Raadsvoorstel Zienswijze ontwerp begrotingswijziging 2022 en ontwerpbegroting 2023 GRJR

Raadsvoorstel

Aan:

De gemeenteraad van Schiedam

10 mei 2022

Registratienummer:

22VR024

Steller:

H. Kleij, Jeugd en Onderwijs

Telefoonnummer steller:

010 2191471

Portefeuillehouder:

Wethouder Van Aaken

Publicatie :

Openbaar

Onderwerp:

Zienswijze ontwerp begrotingswijziging 2022 en ontwerpbegroting 2023 GRJR

A. Voorgesteld besluit:

1. kennis te nemen van de aanbiedingsbrieven en financiële stukken van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR), zijnde de voorlopige jaarrekening 2021, de ontwerp begrotingswijzing 2022 en de ontwerpbegroting 2023; 2. de bijgevoegde conceptzienswijze op de ontwerp begrotingswijziging 2022 en de ontwerpbegroting 2023, vast te stellen. B. Aanleiding:

Op 14 april 2022 heeft het Algemeen Bestuur(AB) van GRJR de voorlopige jaarstukken 2021, de ontwerp-begrotingswijzing 2022 en de ontwerpbegroting 2023 vastgesteld. De Raad is bevoegd om op de ingediende ontwerp begrotingswijziging 2022 en op de ontwerpbegroting 2023 een zienswijze in te dienen. Een concept voor deze zienswijze is bijgevoegd. C. Maatschappelijk doel:

Op basis van de Jeugdwet en de daarbij behorende Memorie van Toelichting is het een verplichting om, in het kader van Veilig Thuis, Jeugdreclassering en Jeugdbescherming, op regionaal niveau samen te werken. Binnen de regio Rijnmond wordt deze samenwerking vormgegeven door middel van een gemeenschappelijke regeling. D. Argumenten:

1.1. Voorlopige jaarrekening 2021 De jaarstukken 2021 worden de Raad toegezonden zodat u hierop uw controlerende taak kunt uitvoeren. De jaarrekening 2021 kent een totaal tekort van €12,7 mln.: bestaande uit €5,3 mln in de exploitatie en voor €7,4 mln. nagekomen kosten uit voorgaande jaren. Dit tekort wordt gedekt door middel van een extra bijdrage vanuit de deelnemende gemeenten. Voor Schiedam betekent dat een extra inleg van € 824.000 voor 2021.

Op 1 juli wordt de definitieve jaarrekening 2021 door het AB van de GRJR vastgesteld, dan pas wordt de definitieve extra bijdrage voor Schiedam duidelijk Exploitatietekort € 5,3 mln.: Ondanks een tussentijdse ophoging van de begroting is toch een tekort ontstaan. Dit tekort is vooral te verklaren door een toename van de zorgvraag voor met name GGZ-zorg, daghulp en hulp met langdurig verblijf. De GGZ-hulp staat sinds de decentralisatie van 2015 continu onder druk door een hogere vraag. Deze vraag lijkt als gevolg van corona verder te stijgen. Daarnaast kampt de GGZ met een stagnerende uitstroom van jeugdigen naar een vorm van kortdurend of langdurig verblijf. Ook neemt de vraag naar daghulp toe, veelal door de hulpvraag van jeugdigen die uit het onderwijs (dreigen) te vallen. Verder blijkt een in de begroting ingeboekte besparing (taakstelling van €2,7 mln.) niet realistisch te zijn geweest. Nagekomen posten 7,4 mln.: In de jaren 2018, 2019 en 2020 was er onvoldoende volledige informatie beschikbaar m.b.t. de eindafrekening met aanbieders. Hierdoor is er met schattingsmethoden gewerkt. Dit heeft in de jaren 2018 en 2019 geresulteerd in een na-gecalculeerd tekort van 0,7 mln. en in 2020 voor een nagecalculeerd tekort van 4,7 mln. De rest van het tekort wordt veroorzaakt doordat op advies van de Jeugdautoriteit, 1,2 mln.

