Raadsvoorstel Raadsconsultatie Uitvoeringsorganisatie Jeugd MVS

Raadsvoorstel

Aan:

De gemeenteraad van Schiedam

Registratienummer:

21VR046

Steller:

M.H.C. van der Ven, Jeugd en Onderwijs

Telefoonnummer steller:

010 2191528

Portefeuillehouder:

Burgemeester Wethouder Van Aaken

Publicatie :

Openbaar

Onderwerp:

Raadsconsultatie Uitvoeringsorganisatie Jeugd MVS

15 juni 2021

A. Voorgesteld besluit:

1.

In te stemmen met de door het college onder 1.2 en 1.3 van het raadsvoorstel vermelde uitgangspunten/kaders bij de besluitvorming over: a) het omvormen van de gemeenschappelijke regeling ROGplus naar een Openbaar Lichaam. b) het onderbrengen van de uitvoeringstaken ten aanzien van inkoop, contractmanagement en de informatievoorziening op het terrein van jeugdhulp bij de gemeenschappelijke regeling ROGplus. 2. Het college te verzoeken de, door de gemeenteraad meegegeven kaders als onderdeel van de geuite wensen en bedenkingen, mee te wegen bij de verdere besluitvorming in het najaar van 2021.

B. Aanleiding:

De MVS-gemeenten gaan met ingang van 1 januari 2023 gezamenlijk het merendeel van de jeugdhulp inkopen. De uitvoering van het inkoop, contract- en informatiemanagement dienen hierbij goed geborgd te zijn. Daarnaast is het belangrijk de governance op de uitvoering van de jeugdhulp zodanig in te richten, dat de MVS-gemeenten in staat zijn goed te sturen op kwaliteit en kosten van de jeugdhulp. Doelstellingen voor de inkoop zijn genoemd in het Koersdocument MVS: • Goede jeugdhulp bieden aan cliënten, continuïteit van zorg. • Integraal sturen. • Gezamenlijke visie op transformatie van jeugdhulp. • Voldoende omvang en slagkracht om jeugdhulp te contracteren en te sturen op transformatie. • Invloed op kwaliteit, transformatie en beheersbaarheid van kosten. • Verantwoordelijkheid nemen in het zorglandschap, zodanig dat benodigde expertise behouden blijft. Hiermee wordt ook voldaan aan de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) waarover binnen de VNG afspraken zijn gemaakt met gemeenten. Uitgangspunt is dat gemeenten de noodzaak inzien van goede, niet vrijblijvende samenwerking tussen gemeenten, met oog op borging van (zorg)functies (beschikbaarheid van voorzieningen), vermindering van bureaucratie en een zorgvuldige transformatie van het zorglandschap.

De MVS is in dit kader een congruente regio, die al op verschillende terreinen deze samenwerking heeft vormgegeven (Participatiewet, Wmo, Maatschappelijke opvang).

In het eerder aan u toegezonden advies van Vijverberg Advocaten en Adviseurs in opdracht van ROGPlus (bij de brief van 30 april j.l. 21 UIT03565 en nu nogmaals in bijlage 3 ) zijn uitgangspunten geformuleerd. Op basis van deze uitgangspunten en daarnaast de uitkomsten van een verkenning, uitgevoerd door PROOF Adviseurs (bijlage 2), heeft het college het voornemen om genoemde uitvoeringstaken onder te brengen bij ROGplus, mits de huidige governance hierop wordt aangepast. Het college wil de governance van ROGplus aanpassen naar een Openbaar Lichaam. Het is de bedoeling dat de Wmo en jeugdtaken in één uitvoeringsorganisatie met één bestuurlijk-juridische rechtsvorm worden ondergebracht. Met dit raadsvoorstel willen we de uitgangspunten die zijn gehanteerd bij de voorgenomen besluiten aan u voorleggen, en u meenemen in de overwegingen van het college. Ook lichten wij de kaderstellende rol van uw raad als onderdeel van de wensen- en bedenkingenprocedure toe. C. Maatschappelijk doel:

