Raadsvoorstel Voteren Krediet voor het Publiek ondergronds afvalsysteem in Schieveste e.o

Raadsvoorstel

Aan:

De gemeenteraad van Schiedam

19 december 2023

Registratienummer:

23VR094

Contact Steller:

contact@schiedam.nl

Telefoonnummer steller:

010 2191111

Portefeuillehouder:

wethouder A.J.M. Laan / C. Kahramanoğlu

Publicatie :

Openbaar

Onderwerp:

Voteren Krediet voor het ‘Publiek ondergronds afvalsysteem in Schieveste e.o.”

A. Voorgesteld besluit:

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Kennis te nemen van de geactualiseerde Haalbaarheidsanalyse van 5 december 2023 (23BW000350); Een krediet ter hoogte van € 4,8 mln. te voteren voor de aanleg van het Ondergronds Afval Systeem (OAS),; De aansluitbijdrage per woning van de ontwikkelaars in totaal € 1,3 mln. conform regelgeving in mindering te brengen op het gevoteerde krediet; De hieruit voortvloeiende financiële effecten te dekken uit de in de geactualiseerde Haalbaarheidsanalyse (23BW000350) opgenomen bronnen; Een Bestemmingsreserve OAS in te stellen en een bedrag van € 0,64 mln. in 2024 te storten ter dekking van de aanloopkosten voor het OAS vanuit het begrotingssaldo; De Programmabegroting te wijzigen conform de in de bijlage toegevoegde begrotingswijziging; De geheimhouding op de Haalbaarheidsanalyse d.d. 5 december 2023 (23BW000350) op grond van artikel 89, vierde lid van de gemeentewet op 19 december 2024 op te heffen.

B. Aanleiding:

Op 13 juli 2021 besloot het college over het ‘Aangaan overeenkomsten voor Woonontwikkeling Schieveste’ (21INT00221) Op 28 september 2021 heeft de gemeenteraad besloten over het bestemmingsplan en de bijbehorende financiële consequenties van de ‘Woonontwikkeling Schieveste’ (21VR042). Hierbij werd tevens besloten om voorzieningen voor een publiek ondergronds afvalsysteem en daarop aangesloten prullenbakken op Schieveste aan te leggen zonder dat het voor anderen Schiedammers tot extra kosten gaat leiden. En daartoe de voorbereidingen te starten voor een nog te doorlopen aanbesteding. De gemeenteraad heeft op 28 september 2021 besloten dat de kosten voor de ondergrondse infrastructuur onderdeel uit maken van de gemeentelijke grondexploitaties Woonontwikkeling Schieveste en Stationsomgeving. Tevens heeft de gemeenteraad zich in 2021 gecommitteerd tot het aanleggen van een dergelijk systeem waarbij vooraf transparant inzichtelijk is gemaakt wat de mogelijke financiële consequenties zijn voor de bovengrondse benodigde infrastructuur voor het OAS (afzuigsysteem en inworpopeningen).

In het nu voorliggende raadsvoorstel wordt voor de overige voorzieningen van het OAS (de bovengrondse benodigde infrastructuur afvaltransport zoals het afzuigsysteem en inwerpopeningen), gevraagd een investeringskrediet te voteren. Tevens wordt voorgesteld om de kosten en de baten van de OAS te verevenen met de nieuw in te stellen bestemmingsreserve OAS. Na besluit van de gemeenteraad start het college direct de Europese aanbesteding voor het realiseren van het OAS. C. Maatschappelijk doel:

Voor een sterk verdichte en autovrije woonlocatie als Schieveste zijn traditionele oplossingen voor afvalinzameling uit oogpunt van logistiek, veiligheid, duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit niet geschikt. Samen met Irado is naar een oplossing gezocht. Door het toepassen van een ondergronds afvalsysteem (OAS) wordt een zo duurzaam mogelijke afvallogistiek voor Schieveste e.o. gerealiseerd in een hoogwaardige en klimaat-adaptieve leefomgeving. Dit draagt bij aan de gemeentelijke doelstellingen op het gebied van duurzaamheid en afvalbeleid en ruimtelijke kwaliteit voor dit gebied zonder dat het voor anderen Schiedammers tot extra kosten gaat leiden. Almere kent een vergelijkbaar ondergronds afvalsysteem en dit functioneert naar tevredenheid. D. Argumenten:

