beschut werk, interne basisbanen en re-integratie activiteiten ten behoeve van bijstandsgerechtigden en inburgering (waaronder assessments en vakonderwijs). Per locatie wordt gekomen tot een optimale mix van de diverse doelgroepen. Waar nodig wordt geïnvesteerd in de noodzakelijke faciliteiten. Met betrekking tot de “office” (kantoor, loketten en vergaderen) wordt gestreefd naar één centrale locatie, gekoppeld aan het Werkleerbedrijf, waar dit op een moderne, duurzame en doelmatige manier wordt ingevuld. Daarbij wordt geïnvesteerd in ICT-faciliteiten. Ook om thuiswerken, waar dat mogelijk en gewenst is, te faciliteren. Er wordt via een separaat traject een nieuwe visie op huisvesting gemaakt, naast een inventarisatie van de onderhoudstoestand van de huidige kantoren en werkleerbedrijven. Er wordt op basis daarvan een meerjarig onderhoudsplan opgesteld en vastgesteld.

6.2 Financiële vertaling ambities Waar mogelijk vult Stroomopwaarts de in deze visie verwoorde ambities in binnen de bestaande middelen. Op een aantal onderdelen is dat niet mogelijk. Daarop gaan wij in onderstaande in. Dat is meestal nog in algemene termen. Per onderwerp wordt een business case opgesteld en worden voorstellen meegenomen in de reguliere P&C cyclus (Kadernota en Begroting). De financiële consequenties met betrekking tot de huisvesting worden hier verder buiten beschouwing gelaten. Hierover volgt dit jaar een aparte rapportage die in opdracht van de drie gemeenten wordt opgesteld.

Sociaal akkoord banenafspraak Zoals aangegeven in paragraaf 3.3 is het landelijke doel om in 2026 125.000 banen te realiseren. Het relatieve aandeel van de MVS-gemeenten in de landelijke banenafspraak bedraagt ca. 1.250 arbeidsplaatsen, waarvan 250 bij de overheid. De huidige via de begroting vastgestelde ambitie voor 2022 het aantal gerealiseerde plekken in het kader van het sociaal akkoord banenafspraak is 262, naast de 234 plekken in het kader van de detachering van Wsw-ers (inclusief begeleid werken). Er wordt momenteel voor de jaren daarna een doorgroei voorzien met circa 40 plekken per jaar voor de banenafspraak naast een lichte groei van het aantal WSW-detacheringen. In het huidige tempo komen wij in 2026 dus tot ruim 600 arbeidsplaatsen.21 Als de afspraken in het kader van het sociaal akkoord banenafspraak alsnog worden ingevuld, zal een aanmerkelijke 21

Werkgevers en overheid kunnen veelal aanspraak maken op een loonkostensubsidie op basis van de loonwaarde (naar verwachting gemiddeld circa € 12.000 per baan). De gemeenten dienen deze loonkostensubsidies te financieren en ontvangen daarvoor een doeluitkering op basis van de feitelijke realisatie (ingaande 2022 wordt deze geldstroom afgesplitst van de

25

uitbreiding van het aantal jobcoaches noodzakelijk zijn. Jobcoaches zorgen voor de persoonlijke begeleiding van werknemers met een beperking (en de werkgever) op de werkplek. De reguliere caseload per jobcoach is 40 cliënten. In welk tempo die extra kosten ontstaan, is afhankelijk van het succes van het creëren van extra arbeidsplaatsen bij werkgevers. Maar ook hier geldt: bij het realiseren van een duurzame plaatsing wordt een besparing gerealiseerd op de lasten van bijstand.

