Rekenkamer Schiedam - Jaarverslag 2023

Rekenkamer Schiedam Jaarverslag 2023

Rekenkamer Schiedam

December 2023

Inhoud 1

Inleiding ......................................................................................................... 2

2

DoeMee-onderzoek 2022 .................................................................................. 3

3

Onderzoek Nieuwe energie voor Groenoord ........................................................ 4

4

Onderzoek Armoedebeleid ................................................................................ 5

5

De rekenkamer ............................................................................................... 6

6

5.1

Wet versterking decentrale rekenkamers en Verordening ............................... 6

5.2

Samenstelling rekenkamer ......................................................................... 6

5.3

Overleg met de raad, fractievoorzitters en griffier ......................................... 6

5.4

Auditcommissie ......................................................................................... 7

5.5

De rekenkamer en de NVRR........................................................................ 7

Financiën........................................................................................................ 8

Rekenkamer Schiedam

Jaarverslag 2023

1

1

Inleiding

Jaarlijks brengt de rekenkamer vóór 1 april verslag uit aan de raad over het voorgaande jaar. In dit verslag rapporteert de rekenkamer over haar werkzaamheden, de stand van zaken onderzoeken en de besteding van het budget. In het kader van de Wet versterking decentrale rekenkamers wordt de Verordening Rekenkamer Schiedam 2022 vervangen door de Verordening Rekenkamer Schiedam 2024. Omdat van rechtswege het lidmaatschap van de leden van de rekenkamer hiermee eindigt heeft de rekenkamer besloten het jaarverslag 2023 in december van dit jaar aan te bieden en daarmee haar werkzaamheden af te ronden. De rekenkamer heeft in 2023 de rapportage van het DoeMee onderzoek “Ondersteuning van de gemeenteraad” aan de raad aangeboden (hoofdstuk 2). Daarna heeft de rekenkamer rapport “Nieuwe Energie voor Groenoord – fase 1” aan de raad aangeboden (hoofdstuk 3). Tenslotte heeft de rekenkamer het onderzoek “Armoedebeleid” afgerond (hoofdstuk 4). In hoofdstuk 5 staan de activiteiten van de rekenkamer in 2023 beschreven en in hoofdstuk 6 wordt verantwoording afgelegd over de gedane uitgaven in 2023.

Rekenkamer Schiedam

Jaarverslag 2023

2

2

DoeMee-onderzoek 2022

De rekenkamer heeft deelgenomen aan een door de Nederlandse Vereniging van Rekenkamers en Rekenkamercommissies (NVRR) georganiseerd onderzoek. Aan dit onderzoek kunnen verschillende rekenkamers deelnemen; gangbaar staat dit bekend als een ‘DoeMee-onderzoek’. Elk jaar kent het onderzoek een ander thema. In 2022 is de omvang en inzet van de voor de gemeenteraad beschikbare ondersteuning geïnventariseerd. In dit DoeMee-onderzoek hebben 70 gemeenten, 6 provincies en 6 waterschappen informatie verstrekt over de inrichting van de griffie, de mogelijkheid tot fractieondersteuning, de inrichting van de rekenkamerfunctie, de mogelijkheid tot ambtelijke bijstand en het volgen van opleidingsprogramma’s. Vanuit de NVRR zijn aan elke deelnemer twee rapportages verstrekt die een eerste indruk geven van de relatieve positie, als het gaat om de ondersteuning die de raad wordt geboden. Om deze beelden om te zetten naar meer concrete conclusies vindt de rekenkamer het nuttig om nog enkele aanvullende, specifiek op Schiedam gerichte activiteiten uit te voeren, zoals gesprekken met de griffie, een vertegenwoordiging van de raad en eventuele andere betrokkenen. Het beoogde eindresultaat was een korte notitie waarin nader wordt ingegaan op de geboden ondersteuning aan de raad in Schiedam, de mate waarin deze als toereikend wordt ervaren en de mogelijkheden om deze te versterken.

Een en ander zou kunnen bijdragen aan een discussie in de raad over de (mogelijke) versterking van de ondersteuning van de raad. Op 12 juni 2023 heeft de rekenkamer de tussenrapportage van het DoeMee onderzoek met een brief1 aan de raad aangeboden: “In het najaar van 2022 heeft de Rekenkamer van Schiedam deelgenomen aan een door de Nederlandse Vereniging van Rekenkamers en Rekenkamercommissies (NVRR) georganiseerd vergelijkend onderzoek naar de wijze waarop de gemeenteraden in diverse gemeenten wordt ondersteund. Een dergelijk onderzoek levert op zichzelf interessant vergelijkingsmateriaal op, maar resulteert uiteindelijk wel in toch vrij algemene opbrengsten. De rekenkamer heeft na het beschikbaar komen van de eerste inzichten met de griffie hierover gesproken, om zo de resultaten beter in de lokale context te plaatsen. Vanwege de wisselingen op de griffie kon dit gesprek pas in het voorjaar van 2023 plaatsvinden. Aanvankelijk was altijd ons streven om ook opvattingen van raadsleden te inventariseren over de wijze waarop zij zich ondersteund voelen. Ondanks verschillende pogingen is het echter niet gelukt om in de raadsagenda een datum te vinden om een gesprek daarover te laten plaatsvinden.

