Startnotitie Visie Sociaal Domein 2.3

Visie Sociaal Domein – Startnotitie

Visie Sociaal Domein Startnotitie Sturing en focus op het sociaal domein

November 2021

1

Visie Sociaal Domein – Startnotitie

Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 1.2 1.3 1.3.1 1.3.2

3

Waarom een nieuwe visie op het sociaal domein? Het sociaal domein Input van de gemeenteraad Gesprekken met gemeenteraad Behandelde stukken door de gemeenteraad

2 Beoogd resultaat 2.1 2.2

10

Opdrachtomschrijving Onderdelen van het visie document

10 11

3 Inhoudelijk kader 3.1 3.2 3.3

12

Aandachtspunten voor regie Specifieke inhoudelijke thema’s Andere ontwikkelingen

12 13 13

4 Onderzoeksopzet 4.1 4.2 4.3

3 5 8 8 9

15

Relevante stukken Participatie met het veld Planning en uitvoering

15 16 17

Versiebeheer Datum: november 2021 Versie 2.2 Auteur Jeroen Dejalle, Arjen Brijs, Laurens Steerneman

2

Visie Sociaal Domein – Startnotitie

1

Inleiding

Met deze notitie start het opstellen van een nieuwe visie op het sociaal domein in Schiedam. In deze notitie is onderbouwd waarom een nieuwe visie nodig is, wat de opdracht is, hoe de opdracht wordt uitgevoerd en wat de planning is. Deze startnotitie is met input van raadsleden (uit de stadserven op 2 en 24 maart 2021) tot stand gekomen. Onze huidige visie op het sociaal domein is voor het laatst vastgesteld in 2012. Deze visie was het startpunt om anders te gaan werken bij het sociaal domein ter voorbereiding op de decentralisaties. Sindsdien is er veel gebeurd. De gemeente is gestart met het uitvoeren van nieuwe taken van het Rijk. We hebben nieuwe ervaringen opgedaan en nieuwe inzichten gekregen. De maatschappelijke ontwikkelingen zijn hard gegaan. We hebben dus meer dan genoeg redenen om onze visie aan te passen aan de ontwikkelingen. Streven we de juiste doelen nog na en pakken we het nog op de juiste manier aan? Kunnen we nog steeds goed uitleggen wat we doen en waarom?

1.1 Waarom een nieuwe visie op het sociaal domein? Waar komen we vandaan? In 2012 is in de Visienota Schiedams Maatwerk in het sociale domein vooruit gekeken naar de veranderingen die het toenmalige kabinet aankondigde. In het algemeen ging het daarbij om een terugtrekkende (landelijke) overheid en meer verantwoordelijkheden en uitvoering bij de gemeenten. In de visie van het rijk kregen de burgers zelf meer verantwoordelijkheid. Ondersteund door de gemeenten. Concreet ging het hierbij om een uitbreiding van gemeentelijk taken in de WMO (AWB/extramurale begeleiding), Participatie en de jeugdzorg. Daarnaast werd een grote stelselverandering in het passend onderwijs doorgevoerd. De overheveling van de taken ging gepaard met flinke bezuinigen. Daarmee werd duidelijk dat dat gemeenten voor een grote opgave stonden. De Schiedamse aanpak was om burgers, op basis van hun situatie en mogelijkheden, op maat te helpen. Hiervoor moest een krachtige sociale infrastructuur worden opgebouwd met drie pijlers: eigen kracht/burgerkracht, versterking van de keten van zorg en sociale stijging. En daarbij de hulp en ondersteuning zo nabij mogelijk organiseren, in de wijk. Hiervoor zijn we gestart met de Wijkondersteuningsteams (met als pilot het WOT Nieuwland). Het uitgangspunt was steeds aan te sluiten bij wat een bewoner zelf of met behulp van zijn of haar netwerk kan oplossen (‘eigen kracht’).

In de toenmalige Wet werk en naar vermogen (later: Participatiewet) was er, naast een gemeentelijke verantwoordelijkheid, ook een grote rol voor bedrijven. In 2015 zijn na een aantal jaren van voorbereidingen en experimenteren (Wijkondersteuningsteam Nieuwland, proeftuinen jeugd) de nieuwe taken daadwerkelijk aan de gemeenten overgedragen. In de eerste jaren is gewerkt aan een goede invoering van de taken (inrichting van de sociale structuur), de uitbreiding van de WOT’s, aansluiting van de jeugdzorg op het passend onderwijs, inrichten en uitbreiden van de gemeenschappelijk regelingen (ROGplus, Gemeenschappelijke Regeling Jeugdzorg Rijnmond (GRJR), Stroomopwaarts).