Basisbanen De ambitie (zoals beschreven in paragraaf 3.4) is om in de komende jaren te experimenteren met nieuwe effectievere vormen van re-integratie. In het kader van de extra middelen vanuit het gemeentefonds (decembercirculaire 2020) wordt reeds geëxperimenteerd met de (basis)baan. Deze proef gaat om (een continue bezetting van) 30 personen die instromen in de bijstand. De (basis)baan wordt voor de periode van maximaal één jaar aangeboden. Deelnemers krijgen een contract van 28 uur tegen het minimumloon en worden daarnaast intensief begeleid naar werk bij een reguliere werkgever, al dan niet ondersteund door een loonkostensubsidie. Dat is afhankelijk van de loonwaarde die een betrokkene kan bereiken. Voor deze proef is reeds €600.000 beschikbaar gesteld. Dit instrumentarium zal op basis van de ervaringen met de proef ook worden uitgebreid naar het zittend bestand. Het is een uitbreiding van de bestaande SOW-route, waarbij zowel gebruik gemaakt wordt van interne aanstellingen als externe detacheringen met loonkostensubsidie. Voor het realiseren van deze banen dient werk aangetrokken te worden tegen marktconforme voorwaarden, in de lijn van bestaande succesvolle projecten (Pieter Pot, Nolet). De basisbaan wordt ingezet als aanvulling op het re-integratie instrumentarium.

De mogelijkheden om de loon-, begeleidings- en organisatiekosten terug te verdienen door het realiseren van omzet, zijn beperkt. De realisatie van een basisbaan vraagt dus om een investering, maar deze is in geval van daadwerkelijke uitstroom natuurlijk snel terug verdiend.

Intensivering contact doelgroep, een passend aanbod voor iedereen In de doorrekening van de landelijke verkiezingsprogramma’s wordt door een groot aantal partijen uitgegaan van extra middelen voor begeleiding van inwoners in de bijstand. De kans is dus reëel, dat dit uiteindelijk ook landt in het regeerakkoord. Hoeveel dit aan extra middelen zou opleveren voor de MVS-gemeenten is nog onduidelijk. Mochten deze middelen inderdaad onze kant op komen, dan willen we vanuit onderhavige visie de volgende prioriteiten leggen: Wij willen deze middelen enerzijds inzetten voor de uitbreiding van het aantal consulenten, dat zich bezighoudt met de frequente benadering, activering en begeleiding van de bijstandspopulatie, met name degenen die behoren tot de doelgroep van sociaal-maatschappelijke ondersteuning. Daarnaast willen wij een budget per cliënt vrijmaken voor de inkoop van aanvullende voorzieningen, een passend aanbod voor iedereen. We gaan ervan uit, dat circa 2000 bijstandsgerechtigden gebruik maken van dit passende aanbod. De overige middelen zouden dan ingezet kunnen worden voor de versterking van de organisatie. We gaan op basis van landelijk onderzoek uit van een caseload per consulent van dertig tot veertig personen voor de groep die geholpen is met intensieve ondersteuning en een caseload van 120 personen van mensen met een onoverbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt en

BUIG-middelen). Voor medewerkers vanuit de WSW wordt een tarief gevraagd gebaseerd op hun loonwaarde (gemiddeld circa € 15.000), Stroomopwaarts blijft hier werkgever.

26

beperkte ondersteuningsbehoefte, waarvan de situatie min of meer is gestabiliseerd en waarvoor de benodigde ondersteuning vanuit de Participatiewet minder intensief is. Zodra helder is of de middelen richting de gemeenten komen, en wat de omvang van deze middelen is, zullen bovengenoemde beleidsvoorstellen middels de reguliere besluitvormingsprocedure aan de raden worden aangeboden. In het kader van de extra tijdelijke middelen in het kader van de decembercirculaire 2020 wordt in 2021 al gestart met experimenten op het gebied van Impuls zittend bestand (€ 500.000) en een Pilot persoonlijke aandacht (€ 150.000). In het kader van het project Impuls zittend bestand worden circa 4300 kandidaten actief opgeroepen en begeleid en extra trajecten ingezet om de belemmeringen die er zijn weg te werken (bijvoorbeeld taalproblemen). Deze groep is een groep die veelal lang in de bijstand zit. Deze komt hiermee veel beter in beeld.

27