1.1 De Haalbaarheidsanalyse Ondergronds afvalsysteem is geactualiseerd De haalbaarheid van het OAS is in 2021 aangetoond. Er is toen een budget voor de OAS in de grondexploitaties Schieveste en Stationsomgeving opgenomen voor de ondergrondse infrastructuur. Tevens heeft de gemeenteraad zich in september 2021 gecommitteerd tot het aanleggen van een OAS op Schieveste e.o. waarbij vooraf transparant inzichtelijk is gemaakt wat de mogelijke financiële consequenties zijn voor de bovengrondse benodigde infrastructuur voor het OAS (afzuigsysteem en inworpopeningen). Er is in 2021 toegezegd dat, voordat een dergelijk systeem aanbesteedt gaat worden, er een krediet aan de raad voorgelegd wordt alsmede een structureel bedrag voor de onderhouds- en beheerskosten van het systeem. Deze structurele kapitaallasten en overige kosten gaan gedekt worden uit de afvalstoffenheffing, een bijdrage per woning door de ontwikkelaars en de reinigingslasten van de nieuwe woningen/voorzieningen, Op deze wijze kan een haalbaar afvaltransportsysteem inclusief prullenbakken voor een taakstellend bedrag aangelegd worden. Eind 2021 trad ook het bestemmingsplan Schieveste in werking. Daarop zijn beroepsschriften ingediend, waarover Raad van State pas eind mei 2023 oordeelde. De gemeenteraad heeft op 30 mei 2023 het gewijzigde bestemmingsplan Schieveste vastgesteld.

De in 2021 gemaakte Haalbaarheidsanalyse is geactualiseerd en resulteerde in de Haalbaarheidsanalyse Ondergronds Afval Systeem d.d. 5 december 2023 (23BW000350). Hieruit blijkt dat de OAS nog steeds haalbaar is. 1.2. Afzien van aanleg van het Ondergronds Afval Systeem leidt tot negatieve ruimtelijke effecten Het besluit tot het ondergrondse afvalsysteem is in 2021 genomen, de voors en tegens zijn toen gewogen. Samen met Irado is naar een oplossing gezocht.

Als het OAS niet aangelegd wordt heeft dat negatieve ruimtelijke effecten voor de woon- en leefkwaliteit van de woonlocatie Schieveste en de afspraken die over die ruimtelijke kwaliteit zijn gemaakt met de ontwikkelaar OCS. Bovendien kan het met het rijk afgesproken aantal woningen door ruimte gebrek bij toepassing van andere inzamelsystemen niet gehaald worden indien dit systeem niet wordt toegepast. 2.1/3.1 Het krediet en de bijbehorende kapitaallasten worden gevoteerd De voorliggende besluitvorming gaat over het voteren van een krediet en de bijbehorende kapitaallasten die gedekt worden uit de afvalstoffenheffing, het reinigingsrecht en de aansluitbijdrage per woning van de ontwikkelaar. Voor de bovengrondse benodigde infrastructuur afvaltransport (afzuigsysteem en inwerpopeningen) wordt nu een krediet van €4,8 mln. aan de raad voorgelegd. De aansluitbijdrage per woning van de ontwikkelaar zal conform de BBV regelgeving in mindering worden gebracht op het gevoteerde krediet. De hieruit voortvloeiende kapitaallasten worden dus berekend over het gesaldeerde bedrag ad € 3,5 mln. 4.1 Het OAS wordt gedekt uit verschillende bronnen Uitgangspunt is dat de inwoners van Schiedam geen extra kosten dragen voor het OAS in Schieveste. Het ondergronds afvalinzamelsysteem is kostendekkend.