aan omzetderving corona in 2020 is uitbetaald aan zorgaanbieders en betreft een resterende afwikkeling met landelijke aanbieders en overige kleinere punten: €0,8 mln. Het nakomen van onvoorziene kosten over eerdere jaren (dus ná definitieve vaststelling van jaarstukken) en onvolledigheid van data bij de opstelling van de voorlopige jaarstukken zijn niet volledig uit te sluiten. Echter de mate waarin dit zich voordoet acht ook de uitvoeringsorganisatie van de GRJR zeer onwenselijk. De GRJR werkt daarom samen met gemeenten en aanbieders aan tijdiger, juister en vollediger informatiedeling. Doel daarvan is om nakomende kosten ná vaststelling van de definitieve jaarstukken te verminderen, en om bij de volgende voorlopige jaarstukken al eerder een grotere mate van volledigheid te kunnen presenteren. Het regionale ‘verbeterplan datakwaliteit’ draagt hiertoe bij. 1.2 Ontwerp begrotingswijziging 2022 In juli 2021 is de begroting 2022 vastgesteld op basis van uitgangspunten in de Kadernota 2022. Nu de conceptjaarrekening 2021 bekend is, blijkt dat ophoging van de percelen B (behandeling met verblijf), C (langdurig verblijf) en D (dagbehandeling) nodig is, omdat in 2021 gebleken is dat de zorg in B “verstopt” als er niet meer doorstroming naar C mogelijk is; ook op de verhoogde vraag naar daghulp moet geanticipeerd worden om (dreigende) vroegtijdige schooluitval het hoofd te bieden.

Daarnaast neemt ook de zorgzwaarte toe. Dit sluit aan bij de wens van regiogemeenten (die o.a. kenbaar gemaakt is via de zienswijzen) dat er realistisch begroot moet worden. In de begrotingswijziging is verder rekening gehouden met de effecten van de wijziging woonplaatsbeginsel. Gemeenten worden hier wel voor gecompenseerd, maar mogelijk niet voldoende. Als laatste is de indexering van de loonkosten en de eerdere toezegging van ophoging Adolescenten strafrecht opgenomen in de gewijzigde begroting. De ophoging van de begroting op basis van de gecalculeerde bijstelling bedraagt in totaal 30,5 mln. Dat is 12% hoger dan de primaire begroting 2022.

Met deze begrotingswijziging wordt het te verwachten benodigde budget zodanig opgehoogd, dat het risico op grote tegenvallers in de definitieve jaarrekening 2022 verkleind wordt. Voor Schiedam betekent dit een extra inleg van €1.843.708 bovenop de huidige begroting van € 13.314.092. De inleg betreft altijd een vooruitbetaling op basis van de deelname binnen de GRJR. Gemeenten worden in 2023 afgerekend op het daadwerkelijke zorggebruik over 2022, dit kan dus zowel een naheffing als een terugstorting betekenen. 1.3 Ontwerpbegroting 2023 De MVS-gemeenten kopen per 1 januari 2023 bijna alle jeugdhulp zelf in en zullen nog een klein gedeelte via de GRJR inkopen, namelijk de landelijke transitie arrangementen, jeugdbescherming en -reclassering en Veilig Thuis. Schiedam legt in 2023 € 4.579.924 in. De MVS-gemeenten blijven volwaardig lid van deze gemeenschappelijke regeling, maar met een eigen inkoopmodel. De 15 gemeenten willen binnen de GRJR samen leren van de effecten van beide inkoopmodellen. De GRJR blijft de belangen behartigen voor de drie MVS-gemeenten op (boven)regionaal en landelijk niveau. De MVS-gemeenten zullen ook naar rato minder betalen aan uitvoeringskosten voor de GRJR.

In overleg is een afbouwregeling getroffen tussen de MVSgemeenten en de overige 12 gemeenten, waarbij de MVS-gemeenten over de jaren 2023 en 2024 frictiekosten zullen betalen voor de afbouw van hun deelname. De 12 andere gemeenten nemen hierbij ook een percentage voor hun rekening 2.1. De zienswijzebrief conform bijgaand concept aan het bestuur van de GRJR te verzenden. In de zienswijzebrief die u als bijlage aantreft wordt onder andere ingegaan op het feit dat in de ontwerpbegroting rekening is gehouden met de wens om als MVS-gemeenten met een eigen inkoopmodel als volwaardig partner deel te nemen aan de GRJR. De MVS-gemeenten trekken hierin samen op richting de GRJR; de concept-zienswijzebrieven van Maassluis, Vlaardingen en Schiedam zijn daarom ook gelijkluidend. Ook wordt ingegaan op de gevolgen van de vluchtelingencrisis door de oorlog in Oekraïne met mogelijke gevolgen voor de inzet van extra jeugdhulp voor gevluchte jeugdigen. Als laatste wordt in de zienswijzebrief gemeld dat de gestegen loonkosten als gevolg van de laatste CAO-onderhandelingen voor de jeugdhulp gevolgen hebben voor de kosten voor de jeugdhulp. Deze gevolgen zijn nog niet verwerkt in de ontwerpbegroting. Verder is de zienswijzebrief minder uitgebreid dan in eerdere jaren omdat veel van de consequenties van de ontwerpbegroting 2023 de gemeente Schiedam niet meer raken vanwege onze beperkte deelname.