De invoering van het Jeugdmodel MVS maakt onderdeel uit van de transformatiedoelstellingen binnen het Sociaal Domein en heeft als doel om de juiste en passende hulp te kunnen bieden aan onze jeugdigen in Schiedam, tegen beheersbare kosten. D. Argumenten:

1.1 Voorwaarden Koersdocument MVS In het Koersdocument MVS zijn al een aantal voorwaarden voor de uitvoeringsorganisatie benoemd, zoals gelijkwaardige zeggenschap van de drie gemeenten, het organiseren van grip en invloed op de samenwerking. Vanuit de gemeenten is het vervolgens belangrijk om de governance van de uitvoeringsorganisatie vast te leggen. Het gaat dan in de kern om: a. Het sturen en controleren van de samenwerking vanuit de deelnemende gemeenten. b. Het informeren en verantwoording afleggen over de samenwerking aan de deelnemende gemeenten. 1.2 Uitgangspunten bij de wijziging Governance ROGplus naar openbaar Lichaam Op basis van het onderzoek van Vijverberg (bijlage 3) zijn de volgende uitgangspunten geformuleerd:  Wendbaarheid en slagvaardigheid om taken goed uit te kunnen voeren.  Duidelijke afspraken over beleidsmatige verdeling van taken gemeenten/ROGPlus.  Duidelijke bestuursafspraken bij de uiteindelijk gekozen vorm.  Versteviging informatiepositie richting raden.  Versteviging verbanden met beleidsambtenaren.  Gelijkwaardige positie MVS-gemeenten.  Samenwerkingsvorm moet kunnen deelnemen aan het maatschappelijk verkeer.  De samenwerkingsvorm dient te voldoen aan het principe van de democratische legitimiteit.

Doorslaggevend in de gemaakte keuze voor een Openbaar Lichaam (OL) is het feit dat een Bedrijfsvoeringsorganisatie (BV) maar één bestuur kent en daarom alleen geschikt is voor beleidsarme- en uitvoerende taken. Alleen taken en bevoegdheden van het college kunnen bij een Bedrijfsvoeringsorganisatie worden belegd. Een Openbaar Lichaam heeft twee bestuurslagen (Algemeen Bestuur en Dagelijks Bestuur). Daarbij is de opdrachtgeversrol belegd bij het Algemeen

Bestuur en het eigenaarschap bij het Dagelijks Bestuur , waarmee invulling wordt gegeven aan de eis van checks and balances (rollenscheiding opdrachtgever – opdrachtnemer). Het college heeft op basis van het onderzoek door Vijverberg het volgende overwogen op welke wijze er directe sturing en transparantie (democratische legitimatie) kan worden vormgegeven waarbij er sprake is van een toekomstbestendige juridische structuur. Ook is gekeken naar de wens om te komen tot één bestuurlijk juridische rechtsvorm voor Wmo – en jeugdtaken en twee vergelijkbare gemeenschappelijke regelingen MVS voor het sociaal domein. Tenslotte is het belangrijk dat er onderscheid mogelijk is in de rollen voor opdrachtgeverschap en eigenaarschap en dat bestuurlijke verantwoordelijkheden worden gedeeld op basis van het 4-ogen principe. 1.3 Uitgangspunten bij het voornemen om de uitvoeringsorganisatie Jeugdhulp bij ROGplus te beleggen. Uit het onderzoek uitgevoerd door PROOF adviseurs (bijlage 2) zijn de volgende uitgangspunten geformuleerd:  Een krachtige GR die uitvoering van het Jeugdmodel mogelijk maakt.  Stevig contractmanagement is noodzakelijk.  Verbetering informatievoorziening richting colleges en gemeenteraden.  Opdrachtgeverschap bij MVS-gemeenten.  Het zijn van een stevige sparringpartner/strategisch partnerschap (Uitvoeringsorganisatie, MVS-gemeenten en zorgaanbieder).

