Raadsvoorstel Start aanpak Stedelijke Vernieuwing Nieuwland en Oost

Raadsvoorstel

Aan:

De gemeenteraad van Schiedam

Registratienummer:

21VR084

Steller:

O.N. Boot, Projecten

Telefoonnummer steller:

010 2191416

Portefeuillehouder:

Wethouder Laan

Publicatie :

Openbaar

Onderwerp:

Start aanpak Stedelijke Vernieuwing Nieuwland en Oost

9 november 2021

A. Voorgesteld besluit:

1.

Het startdocument aanpak Stedelijke Vernieuwing Nieuwland en Oost vast te stellen, inhoudende: de governance, proces en planning naar de uitvoering van Stedelijke Vernieuwing; 2. een voorbereidingsbudget beschikbaar te stellen van € 600.000 voor 2022 vanuit de Reserve Ontwikkeling Stedelijke Vernieuwing en de hierbij horende begrotingswijziging (bijlage “Begrotingswijziging programmabureau stedelijke vernieuwing”) te verwerken in de programmabegroting 2022.

B. Aanleiding:

Schiedam Nieuwland en Oost vormen samen één van de door het Ministerie van BZK aangewezen 16 kwetsbare gebieden in Nederland, waar een stedelijke vernieuwingsaanpak nodig is. In Groenoord Zuid is de problematiek navenant. Dit gebied is door het Ministerie van BZK niet toegevoegd. Ambtelijk is, samen met maatschappelijke partners, een propositie gedaan aan het ministerie van BZK van een integrale langjarige integrale gebiedsaanpak. Hiermee is een gezamenlijk programma neergelegd dat in 20 jaar tijd de situatie in de wijken Oost en Nieuwland tot het schiedamse gemiddelde moet brengen. Vanuit de 15 andere kwetsbare gebieden is een gelijke exercitie uitgevoerd. De programma’s zijn middels een ex ante analyse getoetst op maatschappelijke kosten en opbrengsten. Conclusie van de analyse is dat elke geïnvesteerde euro 1,5 euro maatschappelijk rendement oplevert. We houden rekening met drie scenario’s 1. Er komt een meerjarige financiële bijdrage van het Rijk voor de 16 kwetsbare gebieden; 2. Financiële rijksmiddelen dienen per beleidsveld te worden aangevraagd; 3. Er komt geen gebiedsgericht in te zetten bijdrage, noch gecoördineerd (1) noch per beleidsveld (2). In dit scenario zal per mogelijke bijdrage de urgentie voor de bijdrage moeten worden aangetoond.

Voorgelegd wordt om ten behoeve van een Stedelijke Vernieuwingsaanpak voor de wijken Oost en Nieuwland een start te maken conform de richting die is verwoord in het startdocument Aanpak Stedelijke Vernieuwing Nieuwland en Oost en een voorbereidingsbudget beschikbaar te stellen voor één jaar, 2022. Voor de jaren daarop zullen voorstellen worden gedaan, als meer duidelijkheid is over de Rijksbijdrage. C. Maatschappelijk doel:

De leefbaarheid voor de bewoners van de wijken Nieuwland en Oost in 20 jaar naar het gemiddelde van Schiedam te brengen. Door met de maatschappelijke partners te zorgen dat:  de huidige waargenomen taalachterstand en onderwijsachterstand bij de bewoners van Nieuwland en oost in 10 jaar wordt ingelopen tot het gemiddelde niveau van Schiedam.  de huidige werkeloosheid in beide wijken over 10 jaar is teruggebracht tot het Schiedams gemiddelde. Dat over 20 jaar het percentage van alle huishoudens onder de armoedegrens in deze wijken minimaal op het niveau van Schiedam is en dat het beroep dat gedaan wordt op ondersteuningstrajecten in het sociale domein lopen gelijk is aan de rest van Schiedam.  dat meer wijkbewoners een gezonde leefstijl hebben.  dat de sociale index minimaal gelijk is aan het Schiedamse gemiddelde.  dat bewoners zich in de eigen wijk veiliger voelen dan buiten de wijk en moeten de wijken schoon, heel en veilig, en is de overlast in elke vorm (door jongeren, overbewoning etc) teruggebracht tot het gemiddelde van Schiedam. Ook de aanpak tegen de georganiseerds, ondermijnende criminaliteit wordt versterkt voortgezet.  dat de woningvoorraad meer in evenwicht is met kwalitatief betere verbindingen en openbare ruimte voor de huidige bewoners.