3

Visie Sociaal Domein – Startnotitie

Sinds 2015 zien we de druk op de gemeentebegroting toenemen. Onder andere het abonnementstarief met een maximale eigen bijdrage in de Wmo heeft geleid tot veel meer kosten.

Ervaring opgedaan De transformatie is in de praktijk complexer gebleken dan we dachten. Samenwerking en preventie blijken een lange adem nodig te hebben. Daarnaast komen er meer hulpvragen in beeld door de laagdrempeligheid in de uitvoering. Er is daardoor extra druk gekomen op de organisaties in de stad en de gemeentelijke financiën. Met alle nieuwe taken is het sociaal domein bovendien veel breder geworden.

Maatschappelijke ontwikkelingen Door allerlei ontwikkelingen verandert ook de behoefte aan hulp en ondersteuning in de samenleving en dus de manier waarop de gemeente dit organiseert. We zien dat het aantal zware hulpvragen toeneemt, er zijn meer mensen die in armoede leven en mensen die de aansluiting met de maatschappij missen omdat ze bijvoorbeeld laaggeletterd zijn of onvoldoende opleiding hebben. Daarnaast weten we nog niet wat de langetermijneffecten van de coronacrisis zijn.

Duidelijke cijfers Schiedam is een middelgrote gemeente met grootstedelijk problematiek. Hoewel partners en gemeente zich intensief inzetten en zeker ook progressie boeken op onderdelen liegen de cijfers er niet om. Hieronder is een aantal cijfers opgenomen beeld geven bij de uitdagingen die Schiedam kent. Onderstaand plaatje geeft aan dat de problematiek zich concentreert in bepaalde gebieden in de stad.

Figuur 1: Leefbaarometer 2018

4

Visie Sociaal Domein – Startnotitie

Indicator

Schiedam

Nederland Bron

Schatting van personen met taalachterstand

32%

12%

Geletterdheid inzicht

Werkeloosheid (percentage)

4,7%

3,8%

CBS

Personen met een bijstandsuitkering

4,2%

3,3%

CBS

Huishoudens met participatiewet (arbeidsbeperking, percentage)

7,5%

5,4%

CBS

Gemiddeld besteedbaar inkomen (euro)

€ 40.200,-

€ 45.400,-

CBS

Huishoudens met inkomen tot 120% van sociaal minimum

16,5%

13,2%

CBS

Personen met overgewicht

56,2%

49,4%

GGD

Beweegt voldoende

43,2%

50,4%

GGD

Risico op onderwijsachterstanden (PO)

31%

15%

CBS

Voortijdig Schoolverlaat (VO)

2,5%

1,7%

DUO

WOZ-waarde woningen (euro)

€ 218.000,-

€ 290.000

CBS

Gemiddelde vraagprijs aangeboden woningen

€ 319.000,-

€ 457.000

Huizenzoeker

Dus een nieuwe visie Bovenstaande leidt tot de wens om een nieuwe visie op het sociaal domein op te stellen. Een visie waarin we onze positie opnieuw bepalen. Dat doen we op basis van (fysieke en sociale) ontwikkelingen in de wijken en de stad, de instroom van nieuwe Schiedammers die zich, soms tijdelijk, vestigen in onze stad. Maar ook kijken we naar de opstelling van de landelijke overheid en autonome ontwikkelingen als de woningmarkt, economie en werkgelegenheid, demografische ontwikkelingen. De visie helpt om keuzes te maken, zeker nu er zoveel werk op de gemeente afkomt en de bodem van de schatkist steeds in zicht is. De uitgaven in het sociaal domein nemen toe en dus ook het beslag op de gemeentebegroting. Waardoor we andere belangrijke dingen niet, of minder, kunnen doen. Om ondersteuning te kunnen blijven bieden en in de toekomst betaalbaar te houden moet de gemeente keuzes maken.