 Heldere stuurinformatie en verantwoording (sterke informatiepositie).  Efficiënte bestuurlijke structuur en samenhang in het Sociaal Domein.  De MVS-gemeenteraden krijgen een goede informatiepositie om hun kader stellende en controlerende rol uit te kunnen voeren.  De portefeuillehouders jeugd zijn als bestuurlijke opdrachtgevers in staat om conform de grote verantwoordelijkheid die de portefeuille met zich mee brengt te sturen op de inhoud van de taakuitvoering.  Een slagvaardige en flexibele governance. Het college heeft op basis van het onderzoek door PROOF overwogen of een volledig nieuwe Gemeenschappelijke Regeling opgericht moet worden of dat er zou moeten worden aangesloten bij een reeds bestaande regeling. Het oprichten van een nieuwe Gemeenschappelijke Regeling zal voor een verhoging van de bestuurlijke en ambtelijke druk zorgen. Ambtelijk zal er een nieuwe accounthoudersfunctie moeten worden gecreëerd. Bestuurders zullen moeten plaatsnemen in een Dagelijks Bestuur en een Algemeen Bestuur. Ook voor de gemeenteraad zullen extra taken ontstaan. Niet alleen op het huidige vlak maar ook na inwerkingtreding van de wijziging van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen waarbij nieuwe/extra bevoegdheden en toezichtsinstrumenten worden geïntroduceerd.

Ook in praktisch opzicht levert een nieuwe Gemeenschappelijke Regeling extra producten op zoals een eigen kadernota, (ontwerp)begroting en jaarstukken. Bij elk van deze producten zal de raad gevraagd worden zich een mening te vormen of zienswijzen in te dienen. Het oprichten van een nieuwe gemeenschappelijke regeling is daarnaast niet vrijblijvend. Er worden afspraken gemaakt en vastgelegd in de regeling waar elke deelnemende gemeente zich in beginsel aan zal moeten houden. Uittreding uit een regeling brengt kosten met zich mee en is een ingewikkeld en langlopend traject. Bij een toevoeging van taken aan een bestaande gemeenschappelijke regeling wordt er geen extra financieel en bestuurlijk belang en risico aangegaan. Het college vindt het belangrijk dat er sprake is van een sterke positionering van de opdrachtgeversrol en dat er sprake is van samenhang in uitvoeringsorganisaties in het Sociaal Domein. Tenslotte is ook rekening gehouden met de “Norm voor Opdrachtgeverschap” van de

VNG. Hierin is opgenomen dat regio’s een niet-vrijblijvende governance kiezen, met één onderling overeengekomen en gedragen aanspreekpunt dat extern kan optreden namens de regio. Rekening houdende met de hiervoor benoemde effecten die optreden bij het aangaan van een nieuwe gemeenschappelijke regeling heeft het college in haar afwegingen gemeend dat dit niet verstandig is, mede omdat de kosten niet in verhouding staan tot de omvang van een nieuwe regeling ( 6 – 8 fte). Daarom gaat het voorgenomen besluit met betrekking tot de inrichting van een uitvoeringsorganisatie Jeugdhulp MVS uit van de keuze om deze onder te brengen bij ROGPlus. Na aanpassing van de gemeenschappelijke regeling van ROGPlus in de vorm van een openbaar lichaam zal de beoogde directe sturing en transparantie (democratische legitimatie) worden gerealiseerd. Er zal een toekomstbestendige juridische structuur ontstaan en twee vergelijkbare gemeenschappelijke regelingen in MVS verband. ROGPlus heeft in de afgelopen jaren vanaf 2015 ruime ervaring opgedaan met inkoop en contractmanagement door de uitvoering van de lokale jeugdtaken. Door ook de uitvoering van de toekomstige jeugdtaken bij ROGPlus te beleggen ontstaat er een duidelijke synergie. Hierdoor zal een strategisch partnerschap ontstaan van ROGPlus als uitvoeringsorganisatie met de gemeente en de toekomstige zorgaanbieders.