Op de jaarrekening 2021 kan geen zienswijze ingediend worden. E. Duurzaamheid

Niet van toepassing, anders dan het voornemen te streven naar duurzame en betaalbare jeugdhulp. F. Kanttekening en risico’s:

1.1.1 De jaarrekening is nog niet definitief De GRJR schat in dat er nog 5-7 mln. euro uitstaat aan openstaande facturen.

Het exacte bedrag wordt bepaald naar aanleiding van de definitieve productieopgaven, inclusief accountantsverklaring, die op 1 april jl. door de zorgaanbieders moeten zijn aangeleverd. Deze worden vervolgens getoetst aan eveneens aangevulde bestanden met toewijzingen van de 15 deelnemende gemeenten. Dit kan voor Schiedam nog extra kosten betekenen. 1.1.2 Onvermijdelijke kosten De Jeugdwet is een openeinderegeling. Dat betekent dat voorzieningen niet geweigerd kunnen worden wanneer de kosten een bepaalde grens bereikt hebben. De gemeente is verantwoordelijk om ondersteuning te leveren wanneer inwoners die nodig hebben. Daarmee zijn de kosten onvermijdelijk. 1.2 De ontwerp begrotingswijziging is aanzienlijk De ophoging van de begroting voor 2022 is met 12% nogal fors. Dit is geen garantie dat de jaarrekening 2022 op 0 gaat eindigen, maar de kans dat volgend jaar de overschrijding wederom erg groot blijkt, is hierdoor wel kleiner. 1.3 Risico’s ten aanzien van ontwerpbegroting 2023 zijn niet volledig in te schatten Voor het grootste deel lijken de financiële risico’s door de beperkte deelname aan de GRJR klein; deze komen nu voor het overgrote deel bij het budget jeugdhulp in het kader van het MVSjeugdmodel te liggen.

Omdat het percentage van de deelname van Schiedam aan de GRJR kleiner wordt, wordt ook ons risico bij toekomstige overschrijdingen minder; uitzonderingen zijn als het posten betreft uit jaren waarin Schiedam nog wel volledig deelnam in de GRJR en overschrijdingen van het eigen zorggebruik. Over het meebetalen aan de organisatiekosten zijn afspraken gemaakt en de financiering van Jeugdbescherming en Veilig Thuis is in de vorm van subsidies. De kosten vanuit de LTA zijn moeilijk te beïnvloeden of in te schatten, omdat de verwijzing doorgaans verloopt via medisch specialisten. Onze lokale wijkteams zijn daar meestal niet bij betrokken. Verder is in de kadernota 2023 opgemerkt dat de meerwaarde om het LTA ondergebracht te blijven houden bij de GRJR, als per 01-01-2023 de vlaktaks komt te vervallen, eigenlijk verdwijnt. Dit zou betekenen dat komend jaar de LTA-zorg rechtstreeks bij de gemeenten in rekening gebracht gaat worden, hierdoor wordt de bijdrage aan de GRJR lager, maar dient deze post wel te landen in de begroting van Schiedam. Omdat het gebruik van LTA moeilijk in te schatten is moet hiervoor ook een risicoreserve worden bepaald, want individuele LTA-trajecten zijn, gezien het hoog-specialistische en intensieve karakter, altijd zeer kostbaar.