In overleg met de griffie en mede op verzoek van de voorzitter van de auditcommissie hebben wij daarom nu besloten om de huidige resultaten aan de raad aan te bieden.” In de raadscommissie van 27 september stond de brief op de agenda bij ‘Brieven en documenten van derden’: nummer 38 - 12 juni 2023 Rekenkamer Schiedam: Resultaten DoeMee onderzoek. In de raadsvergadering van 3 oktober is “zonder beraadslaging of stemming besloten de stukken vermeld onder 01 t/m 56 voor kennisgeving aan te nemen”.

1

https://schiedam.notubiz.nl/modules/1/ingekomen%20stukken%20raad/854868

Rekenkamer Schiedam

Jaarverslag 2023

3

3

Onderzoek Nieuwe energie voor Groenoord

In de gemeente Schiedam is in de vorige collegeperiode besloten tot het aardgasvrij maken van de wijk Groenoord, door middel van het aanleggen van een warmtenet. Schiedam is hiertoe een samenwerking aangegaan met woningcorporatie Woonplus en energieleverancier Eneco. Vanuit de raad is een voorstel gedaan om nader onderzoek te doen naar de besluitvorming, de (informatie)positie van de raad, het financiële arrangement en het risicomanagement. Het onderzoek kent twee fasen. De eerste fase betreft een reconstructie van de informatievoorziening, waarmee inzicht wordt geboden welke informatie op welk moment gedeeld is. Dit betreft zowel de informatievoorziening aan de raad, als aan inwoners van Groenoord. Dit deel van het onderzoek beoogt inzicht te bieden in de tijdigheid, volledigheid en kwaliteit van de informatie waarop de raad zich baseerde bij zijn besluiten over Nieuwe energie voor Groenoord. Na afloop van de eerste fase zal besluitvorming plaatsvinden over een verdiepende tweede fase. Op 10 oktober 2023 heeft de rekenkamer het rapport met een brief2 aan de raad aangeboden: “Hierbij bieden wij u het “Rapport Nieuwe energie voor Groenoord – fase 1” van de Rekenkamer Schiedam aan.

De rekenkamer van Schiedam heeft in de afgelopen maanden een tijdlijn opgesteld die een reconstructie bevat van de gebeurtenissen en de informatievoorziening aan de raad en de inwoners met betrekking tot de besluiten ten aanzien van Nieuwe Energie voor Groenoord. De reconstructie betreft de periode april 2017-december 2020. Deze eerste fase van het onderzoek heeft een drietal thema’s opgeleverd die zich lenen voor een nadere analyse in de tweede fase van het onderzoek. Op basis van de reconstructie heeft de rekenkamer de volgende verdiepingsthema’s onderscheiden: 1. De positie van en de aandacht voor het risicomanagement tijdens de besluitvorming; 2. De koppelkansen met en de informatievoorziening aan de inwoners; 3. De informatievoorziening aan en de rol van de raad. De achtergronden en overwegingen bij de keuze voor deze thema’s worden in het rapport toegelicht. U treft ons rapport bij deze brief aan. In afwijking van een gebruikelijk rapport van de rekenkamer bevat dit rapport geen conclusies en aanbevelingen. De feitelijke weergave van de gebeurtenissen en informatievoorziening leent zich daar niet voor. Dat maakt dat de voor rekenkameronderzoeken gebruikelijke procedure van bestuurlijk wederhoor een afwijkend karakter had. De reactie van het college is integraal in het rapport opgenomen.

De rekenkamer gaat graag met u in gesprek over het rapport en de voorgestelde verdiepingsthema’s.” In eerste instantie zou de rekenkamer in de raadscommissievergadering van 6 december het rapport presenteren. De brief (inclusief rapport) stond echter op de agenda van de raadscommissievergadering van 6 december bij ‘Brieven en documenten van derden’. Vervolg van behandeling van het rapport was ten tijde van dit jaarverslag niet duidelijk.