Hierbij zal een duidelijk onderscheid bestaan tussen de rollen van opdrachtgeverschap en eigenaarschap. Stevig contractmanagement op Jeugd tevens zal leiden tot een betere informatievoorziening richting gemeenteraad en college. Het alternatief om de uitvoeringstaken Jeugdhulp MVS bij Stroomopwaarts te beleggen wordt door het college niet verstandig geacht. Stroomopwaarts is op dit moment in transitie en heeft ambities om ook taken rond de invoering van de Nieuwe Wet Inburgering uit te gaan voeren. Stroomopwaarts heeft weinig ervaring heeft met inkoop en contractmanagement en de keuze om de jeugdtaken aan deze gemeenschappelijke regeling toe te voegen liggen vanuit dat perspectief niet voor de hand. We moeten bij de verdere inrichting van de nieuwe uitvoeringsorganisatie Jeugd MVS wél leren van de ervaringen met Stroomopwaarts waaronder het waarborgen van interne beleidscapaciteit. 2.1 Wensen en bedenkingen procedure Op grond van artikel 1 van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen is het college bevoegd een gemeenschappelijke regeling te treffen, wijzigen of uit de regeling te treden. Het college kan dit besluit alleen nemen na instemming van de gemeenteraad, maar die instemming kan door de gemeenteraad slechts worden onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang. Dit besluit heeft daarom een formeel karakter.

De Nota Verbonden Partijen stelt bij een wijziging van een gemeenschappelijke regeling de raad in staat haar kaderstellende en controlerende taak uit te voeren middels het aangeven van kaders als onderdeel van een wensen- en bedenkingenprocedure. Uw raad heeft op 30 april 2021 een procesbrief ontvangen (21UIT03565) waarin wij de vragen uit het toetsingskader van de Nota Verbonden Partijen hebben benoemd met de eerste conclusies van deze toetsing. In de informele collegepresentatie aan uw raad van 20 mei 2021 is ook stilgestaan bij het toetsingskader en is de afspraak gemaakt dat de gemeenteraad tijdens de raadsvergadering van 6 juli 2021 in de gelegenheid wordt gesteld kaders, wensen en bedenkingen te uiten bij de bespreking van dit raadsbesluit. Hierbij kan worden gedacht aan algemene uitgangspunten en de wijze waarop de raad betrokken en geïnformeerd wil worden. De algemene uitgangspunten zijn al grotendeels bepaald bij de vaststelling van het Koersdocument MVS. Overige uitgangspunten en overwegingen van uw raad kunnen bij de wensen- en bedenkingenprocedure kenbaar worden gemaakt.

Het college zal zich vervolgens hierop beraden en de raad over de verwerking van de wensen en bedenkingen informeren. De definitieve besluitvorming is voorzien voor de raadcyclus december 2021 maar het college heeft de toezegging gedaan de raad tussentijds te informeren. Hierbij is de raadcyclus oktober genoemd. De planning ziet er als volgt uit: Juli 2021: Raadsbesluit met wensen – en bedenkingen procedure; Oktober 2021: Informele bijeenkomst met uw raad om het proces en de verwerking van de Wensen en bedenkingen te bespreken; November 2021: Raadsbesluit voor instemming December 2021: Definitief besluit voor instemming Januari 2022: Start opbouw uitvoeringsorganisatie Jeugd MVS

E. Duurzaamheid

Niet van toepassing. F. Kanttekening en risico’s:

1.1. Uitwerking Bij de omvorming van ROGplus naar een openbaar Lichaam en het daar beleggen van de uitvoeringsorganisatie Jeugd, moeten nog de volgende zaken worden uitgewerkt: - Beleids – en een inhoudelijk geborgde opdrachtgeversrol. - Delegatie of mandaat. - Bestuurssamenstelling Dagelijks Bestuur en Algemeen Bestuur. - Samenwerkingsovereenkomst MVS. - Passende en evenwichtige verdeling van de kosten. Ook moet voor het eind van 2021 een businessplan worden uitgewerkt. G. Financiën:

1 Financiële consequenties uitvoeringsorganisatie Jeugd Op basis van de huidige inzichten wordt ervan uitgegaan dat de uitvoeringskosten voor jeugd in de nieuwe situatie uiteindelijk vergelijkbaar zullen zijn met de uitvoeringskosten op dit moment. In het rapport van PROOF adviseurs wordt een globale indicatie gegeven waarbij het uitgangspunt is dat de financiering van uitvoeringskosten zoveel mogelijk budgetneutraal zal verlopen. In het MVS Jeugdmodel veranderen de taken en worden taken op een andere manier verdeeld over de verschillende uitvoeringsorganisaties op het terrein van jeugd (GRJR, ROGplus, wijkteams, MVSgemeenten). ROGplus voert nu de backoffice taken uit voor jeugdhulp voor een bedrag van € 470.000 (begrotingsjaar 2021). De uitvoeringskosten bij de GRJR zijn circa € 580.000. Een gedeelte van de taken blijft achter bij de GRJR. Er is op dit moment geen duidelijkheid wat de hoogte van de uitvoeringskosten bij de GRJR zal worden. Hierover worden gesprekken gevoerd tussen de MVS gemeenten en de GRJR. Een voorlopige voorzichtige indicatie van de structurele kosten voor de nieuwe Uitvoeringsorganisatie Jeugd MVS is dat deze circa € 600.000 à € 800.000 bedragen (afhankelijk

van de uitwerking en te maken keuzes over onder andere de wijkteams). Dit past dan binnen de eerder bestuurlijk vastgestelde financiële kaders. De kosten (structureel en incidenteel) van de UOJ worden in het businessplan nader uitgewerkt. De exacte, door de UOJ uit te voeren activiteiten zullen dan in overleg met ROGplus in beeld worden gebracht. Ook kijkend naar de efficiencyvoordelen die het heeft om op de al bestaande infrastructuur en faciliteiten van ROGplus aan te sluiten en de wijzigingen die binnen de organisatie van ROGplus nodig en wenselijk zijn. De verdeelsleutel van de kosten van de uitvoering voor de MVS-gemeenten zal in aansluiting op de huidige samenwerkingsverbanden volgens het principe van “gebruik” zijn. Uitgangspunt kan zijn een evenwichtige verdeling op basis van een aantal kengetallen. Over de betreffende data zullen – met minder bureaucratie (onder andere grotendeels beschikkingsvrij) en de inkoopvorm populatiebekostiging als uitgangspunten – nog afspraken worden gemaakt. Een vaste verdeelsleutel voor de hele looptijd van het contract op basis van het gemiddeld gebruik van bijvoorbeeld de laatste 3 jaar is ook een mogelijkheid. Het is wel waarschijnlijk dat in de eerste jaren sprake is van incidentele extra kosten (implementatie-, frictie- en transformatiekosten). Dit moet eveneens duidelijk worden bij de uitwerking van de businessplan.

1.1 Structurele kosten vanaf 2023 Op dit moment wordt door de MVS gemeenten een bijdrage betaald aan de GRJR en aan ROGplus voor uitvoeringskosten. Dit bedrag komt voor de MVS-gemeenten gezamenlijk neer op € 1.050.000. De bijdrage van MVS gemeenten aan de GRJR zal vanaf 2023 naar beneden worden bijgesteld. De MVS-gemeenten zullen alleen bijdragen aan het deel van de dienstverlening waar zij nog gebruik van blijven maken. De gesprekken hierover worden in de komende periode gevoerd en zullen landen in de kadernota en begroting van de GRJR voor 2023 maar ook in de businesscase voor de Uitvoeringsorganisatie Jeugd MVS. We streven ernaar dat de structurele kosten voor de uitvoering (op MVS-niveau en op GRJRniveau) van het MVS Jeugdmodel dus op een vergelijkbaar niveau blijven. De structurele kosten van de uitvoeringsorganisatie jeugd voor 2023 en verder werken we uit in het businessplan en nemen we mee in de gemeentelijke Planning & Control cyclus. Het businessplan moet in oktober 2021 zijn afgerond als onderdeel van definitieve besluitvorming in college en raad in de raadcyclus december 2021. 1.2 Incidentele kosten Voor de korte termijn, in 2021, voorzien we kosten voor specifieke expertise om de governance ROGplus aan te passen (geschat € 45.000 voor MVS) en voor het opstellen van een businessplan voor de uitvoering van de jeugdtaken (geschat € 40.000 voor MVS).