De kapitaalslasten die voortvloeien uit de aanleg van de technische installatie en de inworpopeningen en de jaarlijkse kosten voor beheer en onderhoud van het OAS worden bekostigd uit:  een aansluitbijdrage per woning door de ontwikkelaars;  een jaarlijks door de voorzieningen te betalen bedrag voor inzameling en verwerking van hun afval  een proportioneel deel van de afvalstoffenheffing. Dit proportionele deel betreft de gemiddelde kosten per woning voor inzameling van restafval, papier en GFT in Schiedam. 5.1 Voor de aanloopkosten van het OAS is een bestemmingsreserve OAS nodig vanuit het Begrotingssaldo Over de volledige looptijd van 50 jaar is het OAS kostendekkend. Echter, de eerste jaren van de looptijd zijn de jaarlijkse kosten van het OAS (kapitaalslasten, beheer en onderhoud) hoger dan de baten, net als bij de aanleg van riolering. Het omslagpunt ligt rond 2044. Het cumulatieve negatieve saldo bedraagt dan € 639.758,-. Daarna loopt de financieringsbehoefte terug en vanaf 2065 is er geen specifieke reserve meer nodig en loopt het positief cumulatief saldo op naarmate de exploitatieperiode vordert. Na 50 jaar is het cumulatieve positieve saldo € 1.232.491,-. Door het instellen van een bestemmingsreserve OAS en hierin, vanuit het begrotingssaldo, een bedrag van € 639.758,- te storten kunnen de aanvankelijk negatieve en later positieve jaarsaldi worden verevend.

6.1 De Programmabegroting wordt gewijzigd conform begrotingswijziging Zie onder kopje H. Financiën. E. Duurzaamheid

Het Bestemmingsplan Schieveste schrijft voor dat er bij de ontwikkeling van de woningbouwlocatie Schieveste geanticipeerd dient te worden op effectieve gescheiden afvalinzameling, vermindering van restafval en een zo duurzaam mogelijke afvallogistiek.

Voor een sterk verdichte en autovrije woonlocatie als Schieveste zijn traditionele oplossingen voor afvalinzameling uit oogpunt van logistiek, veiligheid, duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit niet geschikt. Een ondergronds afvalsysteem biedt bezien vanuit die aspecten de oplossing. Een (ruimtelijke) Haalbaarheidsanalyse laat zien dat een ondergronds afvalsysteem kan worden aangelegd voor een taakstellend bedrag. Ook toekomstige ontwikkelingen aan de zuidzijde van het station zullen op dit systeem worden aangesloten (zoals Terras aan de Schie, Kop van de Singel en Peperklip). Toepassing van een ondergronds afvalsysteem genereert een aantal duurzame positieve effecten:  geen nadelige ruimtelijke impact van rolcontainers of ondergrondse containers op de Schievesteweg;  geen belemmering van de verkeersdoorstroming op de Schievesteweg door inzamelvoertuigen;  sociaal en verkeersveilige openbare ruimte met goede woon- en leefkwaliteit;  minder geluid en minder uitstoot van o.a. fijnstof, CO2 en NOX;  goed bereikbare en schone voorzieningen voor gescheiden inzameling;  pieken in het afvalaanbod zijn beter op te vangen. F. Kanttekening en risico’s:

1. Afspraken met Irado worden herzien In de afvalstoffenverordening is Irado aangewezen als inzameldienst. Dat houdt in dat wij de huisvuilinzameling in principe door Irado moeten laten verzorgen. Afspraken hierover staan in de raamovereenkomst met Irado en de bijbehorende productbladen. De keuze voor een OAS is in samenspraak met Irado gemaakt en wordt verwerkt in de productbladen. Ook bij toepassing van het OAS blijft Irado de inzameling/afvoer/verwerking van het afval vanaf het stofzuigergebouw verzorgen. 4.1. Risico bij veranderende omstandigheden worden opgenomen in het weerstandsvermogen van de gemeente Financieel gezien is het OAS kostendekkend. Ontwikkelingen als deze gaan gepaard met risico’s en kansen. We hebben hier te maken met een voor Schiedam nieuw systeem waarvoor we de Haalbaarheidsanalyse geactualiseerd hebben. Hieraan zitten ook risico’s die mogelijk niet voorzien zijn. Om gevoel te krijgen bij de effecten van het schuiven van fasering van de oplevermomenten is in een scenarioanalyse bekeken welke impact ontstaat als de oplevermomenten anders worden dan aangenomen in deze actualisatie. Hiervoor zijn 3 faseringen doorgerekend. Concluderend kan worden gesteld dat uit de gevoeligheidsanalyse en de scenarioanalyse blijkt dat vooral wijzigingen in de parameters het grootste effect hebben op de Haalbaarheidsanalyse.