Het besluit van de regering om per jaar € 500 mln te bezuinigen op jeugdhulp en een eigen bijdrage door te voeren is intussen van tafel. Vanaf 2023 zullen waarschijnlijk wel bezuinigingen worden ingeboekt op grond van de hervormingsagenda. 1.4 Risicoprofiel GRJR blijft ongewijzigd Volgens de Nota Verbonden Partijen 2018 dient er per verbonden partij een risicoprofiel te worden opgesteld. Dit risicoprofiel houdt in dat per verbonden partij de politiek/bestuurlijke risico’s, de financiële risico’s, de risico’s ten aanzien van de dienstverlening en de risico’s in de kwaliteit van de interne beheersing worden uitgewerkt. Het risicoprofiel bepaalt vervolgens welk pakket van sturingsinstrumenten bij desbetreffende verbonden partij wordt ingezet, wie welke rol heeft en op welke wijze wordt geïnformeerd voor besluitvorming.

Risicoprofielen worden vastgesteld door de gemeenteraad. Later dit jaar volgt een algehele evaluatie van de Nota Verbonden Partijen. U wordt hierover te zijner tijd geïnformeerd door het college. Vooralsnog wordt voor 2023 het huidige risicoprofiel van de GRJR gehandhaafd. Het financiële risico wordt weliswaar kleiner, maar het risico op grote overschrijdingen in de dure, landelijk ingekochte jeugdhulp blijft aanwezig en het is riskant om al te zeer op de nieuwe situatie vooruit te lopen. Verder kan de aard van de zorg die nog via de GRJR wordt ingekocht (Jeugdbescherming en Veilig Thuis) bij incidenten grote bestuurlijke gevolgen hebben. G. Financiën:

1.1 Dekking extra bijdrage ten gevolge van jaarrekeningresultaat 2021 De extra benodigde bijdrage voor Schiedam ad € 824.000 is opgenomen als een nog te betalen post 2021 in de jaarrekening van de gemeente Schiedam. 1.2 Dekking extra inleg 2022 De benodigde extra inleg van €1.843.708 kan volledig gedekt worden uit de bestaande begrotingspost, hiervoor is een risicoreserve opgenomen. 1.3 Begroting 2023 In de meerjarenbegroting zijn middelen gereserveerd voor deelname aan de GRJR. In de begroting 2023 zal het bedrag van € 4.579.924 overgenomen worden in de begroting van de gemeente Schiedam, dit is vooralsnog passend binnen het begrote budget voor jeugdhulp. In het najaar van 2022 zal het budget voor de jeugdhulp 2023 naar verwachting worden bijgesteld. Enerzijds als gevolg van wetswijziging, zoals de wijziging van het Woonplaatsbeginsel. Anderzijds is het uitganspunt bij de aanbesteding voor de jeugdhulp een reëel budget. Dit betekent dat mogelijk op basis van de daadwerkelijke zorgvraag, als deze substantieel anders is dan waarvan is uitgegaan, het budget en de gehanteerde verdeelsleutel voor 2023 worden aangepast op basis van de cijfers over 2021. H. Uitvoering (TA-tekst, planning, communicatie, publicatie, evaluatie/controle etc.):

In de aanbiedingsbrief wordt verzocht om voor 12 juni a.s. een zienswijze op de begrotingswijziging 2022 en de ontwerpbegroting 2023 in te dienen, zodat de begroting 2023 tijdig toegezonden kan worden aan de provincie. Dit tijdspad maakt het noodzakelijk dat deze stukken tijdens de eerstkomende raadscyclus worden besproken.

Bijlage(n):

123456-

Aanbiedingsbrief financiële stukken GRJR (22BIJ00812) Ontwerpbegroting 2023 GRJR (22BIJ00823) Ontwerp begrotingswijziging 2022 GRJR (22BIJ00824) Kader financieel beleid en beheer GRJR (22BW00238) Voorlopige jaarstukken 2021 GRJR (22BIJ00825) Concept zienswijzebrief GRJR (22UIT03680)

burgemeester en wethouders van Schiedam, de secretaris, de burgemeester,

C.E. Bos

C.H.J. Lamers

De raad van de gemeente Schiedam; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 10 mei 2022 ( 22VR024)

Besluit: 1. kennis te nemen van de aanbiedingsbrieven en financiële stukken van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR), zijnde de voorlopige jaarrekening 2021, de ontwerp begrotingswijzing 2022 en de ontwerpbegroting 2023; 2. de bijgevoegde conceptzienswijze op de ontwerp begrotingswijziging 2022 en de ontwerpbegroting 2023, vast te stellen.

Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Schiedam in zijn openbare vergadering van 31 mei 2022.

de griffier,

de voorzitter,

C.H.J. Lamers