Samenvattend Rapport Integriteitstoets kandidaat-wethouder Schiedam maart 2021

Integriteitstoets politiek ambtsdragers t.b.v. kandidaat-wethouder

Samenvattend rapport Gemeente Schiedam

BMC 25 maart 2021 drs. J. Slooijer MSM CMC en drs. J. Lammers CMC Projectnummer: PO020622 Correspondentienummer: DH-2503-0984 Classificatie: Vertrouwelijk

BMC Onderzoek Laan van Zuid Hoorn 70 2289 DE Rijswijk

KVK 32078667 www.bmc.nl IBAN NL91ABNA0504035754 BTW NL80.86.63.598 B.01

Inhoud Hoofdstuk 1 Inleiding

1

1.1 Achtergrond

1

1.2 Doel en vraagstelling

1

1.3 Juridisch en moreel kader

1

1.4 Focus van de integriteitstoets

2

1.5 Zorgvuldigheid

2

1.6 Protocol

3

1.7 Verantwoording van de aanpak

3

Hoofdstuk 2 Bevindingen integriteitstoets

5

2.1 Hoofdfuncties en belangen

5

2.2 Nevenfuncties

5

2.3 Familie en vrienden

5

2.4 Maatschappelijke activiteiten

6

2.5 Antecedentenonderzoek

6

2.6 Persoonlijke opvattingen over het functioneren als ‘goed bestuurder’

6

2.7 Tot slot

6

Bijlage 1 Vragenlijst integriteitstoets

Dit document is opgesteld door BMC en de (auteurs)rechten met betrekking tot de inhoud en het format van dit document berusten bij BMC. Dit document is uitsluitend bedoeld voor gebruik door de opdrachtgever en mag niet worden gepubliceerd of aan anderen ter beschikking worden gesteld zonder uitdrukkelijke voorafgaande toestemming van de opdrachtgever.

7

Vooraf In opdracht van burgemeester C.H.J. Lamers van de gemeente Schiedam heeft een integriteitstoetsing plaatsgevonden van mevrouw drs. A.J.M. LaanGeselschap te Rotterdam als kandidaat voor de functie van wethouder van de gemeente Schiedam. Dit rapport bevat in de volgende hoofdstukken een samenvatting en eindconclusie voor deze kandidaat. De gemeente Schiedam heeft een Gedragscode Integriteit Politieke Ambtsdragers, die is vastgesteld op 10 juli 2014. In deze gedragscode zijn normen en spelregels omschreven hoe politiek ambtsdragers dienen te handelen om potentiële of reële belangenconflicten te voorkomen. In het Bestuurs- en Beleidsakkoord 2018-2022 Bouwen met nieuwe energie van 24 april 2018 spraken de collegepartijen uit elkaar scherp te houden op integer handelen en elkaar daarop aan te spreken. Dit zijn belangrijke kaders waartegen de integriteitstoets is afgezet.

Hoofdstuk 1

Inleiding

1.1 Achtergrond Artikel 11 van het Reglement van Orde bepaalt dat de voorzitter van de raad een ad hoc Commissie Benoeming Wethouders instelt. Deze commissie verricht onderzoek naar de benoembaarheid van één of meerdere wethouders en brengt ter zake aan de raad schriftelijk verslag uit. De burgemeester heeft als voorzitter van de raad ter ondersteuning van de commissie op 30 maart 2021 aan BMC opdracht gegeven een integriteitstoets af te nemen van mevrouw drs. A.J.M. (Antoinette) Laan-Geselschap, kandidaatwethouder. 1.2 Doel en vraagstelling Een integriteitstoets vergroot het integriteitsbewustzijn van nieuw te benoemen wethouders en brengt eventuele integriteitsrisico’s in beeld. In een gesprek worden zij zich bewust van mogelijke belemmeringen voor de functievervulling en kunnen zij eventuele risico’s op een aanvaardbaar niveau beheersbaar maken, voor zover zij niet reeds maatregelen genomen hebben. De toets ondersteunt de kandidaat bij het maken van keuzes. Daarnaast biedt de toets het handvat om integriteit binnen het bestuur van de gemeente Schiedam bespreekbaar te houden. De integriteitstoets geeft antwoord op de volgende vragen: 1. Zijn er nu of in de toekomst mogelijke integriteitsrisico’s die een belemmering vormen voor het functioneren als ‘goed bestuurder’? 2. Wat zijn de mogelijkheden om de eventuele risico’s op een aanvaardbaar niveau beheersbaar te maken? 3.