Vanwege de lange looptijd van het project worden alle positieve en negatie effecten (kansen en risico’s) bij elkaar opgeteld en gesaldeerd. De uitkomst hiervan, ad € 1,29 mln. wordt opgenomen in het weerstandsvermogen van de gemeente. 4.2. Het voorziene aantal aan te sluiten woningen wordt niet bereikt De Haalbaarheid van het OAS is sterk afhankelijk van de aansluitbijdrages van het aantal te realiseren woningen. Als dit woningaantal slechts gedeeltelijk wordt gerealiseerd hoeft dit niet meteen een verslechtering van de Haalbaarheidsanalyse te betekenen. Immers, na de realisatie van het stofzuigergebouw vormen de kosten van de inwerplocaties het restant van de investeringen. Als er geen woningen worden gebouwd zijn de daarbij behorende inwerplocaties ook niet nodig. Daar komt bij dat de ontwikkelaar van Schieveste, de OCS, garant staat voor gemeentelijke investeringen die niet terug kunnen worden verdiend als het volledige programma niet wordt gerealiseerd.

4.3. De ondergrondse infrastructuur en de prullenbakken zitten in de grondexploitatie Schieveste Woonontwikkeling en Stationsomgeving De ondergrondse infrastructuur en de prullenbakken in het openbaar gebied worden gekwalificeerd als civiele investeringen (net zoals riolering) en vallen zodoende binnen de opgenomen budgetten voor respectievelijk het grondwerk en de maaiveldinrichting in grondexploitaties Schieveste (€ 1,6 mln.) en Stationsomgeving (€ 0,8 mln.). Ook voorzien de grondexploitaties in de bijbehorende faseringslasten. De gemeenteraad heeft op 28 september 2021 besloten dat de kosten voor de ondergrondse infrastructuur onderdeel uit maken van de gemeentelijke grondexploitaties Woonontwikkeling Schieveste en Stationsomgeving. Wanneer de ondergrondse infrastructuur eenmaal is aangelegd heeft de fasering en de daarbij horende bovengrondse investeringen van de resterende OAS geen invloed op de grondexploitaties. Deze investering bewegen vooral mee met de opleveringsfasering van de woningen en worden gedekt uit de afvalstoffenheffing, reinigingsrecht en aansluitbijdrage. 4.4.

De planning OAS sluit nu nog niet aan op de grondexploitatie Schieveste Woonontwikkeling en Stationsomgeving Na het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan Schieveste medio 2023 en de consequentie op de planning van de woningbouw, hebben we de meest realistische planning van de woningbouwprojecten als uitgangspunt opgenomen in de Haalbaarheidsanalyse. Deze planning zal ook opgenomen worden in de grondexploitatie Schieveste conform de P&C-cyclus. 5.1 De bestemmingsreserve OAS wordt gevormd vanuit het begrotingssaldo De bestemmingsreserve wordt gevoed met een bijdrage uit het begrotingssaldo aan de voorkant met een dotatie van € 0,64 mln. Dit is nodig om de negatieve stand van de bestemmingsreserve, de eerste jaren, te voorkomen. Na verloop van tijd wordt het exploitatieresultaat positief en worden de meeropbrengsten gestort in de bestemmingsreserve OAS en vloeien op termijn weer terug naar het begrotingssaldo. Na 50 jaar is het cumulatieve positieve saldo € 1.232.491,-. Er wordt in feite geld geleend uit de algemene middelen/begrotingssaldo. 7.1 Geheimhouding Op 19 december 2023 heeft het college op grond van artikel 87 van de Gemeentewet in samenhang met artikel 5.1, tweede lid, sub b geheimhouding opgelegd op de Haalbaarheidsanalyse Ondergronds Afval Systeem d.d. 5 december 2023.