D. Argumenten:

1.1 Een gezamenlijke aanpak is langjarig nodig De situatie in de wijken Nieuwland en Oost vraagt om een langjarige integrale aanpak. Met partners is onderzocht wat er nodig is om de situatie op het gebied van taal- en onderwijsachterstand, werkeloosheid, gezonde leefstijl, veiligheid en woningvoorraad minimaal op het gemiddelde van Schiedam te brengen. De huidige, al forse, inzet in het gebied moet worden geïntensiveerd, uitgebreid met extra dan wel andere middelen en instrumenten. De inzet van de Stedelijke Vernieuwingsaanpak zal worden verbonden met de huidige inzet. 1.2 Al aan de slag zonder financiële bijdrage van het rijk Met partners is gekeken wat er al kan worden gedaan. Met het commitment van de partners kan een deel van de benodigde aanpak worden gerealiseerd. Vooruitlopend op financiële Rijksbijdrage voor stedelijke vernieuwing wordt reeds nu, met wisselend succes, een beroep gedaan op incidentele middelen van het Rijk.

1.3 Richten van mogelijke Rijksbijdrage Omdat de problematiek de schaal van Schiedam overstijgt en er financiële middelen nodig zijn om tot een goed, leefbaar gebied te komen, hopen we dat het nieuwe kabinet als prioriteit een herstelaanpak van de meest kwetsbare wijken in Nederland in het coalitieakkoord opneemt. En daarmee langjarig extra financiële middelen, in de vorm van een subsidie, ter beschikking zal stellen. Een lobby bij het Rijk van de 15 burgemeesters, ondersteund door maatschappelijke partners, is gericht op financiële steun, langjarig commitment en ruimte om te experimenteren met wet en regelgeving. Vooruitlopend op een meer structurele rijksbijdrage is bijvoorbeeld vanuit het VolksHuisvestingsFonds een bijdrage verkregen van ruim elf miljoen euro (cofinanciering 30%) om de Staatsliedenbuurt aan te pakken. De kwetsbare gebieden hadden daarin een voorrangspositie. 1.4 Gemeentelijke governance Eén coördinerend wethouder zal de gemeente in de stuurgroep op alle portefeuilles inhoudelijk vertegenwoordigen. De burgemeester vertegenwoordigt alle partijen binnen de stuurgroep. De wethouders blijven elk verantwoordelijk voor hun eigen portefeuille. Vanuit de reguliere (gezamenlijke) staven van B&W en reguliere overleggen met externe partners wordt de inzet in de beide wijken besproken en worden afspraken gemaakt.

Per periode kan het coördinerend wethouderschap van portefeuillehouder wisselen, al naar gelang het zwaartepunt van de gemeentelijke inzet. Voor de periode tot de verkiezingen in maart 2022 is wethouder Wonen coördinerend wethouder. De opzet van de stuurgroep is gekopieerd van de opzet van het NPRZ. Dit onderdeel van de governance is als voorwaarde meegegeven door het Ministerie van BZK. 2.1 Goed voorbereid De problematiek is urgent en de context complex. Om de samenwerking en de bijdragen van alle partners te coördineren is een programmabureau nodig, opdat, als er een substantiële bijdrage vanuit het Rijk komt, we in Schiedam voortvarend aan de slag kunnen om de situatie voor de bewoners van Nieuwland en Oost te verbeteren. Het Rijk kijkt belangstellend mee naar de inzet die vanuit alle partners wordt geleverd en de tot stand gekomen samenwerking. Met voldoende menskracht kunnen we nu al aan de slag met incidenteel toegekende, en toekomstige, middelen. Partners zijn al begonnen en verwachten ook inzet van de gemeente. Vanuit het programmabureau kunnen we de partners faciliteren bij hun inzet in het gebied. Partners die zich bereid hebben verklaard een bijdrage te leveren zullen worden gefaciliteerd en nieuwe partners worden benaderd en gevraagd zich te committeren. Gezamenlijk zal een uitvoeringsplan worden opgesteld.