Deze kosten kunnen opgevangen worden binnen de begroting van ROGplus (onderdeel governance) en de opgestelde begroting voor de implementatie van het MVS Jeugdmodel. Daarnaast zullen de gemeenten en ROGplus in de komende maanden tijd moeten investeren in de voorbereidingen van beide onderdelen (governance en businessplan). ROGplus en de MVSgemeenten verwachten dat dit binnen de beschikbare formatie opgevangen kan worden door aan deze ontwikkelingen prioriteit te geven. H. Uitvoering (TA-tekst, planning, communicatie, publicatie, evaluatie/controle

etc.):

Vervolgtraject Samen met Vlaardingen, Maassluis en ROGplus wordt voor eind 2021 een nadere uitwerking gegeven van de uitvoeringsorganisatie jeugd MVS, op basis van het eerder vastgestelde Koersdocument MVS. In het voorstel zal staan: a. De gewijzigde gemeenschappelijke regeling ROGplus met een Openbaar Lichaam met rechtspersoonlijkheid; b. De voorbereiding van de overdracht van taken en bevoegdheden van de huidige stichting ROGplus naar het openbaar lichaam met rechtspersoonlijkheid; c. Een businessplan voor het onderdeel jeugd binnen de aangepaste organisatie van ROGplus jeugd (inclusief inzicht in incidentele en structurele kosten); d. Een samenwerkingsovereenkomst tussen de MVS-gemeenten.

Het streven is om de wijziging van de governance van ROGplus per 1 januari 2022 gereed te hebben, zodat dan gestart kan worden met het opbouwen van de uitvoeringsorganisatie jeugd. We willen het contractmanagement voor de definitieve gunning van de contracten (1e/2e kwartaal 2022) in de startblokken hebben staan. De volledige verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de jeugdhulp op basis van de nieuwe contracten start op 1 januari 2023.

Bijlage(n): 1. Samenwerkingsvormen en afwegingskader nota verbonden partijen (21BIJ00875) 2. Adviesrapport Uitvoeringsorganisatie Jeugd; PROOF adviseurs (21BIJ00603) 3. Adviesrapport Governance ROGplus; Advocaten en Adviseurs Vijverberg (21BIJ00604)

burgemeester en wethouders van Schiedam, de secretaris, de burgemeester,

C.E. Bos

C.H.J. Lamers

De raad van de gemeente Schiedam; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 15 juni 2021 (21VR046) gelet op de Wet gemeenschappelijke Regeling Besluit: 1. In te stemmen met de door het college voorgestelde uitgangspunten/kaders bij de besluitvorming over: c) het omvormen van de gemeenschappelijke regeling ROGplus naar een Openbaar Lichaam). d) het onderbrengen van de uitvoeringstaken ten aanzien van inkoop, contractmanagement en de informatievoorziening op het terrein van jeugdhulp bij de gemeenschappelijke regeling ROGplus. 2. Het college te verzoeken de, door de gemeenteraad geuite wensen en bedenkingen mee te wegen bij de verdere besluitvorming. Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Schiedam in zijn openbare vergadering van 6 juli 2021.

de griffier,

de voorzitter,

J.W. Scherpenzeel

C.H.J. Lamers