1.2 Het sociaal domein Als we het over het sociaal domein hebben is niet meteen voor iedereen duidelijk wat ermee bedoeld wordt. Het Sociaal Domein is een verzameling van veel verschillende beleidsonderwerpen die te maken hebben met het verbeteren van de persoonlijke situatie van inwoners.

5

Visie Sociaal Domein – Startnotitie

Sociaal domein Eigen- & burgerkracht

Sociale Stijging

Gezondheid

Keten van zorg

Basisvaardigheden

Een goede opgroeiomgeving

Bewegen en Sporten

Wijkondersteuningsteams

Financiële gezondheid

Goed onderwijs

Gezonde leefstijl

Jeugdhulp

Inclusieve samenleving

Werken aan kansengelijkheid

WMO

Sociale (wijk)netwerken

Voorkomen voortijdig

Bijzondere bijstand

Ondersteuning van vrijwilligers schoolverlaten

Inkomensvoorziening

Werk en dagbesteding

Sociale Werkvoorziening

Zelfstandig wonen

Verwarde personen

Bewonersinitiatieven

Zorg en veiligheid

€ 7 miljoen

€ 8 miljoen

€ 15 miljoen

€ 105 miljoen

Figuur 2: Grof overzicht van het sociaal domein in Schiedam, cijfers zijn een indicatie.

Uitvoering van beleid Naast de inhoudelijke invulling van de beleidsthema’s zoals deze hierboven zijn genoemd zijn er ook keuzes te maken in de manier van uitvoering. In de nieuwe visie kunnen hier eventueel suggesties voor gedaan worden. Hier volgt een overzicht op hoofdlijnen. 

Gemeenschappelijke regelingen Onze drie grootste wettelijke taken (participatie, Jeugdhulp en WMO) zijn belegd in gemeenschappelijke regelingen. In MVS verband ROGplus voor de WMO en Stroomopwaarts voor de participatiewet en schuldhulpverlening. In groter verband zijn we onderdeel van de GRJR (Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond). Vanaf 2023 voeren we het grootste deel van de jeugdhulptaken in MVS-verband uit. Ook voeren we dan een nieuwe manier van werken in.



WOT’s We hebben de laagdrempelige toegang tot de zorg en ondersteuning georganiseerd via de wijk0ndersteuingsteams, waarbij preventief en adequaat oplossen van hulpvragen het doel is. Dit gebeurt als het kan door WOT-medewerkers zelf en anders via een doorverwijzing naar geïndiceerde hulp of naar samenwerkingspartners uit het voorliggend veld.



Voorliggend veld De voorliggende voorzieningen in welzijn zijn georganiseerd via de methodiek van de thematafels onder de noemer Samen Schiedam. Bijna alle welzijnssubsidies vallen hieronder. Aanvullend hierop werken we met onderwijs- en kinderopvangpartners aan gemeenschappelijke doelen in het onderwijs (Strategische Educatie Agenda). Hiervoor heeft de gemeente ook subsidiegelden beschikbaar. En verder worden er via wijkregie subsidies beschikbaar gesteld voor kleinere initiatieven van inwoners.



Diversen Subsidies worden beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het beweeg- en sportbeleid. Onderwijshuisvesting voor de lange termijn organiseren we in

6

Visie Sociaal Domein – Startnotitie

samenwerking met het onderwijs via een Integraal Huisvestingsplan. En er zijn diverse projecten zoals langer zelfstandig thuis wonen en de maatwerkaanpak (dit is geen uitputtend overzicht).

Verbinding met andere beleidsterreinen Zonder samenwerking met andere afdelingen bij de gemeente kunnen doelen in het sociaal domein niet behaald worden. Denk bijvoorbeeld aan nieuwbouw in de stad waardoor in de toekomst minder woningaanpassingen nodig zijn, werkgelegenheid en openbare ruimte voor een gezonde leefomgeving.

Samenwerking buiten de gemeentelijke organisatie Ook met organisaties buiten de gemeentelijke organisatie zijn er verbanden. Denk aan de samenwerking met het zorgkantoor (Wet langdurige zorg), de zorgverzekeraars (Zorgverzekeringswet), huisartsen, organisaties in het welzijnsveld, wijkverpleegkundigen en inwoners die een initiatief hebben genomen om andere inwoners te helpen.