Op welke wijze kan ondersteuning worden geboden om de bestuurlijke integriteit in deze raadsperiode te borgen? 1.3 Juridisch en moreel kader Integer handelen wordt omschreven als handelen overeenkomstig de (daarvoor) geldende morele normen en waarden en de daarmee samenhangende regels.1 Kaders voor het functioneren van politiek ambtsdragers zijn te vinden in geschreven (zoals in de Gemeentewet, de Code voor goed openbaar bestuur, de model-gedragscode) en ongeschreven regels, gebruiken en morele opvattingen. Dat geldt ook voor de gemeente Schiedam. De kaders zijn daarmee mede afhankelijk van de politiek-bestuurlijke context van de gemeente Schiedam, de bestuursstijl en -cultuur, ongeschreven regels, gebruiken en morele opvattingen. De gemeente Schiedam heeft een Gedragscode Integriteit Politieke Ambtsdragers, die is vastgesteld op 10 juli 2014. In deze gedragscode zijn normen en spelregels weergegeven hoe politieke ambtsdragers dienen te handelen om potentiële of reële belangenconflicten te voorkomen. 1

L.W.C.J. Huberts, Integriteit en integrisme in bestuur en samenleving. Wie de schoen past trekke hem aan, 2005. 1/8 Rapport Integriteitstoets kandidaat-wethouder gemeente Schiedam

In het Bestuurs- en Beleidsakkoord 2018-2022 Bouwen met nieuwe energie van 24 april 2018 spreken de collegepartijen uit elkaar scherp te houden op integer handelen en elkaar daarop aan te spreken. In de afgelopen jaren is een bestuurscultuur ontwikkeld dat het college van burgemeester en wethouders collegiaal bestuurt. Dit betekent dat besluiten die tot de bevoegdheid van het college behoren gezamenlijk worden genomen. Verder geldt de primus-secundusafspraak waarbij een tweede wethouder meekijkt in de besluitvorming, als de eerste wethouder vanuit een (dreigend) persoonlijk belang even moet wijken. Collegeleden die voor integriteitsdilemma’s zouden komen te staan, bespreken deze in de vergadering van het college dan wel met de burgemeester als voorzitter van het college. Kaders en spelregels zijn uiteraard niet ‘in beton gegoten’, maar zijn veranderlijk en zullen voortdurend aandacht vragen van het bestuur en de politiek bij nieuwe ontwikkelingen. 1.4 Focus van de integriteitstoets De vraagstelling betreft de toets van de kandidaat-wethouder aan de genoemde kaders en spelregels. Voor de inhoud van de toets sluiten de onderzoekers aan bij de Handreiking integriteitstoetsing kandidaten voor decentrale politieke partijen van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

2 Relevante onderwerpen die tijdens het gesprek aan de orde komen zijn:  Nevenfuncties (organisaties, functies, tijdsbesteding, vergoeding).  Financiële belangen (bedrijven of instellingen, zeggenschap, relatie met gemeente, persoonlijke financiën).  Maatschappelijke activiteiten (verenigingen, stichtingen, lidmaatschappen, bestuursfuncties).  Familierelaties en vriendschappelijke relaties (belangen en functies van familierelaties en vriendschappelijke relaties).  Persoonlijke opvattingen over wat het betekent te functioneren als ‘goed bestuurder’ en hoe in bepaalde situaties zal worden gehandeld. 1.5 Zorgvuldigheid Aangezien de integriteitstoets zich nadrukkelijk begeeft op het gebied van de persoonlijke levenssfeer van de nieuw te benoemen wethouder, is het proces met strikte privacy- waarborgen omgeven. Dit betekent dat de kandidaat zelf een volledige terugkoppeling van de bevindingen van de toets ontvangt. In de rapportage aan de burgemeester als bestuurlijk verantwoordelijke en formeel opdrachtgever en aan de Commissie Benoeming Wethouders wordt volstaan met een samenvatting en de eindconclusie. Eveneens uit oogpunt van zorgvuldigheid zijn de gesprekken gevoerd door twee onderzoekers/adviseurs.