Een verplichting tot geheimhouding duurt voort totdat de gemeenteraad, dat de verplichting heeft opgelegd, haar opheft. De geheimhouding heeft een duur tot en met 19 december 2024. Daarna kan de raad de geheimhouding opheffen (artikel 89 lid 4 Gemeentewet). De aanbesteding van het OAS is dan afgerond waardoor openbaarmaking geen invloed meer op de prijsvorming. G. Financiën:

2. Voteren krediet en de bijbehorende kapitaallasten Voor de bovengrondse benodigde infrastructuur afvaltransport (afzuigsysteem en inwerpopeningen) wordt nu een krediet van € 4,8 mln. aan de raad voorgelegd. De aansluitbijdrage per woning van de ontwikkelaar zal conform de BBV regelgeving in mindering worden gebracht op het gevoteerde krediet. De hieruit voortvloeiende kapitaallasten worden dus berekend over het gesaldeerde bedrag ad € 3,5 mln.

De kapitaallasten worden, net als de jaarlijkse kosten (50 jaar) voor beheer en onderhoud van het OAS, gedekt uit de afvalstoffenheffing en het reinigingsrecht van de (commerciële) voorzieningen. Op deze wijze kan een haalbaar afvaltransportsysteem inclusief prullenbakken voor een taakstellend bedrag worden aangelegd. 3. Aansluitbijdrage en reinigingsrecht Het ondergronds afvalsysteem (hierna OAS) wordt in opdracht en voor rekening van de gemeente Schiedam aangelegd. De ontwikkelaars van Schieveste en van de projecten aan de zuidzijde van het station (Terras aan de Schie, Kop van de Singel en de Peperklip) betalen een aansluitbedrag per woning en zorgen ervoor dat ook de commerciële ruimten gebruik gaan maken van het OAS. 4. De grondexploitatie Schieveste Woonontwikkeling en Stationsomgeving Financiering van het aan te leggen ondergronds afvaltransportsysteem vindt plaats door de ondergrondse benodigde infrastructuur (net als riolering) en de erop aan te sluiten prullenbakken (1e aanleg altijd uit grondexploitatie) te financieren vanuit de gemeentelijke grondexploitatie Woonontwikkeling Schieveste € 1,6 mln. en grondexploitatie Stationsomgeving € 0,8 mln. De gemeenteraad heeft op 28 september 2021 besloten dat de kosten voor de ondergrondse infrastructuur onderdeel uit maken van de gemeentelijke grondexploitaties Woonontwikkeling Schieveste en Stationsomgeving. 5.

Bestemmingsreserve OAS Voorgesteld wordt een Bestemmingsreserve OAS te vormen met als doel de lasten/baten over de looptijd te egaliseren met als onderbouwing de Businesscase als onderdeel van de haalbaarheidsanalyse. Deze Bestemmingsreserve OAS wordt gevormd door een onttrekking aan het begrotingssaldo voor een bedrag ad € 0,64 mln. om de voorbereidingskosten de eerste jaren af te dekken. Er wordt in feite geld geleend uit het begrotingssaldo dat niet binnen afzienbare tijd wordt afgelost, want eerst moet de bestemmingsreserve positief worden. Na verloop van tijd wordt het exploitatieresultaat positief en worden de meeropbrengsten gestort in de bestemmingsreserve OAS en vloeien op termijn weer terug naar het begrotingssaldo. De verwachte looptijd is 18 jaar vanaf 2026 tot 2044. Vertragingen in het plan hebben direct gevolgen voor deze bestemmingsreserve en dus is het noodzakelijk dat het plan ieder jaar geactualiseerd wordt. Aangezien dit een systeemreserve betreft worden de dotaties en onttrekkingen op basis van realisatie verwerkt. Dotaties en onttrekkingen aan de bestemmingsreserve worden door middel van de reguliere planning & controlcyclus ter goedkeuring voorgelegd. Gekozen is voor een storting in de bestemmingsreserve vanuit het begrotingssaldo.

Aangezien het causaal verband met de inning van de afvalstoffenheffing de eerste jaren ontbreekt is er niet voor gekozen om de voorziening afval in te zetten. De bestemmingsreserve voldoet aan de richtlijnen van het Besluit, Begroten en Verantwoorden (BBV). 6. Programmabegroting De financiële effecten van dit voorstel zullen in de Programmabegroting opgenomen worden middels de begrotingswijziging. Aangezien de woningen vanaf 2028 zullen worden opgeleverd en dit van invloed is op de afvalstoffenheffing wordt voorgesteld om dit mee te nemen in de meerjarenberekening van de kostendekkendheid en op te nemen in de paragraaf lokale heffingen bij de primaire begroting 2025 ev. Voor wat betreft de risico’s en kansen is er een risico-analyse opgesteld en opgenomen in de haalbaarheidsanalyse. Deze positieve en negatie effecten (kansen en risico’s) en de mate waarin dit zich voordoet zijn uitgewerkt, bij elkaar opgeteld en gesaldeerd. De uitkomst hiervan, ad € 1,29 mln., zal in de risicoreserve van het weerstandsvermogen van de gemeente worden opgenomen.