Figuur 3: Verbindingen tussen sociaal domein en andere domeinen

7

Visie Sociaal Domein – Startnotitie

1.3 Input van de gemeenteraad De gemeenteraad van Schiedam is actief betrokken bij het opstellen van deze startnotitie. Er zijn bijeenkomsten met de gemeenteraad geweest over de startnotitie. Daarnaast heeft de gemeenteraad in de afgelopen jaren veel stukken behandeld die input voor deze notitie zijn en later ook voor de visie zelf. Tot slot zijn er moties van de gemeenteraad die een relatie hebben met de visie.

1.3.1 Gesprekken met gemeenteraad Op 2 en 24 maart zijn er bijeenkomsten geweest met de gemeenteraad om input op te halen voor de startnotitie. Met name de bijeenkomst op 24 maart heeft veel opgeleverd. Er is toen in twee groepen een open gesprek geweest. In de bijlage bij deze notitie zijn de aantekeningen van deze avond bijgevoegd. Deze aandachtspunten zijn hieruit meegenomen:  Zorg dat in de uiteindelijke visie duidelijke en meetbare doelen komen  Zorg dat specifieke onderwerpen voldoende aandacht krijgen in de visie (zoals vrijwilligers, ‘rekening houden met kleinere partijen’ en kansengelijkheid)  Zorg dat in de visie voldoende aansluiting komt met aangrenzende beleidsvelden zoals veiligheid en wonen en maak dit ook inzichtelijk.  Zorg ervoor dat er ook regionaal aansluiting is (tegenstrijdigheden beperken)  Zorg voor een deugdelijk participatieproces waarbij de juiste partijen worden betrokken voor het doel dat we voor ogen hebben met de visie op het sociaal domein.

Figuur 4: Sfeerimpressie van raadsbijeenkomst van 24 maart

8

Visie Sociaal Domein – Startnotitie

1.3.2 Behandelde stukken door de gemeenteraad De gemeenteraad van Schiedam heeft stukken behandeld die uiteindelijk onderdeel zijn van de input voor de visie. Denk hierbij aan de regionale visie armoede en schulden, het Koersdocument Jeugdhulpmodel MVS of de visie op inburgering. Daarnaast kan de gemeenteraad een zienswijze schrijven op bijvoorbeeld ingediende begrotingen van gemeenschappelijke regelingen. De details hieruit worden meegenomen in de uitwerking voor de visie (zie 4.1). Wel wordt op hoofdlijnen duidelijk wat de gemeenteraad van belang acht: maatwerk, samenwerking in keten/ netwerken tussen partners, sturing op verbonden partijen, grip op kosten en kwaliteit in de dienstverlening. Op voorhand zijn dit belangrijke aandachtspunten in de ontwikkeling van de visie. Ook via moties geeft de raad richting over de positie en inhoud van de visie op het sociaal domein. In de unaniem aangenomen motie over de strategische visie op Stroomopwaarts (0807-2021) is het college verzocht om de strategische visie op Stroomopwaarts te laten dienen als onderlegger voor de bredere visie op het sociaal domein. De raad geeft hiermee aan dat de strategische visie van SOW dient als bouwblok voor visie sociaal domein. Dit sluit aan bij hoe het college dit ziet. Hetzelfde geldt overigens voor andere stukken zoals Jeugdhulpmodel MVS.

9

Visie Sociaal Domein – Startnotitie

2

Beoogd resultaat We willen graag duidelijke afspraken maken over wat we verstaan onder een nieuwe visie op het sociaal domein en wat opgeleverd moet worden. Daarom besteden we in dit hoofdstuk aandacht aan de opdrachtomschrijving en inhoudelijke kaders.

2.1 Opdrachtomschrijving Hieronder wordt zo scherp mogelijk de opdracht aan het college gedefinieerd. Opdracht

Op te leveren

Schrijf een nieuwe visie op het sociaal domein waarin we het vergezicht schetsen van hoe we tegen de sociale problematiek in onze stad aankijken, welke kaders we stellen voor een oplossingsrichting en sluit af met concrete doelstellingen waar de gemeente de komende jaren mee aan de slag kan.  Een procesbrief aan de gemeenteraad in het eerste kwartaal van 2021  Een visiedocument (zie 2.2 voor inhoudelijke kaders)  Een presentatie voor de gemeenteraad en andere belanghebbenden  Een publieksvriendelijke versie van het visiedocument in een nader te bepalen vorm.