2

Handreiking integriteitstoetsing kandidaten voor decentrale politieke partijen, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, januari 2017.

2/8 Samenvattend rapport Integriteitstoets kandidaat-wethouder gemeente Schiedam

1.6 Protocol Voor het uitvoeren van de toets pasten de onderzoekers het volgende protocol toe: 1. De burgemeester is opdrachtgever voor de toets. De onderzoekers zijn opdrachtnemer en leggen verantwoording af aan de burgemeester. Desgewenst vindt tussentijds communicatie plaats over de voortgang. 2. Indien gedurende de uitvoering van de toets het vermoeden mocht ontstaan dat er sprake is van een integriteitsschending, maken de onderzoekers hiervan direct melding aan de burgemeester. Er wordt geen onderzoek hiernaar gedaan zonder uitdrukkelijke aanvullende opdracht daartoe van de burgemeester. 3. De onderzoekers gaan ervan uit dat de nieuw te benoemen wethouder bereid is haar volle medewerking aan de toets te verlenen. Dit houdt in dat de gevraagde informatie snel beschikbaar wordt gesteld aan de onderzoekers. Tevens houdt dit in dat zij op korte termijn beschikbaar is voor een gesprek met de onderzoekers naar aanleiding van de bevindingen. 4. De onderzoekers nemen de vereiste vertrouwelijkheid en geheimhouding in acht. 5. De onderzoekers nemen de ROA-code3 in acht en inventariseren feiten en opvattingen naar de eisen van deugdelijk onderzoek. 1.7 Verantwoording van de aanpak 1. De onderzoekers bereidden zich voor op de uitvoering van de toets door: a.

Een informatief gesprek met zowel de griffier als met de burgemeester te voeren over de politiek-bestuurlijke context van de gemeente Schiedam, de bestuursstijl en -cultuur, ongeschreven regels, gebruiken en morele opvattingen. Deze gesprekken vonden in het kader van de toetsing van eerdere kandidaat-wethouders plaats in december 2020 en zijn herhaald op 22 en 24 maart 2021. b. Beschikbare documenten ten aanzien van de besturingsfilosofie, normen en waarden, zoals de gedragscode, zijn bestudeerd. 2. De onderzoekers voerden de toets uit door: a. Op 20 maart 2021 een brief met informatie over de integriteitstoets aan mevrouw Laan te sturen. Daarbij is aan haar gevraagd:  de bij brief bijgevoegde integriteitsvragenlijst uiterlijk 23 maart ingevuld aan te leveren bij de onderzoekers;  een curriculum vitae, een uittreksel van het Bureau Kredietregistratie (BKR) en een Verklaring omtrent het gedrag (VOG) aan te leveren bij de onderzoekers. De integriteitsvragenlijst bevatte vragen die betrekking hebben op:  hoofdfuncties en belangen;  nevenfuncties;  familie en vrienden;  overige punten die van belang zijn. Mevrouw Laan heeft de vragenlijst ingevuld, ondertekend met als dagtekening 21 maart 2021 en samen met haar CV tijdig ingestuurd. Zij heeft daarmee tevens aangegeven de Gedragscode Integriteit politieke 3

BMC is lid van de Raad van Organisatie Adviesbureaus (ROA).

