Raadsvoorstel Uitvoering motie Noodfonds Cultuur
Tekst van het document
Raadsvoorstel
Aan:
De gemeenteraad van Schiedam
Registratienummer:
24VR001
Contact Steller:
contact@schiedam.nl
Telefoonnummer steller:
010 2191111
Portefeuillehouder:
wethouder S.F. Hamerslag
Publicatie :
Openbaar
Onderwerp:
Uitvoering motie Noodfonds Cultuur
6 februari 2024
A. Voorgesteld besluit:
1.
De Reserve Noodfonds Cultuur met bijbehorende kaders in te stellen ter hoogte van €800.000 ten behoeve van de uitvoering Motie Noodfonds Cultuur; 2. Een bedrag van €800.000 uit de Reserve Noodfonds Energiecrisis Maatschappelijke en Culturele Organisaties te onttrekken en te storten in de Reserve Noodfonds Cultuur. B. Aanleiding:
Naar aanleiding van de noodkreten van de culturele sector, heeft u op 9 november 2023 de motie Noodfonds Cultuur aangenomen, waarin u het college verzoekt om een “Noodfonds Cultuur” in te stellen ter hoogte van € 800.000 om te voorkomen dat gesubsidieerde culturele omvallen. Om de motie uit te kunnen voeren zoals deze door u is bedoeld, wordt voorgesteld een Reserve Noodfonds Cultuur in te stellen voor de gesubsidieerde culturele instellingen die in hun voortbestaan worden bedreigd. C. Maatschappelijk doel:
Het vaststellen van een Startnotitie met uitgangspunten draagt bij aan het begrotingsprogramma Economie in Ontwikkeling (Meer Cultuurbeleving, Vitalere Binnenstad). Cultuur heeft grote maatschappelijke waarde: artistiek, sociaal, economisch en ruimtelijk. Daarom schept de gemeente Schiedam voorwaarden voor cultuur. Zodat Schiedammers cultuur kunnen beleven, maken en beoefenen in hun eigen wijk en stad en Schiedam aantrekkelijk is voor bezoekers.
D. Argumenten:
1.1 Met het instellen van de Reserve Noodfonds Cultuur wordt voorkomen dat gesubsidieerde culturele instellingen met aantoonbare financiële problemen op korte termijn hun deuren moeten sluiten. In de Motie Noodfonds Cultuur verzoekt u het college om een ‘Noodfonds Cultuur’ in te stellen ter hoogte van €800.000. Daarnaast verzoekt u het college dit Noodfonds zo in te richten, dat gesubsidieerde culturele instellingen er aanspraak op kunnen maken, wanneer aangetoond kan worden dat ze in zodanig financiële problemen dreigen te komen dat ze daarmee in hun voortbestaan bedreigd worden. Door de voorgestelde Reserve Noodfonds Cultuur in te stellen, waar vanuit noodlijdende gesubsidieerde culturele instellingen op incidentele wijze kunnen worden gefinancierd, wordt voorkomen dat er op korte termijn culturele instellingen omvallen. Om onttrekkingen uit deze reserve te kunnen toetsen worden kaders gehanteerd, opdat de reserve ook daadwerkelijk wordt aangewend voor enkel deze culturele instellingen die het zonder deze hulp niet redden. De kaders behorende bij de Reserve Noodfonds Cultuur zijn als volgt: 1. De reserve kan alleen worden aangewend voor door het college gesubsidieerde culturele instellingen met een fysieke locatie en/of programmering die toegankelijk is voor publiek; 2. De culturele instelling heeft een aantoonbare liquiditeitsratio van minder dan 1,5; 3.
De culturele instelling heeft een aantoonbare solvabiliteitsratio van minder dan 0,5; 4. De culturele instelling heeft een begrotingstekort, dat niet uit het eigen vermogen van de culturele instelling kan worden gedekt; 5. De culturele instelling heeft geen bezuinigingsmogelijkheden om het tekort in de begroting zelf op te lossen; 6. De culturele instelling heeft een vaste huurverplichting voor haar huisvesting; 7. De culturele instelling heeft vaste loonkosten (personeel in vaste dienst). Met behulp van bovengenoemde objectieve kaders worden herzieningsverzoeken, ten aanzien van al aan culturele instellingen verleende subsidies en reguliere nieuwe subsidieaanvragen inzake cultuur -voor zover deze niet kunnen worden gefinancierd uit de reguliere ter beschikking staande begroting voor cultuur-, beoordeeld of deze uit het Noodfonds Cultuur (mede) kunnen worden gefinancierd. Met de gestelde kaders wordt beoordeeld of het voortbestaan van de culturele instellingen inderdaad wordt bedreigd. Hiermee wordt bewerkstelligd dat de Reserve Noodfonds Cultuur slechts kan worden aangesproken voor gesubsidieerde culturele instellingen, die daadwerkelijk dreigen om te vallen.