Verhouding visie tot ander beleid

Lopende trajecten en staand beleid dienen als bouwblokken voor de visie. Dit geldt in ieder geval voor De agenda van Schiedam dat richtinggevend is en bijvoorbeeld ook voor de strategische visie op Stroomopwaarts of het koersdocument Jeugdhulpmodel MVS.

De afbakening

In de visie op het sociaal domein werken we alleen onderwerpen uit waarop het sociaal domein direct invloed heeft, bijvoorbeeld de wijkondersteuningsteams, de subsidies van SamenSchiedam of de aanbesteding in het kader van de Wmo. In die visie sociaal domein worden geen doelen gesteld die in andere visies opgenomen zijn zoals welke woningen er in Schiedam worden gebouwd. In de visie sociaal domein beschrijven we wel de manier waarop we samenwerken met andere beleidsterreinen. Vaststelling in de eerste raadsvergadering van 2023

Tijdpad Voorwaarden

- De nieuw te installeren gemeenteraad wordt op meerdere momenten actief meegenomen bij het uitwerken van de visie - Duidelijk moet zijn hoe de visie wordt doorvertaald naar uitvoeringsplannen en -programma’s - Participatie waar nodig (maak gebruik van beschikbare informatie) - Het stuk wordt budgetneutraal uitgewerkt en opgeleverd.

10

Visie Sociaal Domein – Startnotitie

2.2 Onderdelen van het visie document De exacte opbouw van het visiedocument zal in de loop van het traject worden bepaald. In dit startdocument stellen wij vast welke onderdelen een plek krijgen in het document.

Onderdelen

Toelichting

Reflectie uit visie 2012

Wat hebben we bereikt, geleerd en wat nemen we mee in de ontwikkeling van de nieuwe visie? Hier kijken we naar nationale en regionale maatschappelijke ontwikkelingen die relevant zijn. Ook wet- en regelgeving kan veranderen, dus wordt ook meegenomen. Hier kijken we naar specifieke ontwikkelingen als hoe we ontschot werken, hoe samengewerkt wordt tussen partners en gemeente, hoe we om willen gaan met de financiële situatie in het sociaal domein en hoe we omgaan met specifieke inhoudelijke beleidsontwikkelingen. Op basis van de analyse uit bovenstaande punten kan bepaald worden wat er in het sociaal domein bereikt kan worden in de komende jaren zodat we bijdragen aan gemeentebrede doelstellingen van Schiedam. Daarna kan bepaald worden binnen welke kaders deze doelen gerealiseerd worden. Hier zijn keuzes te maken als preventief - curatief, alle doelgroepen specifieke doelgroepen, dichtbij - op afstand van de praktijk. Ook kunnen we bepalen wat het gewenste kwaliteitsniveau van de ondersteuning is, wat de rol van de gemeente is in het oplossen van vraagstukken, welke leidende principes we centraal stellen en hoe we (contract)partners willen aansturen.

Beschrijving van (verwachte) maatschappelijke- en wettelijke ontwikkelingen voor komende jaren Ontwikkelingen en stand van zaken op specifieke thema’s binnen het sociaal domein in Schiedam

Het formuleren van een visietekst met aandachtspunten en doelstellingen voor de komende jaren Het formuleren van kaders voor oplossingsrichtingen (voor dit onderdeel werken we mogelijk scenario’s uit).

Let op: De visie op het sociaal domein is overkoepelend. In specifieke beleidsstukken wordt bepaald wat er precies wordt gedaan op het gebied van bijvoorbeeld taal (Ambitieplan Taalvaardig Schiedam), werk en inkomen (Strategische visie SOW) of Sport (Kadernota en uitvoeringsprogramma sport).

Het formuleren van concrete doelen waar het de gemeente de komende jaren aan kan werken.

11

Deze doelen kunnen gericht zijn op beleidsinhoud maar kunnen ook gaan over de manier van werken of de aansturing van partners.

Visie Sociaal Domein – Startnotitie

3

Inhoudelijk kader Op basis van ontwikkeling op specifieke dossiers en van gesprekken met collega’s en de raad zijn er op voorhand al een aantal inhoudelijke punten die een plek moeten krijgen in het visiedocument.