2.2 Optimalisatie inzet van vrijgevallen reserves In de begroting 2022 is opgenomen dat ter optimalisatie van vrijgevallen reserves, incidentele middelen beschikbaar worden gehouden om de voorfinanciering en cofinanciering van de stedelijke vernieuwing in Nieuwland en Oost te borgen (zie Begroting 2022, Bestuurskader, pagina 5 en 13). Voorgesteld wordt om een voorbereidingsbudget voor 1 jaar beschikbaar te stellen vanuit de reserve Ontwikkeling Stedelijke Vernieuwing (ingesteld bij begroting 2022).

E. Duurzaamheid

n.v.t.

F. Kanttekening en risico’s:

2.1 Indien er geen rijksmiddelen worden toegekend, noch gecoördineerd noch per beleidsveld, kan de voorfinanciering niet (deels) worden terugbetaald. Van partners wordt verwacht dat een bijdrage wordt verleend. 2.2 In het verleden is vaker inzet geweest in meer kwetsbare gebieden. Deze inzet beperkte zich tot een kortere periode. De invulling van een Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid voor de 16 meest kwetsbare gebieden in Nederland zal staan voor een langjarig commitment van het Rijk en de gemeenten. Juist een langjarig integrale inzet op de complexe problematiek moet de situatie voor de bewoners in deze gebieden structureel verbeteren. G. Financiën:

De gemeente wil de leefbaarheid in de wijken Nieuwland en Oost verbeteren (naar het gemiddelde van Schiedam brengen) en gaat zich hiervoor samen met maatschappelijke partners bezig houden op gebied van onderwijs, werk, samenleven, veiligheid en verbetering wonen. Voor deze gemeentebrede aanpak (in de vorm van een programmabureau) wordt voorgesteld voor € 600 dzd in 2022 een beroep te doen op de nog aanwezige middelen in de reserve Ontwikkeling Stedelijke Vernieuwing (voormalige reserve grondfonds in begroting 2022 omgevormd tot reserve stedelijke vernieuwing, saldo 1-10-2021 € 2,141 mln). Het beroep voor de kosten programmabureau Stedelijke vernieuwing 2022 € 600 dzd op de reserve Ontwikkeling Stedelijke Vernieuwing is verwerkt in de bijlage Begrotingswijziging programmabureau Stedelijke Vernieuwing. H. Uitvoering (TA-tekst, planning, communicatie, publicatie, evaluatie/controle etc.):

Moment met Stadspartners om samenwerking en partnerschap te markeren, januari 2022

Bijlage(n):

Startdocument aanpak Stedelijke Vernieuwing Nieuwland en Oost Begrotingswijziging programmabureau Stedelijke Vernieuwing

burgemeester en wethouders van Schiedam, de secretaris, de burgemeester,

C.E. Bos

C.H.J. Lamers

De raad van de gemeente Schiedam; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 9 november 2021 ( 21VR084) Besluit: 1.

Het startdocument aanpak Stedelijke Vernieuwing Nieuwland en Oost vast te stellen, inhoudende: de governance, proces en planning naar de uitvoering van Stedelijke Vernieuwing; 2. een voorbereidingsbudget beschikbaar te stellen van € 600.000 voor 2022 vanuit de Reserve Ontwikkeling Stedelijke Vernieuwing en de hierbij horende begrotingswijziging (bijlage “Begrotingswijziging programmabureau stedelijke vernieuwing”) te verwerken in de programmabegroting 2022. De wijziging van de programmabegroting 2022 luidt als volgt: Verhoging Verlaging Lasten

Programma 1 Mens en stad in beweging

€

600.000

€

€

600.000

€

Baten

Programma 1 Mens en stad in beweging

Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Schiedam in zijn openbare vergadering van 14 december 2021.

de griffier,

de voorzitter,

J.W. Scherpenzeel

C.H.J. Lamers