2

https://schiedam.notubiz.nl/document/13314127/1#search=%22Groenoord%22

Rekenkamer Schiedam

Jaarverslag 2023

4

4

Onderzoek Armoedebeleid

De Rekenkamer Schiedam heeft armoede in Schiedam onderzocht. In verhouding tot andere gemeenten hebben veel inwoners van Schiedam niet genoeg geld om te voorzien in basisbehoeften, zoals voedsel, kleding en onderdak. De rekenkamer wil weten wat daar de achtergronden van zijn. Armoede heeft verschillende oorzaken en er zijn veel organisaties betrokken bij het oplossen ervan. De gemeente, en dus de gemeenteraad, is er daar één van. Met dit onderzoek wil de rekenkamer de raad informeren over wat de raad kan doen voor de inwoners van Schiedam. Begin dit jaar heeft het onderzoeksbureau het algemene beleid van Schiedam in kaart gebracht. Daarna hebben de onderzoekers twee gesprekken gevoerd met raadsleden, op 6 juli en 5 september. De inbreng daarvan is betrokken bij het vervolg van het onderzoek. Bij de gesprekken werden bijvoorbeeld deze vragen gesteld: 1. Vallen u bijzondere groepen of oorzaken van armoede in Schiedam op? 2. Wat vindt u van een handreiking waarin wordt beschreven hoe de gemeenteraad voor verandering kan zorgen? 3. Welke onderwerpen spelen volgens u een rol bij het bestrijden van armoede in uw gemeente? Na deze gesprekken heeft het onderzoeksbureau een uitgebreid document opgeleverd om te bespreken met de ambtelijke organisatie. Dit werkdocument is vervolgens door de rekenkamer gebruikt voor het rapport Armoedebeleid.

Het rapport is op De rekenkamer heeft het rapport op 27 november aangeboden aan de organisatie en het college van B&W. Gewoonlijk vindt er eerst een feitencheck plaats door de organisatie. Daarna voegt de rekenkamer samenvatting en de conclusies en aanbevelingen toe. Het college kan op dat rapport reageren in een brief, de bestuurlijke reactie. Nu wil de rekenkamer het rapport graag vóór 31 december 2023 aan de raad aanbieden. De rekenkamer heeft daarom besloten om ambtelijk en bestuurlijk wederhoor gelijktijdig plaats te laten vinden. Naar verwachting ontvangt de rekenkamer de reactie in de week van 12 december. Als dat nodig is wordt het rapport op basis van de feitencheck aangepast. Daarna worden de samenvatting en de bestuurlijke reactie toegevoegd. Eventueel schrijft de rekenkamer nog een nawoord. Daarna stelt de rekenkamer het rapport definitief vast en stuurt het naar de raad.

Rekenkamer Schiedam

Jaarverslag 2023

5

5

De rekenkamer

5.1

Wet versterking decentrale rekenkamers en Verordening

Op 1 januari 2023 is de Wet versterking decentrale rekenkamers in werking getreden. Daarin is een overgangstermijn van een jaar opgenomen. Dit betekent dat alle gemeenten uiterlijk op 1 januari 2024 een onafhankelijke rekenkamer moeten hebben. De rekenkamerfunctie in Schiedam wordt uitgevoerd door de Rekenkamer Schiedam. In de Verordening Rekenkamer Schiedam 2022 zijn veel zaken vastgelegd 3.Er veranderen door de nieuwe wet wel enkele punten. De benoemingstermijn wordt bijvoorbeeld zes jaar in plaats van vier. De auditcommissie heeft op 21 november 2023 een voorstel gedaan voor een nieuwe verordening. Daarbij zijn enkele punten gewijzigd ten opzichte van de verordening uit 2022:  De raad van de gemeente Schiedam besluit de verordening vast te stellen; - gelezen het voorstel van de auditcommissie van 21 november 2023 (was eerst Presidium); - gelet op hoofdstuk IVa en artikel 149 van de Gemeentewet (was eerst artikelen 81oa, 147, 182 en 185);  Punten die al in de wet staan zijn niet meer opgenomen in de verordening;  De rekenkamer bestaat uit drie (dit was eerst ten hoogste vijf) leden, waaronder een voorzitter;  De leden van de rekenkamer, waaronder de voorzitter, kunnen maximaal één keer voor een periode van zes jaar worden herbenoemd.