3/8 Samenvattend rapport Integriteitstoets kandidaat-wethouder gemeente Schiedam

ambtsdragers van de gemeente Schiedam, vastgesteld op 10 juli 2014, te onderschrijven. Een blanco exemplaar van de vragenlijst is opgenomen als bijlage 1. b. Een antecedentencheck die bestaat uit:  Het Uittreksel Bureau Krediet Registratie (aangeleverd door mevrouw Laan, gedagtekend 2 juli 2020).  Het op 22 maart 2021 onderzoeken van via internet te raadplegen openbare bronnen, te weten: o zoekmachine met als trefwoord de eigennaam afzonderlijk en in combinatie met de trefwoorden integriteit, schending integriteit, conflict, misbruik; o LinkedIn; o Social media: Twitter, Facebook, Instagram en YouTube. Hierbij is met name gekeken naar de aard van de uitlatingen en de verbinding met of aan specifieke (belangen)groeperingen of actiegroepen.  De aangeleverde Verklaring Omtrent Gedrag is afgegeven op 8 juli 2020, waarbij het onderzoek zich heeft gericht op het specifieke screeningsprofiel Politieke ambtsdragers. c. Op 24 maart 2021 is met mevrouw Laan een individueel en vertrouwelijk gesprek gevoerd over de bevindingen uit de vorige stappen. Tevens zijn enkele praktijkcases voorgelegd om de persoonlijke opvattingen over het functioneren als goed bestuurder te bespreken. Deze zijn op 22 maart 2021 ter voorbereiding op het gesprek aan mevrouw Laan toegezonden.

Deze praktijkcases waren eerder kort besproken met de burgemeester om te waarborgen dat deze passen bij de schaal en de context van de gemeente Schiedam. d. De onderzoekers hebben een risicoanalyse opgesteld met de eventuele risico’s en beheersmaatregelen ten behoeve van mevrouw Laan en deze vertrouwelijk aan haar toegezonden. Op 24 maart 2021 heeft mevrouw Laan de persoonlijke rapportage in concept ontvangen, met de mogelijkheid om een reactie te geven. De reactie kon schriftelijk gegeven worden, en desgewenst kon een tweede (telefonisch) gesprek met de onderzoekers plaatsvinden. De deadline voor de reactie en eventuele tweede (telefonische) gesprekken was 25 maart 2021, 14.00 uur. Daarna is de rapportage definitief gemaakt met verwerking van de eventuele reactie van mevrouw Laan in de rapportage. e. De samenvatting met de eindconclusie als een rapportage van de voor de benoembaarheid relevante bevindingen is opgesteld en met instemming of anders met vermelding van de reactie van mevrouw Laan toegezonden aan de burgemeester op 26 maart 2021. f. Desgewenst ondersteunen de onderzoekers de burgemeester c.q. de Commissie Benoeming Wethouders bij het uitbrengen van verslag aan de raad op 6 april 2021. Door de opdrachtgever zijn kantoorfaciliteiten aan de onderzoekers ter beschikking gesteld.

4/8 Samenvattend rapport Integriteitstoets kandidaat-wethouder gemeente Schiedam

Hoofdstuk 2

Bevindingen integriteitstoets

Dit hoofdstuk bevat de samenvatting en eindconclusie van de bevindingen uit de integriteitstoets zoals in hoofdstuk 1 omschreven van mevrouw drs. A.J.M. (Antoinette) Laan-Geselschap met het oog op de benoeming als wethouder van de gemeente Schiedam. Indien van toepassing zijn beheersingsmaatregelen en bijzondere maatregelen opgenomen om de bestuurlijke integriteit te ondersteunen/te borgen. 2.1 Hoofdfuncties en belangen Mevrouw Laan was lid van de Tweede Kamer van november 2017 tot 31 maart 2021. Zij is daarvoor wethouder geweest in de gemeente Rotterdam. Door haar ervaring is zij goed bekend met de verantwoordelijkheid die het wethouderschap met zich meebrengt. Er waren of zijn geen andere functies of belangen van mevrouw Laan bekend bij of ten behoeve van de gemeente Schiedam. Bij de Kamer van Koophandel is haar onderneming Avenue Services ingeschreven. Deze onderneming ontplooit momenteel geen activiteiten en blijft gedurende de wethoudersperiode een slapend bestaan voeren, behoudens voor het factureren van vergoedingen (presentiegelden) van onderstaande nevenfuncties. Aangezien de hoofdfunctie is beëindigd, en er geen andere functies worden bekleed door mevrouw Laan zijn er geen belangen bekend die een risico vormen voor de uitoefening van het ambt van wethouder in de gemeente Schiedam.