3.1 Aandachtspunten voor regie We zien (vooralsnog) vijf aandachtspunten die relevant zijn voor de manier waarop de gemeente Schiedam regie voert en samenwerkt met partners in de stad. Uitvoering Welke werkwijzen of methoden hanteren we? Wat besteden we uit en op welke manier doen we dat? Inkoop, subsidiëring of door middel van een gemeenschappelijke regeling? Keuzes hierin zeggen iets over hoe de gemeente zich wil verhouden tot uitvoerende organisaties en de sturing hierop. De nota verbonden partijen biedt al kaders. In de visie op het sociaal domein kan daar in meer detail invulling aan worden gegeven. Normaliseren (afschalen) Een tweede thema is de normalisering van hulpvragen. In andere woorden: hoe kunnen we lichtere hulp inzetten om zware hulp te ondersteunen, te vervangen of te voorkomen? Stroomopwaarts doet dit o.a. door samen te werken met lokale partners die specifieke doelgroepen begeleiden en activeren. MVS-jeugdhulp doet dit in het nieuwe model door samen te werken met partners in de stad die vroegtijdig een rol kunnen spelen bij hulpvragen. En ROGplus doet dit door specifieke opdrachten uit te besteden aan onderaannemers als Zorg Samen MVS. En ook de WOT’s hebben hier een belangrijke rol omdat zij proberen om zoveel mogelijk lichte hulpvragen af te vangen of anders door te verwijzen.

Om te kunnen normaliseren of afschalen is een goede samenwerking nodig tussen alle partners op alle hulpniveaus (waaronder ook zorgverzekeraars, huisartsen en fondsen). In de praktijk blijkt dit nogal eens een uitdaging te zijn. Verwachting, rolopvatting, belangen en aansturing zijn belangrijke punten om naar te kijken. Gedeelde doelen Daarnaast wordt er nog te veel op eilanden gewerkt. Als een partner een aanbesteding heeft gewonnen, zouden zij breder moeten blijven kijken naar de gezamenlijke doelen in de gemeente en vanuit dat perspectief een bijdrage leveren. Uiteraard binnen de afspraken die zij met de gemeente hebben gemaakt. Afbakening van doelgroep Een andere belangrijke vraag is: wat doen we voor welke Schiedammers. Voor alle Schiedammers kan je zorgen voor een goede sociale infrastructuur met bijvoorbeeld sportverenigingen. Daarnaast zijn er Schiedammers met lichte en zware hulpvragen. De vraag is waar de grens ligt. Hoe willen wij als gemeente de beschikbare middelen besteden? En hoever willen wij gaan in de ondersteuning? Door de rol van de gemeente op het gebied van sociaal-maatschappelijke vraagstukken goed te definiëren, scheppen we duidelijke verwachtingen en kunnen we keuzes maken.

12

Visie Sociaal Domein – Startnotitie

Verbinding en samenwerking Met het MVS-jeugdhulpmodel wordt de trend doorgezet om minder te denken in hokjes maar vanuit de inwoner te kijken naar wat echt nodig is. Hoe een traject loopt en wie daarin een rol heeft is dan niet precies te voorspellen, en dat is ook niet erg. Wat dit wel vraagt is een nauwe samenwerking tussen alle betrokkenen in de stad. Hier moet extra aandacht voor komen.

3.2 Specifieke inhoudelijke thema’s Hoewel de visie op het sociaal domein niet op specifieke dossiers invulling geeft bieden deze wel input voor de visie. Op dit moment zien we dat twee thema’s van grote invloed zijn op de zelfredzaamheid van Schiedammers. Armoede en schulden Armoede en schulden zijn hardnekkig problemen in onze stad. Veel sociale problematiek hangt samen met dit thema (basisvaardigheden, gezondheidsvaardigheden, criminaliteit en het benutten van kansen). Stroomopwaarts heeft bijvoorbeeld een Schuldenlab, we hebben sinds kort de Stichting Urgente Noden (SUN) en we hebben verschillende armoederegelingen. Daarnaast is er ook een regionale visie op armoede en schulden vastgesteld. Dit onderwerp komt uitgebreid terug in de Strategische visie op Stroomopwaarts. Op basis van dit stuk zal worden gekeken wat er hierover nog in de visie op het sociaal domein meegenomen kan worden. Daarbij ligt de nadruk op de aansluiting van Stroomopwaarts op lokale initiatieven. Basisvaardigheden Om goed mee te kunnen doen in de maatschappij en gelijke kansen te krijgen, hebben inwoners basisvaardigheden nodig. Digitale vaardigheden zijn bijvoorbeeld heel belangrijk, zo bleek ook tijdens de pandemie. Ook taalvaardigheid is in Schiedam een grote uitdaging. Gebrek aan basisvaardigheden vinden we bij alle Schiedammers, van jong tot oud.