Zo wordt bekeken of de instellingen vaste exploitatielasten hebben, zoals huurlasten en vaste personeelslasten, en of zij niet in staat zijn zelf hun tekorten te dragen, zonder dat zij in een ongezonde financiële positie komen. Deze kaders worden gesteld, omdat de instellingen hebben aangegeven dat juist door de stijgende vaste lasten de financiële positie van de instellingen is verslechterd. 2.1 Er wordt gehandeld in de geest van de motie. “Aanspraak maken op” zijn de woorden die in de motie zijn gebruikt. Juridisch gezien moet die ”aanspraak op” in de vorm van een subsidieregeling of een begrotingspost, met een geoormerkt bedrag voor die instellingen (met naam en toenaam), worden gegoten. In dit geval gaat het slechts om max 4. instellingen, die echt in zodanige nood verkeren, zoals in de motie is bedoeld.
Daarom wordt dus niet voorgesteld een subsidieregeling of beleidsregel op te tuigen, maar de gevallen te toetsen op basis van de kaders behorende bij de Reserve Noodfonds Cultuur. Een subsidieregeling is een algemeen verbindend voorschrift (geldend voor een ieder). Het vaststellen van een algemeen verbindend voorschrift is daarom, gezien het geringe aantal instellingen die ervoor in aanmerking voor zouden moeten kunnen komen, niet opportuun. Onverminderd het vorenstaande brengt een subsidieregeling ook een hoge (administratieve) werkdruk voor zowel de gemeentelijke organisatie als voor de instellingen met zich mee. Die werkdruk gaat vooral zitten in de voorbereiding (inspraak-route)/vaststelling en uitvoering (extra aanvragen verwerken, beoordelen, beschikkingen maken) van de subsidieregeling. Het vaststellen van een beleidsregel (ingevolge de ASV 2017/ASR 2017), zoals gedaan t.b.v. de energie- en Coronacrisis, is hier ook niet aan de orde. Dit omdat het hier niet ziet op álle subsidieaanvragers, maar slechts om die van een beperkt aantal culturele instellingen. Het opnemen van een bedrag met naam en toenaam in de begroting is ook geen optie, omdat er dan niet genoeg ruimte is voor ‘maatwerk’ en het te weinig flexibiliteit met zich meebrengt (vaststaand recht voor een bepaald bedrag voor een bepaalde instelling).
Daarom wordt voorgesteld om geen “aanspraak op” voor de instellingen te creëren maar om, in de geest van de motie, de reserve Noodfonds Cultuur slechts te zien als een financieringsreserve. Uit die reserve kunt u reguliere aanvragen voor cultuursubsidie financieren, voor zover de reguliere begroting voor cultuur geen ruimte biedt, maar de situatie van de betrokken instelling daar wel om vraagt. Dit omdat de situatie van de instelling zodanig penibel is, dat deze anders dreigt om te vallen. De reserve is, onder voorgenoemde voorwaarden, zowel bedoeld voor de financiering van het herzien van (de berekening van) reeds verleende subsidiebedragen als nieuwe aanvragen. 2. 1 Het Noodfonds Energiecrisis Partners Schiedam heeft nog een saldo van €1.376.372.-, dat niet meer zal worden aangewend voor compensatie voor stijgende energielasten. In april 2023 heeft u besloten de Reserve Noodfonds Energiecrisis Partners Schiedam in te stellen. Naar aanleiding daarvan is de Beleidsregel Energiecrisis maatschappelijke en culturele organisaties voor subsidies gemeente Schiedam 2023 (verder: de Beleidsregel) opgetuigd. De Beleidsregel en het Noodfonds Energiecrisis zijn vervolgens aan elkaar gekoppeld. Er kan geen gebruik meer worden gemaakt van de Beleidsregel, omdat op grond van de Beleidsregel slechts aanvragen konden worden in gediend in de periode 3 april tot 3 mei 2023.
Alle aanvragen voor 2022 en 2023 zijn behandeld en de compensaties zijn reeds uitgekeerd. Het overgebleven saldo van het Noodfonds Energiecrisis bedraagt d.d. januari 2024 €1.376.372.- en wordt dus niet meer gebruikt voor uitvoering van de Beleidsregel. U kunt uit het overgebleven saldo uit het Noodfonds Energiecrisis eenmalig het voorgestelde bedrag van €800.000,00 onttrekken en overhevelen naar de in te stellen Reserve Noodfonds Cultuur, dat bijdraagt aan eenzelfde (deel)doelstelling, namelijk het in stand houden van de cultuursector.