2.2 Nevenfuncties Mevrouw Laan heeft de volgende nevenfuncties:  Voorzitter van de Raad van Advies van de Stichting Erasmus Sport te Rotterdam.  Voorzitter van het Curatorium van het Marnix gymnasium te Rotterdam.  Lid van de Straatnamencommissie in de gemeente Rotterdam.  Lid van de Raad van Toezicht van de Stichting Sportsupport te Rotterdam (ingaande 1 april 2021). De tijdsbelasting voor deze nevenfuncties beperkt zich tot het gemiddeld eens per kwartaal bijwonen van een vergadering. Er zijn geen belangen bekend die in verband hiermee of vanwege de vervulling van eerdere nevenfuncties een risico kunnen vormen voor de uitoefening van het ambt van wethouder. 2.3 Familie en vrienden Er zijn geen familieleden of vrienden van mevrouw Laan die een functie vervullen bij de gemeente Schiedam. Er zijn geen familieleden of vrienden van mevrouw Laan die een functie vervullen waarbij volgens haar sprake kan zijn van een risico met het oog op een goede vervulling van het ambt van wethouder.

5/8 Samenvattend rapport Integriteitstoets kandidaat-wethouder gemeente Schiedam

Er zijn geen belangen bekend die een risico vormen voor de uitoefening van het ambt van wethouder. 2.4 Maatschappelijke activiteiten Mevrouw Laan vervult geen maatschappelijke activiteiten binnen de gemeente Schiedam. Er zijn geen andere belangen of omstandigheden bekend die een risico vormen voor de uitoefening van het ambt van wethouder. 2.5 Antecedentenonderzoek Van en over mevrouw Laan zijn geen uitlatingen of berichten op LinkedIn, Twitter, Facebook, Instagram, YouTube of in andere social media gevonden die een risico vormen voor de uitoefening van het ambt van wethouder. Mevrouw Laan ontplooit op social media functionele activiteiten en onderschrijft de richtlijnen van de gemeente Schiedam over het gebruik van social media. Er zijn geen belangen of omstandigheden bekend die een risico vormen voor de uitoefening van het ambt van wethouder. 2.6 Persoonlijke opvattingen over het functioneren als ‘goed bestuurder’ In de bespreking van meerdere cases toont mevrouw Laan een goed en realistisch besef van de integriteitsrisico’s in haar rol als wethouder. Zij zal daarbij op een goede manier gebruikmaken van de mogelijkheden binnen de gemeente om zaken bespreekbaar te maken met de juiste personen/geledingen.

2.7 Tot slot Er zijn van mevrouw Laan in haar politieke of persoonlijke leven geen ervaringen, activiteiten of omstandigheden bekend die een belemmering vormen voor haar toekomstig functioneren als wethouder van de gemeente Schiedam.

