Staatsbosbeheer Midden Delfland Achter de schermen 2022

Wat zijn de ontwikkelingen waar

Achter de schermen bij groengebieden Midden-Delfland

Coöperatief Beheer groengebieden Midden-Delfland (CBG) mee te maken heeft? We lichten enkele onderwerpen uit en bieden zo een kijkje achter de schermen.

Proces speelnatuur Abtswoudse bos > Het ging beslist niet van een leien dakje, de planvorming rond speelnatuur in het Abtswoudse bos. Nu er groen licht is voor het ontwerp, blikken we terug op het proces en benoemen we de lessen die we hebben getrokken. Net als andere gebieden in Coöperatief Beheer groengebieden Midden-Delfland (CBG) kreeg ook het Abtswoudse bos een flinke opknapbeurt. In lijn met de visie van Staatsbosbeheer en CBG op beleefbare natuur en beweegvriendelijke omgeving was er een speelplek voor kinderen gepland. Juist daar begon het te knellen voor omwonenden uit de Delftse wijk Tanthof. “Het natuurgebied grenst direct aan deze wijk en wordt door bewoners vooral gebruikt voor ommetjes en om de hond uit te laten,” vertelt John Verheusen, landschapsontwerper bij Staatsbosbeheer. ”Het beheerteam had een voorstel voor een speelbos gepresenteerd vanuit het idee: een natuurspeelplaats voor de buurtkinderen, dat wil toch iedereen?’ maar het plan ging al gauw een eigen leven leiden. Omwonenden voorzagen één grote speeltuin met flinke parkeerdrukte, overlast van kinderen, hangjongeren en zwervers. En dat in hun rustige ‘achtertuin’. De hakken gingen stevig in het zand.”

Als dat gebeurt, dan sta je met 1-0 achter, weet John. Hij kwam in maart 2022 het team versterken en splitste het ontwerp op in natuurontwikkeling en speelnatuur. “Ik bekijk een gebied altijd in twee delen: eerst de natuurwaarde en daarna welke activiteiten en recreatievormen daarbij mogelijk zijn.” Staatsbosbeheer organiseerde een inloopmarkt, rondleidingen en ‘praattafels’ waar bewoners hun zorgen en ideeën konden delen. “We zijn opnieuw het gesprek aangegaan. We legden uit dat het primair ging om natuurontwikkeling, waarbij de natuur juist dichter bij de woonwijk kwam. Met daarbij een stukje speelnatuur vlakbij de woonwijk zodat de kinderen uit de buurt er veilig konden spelen en kennismaken met natuur. Juist geen grootschalige voorzieningen die mensen van buiten de wijk zouden kunnen aantrekken.”

Waardevolle lessen Dat wierp een ander licht op de zaak. Het ontwerp voor natuurontwikkeling was al gauw akkoord en na enkele inspraakrondes konden de meeste bewoners zich ook vinden in de speelnatuur. Al met al was het een tijdrovend proces, aldus John. Hij kan er wel de nodige lessen uit filteren: “Om te beginnen moet je bij dergelijke trajecten de tijd nemen om van tevoren met stakeholders om tafel te gaan. Denk niet te weten waaraan behoefte is, vraag er gewoon naar. Dat lijkt misschien omslachtig en tijdrovend, maar het betaalt zich later dubbel en dwars terug. Zorg ervoor dat er echt iets te participeren valt en wees eerlijk en open in je communicatie – ook als het betekent dat wensen niet gehonoreerd kunnen worden. Bespreek dilemma’s bij voorkeur niet in een plenaire bijeenkomst. In kleine groepjes kun je veel beter ingaan op zorgen en genuanceerd het gesprek met elkaar voeren.”

Beeld: Floor van Leeuwen

“Denk niet te weten waaraan behoefte is, vraag er gewoon naar”

Ontwerp splitsen

Abtwoudse Bos.

Ruimte voor biodiversiteit > In Midden-Delfland zijn de beheerplannen dit jaar op de schop gegaan. Door voor een ander doeltype te kiezen, is ook het beheer veranderd. Natuurlijker, met meer oog voor biodiversiteit. Minder maaien, meer biodiversiteit en samenwerken met gebiedspartners. Dat was kortgezegd de uitkomst van de inventarisatieronde die Staatsbosbeheer afgelopen 2,5 jaar deed bij de gemeenten van Coöperatief Groenbeheer MiddenDelfland (CBG): Vlaardingen, Delft, Schiedam, Midden-Delfland, Maassluis en Westland. “In de CBG-gebieden ligt de recreatiedruk behoorlijk hoog,” licht Laurens Bonekamp, teamleider Staatsbosbeheer Midden-Delfland, toe. “Geen wonder dus dat het beheer vooral op recreatie gericht was. Tegelijkertijd constateerden we dat het gebruik van bijvoorbeeld speel- en ligweides verandert en dat bood kansen om via simpele aanpassingen in het beheer, meer ruimte te geven aan biodiversiteit. Zonder de recreatieve functie uit het oog te verliezen overigens; op veel plekken kunnen we die zelfs versterken.”

Ecologisch maaibeleid “Kruiden- en bloemrijke bermen en graslanden, en meer variatie in hoogte en soorten begroeiing. Dat trekt insecten, vogels en kleine zoogdieren”, vat Laurens het ecologisch beheer samen. “Het maaibeleid hebben we daarvoor aangepast. Door op sommige plekken minder vaak te maaien en het maaisel ook af te voeren, ontwikkelt zich een grotere variatie aan planten. De focus ligt de komende jaren op bloeiende kruiden. Op sommige plekken gaan we daarvoor al in mei maaien. Een boswachter ecologie van Staatsbosbeheer loopt voor om broedende vogels te beschermen.”

“We werken samen met de omgeving, met agrariërs en gebiedspartners” Gebiedspartners Zo eenvoudig als het lijkt, zo ingrijpend is deze verandering voor het beheerplan en de uitvoering. “In het Terrein Beheer Model zijn gestandaardiseerde beheermaatregelen vastgelegd die horen bij een bepaald doel voor een terrein. Verandert het doeltype, dan veranderen ook de beheermaatregelen en daarmee de afspraken met de aannemers”, legt Laurens uit. Dat leidde tot een nieuw bestek en aanbesteding. “Het past in onze filosofie om samen te werken met de omgeving, met agrariërs en maatschappelijke organisaties. Zo zochten we voor de zuidrand van Midden-Delfland een partij met kennis en ervaring van agrarisch recreatiebeheer en biodiversiteit. We zijn dus heel blij dat er nu een langjarig contract ligt met agrarische natuurvereniging Vockestaert. Deze vereniging kent het gebied en de stakeholders door en door. Hun schaapskudde is een mooie blijvende aanwinst voor het gebied, want we willen juist graag natuur, recreatie en landbouw met elkaar verbinden en zichtbaar maken.”

Maatschappelijke rol Voor de overige CBG-gebieden neemt aannemingsbedrijf A.K. Barendregt de uitvoering van het beheer voor z’n rekening. Laurens: “Deze partij heeft veel aandacht voor biodiversiteit en milieu. Daarnaast stuurt het op inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dat past helemaal bij de maatschappelijke doelstelling van Staatsbosbeheer.”

Colofon November 2022 | Staatsbosbeheer

verzorgt het beheer van de groen- en recreatiegebieden in opdracht van het Coöperatief Groenbeheer Midden-Delfland.

Beeld: Marleen Annema Fotografie

“De focus ligt de komende jaren op bloeiende kruiden”