H. Uitvoering (TA-tekst, planning, communicatie, publicatie, evaluatie/controle etc.):

Participatie / Communicatie Ontwikkelaars en gemeente hebben, vanuit hun eigen rol (private ontwikkelaar van het plan en publieke partij voor de ruimtelijke ordening), de participatie en communicatie rondom de woningbouwprojecten Schieveste, Terras aan de Schie, Kop van de Singel en de Peperklip opgepakt. Zij (gaan) communiceren dat het OAS een onderdeel gaat uitmaken van hun woningbouwprojecten. Wij als gemeente zijn verantwoordelijkheid voor het goed functioneren van het ondergronds afvalinzamelsysteem. Hier zal informatie over verstrekt worden. De aanbesteding wordt gepubliceerd via TenderNed/aanbestedingskalender. Om betrokkenen en belangstellenden te informeren, wordt ook gebruik gemaakt van de website www.schiedistrict.nl en de social media (twitter, facebook, LinkedIn). Aangezien een ondergronds afvalsysteem niet nieuw is maar wel vrij onbekend in nderland zullen we, na een geslaagde aanbesteding, gaan communiceren over het innovatieve, duurzame systeem en ook refereren naar de voorbeeld projecten in Amsterdam en Almere. Vervolg Na het voteren van het krediet, gaat in februari 2024 de aanbesteding lopen. Na het ondertekenen van de overeenkomst begin mei 2024 zal de geselecteerde partij over gaan tot realisatie tussen mei 2024 en januari 2025.

Aangezien een ondergronds afvalsysteem niet nieuw is maar wel vrij onbekend in Nederland, zullen we, na een geslaagde aanbesteding, gaan communiceren over het innovatieve, duurzame systeem en ook refereren naar de voorbeeld projecten in Amsterdam en Almere. Hierbij heeft de aannemer nauw contact met de civiele aannemingscombinatie Schieveste (CAS) die verantwoordelijk is voor het functievrij- en bouwrijp maken van Schieveste. Bijlage(n):

1. Haalbaarheidsanalyse Ondergronds Afval Systeem d.d. 5 december 2023 (23BW000350, geheim)

burgemeester en wethouders van Schiedam, de secretaris, de burgemeester,

C.E. Bos

J.G. Bijl

De raad van de gemeente Schiedam; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 19 december 2023 ( 23VR094)

Besluit: 1. Kennis te nemen van de geactualiseerde Haalbaarheidsanalyse van 5 december 2023 (23BW000350); 2. Een krediet ter hoogte van € 4,8 mln. te voteren voor de aanleg van het Ondergronds Afval Systeem (OAS),; 3. De aansluitbijdrage per woning van de ontwikkelaars in totaal € 1,3 mln. conform regelgeving in mindering te brengen op het gevoteerde krediet; 4. De hieruit voortvloeiende financiële effecten te dekken uit de in de geactualiseerde Haalbaarheidsanalyse (23BW000350) opgenomen bronnen; 5. Een Bestemmingsreserve OAS in te stellen en een bedrag van € 0,64 mln. in 2024 te storten ter dekking van de aanloopkosten voor het OAS vanuit het begrotingssaldo; 6. De Programmabegroting te wijzigen conform de in de bijlage toegevoegde begrotingswijziging; 7. De geheimhouding op de Haalbaarheidsanalyse d.d. 5 december 2023 (23BW000350) op grond van artikel 89, vierde lid van de gemeentewet op 19 december 2024 op te heffen.

Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Schiedam in zijn openbare vergadering van 6 februari 2024.

de griffier, {{esl:Signer1:capture:size(200,100)}}

de voorzitter, {{esl:Signer2:capture:size(200,100)}}

M.J.W. Tobeas

J.G. Bijl