6/8 Samenvattend rapport Integriteitstoets kandidaat-wethouder gemeente Schiedam

Bijlage 1

Vragenlijst integriteitstoets

Het doel van deze vragenlijst is inzicht te krijgen in mogelijke risico’s die gepaard gaan met uw vervulling van het ambt van politiek ambtsdrager. In het gesprek met de onderzoekers zal nader op uw antwoorden worden ingegaan. Uw antwoorden op de vragenlijst dienen als input voor het gesprek en zullen vertrouwelijk worden behandeld. Hoofdfuncties en belangen 1. Heeft u op dit moment een arbeidsrelatie (loondienst)? [nee / ja, namelijk...] Bij ja: Staat uw huidige arbeidsrelatie in relatie tot de gemeente Schiedam? [nee / ja, namelijk...] 2. Heeft u een eigen onderneming (inclusief ZZP), of heeft u deze de afgelopen 3 jaar gehad? [nee / ja, namelijk (naam onderneming)…] Bij ja: Heeft de onderneming thans – voor zover bekend – een zakelijke relatie met de gemeente Schiedam? [nee / ja, namelijk...] 3. Heeft u thans een belang in een niet eigen onderneming (niet beursgenoteerd) die thans – voor zover bekend – een zakelijke relatie met de gemeente Schiedam heeft? [nee / ja, naam bedrijf en beschrijving relatie] 4. Bent u de afgelopen 3 jaar als advocaat of adviseur in geschillen werkzaam geweest ten behoeve van (het bestuur van) de gemeente Schiedam dan wel ten behoeve van een wederpartij van (het bestuur van) de gemeente Schiedam? [nee / ja, namelijk…] 5.

Bent u de afgelopen 3 jaar als gemachtigde in geschillen werkzaam geweest ten behoeve van een wederpartij van (het bestuur van) de gemeente Schiedam? [nee / ja, namelijk...] 6. Bent u de afgelopen 3 jaar zelf of als vertegenwoordiger/adviseur voor derden een overeenkomst aangegaan met de gemeente Schiedam? [nee / ja, namelijk...] 7. Is er vanuit uw privésituatie sprake van een financieel belang binnen de gemeente Schiedam - grenzen? Denkt u hierbij aan: effecten, vorderingsrechten, (land)bouwgrond, een financiële deelneming in ondernemingen en onroerend goed (niet zijnde uw eigen woonhuis) [nee / ja, namelijk...] Nevenfuncties 8. Welke nevenfuncties4 heeft u op dit moment of recent (binnen nu en 3 jaar) beëindigd? Beantwoord per nevenfunctie: ● Bij welke organisatie heeft u deze nevenfunctie? ● Welke functie bekleedt u bij deze organisatie? ● Is deze nevenfunctie bezoldigd? [nee / ja] ● Heeft deze organisatie enig financieel verband met de gemeente Schiedam; ontvangen zij bijvoorbeeld subsidie? 4

Een nevenfunctie is een activiteit die iemand naast zijn of haar hoofdfunctie uitvoert. In het geval iemand volksvertegenwoordiger of bestuurder wordt, dan wordt dat aangemerkt als hoofdfunctie.

7/8 Samenvattend rapport Integriteitstoets kandidaat-wethouder gemeente Schiedam

[nee / ja, namelijk… / weet ik niet] 9. Behelst de uitoefening van deze nevenfunctie in uw optiek een risico met het oog op een goede invulling van uw toekomstige ambt? [nee / ja, namelijk… / weet ik niet] Familie en vrienden 10. Vervult een familielid een functie bij de gemeente Schiedam? [nee / ja, namelijk...] 11. Vervult een familielid een functie waarbij vanuit uw optiek sprake kan zijn van een risico met het oog op een goede invulling van uw ambt? [nee / ja, namelijk...] 12. Vervult een goede vriend(in) een functie bij de gemeente Schiedam? [nee / ja, namelijk...] 13. Vervult een goede vriend(in) een functie waarbij vanuit uw optiek sprake kan zijn van een risico met het oog op een goede invulling van uw ambt? [nee / ja, namelijk...] Tot slot 14. Speelt er op dit moment iets in uw persoonlijke leven dat uw beschikbaarheid voor het ambt mogelijk (tijdelijk) kan verminderen? [nee / ja, namelijk...] 15. Heeft u zelf nog punten die u wilt meegegeven en/of waar u tijdens het gesprek specifiek aandacht aan wilt besteden? [nee / ja, namelijk...] 16. Verklaart u de Gedragscode Integriteit politieke ambtsdragers, vastgesteld op 10 juli 2014, te onderschrijven? [Ja / nee, namelijk...] Aldus naar waarheid ingevuld, Naam: Handtekening: Plaats: Datum:

8/8 Samenvattend rapport Integriteitstoets kandidaat-wethouder gemeente Schiedam