 De Auditcommissie is namens de raad het klankbord van de rekenkamer (was eerst bestuurlijk aanspreekpunt);  De griffie moet jaarlijks aan de raad laten weten wat er met de voorstellen van de rekenkamer aan de raad is gedaan.  Het college moet jaarlijks aan de raad laten weten wat er met de aanbevelingen aan het college is gedaan. De Verordening Rekenkamer Schiedam 20244 is geagendeerd voor de raadsvergadering van 12 december 20235. 5.2

Samenstelling rekenkamer

In de gemeenteraadsvergadering van 1 februari 2022 zijn benoemd voor een periode van vier jaar: - Peter Castenmiller (voorzitter) - Kirsten Veldhuijzen - Barbara Goezinne De rekenkamer wordt ondersteund door Claudine Garama als ambtelijk secretaris. 5.3

Overleg met de raad, fractievoorzitters en griffier

De rekenkamer heeft de raad uitgenodigd in gesprek te gaan over het DoeMee onderzoek (zie hoofdstuk 2). Daar is het echter niet van gekomen. Voor het onderzoek Armoedebeleid heeft de rekenkamer twee gesprekken gevoerd met raadsleden in een vergadering van de Auditpluscommissie.

3

Verordening Rekenkamer Schiedam 2022: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR704338 Verordening Rekenkamer Schiedam 2024: https://schiedam.notubiz.nl/document/13499011/2/Concept+Verordening+Rekenkamer+Schiedam+2023 5 Raadsvoorstel: https://schiedam.notubiz.nl/document/13499012/2/Raadsvoorstel+Verordening+Rekenkamer+Schiedam+202 4 4

Rekenkamer Schiedam

Jaarverslag 2023

6

De voorzitter en secretaris hebben kennis gemaakt met de gemeentesecretaris en controller. Daarbij zijn onder andere de lopende onderzoeken besproken. Daarbij hebben zij aangegeven dat de planning van de onderzoeken afhankelijk was van de gesprekken met de raad. Zodra die gesprekken zouden plaatsvinden kon de jaarplanning van de rekenkamer geactualiseerd worden. Daarnaast hebben de voorzitter en secretaris gedurende het jaar regelmatig overleg gevoerd met de griffier. 5.4

Auditcommissie

Volgens de Verordening Rekenkamer Schiedam 2022 is de Auditcommissie namens de raad bestuurlijk aanspreekpunt van de Rekenkamer. In 2023 heeft de rekenkamer een paar keer contact gehad met de Audit(plus)commissie:  Op 16 mei met een presentatie voor de Auditcommissie. Dit ging over het Jaarverslag 2022, de stand van zaken van de lopende onderzoeken en de planning.  Op 6 juli en 5 september voor een gesprek met de Auditpluscommissie en de onderzoekers over het onderzoek Armoedebeleid  Op 11 september een brief voor de Auditcommissie over de nieuwe verordening. 5.5

De rekenkamer en de NVRR

De Nederlandse Vereniging van Rekenkamers en Rekenkamercommissies (NVRR) streeft er naar dé autoriteit te zijn op het gebied van publieke verantwoording in Nederland en wil toegevoegde waarde leveren aan rekenkamers en rekenkamercommissies en iedereen die betrokken is bij het werk van deze instanties. De Rekenkamer Schiedam is lid van de NVRR.

Rekenkamer Schiedam

Jaarverslag 2023

7

6

Financiën

De uitgaven van de rekenkamer hebben betrekking op de volgende activiteiten:  de vergoedingen aan de leden; • de vergoedingen aan de secretaris; • externe deskundigen die de rekenkamercommissie heeft ingeschakeld (onderzoek); • drukwerk; • de door de commissie gewenste lidmaatschappen, zoals die van de NVRR; • de door de commissie gewenste cursussen, congressen, seminars en dergelijke. In januari 2023 bleek dat al medio 2021 is besloten tot een reductie in het budget van de rekenkamer voor zowel 2022 als 2023. In beide jaren zou dan een budget van € 60.000 beschikbaar zijn. Het budget voor 2023 is in de loop van 2023 gecorrigeerd en weer op € 97.800 gesteld. Onderstaand overzicht van de bestedingen in 2023 maakt duidelijk dat ten opzichte van het voor dit jaar beschikbare bedrag van € 97.800 de rekenkamer ruim binnen de begroting is gebleven. Dit komt vooral doordat er geen nieuw onderzoek is gestart. Er zijn geen financiële verplichtingen voor 2024.

Vergoedingen aan externe leden (presentiegelden, reiskosten) Uitbesteed werk (o.a. secretariaat) Advieskosten (onderzoek) Overige uitgaven (abonnementen)+ onvoorzien Totaal 2023

Rekenkamer Schiedam

Jaarverslag 2023

Begroot € 22.500 € 22.500 € 50.300 € 2.500 € 97.800

Besteed € 21.783 € 18.656 € 23.155 € 670 € 64.264

Restant € 717 € 3.844 € 27.145 € 1.830 € 33.536

8