Het borgen dat basisvaardigheden goed worden ontwikkeld zal in de visie nadrukkelijk worden meegenomen. Uiteraard zijn er nog veel meer relevante thema’s die hier genoemd kunnen worden zoals gezondheid, inclusie, jeugd, ouderen, mobiliteit, wonen en educatie. Deze onderwerpen worden ook meegenomen in het onderzoek. Maar bovengenoemde thema’s spelen een bovengemiddelde rol bij het oplossen van sociale vraagstukken in onze stad.

3.3 Andere ontwikkelingen Ook een aantal (lokale) maatschappelijke ontwikkelen moeten benoemd worden in de visie omdat zij grote invloed hebben op het sociaal domein. Stedelijke vernieuwing Schiedam Nieuwland en Oost vormen samen één van de 16 door het Ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK) aangewezen kwetsbare gebieden in Nederland waar een stedelijke vernieuwingsaanpak nodig is. We hebben in 2020 een voorstel gedaan aan het ministerie van BZK voor een meerjarige integrale gebiedsaanpak. Met het budget van BZK zou een groot deel van de investeringen in Nieuwland en Oost kunnen worden gefinancierd. De doelen voor

13

Visie Sociaal Domein – Startnotitie

stedelijke vernieuwing zijn niet anders dan doelen uit de visie sociaal domein. Stedelijke vernieuwing maakt het mogelijk om in bepaalde wijken extra te investeren.

Energietransitie De gemeenteraad heeft Groenoord als eerste wijk aangewezen om aan te sluiten op een warmtenet. Hiermee zet Schiedam een belangrijke stap in de energietransitie. Bij de behandeling van dit voorstel heeft de gemeenteraad als voorwaarde gesteld dat dit moment ook aangegrepen moet worden om de wijk als geheel op sociaal-maatschappelijk gebied verder te helpen. De overstap naar het warmtenet is een lang traject en zo ook de voorgenomen ontwikkeling in het de wijk. Dit heeft implicaties voor hoe er gewerkt wordt in de komende jaren en wordt daarom in de visie meegenomen.

14

Visie Sociaal Domein – Startnotitie

4

Onderzoeksopzet De visie op het sociaal domein zal tot stand komen door het bestuderen van beleidsstukken en participatie met het veld. In 4.1 delen we de stukken die we op dit moment kennen en meenemen in het proces. In de 4.2 laten we zien hoe het participatieproces eruitziet. En in 4.3 delen we de voorlopige planning en manier van uitvoering.

4.1 Relevante stukken Binnen de gemeente Schiedam is er de afgelopen jaren hard gewerkt en is er dus al een hoop informatie voor handen. Diverse beleidsstukken die in de afgelopen jaren vastgesteld (of nog in ontwikkeling zijn) dienen als bouwsteen of input voor de visie op het sociaal domein. Zowel de beleidsinhoud als de opbrengsten van de participatie worden meegenomen in de uitwerking van visie. Het gaat om deze beleidsstukken:                 

Stadsvisie Ambitieplan Taalvaardig Schiedam, 2020 Bestek Jeugdhulpmodel MVS, 2021 Evaluatie WOT’s, 2020 Kadernota en uitvoeringsprogramma Bewegen en sporten Schiedam Kadernota en uitvoeringsprogramma’s veiligheid, 2021 Koersdocument Jeugdhulpmodel MVS, 2020 Omgevingsvisie, 2022 Plan van aanpak eenzaamheid, 2019 Regionale visie armoede en schulden, 2019 Schiedam Regenboogstad – plan van aanpak LHBTI, 2019 Strategische Educatie Agenda, 2020 Strategische visie SOW, 2021 Uitvoeringsplannen SamenSchiedam, 2021 Visie op inburgering, 2019 Visie Sociaal domein, 2012 Woonvisie, 2020

15

Visie Sociaal Domein – Startnotitie

4.2 Participatie met het veld Behalve uit de relevante stukken uit paragraaf 4.1 halen we ook informatie op door gesprekspartners te betrekken. Het participatieproces baseren we op het participatiebeleidsstuk Samenwerken in Schiedam dat op dit moment nog in ontwikkeling is. De rode draad in dit stuk is dat Schiedammers zo veel mogelijk worden betrokken. Hierbij kijken we scherp naar input die nodig is. Daarom voeren we gesprekken met samenwerkingspartners of (vertegenwoordiging van) inwoners die relevant zijn voor het schrijven van de visie.