E. Duurzaamheid:
Niet van toepassing. F. Kanttekening en risico’s:
1.1 Van deze uitwerking van de motie kunnen niet alle culturele instellingen en organisaties gebruik maken. De kostenstijgingen ten gevolge van inflatie zijn voelbaar in de gehele culturele sector, van individuele makers tot evenementenorganisaties. De berichtgeving in de media over de aangenomen motie in de gemeenteraad over een noodfonds voor cultuur, heeft tot hoopvolle reacties uit de sector geleid. Volgend uit de motie, zijn de kaders behorende bij de Reserve Noodfonds Cultuur echter zodanig opgesteld, dat u de Reserve Noodfonds Cultuur alleen kunt aanwenden voor gesubsidieerde culturele instellingen, die door de gestegen vaste lasten zodanig in financiële problemen zijn gekomen, dat sluiting van de instelling dreigt. Op basis van gesprekken met de culturele instellingen wordt ingeschat dat slechts twee tot vier instellingen aan de voorgestelde kaders voldoen, en dus een bijdrage kunnen ontvangen uit de Reserve Noodfonds Cultuur. De kaders zijn een directe vertaling van de motie van de gemeenteraad, maar sluiten dus andere culturele initiatieven en instellingen uit, die ook kampen met financiële problemen.
Deze instellingen dreigen echter niet om te vallen, omdat zij geen vast personeel of vaste huurlasten hebben -en dus nog mogelijkheid hebben om besparingen door te voeren door middel van het verlagen van het aantal activiteiten-, dan wel over voldoende reserves beschikken om eventuele tekorten zelf op te kunnen vangen. G. Financiën:
De Reserve Noodfonds Cultuur, ad €800.000,-, wordt gevormd door onttrekking van €800.000,uit het Noodfonds Energiecrisis, dat momenteel een saldo heeft van €1.376.372.-. Er kan op basis van de Beleidsregel geen aanspraak meer gemaakt worden op het Noodfonds Energiecrisis. Voor het resterende saldo in de reserve Noodfonds Energiecrisis hebben wij al een bestemming voor ogen. De onttrekking en de storting van de Reserves worden budgetneutraal verwerkt in programma Mens en Stad in Beweging. Het doel van de Reserve Noodfonds Cultuur is het voorkomen van sluiting van gesubsidieerde culturele instellingen door financiële problemen. De kaders, waarmee bepaald wordt hoe er op incidentele wijze uit de Reserve Noodfonds Cultuur onttrokken kan worden, zijn benoemd onder argument 1.1. H. Uitvoering (TA-tekst, planning, communicatie, publicatie, evaluatie/controle etc.):
De culturele instellingen die voldoen aan alle kaders die voor de financiering uit het Reserve Noodfonds Cultuur zijn gesteld, worden door het team Cultuur geïnformeerd over hoe zij een verzoek tot herziening kunnen indienen om de aan hun reeds verleende subsidie te herzien, in die zin dat er gevraagd kan worden de berekening van het reeds verleende subsidiebedrag te herzien. Volgend uit de beoordelingskaders van de Reserve Noodfonds Cultuur komen er 2 tot maximaal 4 culturele instellingen voor in aanmerking. Indien uit toetsing blijkt, dat de verzoeken in aanmerking komen voor een herziening, waarvoor een onttrekking uit de Reserve Noodfonds Cultuur nodig is, dan worden de verzoeken tot herzieningen aan het college voorgelegd en vervolgens aan de gemeenteraad voorgesteld door middel van een TA.
De verzoeken tot herziening van beschikkingen aan culturele instellingen worden behandeld op basis van binnenkomst, tot het plafond van de reserve is bereikt. Het is reeds bekend dat de verwachte begrotingstekorten over 2024 en 2025 van de culturele instellingen niet van dermate grootte zijn, dat het plafond binnen een jaar is bereikt, maar dat het noodfonds de periode tot de inwerkingtreding van de nieuwe cultuurvisie kan overbruggen. Wij zijn voornemens een persbericht te versturen direct na positief besluit van de gemeenteraad. Daarnaast nemen wij de instelling van de Reserve Noodfonds Cultuur mee in onze nieuwsbrief aan de cultuursector. Bijlage(n):
24BIJ00443 – Motie Noodfonds Cultuur
burgemeester en wethouders van Schiedam, de secretaris, de burgemeester,
C.E. Bos
J.G. Bijl
De raad van de gemeente Schiedam; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 6 februari 2024 Besluit: 1. De Reserve Noodfonds Cultuur met bijbehorende kaders in te stellen ter hoogte van €800.000 ten behoeve van de uitvoering Motie Noodfonds Cultuur; 2. Een bedrag van €800.000 uit de Reserve Noodfonds Energiecrisis Maatschappelijke en Culturele Organisaties te onttrekken en te storten in de Reserve Noodfonds Cultuur.
Verhoging
Verlaging
Lasten
Programma Mens en Stad in Beweging
€ 800.000
€
€ 800.000
€
Baten
Programma Economie in Ontwikkeling
Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Schiedam in zijn openbare vergadering van 12 maart 2024.
de griffier,
de voorzitter,
M.J.W. Tobeas
J.G. Bijl