‘Helikoptergesprekken’ Er is gekozen om in eerste instantie de informatie die er al is goed te gebruiken. De beleidsstukken van paragraaf 4.1 zijn goede bouwstenen voor de visie. Voor deze stukken is er al input uit de stad opgehaald. Aanvullend daarop worden gesprekken gevoerd met betrokkenen die een helikopterview hebben op de diverse thema’s binnen het sociaal domein. Gezien de aard van de visie (visie is kaderstellend) is er behoefte aan overkoepelende informatie over het sociaal domein in termen van trends, ontwikkelingen en impact. Daarom is gekozen voor participatie onder de noemer ‘helikoptergesprekken’. Door vanaf een afstand te kijken naar een onderdeel van het sociaal domein maar toch met de benodigde diepgang van deze gesprekspartner, halen we in relatief korte tijd de relevante informatie op. De hoofdvragen in de gesprekken zijn bijvoorbeeld: wat ziet u gebeuren binnen uw thema in het sociaal domein, wat zijn onze (gedeelde) ambities, wat zijn uw plannen om deze (gedeelde) ambitie in te vullen, hoe voeren we deze plannen uit, waar moeten keuzes gemaakt worden en wat adviseert u? Gesprekspartners die die tot nu toe in beeld zijn staan hieronder genoemd. Gesprekken op directie-, management- of seniorniveau zullen naar onze inschatting de benodigde input geven.

Gaandeweg kunnen er misschien meer relevante gesprekspartners in beeld komen die aan deze lijst toegevoegd worden. Mocht tijdens het traject blijken dat er informatie mist dan zullen belangengroepen (zoals cliëntenraden, adviesraden of eventueel wijkoverleggen) aanvullend worden bevraagd.

Gemeente Schiedam  Gemeenteraad  Participatieraad  Burgemeester en wethouders  Beleidsadviseurs en accounthouders op alle relevante thema’s SOW ROG+ Bibliotheek CJG SchuldenLab DSW Woonplus Veiligheid en politie Huisartsen/ Zel Verenigingsondersteuners Partners van SamenSchiedam

16

Visie Sociaal Domein – Startnotitie

WOT’s Onderwijs (incl. kinderopvang)

4.3 Planning en uitvoering In onderstaand figuur is het tijdpad weergeven van het traject. Belangrijk is dat er tijdens het proces een nieuwe gemeenteraad aantreedt (Q2 2022). Afhankelijk van hoe dit loopt worden de sessies ingepland met de nieuwe gemeenteraad. Hoeveel sessies dit zullen zijn zal in op dat moment bepaald worden.

Onderzoek en gesprekken extern

Bestuderen stukken en houden van gesprekken (buiten gemeente en met beleid binnen gemeente)

Productie stukken

Bestuurlijke interactie

Q3

Q4

Concept bespreken met belanghebbenden

Schrijven concept Procesbrief “oude gemeenteraad”

2022

Q1

Concept voorstel

Aanpas sen Concept

Inhoudelijke sessies met gemeente- en participatieraad

Q2

Definitief voorstel Bespreking met het college

Q3

Q4

Vaststelling gemeenteraad

2023

Startdocument Visie Sociaal domein

Q1

Visie op het sociaal domein

De uitvoering van het traject wordt door de ambtelijke organisatie van de gemeente opgepakt. Zij betrekken andere experts en belanghebbenden in het proces. Zo kan het traject budgetneutraal worden uitgevoerd, maar het vraagt wel om een behoorlijke tijdsinvestering van betrokken ambtenaren in het komende jaar.

17

Visie Sociaal Domein – Startnotitie

Colofon Stadskantoor, Stadserf 1 Postbus 1501, 3100 AE Schiedam 14 010 schiedam.nl

18